৬. সাল়্হসুত্তং

১৯৬. একং সমযং ভগৰা ৰেসালিযং ৰিহরতি মহাৰনে কূটাগারসালাযং. অথ খো সাল়্হো চ লিচ্ছৰি অভযো চ লিচ্ছৰি যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নো খো সাল়্হো লিচ্ছৰি ভগৰন্তং এতদৰোচ –

‘‘সন্তি, ভন্তে, একে সমণব্রাহ্মণা দ্ৰযেন ওঘস্স নিত্থরণং পঞ্ঞপেন্তি – সীলৰিসুদ্ধিহেতু চ তপোজিগুচ্ছাহেতু চ. ইধ, ভন্তে, ভগৰা কিমাহা’’তি?

‘‘সীলৰিসুদ্ধিং খো অহং, সাল়্হ, অঞ্ঞতরং সামঞ্ঞঙ্গন্তি ৰদামি. যে তে, সাল়্হ, সমণব্রাহ্মণা তপোজিগুচ্ছাৰাদা তপোজিগুচ্ছাসারা তপোজিগুচ্ছাঅল্লীনা ৰিহরন্তি, অভব্বা তে ওঘস্স নিত্থরণায. যেপি তে, সাল়্হ, সমণব্রাহ্মণা অপরিসুদ্ধকাযসমাচারা অপরিসুদ্ধৰচীসমাচারা অপরিসুদ্ধমনোসমাচারা অপরিসুদ্ধাজীৰা, অভব্বা তে ঞাণদস্সনায অনুত্তরায সম্বোধায.

‘‘সেয্যথাপি, সাল়্হ, পুরিসো নদিং তরিতুকামো তিণ্হং কুঠারিং [কুধারিং (ক.)] আদায ৰনং পৰিসেয্য. সো তত্থ পস্সেয্য মহতিং সাললট্ঠিং উজুং নৰং অকুক্কুচ্চকজাতং. তমেনং মূলে ছিন্দেয্য; মূলে ছেত্ৰা অগ্গে ছিন্দেয্য; অগ্গে ছেত্ৰা সাখাপলাসং সুৰিসোধিতং ৰিসোধেয্য; সাখাপলাসং সুৰিসোধিতং ৰিসোধেত্ৰা কুঠারীহি তচ্ছেয্য; কুঠারীহি তচ্ছেত্ৰা ৰাসীহি তচ্ছেয্য; ৰাসীহি তচ্ছেত্ৰা লেখণিযা লিখেয্য; লেখণিযা লিখিত্ৰা পাসাণগুল়েন ধোৰেয্য [ধোপেয্য (সী. স্যা. কং. পী.)]; পাসাণগুল়েন ধোৰেত্ৰা নদিং পতারেয্য.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, সাল়্হ, ভব্বো নু খো সো পুরিসো নদিং তরিতু’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘তং কিস্স হেতু’’? ‘‘অসু হি, ভন্তে, সাললট্ঠি বহিদ্ধা সুপরিকম্মকতা অন্তো অৰিসুদ্ধা. তস্সেতং পাটিকঙ্খং – সাললট্ঠি সংসীদিস্সতি, পুরিসো অনযব্যসনং আপজ্জিস্সতী’’তি.

‘‘এৰমেৰং খো, সাল়্হ, যে তে সমণব্রাহ্মণা তপোজিগুচ্ছাৰাদা তপোজিগুচ্ছাসারা তপোজিগুচ্ছাঅল্লীনা ৰিহরন্তি, অভব্বা তে ওঘস্স নিত্থরণায. যেপি তে, সাল়্হ, সমণব্রাহ্মণা অপরিসুদ্ধকাযসমাচারা অপরিসুদ্ধৰচীসমাচারা অপরিসুদ্ধমনোসমাচারা অপরিসুদ্ধাজীৰা, অভব্বা তে ঞাণদস্সনায অনুত্তরায সম্বোধায.

‘‘যে চ খো তে, সাল়্হ, সমণব্রাহ্মণা ন তপোজিগুচ্ছাৰাদা ন তপোজিগুচ্ছাসারা ন তপোজিগুচ্ছাঅল্লীনা ৰিহরন্তি, ভব্বা তে ওঘস্স নিত্থরণায. যেপি তে, সাল়্হ, সমণব্রাহ্মণা পরিসুদ্ধকাযসমাচারা পরিসুদ্ধৰচীসমাচারা পরিসুদ্ধমনোসমাচারা পরিসুদ্ধাজীৰা, ভব্বা তে ঞাণদস্সনায অনুত্তরায সম্বোধায.

‘‘সেয্যথাপি, সাল়্হ, পুরিসো নদিং তরিতুকামো তিণ্হং কুঠারিং আদায ৰনং পৰিসেয্য. সো তত্থ পস্সেয্য মহতিং সাললট্ঠিং উজুং নৰং অকুক্কুচ্চকজাতং. তমেনং মূলে ছিন্দেয্য; মূলে ছিন্দিত্ৰা অগ্গে ছিন্দেয্য; অগ্গে ছিন্দিত্ৰা সাখাপলাসং সুৰিসোধিতং ৰিসোধেয্য; সাখাপলাসং সুৰিসোধিতং ৰিসোধেত্ৰা কুঠারীহি তচ্ছেয্য; কুঠারীহি তচ্ছেত্ৰা ৰাসীহি তচ্ছেয্য; ৰাসীহি তচ্ছেত্ৰা নিখাদনং আদায অন্তো সুৰিসোধিতং ৰিসোধেয্য; অন্তো সুৰিসোধিতং ৰিসোধেত্ৰা লেখণিযা লিখেয্য; লেখণিযা লিখিত্ৰা পাসাণগুল়েন ধোৰেয্য; পাসাণগুল়েন ধোৰেত্ৰা নাৰং করেয্য; নাৰং কত্ৰা ফিযারিত্তং [পিযারিত্তং (সী. পী.)] বন্ধেয্য; ফিযারিত্তং বন্ধিত্ৰা নদিং পতারেয্য.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, সাল়্হ, ভব্বো নু খো সো পুরিসো নদিং তরিতু’’ন্তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘তং কিস্স হেতু’’? ‘‘অসু হি, ভন্তে, সাললট্ঠি বহিদ্ধা সুপরিকম্মকতা, অন্তো সুৰিসুদ্ধা নাৰাকতা [সুৰিসুদ্ধকতা (ক.)] ফিযারিত্তবদ্ধা. তস্সেতং পাটিকঙ্খং – ‘নাৰা ন সংসীদিস্সতি, পুরিসো সোত্থিনা পারং গমিস্সতী’’’তি.

‘‘এৰমেৰং খো, সাল়্হ, যে তে সমণব্রাহ্মণা ন তপোজিগুচ্ছাৰাদা ন তপোজিগুচ্ছাসারা ন তপোজিগুচ্ছাঅল্লীনা ৰিহরন্তি, ভব্বা তে ওঘস্স নিত্থরণায. যেপি তে, সাল়্হ, সমণব্রাহ্মণা পরিসুদ্ধকাযসমাচারা পরিসুদ্ধৰচীসমাচারা পরিসুদ্ধমনোসমাচারা পরিসুদ্ধাজীৰা, ভব্বা তে ঞাণদস্সনায অনুত্তরায সম্বোধায. সেয্যথাপি, সাল়্হ, যোধাজীৰো বহূনি চেপি কণ্ডচিত্রকানি জানাতি; অথ খো সো তীহি ঠানেহি রাজারহো হোতি রাজভোগ্গো, রঞ্ঞো অঙ্গন্তেৰ সঙ্খং গচ্ছতি. কতমেহি তীহি? দূরেপাতী চ, অক্খণৰেধী চ, মহতো চ কাযস্স পদালেতা.

‘‘সেয্যথাপি, সাল়্হ, যোধাজীৰো দূরেপাতী; এৰমেৰং খো, সাল়্হ, অরিযসাৰকো সম্মাসমাধি হোতি. সম্মাসমাধি, সাল়্হ, অরিযসাৰকো যং কিঞ্চি রূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৰা বহিদ্ধা ৰা ওল়ারিকং ৰা সুখুমং ৰা হীনং ৰা পণীতং ৰা যং দূরে সন্তিকে ৰা সব্বং রূপং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতি. যা কাচি ৰেদনা…পে… যা কাচি সঞ্ঞা… যে কেচি সঙ্খারা… যং কিঞ্চি ৰিঞ্ঞাণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৰা বহিদ্ধা ৰা ওল়ারিকং ৰা সুখুমং ৰা হীনং ৰা পণীতং ৰা যং দূরে সন্তিকে ৰা, সব্বং ৰিঞ্ঞাণং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতি.

‘‘সেয্যথাপি, সাল়্হ, যোধাজীৰো অক্খণৰেধী; এৰমেৰং খো, সাল়্হ, অরিযসাৰকো সম্মাদিট্ঠি হোতি. সম্মাদিট্ঠি, সাল়্হ, অরিযসাৰকো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি.

‘‘সেয্যথাপি, সাল়্হ, যোধাজীৰো মহতো কাযস্স পদালেতা; এৰমেৰং খো, সাল়্হ, অরিযসাৰকো সম্মাৰিমুত্তি হোতি. সম্মাৰিমুত্তি, সাল়্হ, অরিযসাৰকো মহন্তং অৰিজ্জাক্খন্ধং পদালেতী’’তি. ছট্ঠং.