৬. সাল়্হসুত্তং

৬৭. এৰং মে সুতং – একং সমযং আযস্মা নন্দকো সাৰত্থিযং ৰিহরতি পুব্বারামে মিগারমাতুপাসাদে. অথ খো সাল়্হো চ মিগারনত্তা সাণো চ সেখুনিযনত্তা [রোহণো চ পেখুণিযনত্তা (সী. স্যা. কং. পী.)] যেনাযস্মা নন্দকো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং নন্দকং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নং খো সাল়্হং মিগারনত্তারং আযস্মা নন্দকো এতদৰোচ –

‘‘এথ তুম্হে, সাল়্হা, মা অনুস্সৰেন, মা পরম্পরায, মা ইতিকিরায, মা পিটকসম্পদানেন, মা তক্কহেতু, মা নযহেতু, মা আকারপরিৰিতক্কেন, মা দিট্ঠিনিজ্ঝানক্খন্তিযা, মা ভব্বরূপতায, মা সমণো নো গরূতি. যদা তুম্হে, সাল়্হা, অত্তনাৰ জানেয্যাথ ‘ইমে ধম্মা অকুসলা, ইমে ধম্মা সাৰজ্জা, ইমে ধম্মা ৰিঞ্ঞুগরহিতা, ইমে ধম্মা সমত্তা সমাদিন্না অহিতায দুক্খায সংৰত্তন্তী’তি, অথ তুম্হে সাল়্হা পজহেয্যাথ.

‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, সাল়্হা, অত্থি লোভো’’তি?

‘‘এৰং, ভন্তে’’.

‘‘অভিজ্ঝাতি খো অহং, সাল়্হা, এতমত্থং ৰদামি. লুদ্ধো খো অযং, সাল়্হা, অভিজ্ঝালু পাণম্পি হনতি, অদিন্নম্পি আদিযতি, পরদারম্পি গচ্ছতি, মুসাপি ভণতি, পরম্পি তথত্তায সমাদপেতি, যং স হোতি দীঘরত্তং অহিতায দুক্খাযা’’তি.

‘‘এৰং, ভন্তে’’.

‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, সাল়্হা, অত্থি দোসো’’তি?

‘‘এৰং, ভন্তে’’.

‘‘ব্যাপাদোতি খো অহং, সাল়্হা, এতমত্থং ৰদামি. দুট্ঠো খো অযং, সাল়্হা, ব্যাপন্নচিত্তো পাণম্পি হনতি, অদিন্নম্পি আদিযতি, পরদারম্পি গচ্ছতি, মুসাপি ভণতি, পরম্পি তথত্তায সমাদপেতি, যং স হোতি দীঘরত্তং অহিতায দুক্খাযা’’তি.

‘‘এৰং, ভন্তে’’.

‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, সাল়্হা, অত্থি মোহো’’তি?

‘‘এৰং, ভন্তে’’.

‘‘অৰিজ্জাতি খো অহং, সাল়্হা, এতমত্থং ৰদামি. মূল়্হো খো অযং, সাল়্হা, অৰিজ্জাগতো পাণম্পি হনতি, অদিন্নম্পি আদিযতি, পরদারম্পি গচ্ছতি, মুসাপি ভণতি, পরম্পি তথত্তায সমাদপেতি, যং স হোতি দীঘরত্তং অহিতায দুক্খাযা’’তি.

‘‘এৰং, ভন্তে’’.

‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, সাল়্হা, ইমে ধম্মা কুসলা ৰা অকুসলা ৰা’’তি?

‘‘অকুসলা, ভন্তে’’.

‘‘সাৰজ্জা ৰা অনৰজ্জা ৰা’’তি?

‘‘সাৰজ্জা, ভন্তে’’.

‘‘ৰিঞ্ঞুগরহিতা ৰা ৰিঞ্ঞুপ্পসত্থা ৰা’’তি?

‘‘ৰিঞ্ঞুগরহিতা, ভন্তে’’.

‘‘সমত্তা সমাদিন্না অহিতায দুক্খায সংৰত্তন্তি, নো ৰা? কথং ৰা এত্থ হোতী’’তি?

‘‘সমত্তা, ভন্তে, সমাদিন্না অহিতায দুক্খায সংৰত্তন্তীতি. এৰং নো এত্থ হোতী’’তি.

‘‘ইতি খো, সাল়্হা, যং তং অৰোচুম্হা – ‘এথ তুম্হে, সাল়্হা, মা অনুস্সৰেন, মা পরম্পরায, মা ইতিকিরায, মা পিটকসম্পদানেন, মা তক্কহেতু, মা নযহেতু, মা আকারপরিৰিতক্কেন, মা দিট্ঠিনিজ্ঝানক্খন্তিযা, মা ভব্বরূপতায, মা সমণো নো গরূতি. যদা তুম্হে, সাল়্হা, অত্তনাৰ জানেয্যাথ – ইমে ধম্মা অকুসলা, ইমে ধম্মা সাৰজ্জা, ইমে ধম্মা ৰিঞ্ঞুগরহিতা, ইমে ধম্মা সমত্তা সমাদিন্না অহিতায দুক্খায সংৰত্তন্তীতি, অথ তুম্হে, সাল়্হা, পজহেয্যাথা’তি, ইতি যং তং ৰুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৰুত্তং.

‘‘এথ তুম্হে, সাল়্হা, মা অনুস্সৰেন, মা পরম্পরায, মা ইতিকিরায, মা পিটকসম্পদানেন, মা তক্কহেতু, মা নযহেতু, মা আকারপরিৰিতক্কেন, মা দিট্ঠিনিজ্ঝানক্খন্তিযা, মা ভব্বরূপতায, মা সমণো নো গরূতি. যদা তুম্হে, সাল়্হা, অত্তনাৰ জানেয্যাথ – ‘ইমে ধম্মা কুসলা, ইমে ধম্মা অনৰজ্জা, ইমে ধম্মা ৰিঞ্ঞুপ্পসত্থা, ইমে ধম্মা সমত্তা সমাদিন্না হিতায সুখায সংৰত্তন্তী’তি, অথ তুম্হে, সাল়্হা, উপসম্পজ্জ ৰিহরেয্যাথ.

‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, সাল়্হা, অত্থি অলোভো’’তি?

‘‘এৰং, ভন্তে’’.

‘‘অনভিজ্ঝাতি খো অহং, সাল়্হা, এতমত্থং ৰদামি. অলুদ্ধো খো অযং, সাল়্হা, অনভিজ্ঝালু নেৰ পাণং হনতি, ন অদিন্নং আদিযতি, ন পরদারং গচ্ছতি, ন মুসা ভণতি, পরম্পি ন তথত্তায সমাদপেতি, যং স হোতি দীঘরত্তং হিতায সুখাযা’’তি.

‘‘এৰং, ভন্তে’’.

‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, সাল়্হা, অত্থি অদোসো’’তি?

‘‘এৰং, ভন্তে’’.

‘‘অব্যাপাদোতি খো অহং, সাল়্হা, এতমত্থং ৰদামি. অদুট্ঠো খো অযং, সাল়্হা, অব্যাপন্নচিত্তো নেৰ পাণং হনতি, ন অদিন্নং আদিযতি, ন পরদারং গচ্ছতি, ন মুসা ভণতি, পরম্পি ন তথত্তায সমাদপেতি, যং স হোতি দীঘরত্তং হিতায সুখাযা’’তি.

‘‘এৰং, ভন্তে’’.

‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, সাল়্হা, অত্থি অমোহো’’তি?

‘‘এৰং, ভন্তে’’.

‘‘ৰিজ্জাতি খো অহং, সাল়্হা, এতমত্থং ৰদামি. অমূল়্হো খো অযং, সাল়্হা, ৰিজ্জাগতো নেৰ পাণং হনতি, ন অদিন্নং আদিযতি, ন পরদারং গচ্ছতি, ন মুসা ভণতি, পরম্পি ন তথত্তায সমাদপেতি, যং স হোতি দীঘরত্তং হিতায সুখাযা’’তি.

‘‘এৰং, ভন্তে’’.

‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, সাল়্হা, ইমে ধম্মা কুসলা ৰা অকুসলা ৰা’’তি?

‘‘কুসলা, ভন্তে’’.

‘‘সাৰজ্জা ৰা অনৰজ্জা ৰা’’তি?

‘‘অনৰজ্জা, ভন্তে’’.

‘‘ৰিঞ্ঞুগরহিতা ৰা ৰিঞ্ঞুপ্পসত্থা ৰা’’তি?

‘‘ৰিঞ্ঞুপ্পসত্থা, ভন্তে’’.

‘‘সমত্তা সমাদিন্না হিতায সুখায সংৰত্তন্তি, নো ৰা? কথং ৰা এত্থ হোতী’’তি?

‘‘সমত্তা, ভন্তে, সমাদিন্না হিতায সুখায সংৰত্তন্তীতি. এৰং নো এত্থ হোতী’’তি.

‘‘ইতি খো, সাল়্হা, যং তং অৰোচুম্হা – ‘এথ তুম্হে, সাল়্হা, মা অনুস্সৰেন, মা পরম্পরায, মা ইতিকিরায, মা পিটকসম্পদানেন, মা তক্কহেতু, মা নযহেতু, মা আকারপরিৰিতক্কেন, মা দিট্ঠিনিজ্ঝানক্খন্তিযা, মা ভব্বরূপতায, মা সমণো নো গরূতি. যদা তুম্হে, সাল়্হা, অত্তনাৰ জানেয্যাথ – ইমে ধম্মা কুসলা, ইমে ধম্মা অনৰজ্জা, ইমে ধম্মা ৰিঞ্ঞুপ্পসত্থা, ইমে ধম্মা সমত্তা সমাদিন্না দীঘরত্তং হিতায সুখায সংৰত্তন্তীতি, অথ তুম্হে, সাল়্হা, উপসম্পজ্জ ৰিহরেয্যাথা’তি, ইতি যং তং ৰুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৰুত্তং.

‘‘স খো সো, সাল়্হা, অরিযসাৰকো এৰং ৰিগতাভিজ্ঝো ৰিগতব্যাপাদো অসম্মূল়্হো সম্পজানো পতিস্সতো মেত্তাসহগতেন চেতসা…পে… করুণা…পে… মুদিতা…পে… উপেক্খাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহরতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং, ইতি উদ্ধমধো তিরিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোকং উপেক্খাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাপজ্ঝেন ফরিত্ৰা ৰিহরতি. সো এৰং পজানাতি – ‘অত্থি ইদং, অত্থি হীনং, অত্থি পণীতং, অত্থি ইমস্স সঞ্ঞাগতস্স উত্তরি [উত্তরিং (সী. স্যা. কং. পী.)] নিস্সরণ’ন্তি. তস্স এৰং জানতো এৰং পস্সতো কামাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চতি, ভৰাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চতি, অৰিজ্জাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চতি; ৰিমুত্তস্মিং ৰিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. ‘খীণা জাতি, ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযং, কতং করণীযং, নাপরং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতি.

‘‘সো এৰং পজানাতি – ‘অহু পুব্বে লোভো, তদহু অকুসলং, সো এতরহি নত্থি, ইচ্চেতং কুসলং; অহু পুব্বে দোসো…পে… অহু পুব্বে মোহো, তদহু অকুসলং, সো এতরহি নত্থি, ইচ্চেতং কুসল’ন্তি. সো দিট্ঠেৰ ধম্মে নিচ্ছাতো নিব্বুতো সীতিভূতো সুখপ্পটিসংৰেদী ব্রহ্মভূতেন অত্তনা ৰিহরতী’’তি. ছট্ঠং.