১০. উপোসথসুত্তং

৭১. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি পুব্বারামে মিগারমাতুপাসাদে. অথ খো ৰিসাখা মিগারমাতা তদহুপোসথে যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো ৰিসাখং মিগারমাতরং ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘হন্দ কুতো নু ত্ৰং, ৰিসাখে, আগচ্ছসি দিৰা দিৰস্সা’’তি? ‘‘উপোসথাহং, ভন্তে, অজ্জ উপৰসামী’’তি.

‘‘তযো খোমে, ৰিসাখে, উপোসথা. কতমে তযো? গোপালকুপোসথো, নিগণ্ঠুপোসথো, অরিযুপোসথো. কথঞ্চ, ৰিসাখে, গোপালকুপোসথো হোতি? সেয্যথাপি, ৰিসাখে, গোপালকো সাযন্হসমযে সামিকানং গাৰো নিয্যাতেত্ৰা ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘অজ্জ খো গাৰো অমুকস্মিঞ্চ অমুকস্মিঞ্চ পদেসে চরিংসু, অমুকস্মিঞ্চ অমুকস্মিঞ্চ পদেসে পানীযানি পিৰিংসু; স্ৰে দানি গাৰো অমুকস্মিঞ্চ অমুকস্মিঞ্চ পদেসে চরিস্সন্তি, অমুকস্মিঞ্চ অমুকস্মিঞ্চ পদেসে পানীযানি পিৰিস্সন্তী’তি; এৰমেৰং খো, ৰিসাখে, ইধেকচ্চো উপোসথিকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘অহং খ্ৰজ্জ ইদঞ্চিদঞ্চ খাদনীযং খাদিং, ইদঞ্চিদঞ্চ ভোজনীযং ভুঞ্জিং; স্ৰে দানাহং ইদঞ্চিদঞ্চ খাদনীযং খাদিস্সামি, ইদং চিদঞ্চ ভোজনীযং ভুঞ্জিস্সামী’তি. সো তেন অভিজ্ঝাসহগতেন চেতসা দিৰসং অতিনামেতি. এৰং খো ৰিসাখে, গোপালকুপোসথো হোতি. এৰং উপৰুত্থো খো, ৰিসাখে, গোপালকুপোসথো ন মহপ্ফলো হোতি ন মহানিসংসো ন মহাজুতিকো ন মহাৰিপ্ফারো.

‘‘কথঞ্চ, ৰিসাখে, নিগণ্ঠুপোসথো হোতি? অত্থি, ৰিসাখে, নিগণ্ঠা নাম সমণজাতিকা. তে সাৰকং এৰং সমাদপেন্তি – ‘এহি ত্ৰং, অম্ভো পুরিস, যে পুরত্থিমায দিসায পাণা পরং যোজনসতং তেসু দণ্ডং নিক্খিপাহি; যে পচ্ছিমায দিসায পাণা পরং যোজনসতং তেসু দণ্ডং নিক্খিপাহি; যে উত্তরায দিসায পাণা পরং যোজনসতং তেসু দণ্ডং নিক্খিপাহি; যে দক্খিণায দিসায পাণা পরং যোজনসতং তেসু দণ্ডং নিক্খিপাহী’তি. ইতি একচ্চানং পাণানং অনুদ্দযায অনুকম্পায সমাদপেন্তি, একচ্চানং পাণানং নানুদ্দযায নানুকম্পায সমাদপেন্তি. তে তদহুপোসথে সাৰকং এৰং সমাদপেন্তি – ‘এহি ত্ৰং, অম্ভো পুরিস, সব্বচেলানি [সব্বৰেরানি (ক.)] নিক্খিপিত্ৰা এৰং ৰদেহি – নাহং ক্ৰচনি কস্সচি কিঞ্চনতস্মিং [কিঞ্চনতস্মি (?) কিরিযাপদমেতং যথা কিঞ্চনতত্থীতি], ন চ মম ক্ৰচনি কত্থচি কিঞ্চনতত্থী’তি. জানন্তি খো পনস্স মাতাপিতরো – ‘অযং অম্হাকং পুত্তো’তি; সোপি জানাতি – ‘ইমে ময্হং মাতাপিতরো’তি. জানাতি খো পনস্স পুত্তদারো – ‘অযং ময্হং ভত্তা’তি; সোপি জানাতি – ‘অযং ময্হং পুত্তদারো’তি. জানন্তি খো পনস্স দাসকম্মকরপোরিসা – ‘অযং অম্হাকং অয্যো’তি; সোপি জানাতি – ‘ইমে ময্হং দাসকম্মকরপোরিসা’তি. ইতি যস্মিং সমযে সচ্চে সমাদপেতব্বা মুসাৰাদে তস্মিং সমযে সমাদপেন্তি. ইদং তস্স মুসাৰাদস্মিং ৰদামি. সো তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন ভোগে অদিন্নংযেৰ পরিভুঞ্জতি. ইদং তস্স অদিন্নাদানস্মিং ৰদামি. এৰং খো, ৰিসাখে, নিগণ্ঠুপোসথো হোতি. এৰং উপৰুত্থো খো, ৰিসাখে, নিগণ্ঠুপোসথো ন মহপ্ফলো হোতি ন মহানিসংসো ন মহাজুতিকো ন মহাৰিপ্ফারো.

‘‘কথঞ্চ, ৰিসাখে, অরিযুপোসথো হোতি? উপক্কিলিট্ঠস্স, ৰিসাখে, চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি. কথঞ্চ, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা [পরিযোদাপনা (?)] হোতি? ইধ, ৰিসাখে, অরিযসাৰকো তথাগতং অনুস্সরতি – ‘ইতিপি সো ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৰিজ্জাচরণসম্পন্নো সুগতো লোকৰিদূ অনুত্তরো পুরিসদম্মসারথি সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰা’তি. তস্স তথাগতং অনুস্সরতো চিত্তং পসীদতি, পামোজ্জং উপ্পজ্জতি. যে চিত্তস্স উপক্কিলেসা তে পহীযন্তি, সেয্যথাপি, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স সীসস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স সীসস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি? কক্কঞ্চ পটিচ্চ মত্তিকঞ্চ পটিচ্চ উদকঞ্চ পটিচ্চ পুরিসস্স চ তজ্জং ৰাযামং পটিচ্চ, এৰং খো, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স সীসস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি. এৰমেৰং খো, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি? ইধ, ৰিসাখে, অরিযসাৰকো তথাগতং অনুস্সরতি – ‘ইতিপি সো ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৰিজ্জাচরণসম্পন্নো সুগতো লোকৰিদূ অনুত্তরো পুরিসদম্মসারথি সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰা’তি. তস্স তথাগতং অনুস্সরতো চিত্তং পসীদতি, পামোজ্জং উপ্পজ্জতি, যে চিত্তস্স উপক্কিলেসা তে পহীযন্তি. অযং ৰুচ্চতি, ৰিসাখে – ‘অরিযসাৰকো ব্রহ্মুপোসথং উপৰসতি, ব্রহ্মুনা সদ্ধিং সংৰসতি, ব্রহ্মঞ্চস্স [ব্রহ্মঞ্চ (ক.)] আরব্ভ চিত্তং পসীদতি, পামোজ্জং উপ্পজ্জতি, যে চিত্তস্স উপক্কিলেসা তে পহীযন্তি’. এৰং খো, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি.

‘‘উপক্কিলিট্ঠস্স, ৰিসাখে, চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি. কথঞ্চ, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি? ইধ, ৰিসাখে, অরিযসাৰকো ধম্মং অনুস্সরতি – ‘স্ৰাক্খাতো ভগৰতা ধম্মো সন্দিট্ঠিকো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৰেদিতব্বো ৰিঞ্ঞূহী’তি. তস্স ধম্মং অনুস্সরতো চিত্তং পসীদতি, পামোজ্জং উপ্পজ্জতি, যে চিত্তস্স উপক্কিলেসা তে পহীযন্তি, সেয্যথাপি, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স কাযস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স কাযস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি? সোত্তিঞ্চ পটিচ্চ, চুণ্ণঞ্চ পটিচ্চ, উদকঞ্চ পটিচ্চ, পুরিসস্স চ তজ্জং ৰাযামং পটিচ্চ. এৰং খো, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স কাযস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি. এৰমেৰং খো, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি? ইধ, ৰিসাখে, অরিযসাৰকো ধম্মং অনুস্সরতি – ‘স্ৰাক্খাতো ভগৰতা ধম্মো সন্দিট্ঠিকো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৰেদিতব্বো ৰিঞ্ঞূহী’তি. তস্স ধম্মং অনুস্সরতো চিত্তং পসীদতি, পামোজ্জং উপ্পজ্জতি, যে চিত্তস্স উপক্কিলেসা তে পহীযন্তি. অযং ৰুচ্চতি, ৰিসাখে, ‘অরিযসাৰকো ধম্মুপোসথং উপৰসতি, ধম্মেন সদ্ধিং সংৰসতি, ধম্মঞ্চস্স আরব্ভ চিত্তং পসীদতি, পামোজ্জং উপ্পজ্জতি, যে চিত্তস্স উপক্কিলেসা তে পহীযন্তি’. এৰং খো, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি.

‘‘উপক্কিলিট্ঠস্স, ৰিসাখে, চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি. কথঞ্চ, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি? ইধ, ৰিসাখে, অরিযসাৰকো সঙ্ঘং অনুস্সরতি – ‘সুপ্পটিপন্নো ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো, উজুপ্পটিপন্নো ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো, ঞাযপ্পটিপন্নো ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো, সামীচিপ্পটিপন্নো ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো, যদিদং চত্তারি পুরিসযুগানি অট্ঠ পুরিসপুগ্গলা এস ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো আহুনেয্যো পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকরণীযো অনুত্তরং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’তি. তস্স সঙ্ঘং অনুস্সরতো চিত্তং পসীদতি, পামোজ্জং উপ্পজ্জতি, যে চিত্তস্স উপক্কিলেসা তে পহীযন্তি, সেয্যথাপি, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স ৰত্থস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স ৰত্থস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি? উস্মঞ্চ [ঊসঞ্চ (স্যা. কং. অট্ঠকথাযম্পি পাঠন্তরং, সং. নি. ৩.৮৯ খেমকসুত্তপাল়িযাপি সমেতি.) উসুমঞ্চ (সী.)] পটিচ্চ, খারঞ্চ পটিচ্চ, গোমযঞ্চ পটিচ্চ, উদকঞ্চ পটিচ্চ, পুরিসস্স চ তজ্জং ৰাযামং পটিচ্চ. এৰং খো, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স ৰত্থস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি. এৰমেৰং খো, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি? ইধ, ৰিসাখে, অরিযসাৰকো সঙ্ঘং অনুস্সরতি – ‘সুপ্পটিপন্নো ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো…পে… অনুত্তরং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’তি. তস্স সঙ্ঘং অনুস্সরতো চিত্তং পসীদতি, পামোজ্জং উপ্পজ্জতি, যে চিত্তস্স উপক্কিলেসা তে পহীযন্তি. অযং ৰুচ্চতি, ৰিসাখে, ‘অরিযসাৰকো সঙ্ঘুপোসথং উপৰসতি, সঙ্ঘেন সদ্ধিং সংৰসতি, সঙ্ঘঞ্চস্স আরব্ভ চিত্তং পসীদতি, পামোজ্জং উপ্পজ্জতি, যে চিত্তস্স উপক্কিলেসা তে পহীযন্তি’. এৰং খো, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি.

‘‘উপক্কিলিট্ঠস্স, ৰিসাখে, চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি. কথঞ্চ, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি? ইধ, ৰিসাখে, অরিযসাৰকো অত্তনো সীলানি অনুস্সরতি অখণ্ডানি অচ্ছিদ্দানি অসবলানি অকম্মাসানি ভুজিস্সানি ৰিঞ্ঞুপ্পসত্থানি অপরামট্ঠানি সমাধিসংৰত্তনিকানি. তস্স সীলং অনুস্সরতো চিত্তং পসীদতি, পামোজ্জং উপ্পজ্জতি, যে চিত্তস্স উপক্কিলেসা তে পহীযন্তি, সেয্যথাপি, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স আদাসস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স আদাসস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি? তেলঞ্চ পটিচ্চ, ছারিকঞ্চ পটিচ্চ, ৰালণ্ডুপকঞ্চ পটিচ্চ, পুরিসস্স চ তজ্জং ৰাযামং পটিচ্চ. এৰং খো, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স আদাসস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি. এৰমেৰং খো, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি? ইধ, ৰিসাখে, অরিযসাৰকো অত্তনো সীলানি অনুস্সরতি অখণ্ডানি…পে… সমাধিসংৰত্তনিকানি. তস্স সীলং অনুস্সরতো চিত্তং পসীদতি, পামোজ্জং উপ্পজ্জতি, যে চিত্তস্স উপক্কিলেসা তে পহীযন্তি. অযং ৰুচ্চতি, ৰিসাখে, ‘অরিযসাৰকো সীলুপোসথং উপৰসতি, সীলেন সদ্ধিং সংৰসতি, সীলঞ্চস্স আরব্ভ চিত্তং পসীদতি, পামোজ্জং উপ্পজ্জতি, যে চিত্তস্স উপক্কিলেসা তে পহীযন্তি’. এৰং খো, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি.

‘‘উপক্কিলিট্ঠস্স, ৰিসাখে, চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি. কথঞ্চ, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি? ইধ ৰিসাখে, অরিযসাৰকো দেৰতা অনুস্সরতি – ‘সন্তি দেৰা চাতুমহারাজিকা [চাতুম্মহারাজিকা (সী. স্যা. কং. পী.)], সন্তি দেৰা তাৰতিংসা, সন্তি দেৰা যামা, সন্তি দেৰা তুসিতা, সন্তি দেৰা নিম্মানরতিনো, সন্তি দেৰা পরনিম্মিতৰসৰত্তিনো, সন্তি দেৰা ব্রহ্মকাযিকা, সন্তি দেৰা ততুত্তরি [ততুত্তরিং (সী. পী.)]. যথারূপায সদ্ধায সমন্নাগতা তা দেৰতা ইতো চুতা তত্থুপপন্না [তত্থুপ্পন্না (সী. পী.)], ময্হম্পি তথারূপা সদ্ধা সংৰিজ্জতি. যথারূপেন সীলেন সমন্নাগতা তা দেৰতা ইতো চুতা তত্থুপপন্না, ময্হম্পি তথারূপং সীলং সংৰিজ্জতি. যথারূপেন সুতেন সমন্নাগতা তা দেৰতা ইতো চুতা তত্থুপপন্না, ময্হম্পি তথারূপং সুতং সংৰিজ্জতি. যথারূপেন চাগেন সমন্নাগতা তা দেৰতা ইতো চুতা তত্থুপপন্না, ময্হম্পি তথারূপো চাগো সংৰিজ্জতি. যথারূপায পঞ্ঞায সমন্নাগতা তা দেৰতা ইতো চুতা তত্থুপপন্না, ময্হম্পি তথারূপা পঞ্ঞা সংৰিজ্জতী’তি. তস্স অত্তনো চ তাসঞ্চ দেৰতানং সদ্ধঞ্চ সীলঞ্চ সুতঞ্চ চাগঞ্চ পঞ্ঞঞ্চ অনুস্সরতো চিত্তং পসীদতি, পামোজ্জং উপ্পজ্জতি, যে চিত্তস্স উপক্কিলেসা তে পহীযন্তি, সেয্যথাপি, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স জাতরূপস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স জাতরূপস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি? উক্কঞ্চ পটিচ্চ, লোণঞ্চ পটিচ্চ, গেরুকঞ্চ পটিচ্চ, নাল়িকসণ্ডাসঞ্চ [নাল়িকঞ্চ পটিচ্চ সণ্ডাসঞ্চ (পী. ক.)] পটিচ্চ, পুরিসস্স চ তজ্জং ৰাযামং পটিচ্চ. এৰং খো, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স জাতরূপস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি. এৰমেৰং খো, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি? ইধ, ৰিসাখে, অরিযসাৰকো দেৰতা অনুস্সরতি – ‘সন্তি দেৰা চাতুমহারাজিকা, সন্তি দেৰা তাৰতিংসা…পে… সন্তি দেৰা ততুত্তরি. যথারূপায সদ্ধায সমন্নাগতা তা দেৰতা ইতো চুতা তত্থুপপন্না, ময্হম্পি তথারূপা সদ্ধা সংৰিজ্জতি. যথারূপেন সীলেন…পে… সুতেন…পে… চাগেন…পে… পঞ্ঞায সমন্নাগতা তা দেৰতা ইতো চুতা তত্থুপপন্না, ময্হম্পি তথারূপা পঞ্ঞা সংৰিজ্জতী’তি. তস্স অত্তনো চ তাসঞ্চ দেৰতানং সদ্ধঞ্চ সীলঞ্চ সুতঞ্চ চাগঞ্চ পঞ্ঞঞ্চ অনুস্সরতো চিত্তং পসীদতি, পামোজ্জং উপ্পজ্জতি, যে চিত্তস্স উপক্কিলেসা তে পহীযন্তি. অযং ৰুচ্চতি, ৰিসাখে, ‘অরিযসাৰকো দেৰতুপোসথং উপৰসতি, দেৰতাহি সদ্ধিং সংৰসতি, দেৰতা আরব্ভ চিত্তং পসীদতি, পামোজ্জং উপ্পজ্জতি, যে চিত্তস্স উপক্কিলেসা তে পহীযন্তি’. এৰং খো, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি.

‘‘স খো সো, ৰিসাখে, অরিযসাৰকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যাৰজীৰং অরহন্তো পাণাতিপাতং পহায পাণাতিপাতা পটিৰিরতা নিহিতদণ্ডা নিহিতসত্থা লজ্জী দযাপন্না সব্বপাণভূতহিতানুকম্পী ৰিহরন্তি; অহম্পজ্জ ইমঞ্চ রত্তিং ইমঞ্চ দিৰসং পাণাতিপাতং পহায পাণাতিপাতা পটিৰিরতো নিহিতদণ্ডো নিহিতসত্থো লজ্জী দযাপন্নো সব্বপাণভূতহিতানুকম্পী ৰিহরামি. ইমিনাপি [ইমিনাপহং (সী.) অ. নি. ৮.৪১] অঙ্গেন অরহতং অনুকরোমি, উপোসথো চ মে উপৰুত্থো ভৰিস্সতি.

‘‘যাৰজীৰং অরহন্তো অদিন্নাদানং পহায অদিন্নাদানা পটিৰিরতা দিন্নাদাযী দিন্নপাটিকঙ্খী, অথেনেন সুচিভূতেন অত্তনা ৰিহরন্তি; অহম্পজ্জ ইমঞ্চ রত্তিং ইমঞ্চ দিৰসং অদিন্নাদানং পহায অদিন্নাদানা পটিৰিরতো দিন্নাদাযী দিন্নপাটিকঙ্খী, অথেনেন সুচিভূতেন অত্তনা ৰিহরামি. ইমিনাপি অঙ্গেন অরহতং অনুকরোমি, উপোসথো চ মে উপৰুত্থো ভৰিস্সতি.

‘‘যাৰজীৰং অরহন্তো অব্রহ্মচরিযং পহায ব্রহ্মচারী আরাচারী [অনাচারী (পী.)] ৰিরতা মেথুনা গামধম্মা; অহম্পজ্জ ইমঞ্চ রত্তিং ইমঞ্চ দিৰসং অব্রহ্মচরিযং পহায ব্রহ্মচারী আরাচারী ৰিরতো মেথুনা গামধম্মা. ইমিনাপি অঙ্গেন অরহতং অনুকরোমি, উপোসথো চ মে উপৰুত্থো ভৰিস্সতি.

‘‘যাৰজীৰং অরহন্তো মুসাৰাদং পহায মুসাৰাদা পটিৰিরতা সচ্চৰাদী সচ্চসন্ধা থেতা পচ্চযিকা অৰিসংৰাদকা লোকস্স; অহম্পজ্জ ইমঞ্চ রত্তিং ইমঞ্চ দিৰসং মুসাৰাদং পহায মুসাৰাদা পটিৰিরতো সচ্চৰাদী সচ্চসন্ধো থেতো পচ্চযিকো অৰিসংৰাদকো লোকস্স. ইমিনাপি অঙ্গেন অরহতং অনুকরোমি, উপোসথো চ মে উপৰুত্থো ভৰিস্সতি.

‘‘যাৰজীৰং অরহন্তো সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানং পহায সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৰিরতা; অহম্পজ্জ ইমঞ্চ রত্তিং ইমঞ্চ দিৰসং সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানং পহায সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৰিরতো. ইমিনাপি অঙ্গেন অরহতং অনুকরোমি, উপোসথো চ মে উপৰুত্থো ভৰিস্সতি.

‘‘যাৰজীৰং অরহন্তো একভত্তিকা রত্তূপরতা ৰিরতা ৰিকালভোজনা; অহম্পজ্জ ইমঞ্চ রত্তিং ইমঞ্চ দিৰসং একভত্তিকো রত্তূপরতো ৰিরতো ৰিকালভোজনা. ইমিনাপি অঙ্গেন অরহতং অনুকরোমি, উপোসথো চ মে উপৰুত্থো ভৰিস্সতি.

‘‘যাৰজীৰং অরহন্তো নচ্চগীতৰাদিতৰিসূকদস্সনমালাগন্ধৰিলেপনধারণমণ্ডনৰিভূসনট্ঠানা পটিৰিরতা; অহম্পজ্জ ইমঞ্চ রত্তিং ইমঞ্চ দিৰসং নচ্চগীতৰাদিতৰিসূকদস্সনমালাগন্ধৰিলেপনধারণমণ্ডনৰিভূসনট্ঠানা পটিৰিরতো. ইমিনাপি অঙ্গেন অরহতং অনুকরোমি, উপোসথো চ মে উপৰুত্থো ভৰিস্সতি.

‘‘যাৰজীৰং অরহন্তো উচ্চাসযনমহাসযনং পহায উচ্চাসযনমহাসযনা পটিৰিরতা নীচসেয্যং কপ্পেন্তি মঞ্চকে ৰা তিণসন্থারকে ৰা; অহম্পজ্জ ইমঞ্চ রত্তিং ইমঞ্চ দিৰসং উচ্চাসযনমহাসযনং পহায উচ্চাসযনমহাসযনা পটিৰিরতো নীচসেয্যং কপ্পেমি মঞ্চকে ৰা তিণসন্থারকে ৰা. ইমিনাপি অঙ্গেন অরহতং অনুকরোমি, উপোসথো চ মে উপৰুত্থো ভৰিস্সতী’’তি.

‘‘এৰং খো, ৰিসাখে, অরিযুপোসথো হোতি. এৰং উপৰুত্থো খো, ৰিসাখে, অরিযুপোসথো মহপ্ফলো হোতি মহানিসংসো মহাজুতিকো মহাৰিপ্ফারো’’.

‘‘কীৰমহপ্ফলো হোতি কীৰমহানিসংসো কীৰমহাজুতিকো কীৰমহাৰিপ্ফারো’’? ‘‘সেয্যথাপি, ৰিসাখে, যো ইমেসং সোল়সন্নং মহাজনপদানং পহূতরত্তরতনানং [পহূতসত্তরতনানং (ক. সী. স্যা. কং. পী.) টীকাযং দস্সিতপাল়িযেৰ. অ. নি. ৮.৪২] ইস্সরিযাধিপচ্চং রজ্জং কারেয্য, সেয্যথিদং – অঙ্গানং, মগধানং, কাসীনং, কোসলানং, ৰজ্জীনং, মল্লানং, চেতীনং, ৰঙ্গানং, কুরূনং, পঞ্চালানং, মচ্ছানং [মচ্চানং (ক.)], সূরসেনানং, অস্সকানং, অৰন্তীনং, গন্ধারানং, কম্বোজানং, অট্ঠঙ্গসমন্নাগতস্স উপোসথস্স এতং [একং (ক.)] কলং নাগ্ঘতি সোল়সিং. তং কিস্স হেতু? কপণং, ৰিসাখে, মানুসকং রজ্জং দিব্বং সুখং উপনিধায’’.

‘‘যানি, ৰিসাখে, মানুসকানি পঞ্ঞাস ৰস্সানি, চাতুমহারাজিকানং দেৰানং এসো একো রত্তিন্দিৰো [রত্তিদিৰো (ক.)]. তায রত্তিযা তিংসরত্তিযো মাসো. তেন মাসেন দ্ৰাদসমাসিযো সংৰচ্ছরো. তেন সংৰচ্ছরেন দিব্বানি পঞ্চ ৰস্সসতানি চাতুমহারাজিকানং দেৰানং আযুপ্পমাণং. ঠানং খো পনেতং, ৰিসাখে, ৰিজ্জতি যং ইধেকচ্চো ইত্থী ৰা পুরিসো ৰা অট্ঠঙ্গসমন্নাগতং উপোসথং উপৰসিত্ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা চাতুমহারাজিকানং দেৰানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য. ইদং খো পনেতং, ৰিসাখে, সন্ধায ভাসিতং – ‘কপণং মানুসকং রজ্জং দিব্বং সুখং উপনিধায’’’.

‘‘যং, ৰিসাখে, মানুসকং ৰস্সসতং, তাৰতিংসানং দেৰানং এসো একো রত্তিন্দিৰো. তায রত্তিযা তিংসরত্তিযো মাসো. তেন মাসেন দ্ৰাদসমাসিযো সংৰচ্ছরো. তেন সংৰচ্ছরেন দিব্বং ৰস্সসহস্সং তাৰতিংসানং দেৰানং আযুপ্পমাণং. ঠানং খো পনেতং, ৰিসাখে, ৰিজ্জতি যং ইধেকচ্চো ইত্থী ৰা পুরিসো ৰা অট্ঠঙ্গসমন্নাগতং উপোসথং উপৰসিত্ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা তাৰতিংসানং দেৰানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য. ইদং খো পনেতং, ৰিসাখে, সন্ধায ভাসিতং – ‘কপণং মানুসকং রজ্জং দিব্বং সুখং উপনিধায’’’.

‘‘যানি, ৰিসাখে, মানুসকানি দ্ৰে ৰস্সসতানি, যামানং দেৰানং এসো একো রত্তিন্দিৰো. তায রত্তিযা তিংসরত্তিযো মাসো. তেন মাসেন দ্ৰাদসমাসিযো সংৰচ্ছরো. তেন সংৰচ্ছরেন দিব্বানি দ্ৰে ৰস্সসহস্সানি যামানং দেৰানং আযুপ্পমাণং. ঠানং খো পনেতং, ৰিসাখে, ৰিজ্জতি যং ইধেকচ্চো ইত্থী ৰা পুরিসো ৰা অট্ঠঙ্গসমন্নাগতং উপোসথং উপৰসিত্ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা যামানং দেৰানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য. ইদং খো পনেতং, ৰিসাখে, সন্ধায ভাসিতং – ‘কপণং মানুসকং রজ্জং দিব্বং সুখং উপনিধায’’’.

‘‘যানি, ৰিসাখে, মানুসকানি চত্তারি ৰস্সসতানি, তুসিতানং দেৰানং এসো একো রত্তিন্দিৰো. তায রত্তিযা তিংসরত্তিযো মাসো. তেন মাসেন দ্ৰাদসমাসিযো সংৰচ্ছরো. তেন সংৰচ্ছরেন দিব্বানি চত্তারি ৰস্সসহস্সানি তুসিতানং দেৰানং আযুপ্পমাণং. ঠানং খো পনেতং, ৰিসাখে, ৰিজ্জতি যং ইধেকচ্চো ইত্থী ৰা পুরিসো ৰা অট্ঠঙ্গসমন্নাগতং উপোসথং উপৰসিত্ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা তুসিতানং দেৰানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য. ইদং খো পনেতং, ৰিসাখে, সন্ধায ভাসিতং – ‘কপণং মানুসকং রজ্জং দিব্বং সুখং উপনিধায’’’.

‘‘যানি, ৰিসাখে, মানুসকানি অট্ঠ ৰস্সসতানি, নিম্মানরতীনং দেৰানং এসো একো রত্তিন্দিৰো. তায রত্তিযা তিংসরত্তিযো মাসো. তেন মাসেন দ্ৰাদসমাসিযো সংৰচ্ছরো. তেন সংৰচ্ছরেন দিব্বানি অট্ঠ ৰস্সসহস্সানি নিম্মানরতীনং দেৰানং আযুপ্পমাণং. ঠানং খো পনেতং, ৰিসাখে, ৰিজ্জতি যং ইধেকচ্চো ইত্থী ৰা পুরিসো ৰা অট্ঠঙ্গসমন্নাগতং উপোসথং উপৰসিত্ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা নিম্মানরতীনং দেৰানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য. ইদং খো পনেতং, ৰিসাখে, সন্ধায ভাসিতং – ‘কপণং মানুসকং রজ্জং দিব্বং সুখং উপনিধায’’’.

‘‘যানি, ৰিসাখে, মানুসকানি সোল়স ৰস্সসতানি, পরনিম্মিতৰসৰত্তীনং দেৰানং এসো একো রত্তিন্দিৰো. তায রত্তিযা তিংসরত্তিযো মাসো. তেন মাসেন দ্ৰাদসমাসিযো সংৰচ্ছরো. তেন সংৰচ্ছরেন দিব্বানি সোল়স ৰস্সসহস্সানি পরনিম্মিতৰসৰত্তীনং দেৰানং আযুপ্পমাণং. ঠানং খো পনেতং, ৰিসাখে, ৰিজ্জতি যং ইধেকচ্চো ইত্থী ৰা পুরিসো ৰা অট্ঠঙ্গসমন্নাগতং উপোসথং উপৰসিত্ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা পরনিম্মিতৰসৰত্তীনং দেৰানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য. ইদং খো পনেতং, ৰিসাখে, সন্ধায ভাসিতং – ‘কপণং মানুসকং রজ্জং দিব্বং সুখং উপনিধাযা’’’তি.

‘‘পাণং ন হঞ্ঞে [ন হানে (সী. পী.), ন হনে (ক.)] ন চদিন্নমাদিযে,

মুসা ন ভাসে ন চ মজ্জপো সিযা;

অব্রহ্মচরিযা ৰিরমেয্য মেথুনা,

রত্তিং ন ভুঞ্জেয্য ৰিকালভোজনং.

‘‘মালং ন ধারে ন চ গন্ধমাচরে,

মঞ্চে ছমাযং ৰ সযেথ সন্থতে;

এতঞ্হি অট্ঠঙ্গিকমাহুপোসথং,

বুদ্ধেন দুক্খন্তগুনা পকাসিতং.

‘‘চন্দো চ সূরিযো চ উভো সুদস্সনা,

ওভাসযং অনুপরিযন্তি যাৰতা;

তমোনুদা তে পন অন্তলিক্খগা,

নভে পভাসন্তি দিসাৰিরোচনা.

‘‘এতস্মিং যং ৰিজ্জতি অন্তরে ধনং,

মুত্তা মণি ৰেল়ুরিযঞ্চ ভদ্দকং;

সিঙ্গী সুৰণ্ণং অথ ৰাপি কঞ্চনং,

যং জাতরূপং হটকন্তি ৰুচ্চতি.

‘‘অট্ঠঙ্গুপেতস্স উপোসথস্স,

কলম্পি তে নানুভৰন্তি সোল়সিং;

চন্দপ্পভা তারগণা চ সব্বে.

‘‘তস্মা হি নারী চ নরো চ সীলৰা,

অট্ঠঙ্গুপেতং উপৰস্সুপোসথং;

পুঞ্ঞানি কত্ৰান সুখুদ্রযানি,

অনিন্দিতা সগ্গমুপেন্তি ঠান’’ন্তি. দসমং;

মহাৰগ্গো সত্তমো.