(৮) ৩. আনন্দৰগ্গো
১. ছন্নসুত্তং
৭২. একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. অথ খো ছন্নো পরিব্বাজকো যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মতা আনন্দেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো ছন্নো পরিব্বাজকো আযস্মন্তং আনন্দং এতদৰোচ – ‘‘তুম্হেপি, আৰুসো আনন্দ, রাগস্স পহানং পঞ্ঞাপেথ, দোসস্স পহানং পঞ্ঞাপেথ, মোহস্স পহানং পঞ্ঞাপেথাতি. মযং খো, আৰুসো, রাগস্স পহানং পঞ্ঞাপেম, দোসস্স পহানং পঞ্ঞাপেম, মোহস্স পহানং পঞ্ঞপেমা’’তি.
‘‘কিং পন তুম্হে, আৰুসো, রাগে আদীনৰং দিস্ৰা রাগস্স পহানং পঞ্ঞাপেথ, কিং দোসে আদীনৰং দিস্ৰা দোসস্স পহানং পঞ্ঞাপেথ, কিং মোহে আদীনৰং দিস্ৰা মোহস্স পহানং পঞ্ঞাপেথা’’তি?
‘‘রত্তো খো, আৰুসো, রাগেন অভিভূতো পরিযাদিন্নচিত্তো অত্তব্যাবাধাযপি চেতেতি, পরব্যাবাধাযপি চেতেতি, উভযব্যাবাধাযপি চেতেতি, চেতসিকম্পি দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৰেদেতি; রাগে পহীনে নেৰত্তব্যাবাধাযপি চেতেতি, ন পরব্যাবাধাযপি চেতেতি, ন উভযব্যাবাধাযপি চেতেতি, ন চেতসিকং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৰেদেতি. রত্তো খো, আৰুসো, রাগেন অভিভূতো পরিযাদিন্নচিত্তো কাযেন দুচ্চরিতং চরতি, ৰাচায দুচ্চরিতং চরতি, মনসা দুচ্চরিতং চরতি; রাগে পহীনে নেৰ কাযেন দুচ্চরিতং চরতি, ন ৰাচায দুচ্চরিতং চরতি, ন মনসা দুচ্চরিতং চরতি. রত্তো খো, আৰুসো, রাগেন অভিভূতো পরিযাদিন্নচিত্তো অত্তত্থম্পি যথাভূতং নপ্পজানাতি, পরত্থম্পি যথাভূতং নপ্পজানাতি, উভযত্থম্পি যথাভূতং নপ্পজানাতি; রাগে পহীনে অত্তত্থম্পি যথাভূতং পজানাতি, পরত্থম্পি যথাভূতং পজানাতি, উভযত্থম্পি যথাভূতং পজানাতি. রাগো খো, আৰুসো, অন্ধকরণো অচক্খুকরণো অঞ্ঞাণকরণো পঞ্ঞানিরোধিকো ৰিঘাতপক্খিকো অনিব্বানসংৰত্তনিকো.
‘‘দুট্ঠো খো, আৰুসো, দোসেন…পে… মূল়্হো খো, আৰুসো, মোহেন অভিভূতো পরিযাদিন্নচিত্তো অত্তব্যাবাধাযপি চেতেতি, পরব্যাবাধাযপি চেতেতি, উভযব্যাবাধাযপি চেতেতি, চেতসিকম্পি দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৰেদেতি; মোহে পহীনে নেৰত্তব্যাবাধাযপি চেতেতি, ন পরব্যাবাধাযপি চেতেতি, ন উভযব্যাবাধাযপি চেতেতি, ন চেতসিকং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৰেদেতি. মূল়্হো খো, আৰুসো, মোহেন অভিভূতো পরিযাদিন্নচিত্তো কাযেন দুচ্চরিতং চরতি, ৰাচায দুচ্চরিতং চরতি, মনসা দুচ্চরিতং চরতি; মোহে পহীনে নেৰ কাযেন দুচ্চরিতং চরতি, ন ৰাচায দুচ্চরিতং চরতি, ন মনসা দুচ্চরিতং চরতি. মূল়্হো খো, আৰুসো, মোহেন অভিভূতো পরিযাদিন্নচিত্তো অত্তত্থম্পি যথাভূতং নপ্পজানাতি, পরত্থম্পি যথাভূতং নপ্পজানাতি, উভযত্থম্পি যথাভূতং নপ্পজানাতি; মোহে পহীনে অত্তত্থম্পি যথাভূতং পজানাতি, পরত্থম্পি যথাভূতং পজানাতি, উভযত্থম্পি যথাভূতং পজানাতি. মোহো খো, আৰুসো, অন্ধকরণো অচক্খুকরণো অঞ্ঞাণকরণো পঞ্ঞানিরোধিকো ৰিঘাতপক্খিকো অনিব্বানসংৰত্তনিকো. ইদং খো মযং, আৰুসো, রাগে আদীনৰং দিস্ৰা রাগস্স পহানং পঞ্ঞাপেম. ইদং দোসে আদীনৰং দিস্ৰা দোসস্স পহানং পঞ্ঞাপেম. ইদং মোহে আদীনৰং দিস্ৰা মোহস্স পহানং পঞ্ঞাপেমা’’তি.
‘‘অত্থি পনাৰুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা এতস্স রাগস্স দোসস্স মোহস্স পহানাযা’’তি? ‘‘অত্থাৰুসো, মগ্গো অত্থি পটিপদা এতস্স রাগস্স দোসস্স মোহস্স পহানাযা’’তি. ‘‘কতমো পনাৰুসো, মগ্গো কতমা পটিপদা এতস্স রাগস্স দোসস্স মোহস্স পহানাযা’’তি? ‘‘অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. অযং খো, আৰুসো, মগ্গো অযং পটিপদা এতস্স রাগস্স দোসস্স মোহস্স পহানাযা’’তি. ‘‘ভদ্দকো খো, আৰুসো, মগ্গো ভদ্দিকা পটিপদা এতস্স রাগস্স দোসস্স মোহস্স পহানায. অলঞ্চ পনাৰুসো আনন্দ, অপ্পমাদাযা’’তি. পঠমং.
২. আজীৰকসুত্তং
৭৩. একং সমযং আযস্মা আনন্দো কোসম্বিযং ৰিহরতি ঘোসিতারামে. অথ খো অঞ্ঞতরো আজীৰকসাৰকো গহপতি যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং আনন্দং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সো আজীৰকসাৰকো গহপতি আযস্মন্তং আনন্দং এতদৰোচ –
‘‘কেসং নো, ভন্তে আনন্দ, ধম্মো স্ৰাক্খাতো? কে লোকে সুপ্পটিপন্না? কে লোকে সুকতা’’তি [সুগতাতি (সী. স্যা. কং. পী.)]? ‘‘তেন হি, গহপতি, তঞ্ঞেৰেত্থ পটিপুচ্ছিস্সামি, যথা তে খমেয্য তথা নং ব্যাকরেয্যাসি. তং কিং মঞ্ঞসি, গহপতি, যে রাগস্স পহানায ধম্মং দেসেন্তি, দোসস্স পহানায ধম্মং দেসেন্তি, মোহস্স পহানায ধম্মং দেসেন্তি, তেসং ধম্মো স্ৰাক্খাতো নো ৰা? কথং ৰা তে এত্থ হোতী’’তি? ‘‘যে, ভন্তে, রাগস্স পহানায ধম্মং দেসেন্তি, দোসস্স পহানায ধম্মং দেসেন্তি, মোহস্স পহানায ধম্মং দেসেন্তি, তেসং ধম্মো স্ৰাক্খাতো. এৰং মে এত্থ হোতী’’তি.
‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, গহপতি, যে রাগস্স পহানায পটিপন্না, দোসস্স পহানায পটিপন্না, মোহস্স পহানায পটিপন্না, তে লোকে সুপ্পটিপন্না নো ৰা? কথং ৰা তে এত্থ হোতী’’তি? ‘‘যে, ভন্তে, রাগস্স পহানায পটিপন্না, দোসস্স পহানায পটিপন্না, মোহস্স পহানায পটিপন্না, তে লোকে সুপ্পটিপন্না. এৰং মে এত্থ হোতী’’তি.
‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, গহপতি, যেসং রাগো পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৰত্থুকতো অনভাৰংকতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো, যেসং দোসো পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৰত্থুকতো অনভাৰঙ্কতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো, যেসং মোহো পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৰত্থুকতো অনভাৰংকতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো, তে লোকে সুকতা নো ৰা? কথং ৰা তে এত্থ হোতী’’তি? ‘‘যেসং, ভন্তে, রাগো পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৰত্থুকতো অনভাৰংকতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো, যেসং দোসো পহীনো…পে… যেসং মোহো পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৰত্থুকতো অনভাৰংকতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো, তে লোকে সুকতা. এৰং মে এত্থ হোতী’’তি.
‘‘ইতি খো, গহপতি, তযাৰেতং [তযা চেতং (সী. পী. ক.)] ব্যাকতং – ‘যে, ভন্তে, রাগস্স পহানায ধম্মং দেসেন্তি, দোসস্স পহানায ধম্মং দেসেন্তি, মোহস্স পহানায ধম্মং দেসেন্তি, তেসং ধম্মো স্ৰাক্খাতো’তি. তযাৰেতং ব্যাকতং – ‘যে, ভন্তে, রাগস্স পহানায পটিপন্না, দোসস্স পহানায পটিপন্না, মোহস্স পহানায পটিপন্না, তে লোকে সুপ্পটিপন্না’তি. তযাৰেতং ব্যাকতং – ‘যেসং, ভন্তে, রাগো পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৰত্থুকতো অনভাৰঙ্কতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো, যেসং দোসো পহীনো…পে… যেসং মোহো পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৰত্থুকতো অনভাৰঙ্কতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো, তে লোকে সুকতা’’’তি.
‘‘অচ্ছরিযং, ভন্তে, অব্ভুতং, ভন্তে! ন চেৰ নাম সধম্মুক্কংসনা ভৰিস্সতি, ন চ পরধম্মাপসাদনা [ন পরধম্মাপসাদনা (সী. পী.), ন পরধম্মৰম্ভনা (ম. নি. ২.২৩৬)]. আযতনেৰ [আযতনে চ (ম. নি. ২.২৩৬)] ধম্মদেসনা, অত্থো চ ৰুত্তো, অত্তা চ অনুপনীতো. তুম্হে, ভন্তে আনন্দ, রাগস্স পহানায ধম্মং দেসেথ, দোসস্স…পে… মোহস্স পহনায ধম্মং দেসেথ. তুম্হাকং, ভন্তে আনন্দ, ধম্মো স্ৰাক্খাতো. তুম্হে, ভন্তে আনন্দ, রাগস্স পহানায পটিপন্না, দোসস্স…পে… মোহস্স পহানায পটিপন্না. তুম্হে, ভন্তে, লোকে সুপ্পটিপন্না. তুম্হাকং, ভন্তে আনন্দ, রাগো পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৰত্থুকতো অনভাৰঙ্কতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো, তুম্হাকং দোসো পহীনো…পে… তুম্হাকং মোহো পহীনো উচ্ছিন্নমূলো তালাৰত্থুকতো অনভাৰঙ্কতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো. তুম্হে লোকে সুকতা.
‘‘অভিক্কন্তং, ভন্তে, অভিক্কন্তং, ভন্তে! সেয্যথাপি, ভন্তে, নিক্কুজ্জিতং ৰা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৰা ৰিৰরেয্য, মূল়্হস্স ৰা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকারে ৰা তেলপজ্জোতং ধারেয্য – ‘চক্খুমন্তো রূপানি দক্খন্তী’তি; এৰমেৰং অয্যেন আনন্দেন অনেকপরিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এসাহং, ভন্তে আনন্দ, তং ভগৰন্তং সরণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকং মং অয্যো আনন্দো ধারেতু, অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সরণং গত’’ন্তি. দুতিযং.
৩. মহানামসক্কসুত্তং
৭৪. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সক্কেসু ৰিহরতি কপিলৰত্থুস্মিং নিগ্রোধারামে. তেন খো পন সমযেন ভগৰা গিলানাৰুট্ঠিতো [গিলানৰুট্ঠিতো (সদ্দনীতি)] হোতি অচিরৰুট্ঠিতো গেলঞ্ঞা. অথ খো মহানামো সক্কো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো মহানামো সক্কো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘দীঘরত্তাহং, ভন্তে, ভগৰতা এৰং ধম্মং দেসিতং আজানামি – ‘সমাহিতস্স ঞাণং, নো অসমাহিতস্সা’তি. সমাধি নু খো, ভন্তে, পুব্বে, পচ্ছা ঞাণং; উদাহু ঞাণং পুব্বে, পচ্ছা সমাধী’’তি? অথ খো আযস্মতো আনন্দস্স এতদহোসি – ‘‘ভগৰা খো গিলানৰুট্ঠিতো অচিরৰুট্ঠিতো গেলঞ্ঞা. অযঞ্চ মহানামো সক্কো ভগৰন্তং অতিগম্ভীরং পঞ্হং পুচ্ছতি. যংনূনাহং মহানামং সক্কং একমন্তং অপনেত্ৰা ধম্মং দেসেয্য’’ন্তি.
অথ খো আযস্মা আনন্দো মহানামং সক্কং বাহাযং গহেত্ৰা একমন্তং অপনেত্ৰা মহানামং সক্কং এতদৰোচ – ‘‘সেখম্পি খো, মহানাম, সীলং ৰুত্তং ভগৰতা, অসেখম্পি সীলং ৰুত্তং ভগৰতা; সেখোপি সমাধি ৰুত্তো ভগৰতা, অসেখোপি সমাধি ৰুত্তো ভগৰতা; সেখাপি পঞ্ঞা ৰুত্তা ভগৰতা, অসেখাপি পঞ্ঞা ৰুত্তা ভগৰতা. কতমঞ্চ, মহানাম, সেখং সীলং? ইধ, মহানাম, ভিক্খু সীলৰা হোতি পাতিমোক্খসংৰরসংৰুতো ৰিহরতি…পে… সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু. ইদং ৰুচ্চতি, মহানাম, সেখং সীলং’’.
‘‘কতমো চ, মহানাম, সেখো সমাধি? ইধ, মহানাম, ভিক্খু ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি…পে… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. অযং ৰুচ্চতি, মহানাম, সেখো সমাধি.
‘‘কতমা চ, মহানাম, সেখা পঞ্ঞা? ইধ, মহানাম, ভিক্খু ইদং দুক্খন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… অযং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদাতি যথাভূতং পজানাতি. অযং ৰুচ্চতি, মহানাম, সেখা পঞ্ঞা.
‘‘স খো সো, মহানাম, অরিযসাৰকো এৰং সীলসম্পন্নো এৰং সমাধিসম্পন্নো এৰং পঞ্ঞাসম্পন্নো আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. এৰং খো, মহানাম, সেখম্পি সীলং ৰুত্তং ভগৰতা, অসেখম্পি সীলং ৰুত্তং ভগৰতা; সেখোপি সমাধি ৰুত্তো ভগৰতা, অসেখোপি সমাধি ৰুত্তো ভগৰতা; সেখাপি পঞ্ঞা ৰুত্তা ভগৰতা, অসেখাপি পঞ্ঞা ৰুত্তা ভগৰতা’’তি. ততিযং.
৪. নিগণ্ঠসুত্তং
৭৫. একং সমযং আযস্মা আনন্দো ৰেসালিযং ৰিহরতি মহাৰনে কূটাগারসালাযং. অথ খো অভযো চ লিচ্ছৰি পণ্ডিতকুমারকো চ লিচ্ছৰি যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং আনন্দং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নো খো অভযো লিচ্ছৰি আযস্মন্তং আনন্দং এতদৰোচ – ‘‘নিগণ্ঠো, ভন্তে, নাটপুত্তো [নাথপুত্তো (সী. পী.)] সব্বঞ্ঞূ সব্বদস্সাৰী অপরিসেসং ঞাণদস্সনং পটিজানাতি – ‘চরতো চ মে তিট্ঠতো চ সুত্তস্স চ জাগরস্স চ সততং সমিতং ঞাণদস্সনং পচ্চুপট্ঠিত’ন্তি. সো পুরাণানং কম্মানং তপসা ব্যন্তীভাৰং পঞ্ঞপেতি নৰানং কম্মানং অকরণা সেতুঘাতং. ইতি কম্মক্খযা দুক্খক্খযো, দুক্খক্খযা ৰেদনাক্খযো, ৰেদনাক্খযা সব্বং দুক্খং নিজ্জিণ্ণং ভৰিস্সতি – এৰমেতিস্সা সন্দিট্ঠিকায নিজ্জরায ৰিসুদ্ধিযা সমতিক্কমো হোতি. ইধ, ভন্তে, ভগৰা কিমাহা’’তি?
‘‘তিস্সো খো ইমা, অভয, নিজ্জরা ৰিসুদ্ধিযো তেন ভগৰতা জানতা পস্সতা অরহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন সম্মদক্খাতা সত্তানং ৰিসুদ্ধিযা সোকপরিদেৰানং সমতিক্কমায দুক্খদোমনস্সানং অত্থঙ্গমায ঞাযস্স অধিগমায নিব্বানস্স সচ্ছিকিরিযায. কতমা তিস্সো? ইধ, অভয, ভিক্খু সীলৰা হোতি…পে… সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু. সো নৰঞ্চ কম্মং ন করোতি, পুরাণঞ্চ কম্মং ফুস্স ফুস্স ব্যন্তীকরোতি. সন্দিট্ঠিকা নিজ্জরা অকালিকা এহিপস্সিকা ওপনেয্যিকা পচ্চত্তং ৰেদিতব্বা ৰিঞ্ঞূহীতি.
‘‘স খো সো, অভয, ভিক্খু এৰং সীলসম্পন্নো ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি ৰিৰিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৰিতক্কং সৰিচারং ৰিৰেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. ৰিতক্কৰিচারানং ৰূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৰং অৰিতক্কং অৰিচারং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. পীতিযা চ ৰিরাগা উপেক্খকো চ ৰিহরতি সতো চ সম্পজানো, সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৰেদেতি যং তং অরিযা আচিক্খন্তি – ‘উপেক্খকো সতিমা সুখৰিহারী’তি ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা, পুব্বেৰ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপারিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সো নৰঞ্চ কম্মং ন করোতি, পুরাণঞ্চ কম্মং ফুস্স ফুস্স ব্যন্তীকরোতি. সন্দিট্ঠিকা নিজ্জরা অকালিকা এহিপস্সিকা ওপনেয্যিকা পচ্চত্তং ৰেদিতব্বা ৰিঞ্ঞূহীতি.
‘‘স খো সো, অভয, ভিক্খু এৰং সমাধিসম্পন্নো [এৰং সীলসম্পন্নো এৰং সমাধিসম্পন্নো (সী. স্যা. কং.)] আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সো নৰঞ্চ কম্মং ন করোতি, পুরাণঞ্চ কম্মং ফুস্স ফুস্স ব্যন্তীকরোতি. সন্দিট্ঠিকা নিজ্জরা অকালিকা এহিপস্সিকা ওপনেয্যিকা পচ্চত্তং ৰেদিতব্বা ৰিঞ্ঞূহীতি. ইমা খো, অভয, তিস্সো নিজ্জরা ৰিসুদ্ধিযো তেন ভগৰতা জানতা পস্সতা অরহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন সম্মদক্খাতা সত্তানং ৰিসুদ্ধিযা সোকপরিদেৰানং সমতিক্কমায দুক্খদোমনস্সানং অত্থঙ্গমায ঞাযস্স অধিগমায নিব্বানস্স সচ্ছিকিরিযাযা’’তি.
এৰং ৰুত্তে পণ্ডিতকুমারকো লিচ্ছৰি অভযং লিচ্ছৰিং এতদৰোচ – ‘‘কিং পন ত্ৰং, সম্ম অভয, আযস্মতো আনন্দস্স সুভাসিতং সুভাসিততো নাব্ভনুমোদসী’’তি? ‘‘ক্যাহং, সম্ম পণ্ডিতকুমারক, আযস্মতো আনন্দস্স সুভাসিতং সুভাসিততো নাব্ভনুমোদিস্সামি! মুদ্ধাপি তস্স ৰিপতেয্য যো আযস্মতো আনন্দস্স সুভাসিতং সুভাসিততো নাব্ভনুমোদেয্যা’’তি. চতুত্থং.
৫. নিৰেসকসুত্তং
৭৬. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং আনন্দং ভগৰা এতদৰোচ –
‘‘যে, আনন্দ, অনুকম্পেয্যাথ যে চ সোতব্বং মঞ্ঞেয্যুং মিত্তা ৰা অমচ্চা ৰা ঞাতী ৰা সালোহিতা ৰা তে ৰো, আনন্দ, তীসু ঠানেসু সমাদপেতব্বা [সমাদাপেতব্বা (?)] নিৰেসেতব্বা পতিট্ঠাপেতব্বা. কতমেসু তীসু? বুদ্ধে অৰেচ্চপ্পসাদে সমাদপেতব্বা নিৰেসেতব্বা পতিট্ঠাপেতব্বা – ‘ইতিপি সো ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৰিজ্জাচরণসম্পন্নো সুগতো লোকৰিদূ অনুত্তরো পুরিসদম্মসারথি; সত্থা দেৰমনুস্সানং, বুদ্ধো ভগৰা’তি, ধম্মে অৰেচ্চপ্পসাদে সমাদপেতব্বা নিৰেসেতব্বা পতিট্ঠাপেতব্বা – ‘স্ৰাক্খাতো ভগৰতা ধম্মো সন্দিট্ঠিকো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৰেদিতব্বো ৰিঞ্ঞূহী’তি, সঙ্ঘে অৰেচ্চপ্পসাদে সমাদপেতব্বা নিৰেসেতব্বা পতিট্ঠাপেতব্বা – ‘সুপ্পটিপন্নো ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো উজুপ্পটিপন্নো ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো ঞাযপ্পটিপন্নো ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো সামীচিপ্পটিপন্নো ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো, যদিদং চত্তারি পুরিসযুগানি অট্ঠ পুরিসপুগ্গলা এস ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো আহুনেয্যো পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকরণীযো অনুত্তরং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’’’তি.
‘‘সিযা, আনন্দ, চতুন্নং মহাভূতানং অঞ্ঞথত্তং – পথৰীধাতুযা আপোধাতুযা তেজোধাতুযা ৰাযোধাতুযা, ন ত্ৰেৰ বুদ্ধে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতস্স অরিযসাৰকস্স সিযা অঞ্ঞথত্তং তত্রিদং অঞ্ঞথত্তং. সো ৰতানন্দ, বুদ্ধে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো অরিযসাৰকো নিরযং ৰা তিরচ্ছানযোনিং ৰা পেত্তিৰিসযং ৰা উপপজ্জিস্সতীতি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি.
‘‘সিযা, আনন্দ, চতুন্নং মহাভূতানং অঞ্ঞথত্তং – পথৰীধাতুযা আপোধাতুযা তেজোধাতুযা ৰাযোধাতুযা, ন ত্ৰেৰ ধম্মে…পে… ন ত্ৰেৰ সঙ্ঘে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতস্স অরিযসাৰকস্স সিযা অঞ্ঞথত্তং তত্রিদং অঞ্ঞথত্তং. সো ৰতানন্দ, সঙ্ঘে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো অরিযসাৰকো নিরযং ৰা তিরচ্ছানযোনিং ৰা পেত্তিৰিসযং ৰা উপপজ্জিস্সতীতি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি.
‘‘যে, আনন্দ, অনুকম্পেয্যাথ যে চ সোতব্বং মঞ্ঞেয্যুং মিত্তা ৰা অমচ্চা ৰা ঞাতী ৰা সালোহিতা ৰা তে ৰো, আনন্দ, ইমেসু তীসু ঠানেসু সমাদপেতব্বা নিৰেসেতব্বা পতিট্ঠাপেতব্বা’’তি. পঞ্চমং.
৬. পঠমভৰসুত্তং
৭৭. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘ভৰো, ভৰোতি, ভন্তে, ৰুচ্চতি. কিত্তাৰতা নু খো, ভন্তে, ভৰো হোতী’’তি?
‘‘কামধাতুৰেপক্কঞ্চ, আনন্দ, কম্মং নাভৰিস্স, অপি নু খো কামভৰো পঞ্ঞাযেথা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ইতি খো, আনন্দ, কম্মং খেত্তং, ৰিঞ্ঞাণং বীজং, তণ্হা স্নেহো [সিনেহো (সী. স্যা. কং. পী.)]. অৰিজ্জানীৰরণানং সত্তানং তণ্হাসংযোজনানং হীনায ধাতুযা ৰিঞ্ঞাণং পতিট্ঠিতং এৰং আযতিং [আযতি (সী.)] পুনব্ভৰাভিনিব্বত্তি হোতি. ( ) [(এৰং খো আনন্দ ভৰো হোতীতি) (ক.) দুতিযসুত্তে পন ইদং পাঠনানত্তং নত্থি]
‘‘রূপধাতুৰেপক্কঞ্চ, আনন্দ, কম্মং নাভৰিস্স, অপি নু খো রূপভৰো পঞ্ঞাযেথা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ইতি খো আনন্দ, কম্মং খেত্তং, ৰিঞ্ঞাণং বীজং, তণ্হা স্নেহো. অৰিজ্জানীৰরণানং সত্তানং তণ্হাসংযোজনানং মজ্ঝিমায ধাতুযা ৰিঞ্ঞাণং পতিট্ঠিতং এৰং আযতিং পুনব্ভৰাভিনিব্বত্তি হোতি. ( ) [(এৰং খো আনন্দ ভৰো হোতীতি) (ক.) দুতিযসুত্তে পন ইদং পাঠনানত্তং নত্থি]
‘‘অরূপধাতুৰেপক্কঞ্চ, আনন্দ, কম্মং নাভৰিস্স, অপি নু খো অরূপভৰো পঞ্ঞাযেথা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ইতি খো, আনন্দ, কম্মং খেত্তং, ৰিঞ্ঞাণং বীজং, তণ্হা স্নেহো. অৰিজ্জানীৰরণানং সত্তানং তণ্হাসংযোজনানং পণীতায ধাতুযা ৰিঞ্ঞাণং পতিট্ঠিতং এৰং আযতিং পুনব্ভৰাভিনিব্বত্তি হোতি. এৰং খো, আনন্দ, ভৰো হোতী’’তি. ছট্ঠং.
৭. দুতিযভৰসুত্তং
৭৮. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি…পে… আযস্মা আনন্দো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘ভৰো, ভৰোতি, ভন্তে, ৰুচ্চতি. কিত্তাৰতা নু খো, ভন্তে, ভৰো হোতী’’তি?
‘‘কামধাতুৰেপক্কঞ্চ, আনন্দ, কম্মং নাভৰিস্স, অপি নু খো কামভৰো পঞ্ঞাযেথা’’তি? ‘‘নো হেতং ভন্তে’’. ‘‘ইতি খো, আনন্দ, কম্মং খেত্তং, ৰিঞ্ঞাণং বীজং, তণ্হা স্নেহো. অৰিজ্জানীৰরণানং সত্তানং তণ্হাসংযোজনানং হীনায ধাতুযা চেতনা পতিট্ঠিতা পত্থনা পতিট্ঠিতা এৰং আযতিং পুনব্ভৰাভিনিব্বত্তি হোতি’’.
‘‘রূপধাতুৰেপক্কঞ্চ, আনন্দ, কম্মং নাভৰিস্স, অপি নু খো রূপভৰো পঞ্ঞাযেথা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ইতি খো, আনন্দ, কম্মং খেত্তং, ৰিঞ্ঞাণং বীজং, তণ্হা স্নেহো. অৰিজ্জানীৰরণানং সত্তানং তণ্হাসংযোজনানং মজ্ঝিমায ধাতুযা চেতনা পতিট্ঠিতা পত্থনা পতিট্ঠিতা এৰং আযতিং পুনব্ভৰাভিনিব্বত্তি হোতি’’.
‘‘অরূপধাতুৰেপক্কঞ্চ, আনন্দ, কম্মং নাভৰিস্স, অপি নু খো অরূপভৰো পঞ্ঞাযেথা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ইতি খো, আনন্দ, কম্মং খেত্তং, ৰিঞ্ঞাণং বীজং, তণ্হা স্নেহো. অৰিজ্জানীৰরণানং সত্তানং তণ্হাসংযোজনানং পণীতায ধাতুযা চেতনা পতিট্ঠিতা পত্থনা পতিট্ঠিতা এৰং আযতিং পুনব্ভৰাভিনিব্বত্তি হোতি. এৰং খো, আনন্দ, ভৰো হোতী’’তি. সত্তমং.
৮. সীলব্বতসুত্তং
৭৯. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং আনন্দং ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘সব্বং নু খো, আনন্দ, সীলব্বতং জীৰিতং ব্রহ্মচরিযং উপট্ঠানসারং সফল’’ন্তি? ‘‘ন খ্ৰেত্থ, ভন্তে, একংসেনা’’তি. ‘‘তেন হানন্দ, ৰিভজস্সূ’’তি.
‘‘যঞ্হিস্স [যথারূপং হিস্স (?) সেৰিতব্বাসেৰিতব্বসুত্তানুরূপং], ভন্তে, সীলব্বতং জীৰিতং ব্রহ্মচরিযং উপট্ঠানসারং সেৰতো অকুসলা ধম্মা অভিৰড্ঢন্তি কুসলা ধম্মা পরিহাযন্তি, এৰরূপং সীলব্বতং জীৰিতং ব্রহ্মচরিযং উপট্ঠানসারং অফলং. যঞ্চ খ্ৰাস্স [যঞ্হিস্স (ক.), যথারূপঞ্চ খ্ৰাস্স (?)], ভন্তে, সীলব্বতং জীৰিতং ব্রহ্মচরিযং উপট্ঠানসারং সেৰতো অকুসলা ধম্মা পরিহাযন্তি, কুসলা ধম্মা অভিৰড্ঢন্তি, এৰরূপং সীলব্বতং জীৰিতং ব্রহ্মচরিযং উপট্ঠানসারং সফল’’ন্তি. ইদমৰোচ আযস্মা আনন্দো; সমনুঞ্ঞো সত্থা অহোসি.
অথ খো আযস্মা আনন্দো ‘‘সমনুঞ্ঞো মে সত্থা’’তি, উট্ঠাযাসনা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা পক্কামি. অথ খো ভগৰা অচিরপক্কন্তে আযস্মন্তে আনন্দে ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘সেখো, ভিক্খৰে, আনন্দো; ন চ পনস্স সুলভরূপো সমসমো পঞ্ঞাযা’’তি. অট্ঠমং.
৯. গন্ধজাতসুত্তং
৮০. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৰন্তং এতদৰোচ –
‘‘তীণিমানি, ভন্তে, গন্ধজাতানি, যেসং অনুৰাতংযেৰ গন্ধো গচ্ছতি, নো পটিৰাতং. কতমানি তীণি? মূলগন্ধো, সারগন্ধো, পুপ্ফগন্ধো – ইমানি খো, ভন্তে, তীণি গন্ধজাতানি, যেসং অনুৰাতংযেৰ গন্ধো গচ্ছতি, নো পটিৰাতং. অত্থি নু খো, ভন্তে, কিঞ্চি গন্ধজাতং যস্স অনুৰাতম্পি গন্ধো গচ্ছতি, পটিৰাতম্পি গন্ধো গচ্ছতি, অনুৰাতপটিৰাতম্পি গন্ধো গচ্ছতী’’তি?
‘‘অত্থানন্দ, কিঞ্চি গন্ধজাতং [অত্থানন্দ গন্ধজাতং (সী. স্যা. কং. পী.)] যস্স অনুৰাতম্পি গন্ধো গচ্ছতি, পটিৰাতম্পি গন্ধো গচ্ছতি, অনুৰাতপটিৰাতম্পি গন্ধো গচ্ছতী’’তি. ‘‘কতমঞ্চ পন, ভন্তে, গন্ধজাতং যস্স অনুৰাতম্পি গন্ধো গচ্ছতি, পটিৰাতম্পি গন্ধো গচ্ছতি, অনুৰাতপটিৰাতম্পি গন্ধো গচ্ছতী’’তি?
‘‘ইধানন্দ, যস্মিং গামে ৰা নিগমে ৰা ইত্থী ৰা পুরিসো ৰা বুদ্ধং সরণং গতো হোতি, ধম্মং সরণং গতো হোতি, সঙ্ঘং সরণং গতো হোতি, পাণাতিপাতা পটিৰিরতো হোতি, অদিন্নাদানা পটিৰিরতো হোতি, কামেসুমিচ্ছাচারা পটিৰিরতো হোতি, মুসাৰাদা পটিৰিরতো হোতি, সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৰিরতো হোতি, সীলৰা হোতি কল্যাণধম্মো, ৰিগতমলমচ্ছেরেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি মুত্তচাগো পযতপাণি ৰোস্সগ্গরতো যাচযোগো দানসংৰিভাগরতো.
‘‘তস্স দিসাসু সমণব্রাহ্মণা ৰণ্ণং ভাসন্তি – ‘অমুকস্মিং [অসুকস্মিং (সী. স্যা. কং. পী.)] নাম গামে ৰা নিগমে ৰা ইত্থী ৰা পুরিসো ৰা বুদ্ধং সরণং গতো হোতি, ধম্মং সরণং গতো হোতি, সঙ্ঘং সরণং গতো হোতি, পাণাতিপাতা পটিৰিরতো হোতি, অদিন্নাদানা পটিৰিরতো হোতি, কামেসুমিচ্ছাচারা পটিৰিরতো হোতি, মুসাৰাদা পটিৰিরতো হোতি, সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৰিরতো হোতি, সীলৰা হোতি কল্যাণধম্মো, ৰিগতমলমচ্ছেরেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি মুত্তচাগো পযতপাণি ৰোস্সগ্গরতো যাচযোগো দানসংৰিভাগরতো’’’তি.
‘‘দেৰতাপিস্স [দেৰতাপিস্স অমনুস্সা (সী. পী.), দেৰতাপিস্স অমনুস্সাপি (ক.), দেৰতাপিস্স…পে… মনুস্সাপিস্স (?)] ৰণ্ণং ভাসন্তি – ‘অমুকস্মিং নাম গামে ৰা নিগমে ৰা ইত্থী ৰা পুরিসো ৰা বুদ্ধং সরণং গতো হোতি, ধম্মং সরণং গতো হোতি, সঙ্ঘং সরণং গতো হোতি, পাণাতিপাতা পটিৰিরতো হোতি…পে… সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৰিরতো হোতি, সীলৰা হোতি কল্যাণধম্মো, ৰিগতমলমচ্ছেরেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি মুত্তচাগো পযতপাণি ৰোস্সগ্গরতো যাচযোগো দানসংৰিভাগরতো’তি. ইদং খো তং, আনন্দ, গন্ধজাতং যস্স অনুৰাতম্পি গন্ধো গচ্ছতি, পটিৰাতম্পি গন্ধো গচ্ছতি, অনুৰাতপটিৰাতম্পি গন্ধো গচ্ছতী’’তি.
‘‘ন পুপ্ফগন্ধো পটিৰাতমেতি,
ন চন্দনং তগরমল্লিকা [তগ্গরমল্লিকা (পী.)] ৰা;
সতঞ্চ গন্ধো পটিৰাতমেতি,
সব্বা দিসা সপ্পুরিসো পৰাযতী’’তি. নৰমং;
১০. চূল়নিকাসুত্তং
৮১. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘সম্মুখামেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘ভগৰতো, আনন্দ, সিখিস্স অভিভূ নাম সাৰকো ব্রহ্মলোকে ঠিতো সহস্সিলোকধাতুং [সহস্সীলোকধাতুং (পী.) সং. নি. ১.১৮৫ ৰিত্থারো] সরেন ৰিঞ্ঞাপেসী’তি. ভগৰা পন, ভন্তে, অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো কীৰতকং পহোতি সরেন ৰিঞ্ঞাপেতু’’ন্তি? ‘‘সাৰকো সো, আনন্দ, অপ্পমেয্যা তথাগতা’’তি.
দুতিযম্পি খো আযস্মা আনন্দো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘ভগৰতো, আনন্দ, সিখিস্স অভিভূ নাম সাৰকো ব্রহ্মলোকে ঠিতো সহস্সিলোকধাতুং সরেন ৰিঞ্ঞাপেসী’তি. ভগৰা পন, ভন্তে, অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো কীৰতকং পহোতি সরেন ৰিঞ্ঞাপেতু’’ন্তি? ‘‘সাৰকো সো, আনন্দ, অপ্পমেয্যা তথাগতা’’তি.
ততিযম্পি খো আযস্মা আনন্দো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘সম্মুখামেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘ভগৰতো, আনন্দ, সিখিস্স অভিভূ নাম সাৰকো ব্রহ্মলোকে ঠিতো সহস্সিলোকধাতুং সরেন ৰিঞ্ঞাপেসী’তি. ভগৰা পন, ভন্তে, অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো কীৰতকং পহোতি সরেন ৰিঞ্ঞাপেতু’’ন্তি? ‘‘সুতা তে, আনন্দ, সহস্সী চূল়নিকা লোকধাতূ’’তি? ‘‘এতস্স, ভগৰা, কালো; এতস্স, সুগত, কালো! যং ভগৰা ভাসেয্য. ভগৰতো সুত্ৰা ভিক্খূ ধারেস্সন্তী’’তি. ‘‘তেনহানন্দ, সুণাহি সাধুকং মনসি করোহি, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা আনন্দো ভগৰতো পচ্চস্সোসি. ভগৰা এতদৰোচ –
‘‘যাৰতা, আনন্দ, চন্দিমসূরিযা [চন্দিমসুরিযা (সী. স্যা. কং. পী.)] পরিহরন্তি, দিসা ভন্তি ৰিরোচনা, তাৰ সহস্সধা লোকো. তস্মিং সহস্সধা লোকে সহস্সং [তস্মিং সহস্সং (স্যা. কং. পী.)] চন্দানং, সহস্সং সূরিযানং, সহস্সং সিনেরুপব্বতরাজানং, সহস্সং জম্বুদীপানং, সহস্সং অপরগোযানানং, সহস্সং উত্তরকুরূনং, সহস্সং পুব্বৰিদেহানং, চত্তারি মহাসমুদ্দসহস্সানি, চত্তারি মহারাজসহস্সানি, সহস্সং চাতুমহারাজিকানং, সহস্সং তাৰতিংসানং, সহস্সং যামানং, সহস্সং তুসিতানং, সহস্সং নিম্মানরতীনং, সহস্সং পরনিম্মিতৰসৰত্তীনং, সহস্সং ব্রহ্মলোকানং – অযং ৰুচ্চতানন্দ, সহস্সী চূল়নিকা লোকধাতু.
‘‘যাৰতানন্দ, সহস্সী চূল়নিকা লোকধাতু তাৰ সহস্সধা লোকো. অযং ৰুচ্চতানন্দ, দ্ৰিসহস্সী মজ্ঝিমিকা লোকধাতু.
‘‘যাৰতানন্দ, দ্ৰিসহস্সী মজ্ঝিমিকা লোকধাতু তাৰ সহস্সধা লোকো. অযং ৰুচ্চতানন্দ, তিসহস্সী মহাসহস্সী লোকধাতু.
‘‘আকঙ্খমানো, আনন্দ, তথাগতো তিসহস্সিমহাসহস্সিলোকধাতুং [তিসহস্সি মহাসহস্সিং লোকধাতুং (স্যা. কং.), তিসহস্সীমহাসহস্সীলোকধাতুং (পী.)] সরেন ৰিঞ্ঞাপেয্য, যাৰতা পন আকঙ্খেয্যা’’তি.
‘‘যথা কথং পন, ভন্তে, ভগৰা তিসহস্সিমহাসহস্সিলোকধাতুং সরেন ৰিঞ্ঞাপেয্য, যাৰতা পন আকঙ্খেয্যা’’তি? ‘‘ইধানন্দ, তথাগতো তিসহস্সিমহাসহস্সিলোকধাতুং ওভাসেন ফরেয্য. যদা তে সত্তা তং আলোকং সঞ্জানেয্যুং, অথ তথাগতো ঘোসং করেয্য সদ্দমনুস্সাৰেয্য. এৰং খো, আনন্দ, তথাগতো তিসহস্সিমহাসহস্সিলোকধাতুং সরেন ৰিঞ্ঞাপেয্য, যাৰতা পন আকঙ্খেয্যা’’তি.
এৰং ৰুত্তে আযস্মা আনন্দো (আযস্মন্তং উদাযিং) [(ভগৰন্তং) (সী.), ( ) নত্থি স্যা. কং. পোত্থকেসু. অট্ঠকথায সমেতি] এতদৰোচ – ‘‘লাভা ৰত মে, সুলদ্ধং ৰত মে, যস্স মে সত্থা এৰংমহিদ্ধিকো এৰংমহানুভাৰো’’তি. এৰং ৰুত্তে আযস্মা উদাযী আযস্মন্তং আনন্দং এতদৰোচ – ‘‘কিং তুয্হেত্থ, আৰুসো আনন্দ, যদি তে সত্থা এৰংমহিদ্ধিকো এৰংমহানুভাৰো’’তি? এৰং ৰুত্তে ভগৰা আযস্মন্তং উদাযিং এতদৰোচ – ‘‘মা হেৰং, উদাযি, মা হেৰং, উদাযি. সচে, উদাযি, আনন্দো অৰীতরাগো কালং করেয্য, তেন চিত্তপ্পসাদেন সত্তক্খত্তুং দেৰেসু দেৰরজ্জং কারেয্য, সত্তক্খত্তুং ইমস্মিংযেৰ জম্বুদীপে মহারজ্জং কারেয্য. অপি চ, উদাযি, আনন্দো দিট্ঠেৰ ধম্মে পরিনিব্বাযিস্সতী’’তি. দসমং.
আনন্দৰগ্গো ততিযো.