১০. আধিপতেয্যসুত্তং

৪০. ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৰে, আধিপতেয্যানি. কতমানি তীণি? অত্তাধিপতেয্যং, লোকাধিপতেয্যং, ধম্মাধিপতেয্যং. কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, অত্তাধিপতেয্যং? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরঞ্ঞগতো ৰা রুক্খমূলগতো ৰা সুঞ্ঞাগারগতো ৰা ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘ন খো পনাহং চীৰরহেতু অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো. ন পিণ্ডপাতহেতু, ন সেনাসনহেতু, ন ইতিভৰাভৰহেতু অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো. অপি চ খোম্হি ওতিণ্ণো জাতিযা জরায মরণেন সোকেহি পরিদেৰেহি দুক্খেহি দোমনস্সেহি উপাযাসেহি, দুক্খোতিণ্ণো দুক্খপরেতো. অপ্পেৰ নাম ইমস্স কেৰলস্স দুক্খক্খন্ধস্স অন্তকিরিযা পঞ্ঞাযেথাতি. অহঞ্চেৰ খো পন যাদিসকে [যাদিসকে ৰা (সী. পী. ক.)] কামে ওহায অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো তাদিসকে ৰা [চ (ক.)] কামে পরিযেসেয্যং ততো ৰা [চ (ক.)] পাপিট্ঠতরে, ন মেতং পতিরূপ’ন্তি. সো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘আরদ্ধং খো পন মে ৰীরিযং ভৰিস্সতি অসল্লীনং, উপট্ঠিতা সতি অসম্মুট্ঠা, পস্সদ্ধো কাযো অসারদ্ধো, সমাহিতং চিত্তং একগ্গ’ন্তি. সো অত্তানংযেৰ অধিপতিং করিত্ৰা অকুসলং পজহতি, কুসলং ভাৰেতি, সাৰজ্জং পজহতি, অনৰজ্জং ভাৰেতি, সুদ্ধং অত্তানং পরিহরতি. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অত্তাধিপতেয্যং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, লোকাধিপতেয্যং? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরঞ্ঞগতো ৰা রুক্খমূলগতো ৰা সুঞ্ঞাগারগতো ৰা ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘ন খো পনাহং চীৰরহেতু অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো. ন পিণ্ডপাতহেতু, ন সেনাসনহেতু, ন ইতিভৰাভৰহেতু অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো. অপি চ খোম্হি ওতিণ্ণো জাতিযা জরায মরণেন সোকেহি পরিদেৰেহি দুক্খেহি দোমনস্সেহি উপাযাসেহি, দুক্খোতিণ্ণো দুক্খপরেতো. অপ্পেৰ নাম ইমস্স কেৰলস্স দুক্খক্খন্ধস্স অন্তকিরিযা পঞ্ঞাযেথা’তি. অহঞ্চেৰ খো পন এৰং পব্বজিতো সমানো কামৰিতক্কং ৰা ৰিতক্কেয্যং, ব্যাপাদৰিতক্কং ৰা ৰিতক্কেয্যং, ৰিহিংসাৰিতক্কং ৰা ৰিতক্কেয্যং, মহা খো পনাযং লোকসন্নিৰাসো. মহন্তস্মিং খো পন লোকসন্নিৰাসে সন্তি সমণব্রাহ্মণা ইদ্ধিমন্তো দিব্বচক্খুকা পরচিত্তৰিদুনো. তে দূরতোপি পস্সন্তি, আসন্নাপি ন দিস্সন্তি, চেতসাপি চিত্তং পজানন্তি [জানন্তি (ক.)]. তেপি মং এৰং জানেয্যুং – ‘পস্সথ, ভো, ইমং কুলপুত্তং সদ্ধা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো সমানো ৰোকিণ্ণো ৰিহরতি পাপকেহি অকুসলেহি ধম্মেহী’তি. দেৰতাপি খো সন্তি ইদ্ধিমন্তিনিযো দিব্বচক্খুকা পরচিত্তৰিদুনিযো. তা দূরতোপি পস্সন্তি, আসন্নাপি ন দিস্সন্তি, চেতসাপি চিত্তং জানন্তি. তাপি মং এৰং জানেয্যুং – ‘পস্সথ, ভো, ইমং কুলপুত্তং সদ্ধা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো সমানো ৰোকিণ্ণো ৰিহরতি পাপকেহি অকুসলেহি ধম্মেহী’তি. সো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘আরদ্ধং খো পন মে ৰীরিযং ভৰিস্সতি অসল্লীনং, উপট্ঠিতা সতি অসম্মুট্ঠা, পস্সদ্ধো কাযো অসারদ্ধো, সমাহিতং চিত্তং একগ্গ’ন্তি. সো লোকংযেৰ অধিপতিং করিত্ৰা অকুসলং পজহতি, কুসলং ভাৰেতি, সাৰজ্জং পজহতি, অনৰজ্জং ভাৰেতি, সুদ্ধং অত্তানং পরিহরতি. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, লোকাধিপতেয্যং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, ধম্মাধিপতেয্যং? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরঞ্ঞগতো ৰা রুক্খমূলগতো ৰা সুঞ্ঞাগারগতো ৰা ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘ন খো পনাহং চীৰরহেতু অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো. ন পিণ্ডপাতহেতু, ন সেনাসনহেতু, ন ইতিভৰাভৰহেতু অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো. অপি চ খোম্হি ওতিণ্ণো জাতিযা জরায মরণেন সোকেহি পরিদেৰেহি দুক্খেহি দোমনস্সেহি উপাযাসেহি, দুক্খোতিণ্ণো দুক্খপরেতো. অপ্পেৰ নাম ইমস্স কেৰলস্স দুক্খক্খন্ধস্স অন্তকিরিযা পঞ্ঞাযেথাতি. স্ৰাক্খাতো ভগৰতা ধম্মো সন্দিট্ঠিকো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৰেদিতব্বো ৰিঞ্ঞূহীতি. সন্তি খো পন মে সব্রহ্মচারী জানং পস্সং ৰিহরন্তি. অহঞ্চেৰ খো পন এৰং স্ৰাক্খাতে ধম্মৰিনযে পব্বজিতো সমানো কুসীতো ৰিহরেয্যং পমত্তো, ন মেতং অস্স পতিরূপ’ন্তি. সো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘আরদ্ধং খো পন মে ৰীরিযং ভৰিস্সতি অসল্লীনং, উপট্ঠিতা সতি অসম্মুট্ঠা, পস্সদ্ধো কাযো অসারদ্ধো, সমাহিতং চিত্তং একগ্গ’ন্তি. সো ধম্মংযেৰ অধিপতিং করিত্ৰা অকুসলং পজহতি, কুসলং ভাৰেতি, সাৰজ্জং পজহতি, অনৰজ্জং ভাৰেতি, সুদ্ধং অত্তানং পরিহরতি. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, ধম্মাধিপতেয্যং. ইমানি খো, ভিক্খৰে, তীণি আধিপতেয্যানী’’তি.

‘‘নত্থি লোকে রহো নাম, পাপকম্মং পকুব্বতো;

অত্তা তে পুরিস জানাতি, সচ্চং ৰা যদি ৰা মুসা.

‘‘কল্যাণং ৰত ভো সক্খি, অত্তানং অতিমঞ্ঞসি;

যো সন্তং অত্তনি পাপং, অত্তানং পরিগূহসি.

‘‘পস্সন্তি দেৰা চ তথাগতা চ,

লোকস্মিং বালং ৰিসমং চরন্তং;

তস্মা হি অত্তাধিপতেয্যকো চ [অত্তাধিপকো সকো চরে (সী. স্যা. কং. পী.)],

লোকাধিপো চ নিপকো চ ঝাযী.

‘‘ধম্মাধিপো চ অনুধম্মচারী,

ন হীযতি সচ্চপরক্কমো মুনি;

পসয্হ মারং অভিভুয্য অন্তকং,

যো চ ফুসী জাতিক্খযং পধানৰা;

সো তাদিসো লোকৰিদূ সুমেধো,

সব্বেসু ধম্মেসু অতম্মযো মুনী’’তি. দসমং;

দেৰদূতৰগ্গো চতুত্থো.