৫. চূল়ৰগ্গো

১. সম্মুখীভাৰসুত্তং

৪১. ‘‘তিণ্ণং, ভিক্খৰে, সম্মুখীভাৰা সদ্ধো কুলপুত্তো বহুং পুঞ্ঞং পসৰতি. কতমেসং তিণ্ণং? সদ্ধায, ভিক্খৰে, সম্মুখীভাৰা সদ্ধো কুলপুত্তো বহুং পুঞ্ঞং পসৰতি. দেয্যধম্মস্স, ভিক্খৰে, সম্মুখীভাৰা সদ্ধো কুলপুত্তো বহুং পুঞ্ঞং পসৰতি. দক্খিণেয্যানং, ভিক্খৰে, সম্মুখীভাৰা সদ্ধো কুলপুত্তো বহুং পুঞ্ঞং পসৰতি. ইমেসং খো, ভিক্খৰে, তিণ্ণং সম্মুখীভাৰা সদ্ধো কুলপুত্তো বহুং পুঞ্ঞং পসৰতী’’তি. পঠমং.

২. তিঠানসুত্তং

৪২. ‘‘তীহি, ভিক্খৰে, ঠানেহি সদ্ধো পসন্নো ৰেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? সীলৰন্তানং দস্সনকামো হোতি, সদ্ধম্মং সোতুকামো হোতি, ৰিগতমলমচ্ছেরেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি মুত্তচাগো পযতপাণি ৰোস্সগ্গরতো যাচযোগো দানসংৰিভাগরতো. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি ঠানেহি সদ্ধো পসন্নো ৰেদিতব্বো’’.

‘‘দস্সনকামো সীলৰতং, সদ্ধম্মং সোতুমিচ্ছতি;

ৰিনযে মচ্ছেরমলং, স ৰে সদ্ধোতি ৰুচ্চতী’’তি. দুতিযং;

৩. অত্থৰসসুত্তং

৪৩. ‘‘তযো, ভিক্খৰে, অত্থৰসে সম্পস্সমানেন অলমেৰ পরেসং ধম্মং দেসেতুং. কতমে তযো? যো ধম্মং দেসেতি সো অত্থপ্পটিসংৰেদী চ হোতি ধম্মপ্পটিসংৰেদী চ. যো ধম্মং সুণাতি সো অত্থপ্পটিসংৰেদী চ হোতি ধম্মপ্পটিসংৰেদী চ. যো চেৰ ধম্মং দেসেতি যো চ ধম্মং সুণাতি উভো অত্থপ্পটিসংৰেদিনো চ হোন্তি ধম্মপ্পটিসংৰেদিনো চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, তযো অত্থৰসে সম্পস্সমানেন অলমেৰ পরেসং ধম্মং দেসেতু’’ন্তি. ততিযং.

৪. কথাপৰত্তিসুত্তং

৪৪. ‘‘তীহি, ভিক্খৰে, ঠানেহি কথা পৰত্তিনী হোতি. কতমেহি তীহি? যো ধম্মং দেসেতি সো অত্থপ্পটিসংৰেদী চ হোতি ধম্মপ্পটিসংৰেদী চ. যো ধম্মং সুণাতি সো অত্থপ্পটিসংৰেদী চ হোতি ধম্মপ্পটিসংৰেদী চ. যো চেৰ ধম্মং দেসেতি যো চ ধম্মং সুণাতি উভো অত্থপ্পটিসংৰেদিনো চ হোন্তি ধম্মপ্পটিসংৰেদিনো চ. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি ঠানেহি কথা পৰত্তিনী হোতী’’তি. চতুত্থং.

৫. পণ্ডিতসুত্তং

৪৫. ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৰে, পণ্ডিতপঞ্ঞত্তানি সপ্পুরিসপঞ্ঞত্তানি. কতমানি তীণি? দানং, ভিক্খৰে, পণ্ডিতপঞ্ঞত্তং সপ্পুরিসপঞ্ঞত্তং. পব্বজ্জা, ভিক্খৰে, পণ্ডিতপঞ্ঞত্তা সপ্পুরিসপঞ্ঞত্তা. মাতাপিতূনং, ভিক্খৰে, উপট্ঠানং পণ্ডিতপঞ্ঞত্তং সপ্পুরিসপঞ্ঞত্তং. ইমানি খো, ভিক্খৰে, তীণি পণ্ডিতপঞ্ঞত্তানি সপ্পুরিসপঞ্ঞত্তানী’’তি.

‘‘সব্ভি দানং উপঞ্ঞত্তং, অহিংসা সংযমো দমো;

মাতাপিতু উপট্ঠানং, সন্তানং ব্রহ্মচারিনং.

‘‘সতং এতানি ঠানানি, যানি সেৰেথ পণ্ডিতো;

অরিযো দস্সনসম্পন্নো, স লোকং ভজতে সিৰ’’ন্তি. পঞ্চমং;

৬. সীলৰন্তসুত্তং

৪৬. ‘‘যং, ভিক্খৰে, সীলৰন্তো পব্বজিতা গামং ৰা নিগমং ৰা উপনিস্সায ৰিহরন্তি. তত্থ মনুস্সা তীহি ঠানেহি বহুং পুঞ্ঞং পসৰন্তি. কতমেহি তীহি? কাযেন, ৰাচায, মনসা. যং, ভিক্খৰে, সীলৰন্তো পব্বজিতা গামং ৰা নিগমং ৰা উপনিস্সায ৰিহরন্তি. তত্থ মনুস্সা ইমেহি তীহি ঠানেহি বহুং পুঞ্ঞং পসৰন্তী’’তি. ছট্ঠং.

৭. সঙ্খতলক্খণসুত্তং

৪৭. ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৰে, সঙ্খতস্স সঙ্খতলক্খণানি. কতমানি তীণি? উপ্পাদো পঞ্ঞাযতি, ৰযো পঞ্ঞাযতি, ঠিতস্স অঞ্ঞথত্তং পঞ্ঞাযতি. ইমানি খো, ভিক্খৰে, তীণি সঙ্খতস্স সঙ্খতলক্খণানী’’তি. সত্তমং.

৮. অসঙ্খতলক্খণসুত্তং

৪৮. ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৰে, অসঙ্খতস্স অসঙ্খতলক্খণানি. কতমানি তীণি? ন উপ্পাদো পঞ্ঞাযতি, ন ৰযো পঞ্ঞাযতি, ন ঠিতস্স অঞ্ঞথত্তং পঞ্ঞাযতি. ইমানি খো, ভিক্খৰে, তীণি অসঙ্খতস্স অসঙ্খতলক্খণানী’’তি. অট্ঠমং.

৯. পব্বতরাজসুত্তং

৪৯. ‘‘হিমৰন্তং, ভিক্খৰে, পব্বতরাজং নিস্সায মহাসালা তীহি ৰড্ঢীহি ৰড্ঢন্তি. কতমাহি তীহি? সাখাপত্তপলাসেন ৰড্ঢন্তি, তচপপটিকায ৰড্ঢন্তি, ফেগ্গুসারেন ৰড্ঢন্তি. হিমৰন্তং, ভিক্খৰে, পব্বতরাজং নিস্সায মহাসালা ইমাহি তীহি ৰড্ঢীহি ৰড্ঢন্তি.

‘‘এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, সদ্ধং কুলপতিং নিস্সায অন্তো জনো তীহি ৰড্ঢীহি ৰড্ঢতি. কতমাহি তীহি? সদ্ধায ৰড্ঢতি, সীলেন ৰড্ঢতি, পঞ্ঞায ৰড্ঢতি. সদ্ধং, ভিক্খৰে, কুলপতিং নিস্সায অন্তো জনো ইমাহি তীহি ৰড্ঢীহি ৰড্ঢতী’’তি.

‘‘যথাপি পব্বতো সেলো, অরঞ্ঞস্মিং ব্রহাৰনে;

তং রুক্খা উপনিস্সায, ৰড্ঢন্তে তে ৰনপ্পতী.

‘‘তথেৰ সীলসম্পন্নং, সদ্ধং কুলপতিং ইধ;

উপনিস্সায ৰড্ঢন্তি, পুত্তদারা চ বন্ধৰা;

অমচ্চা ঞাতিসঙ্ঘা চ, যে চস্স অনুজীৰিনো.

‘‘ত্যাস্স সীলৰতো সীলং, চাগং সুচরিতানি চ;

পস্সমানানুকুব্বন্তি, অত্তমত্থং [যে ভৰন্তি (সী. স্যা. কং. পী.)] ৰিচক্খণা.

‘‘ইধ ধম্মং চরিত্ৰান, মগ্গং সুগতিগামিনং;

নন্দিনো দেৰলোকস্মিং, মোদন্তি কামকামিনো’’তি. নৰমং;

১০. আতপ্পকরণীযসুত্তং

৫০. ‘‘তীহি, ভিক্খৰে, ঠানেহি আতপ্পং করণীযং. কতমেহি তীহি? অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায আতপ্পং করণীযং, অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায আতপ্পং করণীযং, উপ্পন্নানং সারীরিকানং ৰেদনানং দুক্খানং তিব্বানং খরানং কটুকানং অসাতানং অমনাপানং পাণহরানং অধিৰাসনায আতপ্পং করণীযং. ইমেহি তীহি, ভিক্খৰে, ঠানেহি আতপ্পং করণীযং.

‘‘যতো খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায আতপ্পং করোতি, অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায আতপ্পং করোতি, উপ্পন্নানং সারীরিকানং ৰেদনানং দুক্খানং তিব্বানং খরানং কটুকানং অসাতানং অমনাপানং পাণহরানং অধিৰাসনায আতপ্পং করোতি. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, ভিক্খু আতাপী নিপকো সতো সম্মা দুক্খস্স অন্তকিরিযাযা’’তি. দসমং.

১১. মহাচোরসুত্তং

৫১. ‘‘তীহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো মহাচোরো সন্ধিম্পি ছিন্দতি, নিল্লোপম্পি হরতি, একাগারিকম্পি করোতি, পরিপন্থেপি তিট্ঠতি. কতমেহি তীহি? ইধ, ভিক্খৰে, মহাচোরো ৰিসমনিস্সিতো চ হোতি, গহননিস্সিতো চ হোতি, বলৰনিস্সিতো চ হোতি. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, মহাচোরো ৰিসমনিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, মহাচোরো নদীৰিদুগ্গং ৰা নিস্সিতো হোতি পব্বতৰিসমং ৰা. এৰং খো, ভিক্খৰে, মহাচোরো ৰিসমনিস্সিতো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, মহাচোরো গহননিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, মহাচোরো তিণগহনং ৰা নিস্সিতো হোতি, রুক্খগহনং ৰা রোধং [গেধং (সী. পী.)] ৰা মহাৰনসণ্ডং ৰা. এৰং খো, ভিক্খৰে, মহাচোরো গহননিস্সিতো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, মহাচোরো বলৰনিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, মহাচোরো রাজানং ৰা রাজমহামত্তানং ৰা নিস্সিতো হোতি. তস্স এৰং হোতি – ‘সচে মং কোচি কিঞ্চি ৰক্খতি, ইমে মে রাজানো ৰা রাজমহামত্তা ৰা পরিযোধায অত্থং ভণিস্সন্তী’তি. সচে নং কোচি কিঞ্চি আহ, ত্যাস্স রাজানো ৰা রাজমহামত্তা ৰা পরিযোধায অত্থং ভণন্তি. এৰং খো, ভিক্খৰে, মহাচোরো বলৰনিস্সিতো হোতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, তীহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো মহাচোরো সন্ধিম্পি ছিন্দতি, নিল্লোপম্পি হরতি, একাগারিকম্পি করোতি, পরিপন্থেপি তিট্ঠতি.

‘‘এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, তীহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো পাপভিক্খু খতং উপহতং অত্তানং পরিহরতি, সাৰজ্জো চ হোতি সানুৰজ্জো চ ৰিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৰতি. কতমেহি তীহি? ইধ, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু ৰিসমনিস্সিতো চ হোতি গহননিস্সিতো চ বলৰনিস্সিতো চ.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু ৰিসমনিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু ৰিসমেন কাযকম্মেন সমন্নাগতো হোতি, ৰিসমেন ৰচীকম্মেন সমন্নাগতো হোতি, ৰিসমেন মনোকম্মেন সমন্নাগতো হোতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু ৰিসমনিস্সিতো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু গহননিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি, অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা সমন্নাগতো হোতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু গহননিস্সিতো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু বলৰনিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু রাজানং ৰা রাজমহামত্তানং ৰা নিস্সিতো হোতি. তস্স এৰং হোতি – ‘সচে মং কোচি কিঞ্চি ৰক্খতি, ইমে মে রাজানো ৰা রাজমহামত্তা ৰা পরিযোধায অত্থং ভণিস্সন্তী’তি. সচে নং কোচি কিঞ্চি আহ, ত্যাস্স রাজানো ৰা রাজমহামত্তা ৰা পরিযোধায অত্থং ভণন্তি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু বলৰনিস্সিতো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পাপভিক্খু খতং উপহতং অত্তানং পরিহরতি, সাৰজ্জো চ হোতি সানুৰজ্জো চ ৰিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৰতী’’তি. একাদসমং.

চূল়ৰগ্গো পঞ্চমো.