২. ভযসুত্তং
৯২. [অ. নি. ৯.২৭; সং. নি. ৫.১০২৪] অথ খো অনাথপিণ্ডিকো গহপতি যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো অনাথপিণ্ডিকং গহপতিং ভগৰা এতদৰোচ –
‘‘যতো, খো, গহপতি, অরিযসাৰকস্স পঞ্চ ভযানি ৰেরানি ৰূপসন্তানি হোন্তি, চতূহি চ সোতাপত্তিযঙ্গেহি সমন্নাগতো হোতি, অরিযো চস্স ঞাযো পঞ্ঞায সুদিট্ঠো হোতি সুপ্পটিৰিদ্ধো, সো আকঙ্খমানো অত্তনাৰ অত্তানং ব্যাকরেয্য – ‘খীণনিরযোম্হি খীণতিরচ্ছানযোনি খীণপেত্তিৰিসযো খীণাপাযদুগ্গতিৰিনিপাতো. সোতাপন্নোহমস্মি অৰিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপরাযণো’তি.
‘‘কতমানি পঞ্চ ভযানি ৰেরানি ৰূপসন্তানি হোন্তি? যং, গহপতি, পাণাতিপাতী পাণাতিপাতপচ্চযা দিট্ঠধম্মিকম্পি ভযং ৰেরং পসৰতি সম্পরাযিকম্পি ভযং ৰেরং পসৰতি চেতসিকম্পি দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৰেদেতি, পাণাতিপাতা পটিৰিরতো নেৰ দিট্ঠধম্মিকম্পি [নেৰ দিট্ঠধম্মিকং] ভযং ৰেরং পসৰতি ন সম্পরাযিকম্পি [ন সম্পরাযিকং] ভযং ৰেরং পসৰতি ন চেতসিকম্পি [ন চেতসিকং (সী. স্যা. পী.)] দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৰেদেতি. পাণাতিপাতা পটিৰিরতস্স এৰং তং ভযং ৰেরং ৰূপসন্তং হোতি.
‘‘যং, গহপতি, অদিন্নাদাযী…পে… কামেসুমিচ্ছাচারী… মুসাৰাদী… সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠাযী সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানপচ্চযা দিট্ঠধম্মিকম্পি ভযং ৰেরং পসৰতি সম্পরাযিকম্পি ভযং ৰেরং পসৰতি চেতসিকম্পি দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৰেদেতি, সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৰিরতো নেৰ দিট্ঠধম্মিকম্পি ভযং ৰেরং পসৰতি ন সম্পরাযিকম্পি ভযং ৰেরং পসৰতি ন চেতসিকম্পি দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৰেদেতি. সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৰিরতস্স এৰং তং ভযং ৰেরং ৰূপসন্তং হোতি. ইমানি পঞ্চ ভযানি ৰেরানি ৰূপসন্তানি হোন্তি.
‘‘কতমেহি চতূহি সোতাপত্তিযঙ্গেহি সমন্নাগতো হোতি? ইধ, গহপতি, অরিযসাৰকো বুদ্ধে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ‘ইতিপি সো ভগৰা…পে… বুদ্ধো ভগৰা’তি; ধম্মে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ‘স্ৰাক্খাতো ভগৰতা ধম্মো সন্দিট্ঠিকো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৰেদিতব্বো ৰিঞ্ঞূহী’তি; সঙ্ঘে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ‘সুপ্পটিপন্নো ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো, উজুপ্পটিপন্নো ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো, ঞাযপ্পটিপন্নো ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো, সামীচিপ্পটিপন্নো ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো, যদিদং চত্তারি পুরিসযুগানি অট্ঠ পুরিসপুগ্গলা, এস ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো আহুনেয্যো পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকরণীযো অনুত্তরং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’তি; অরিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি ‘অখণ্ডেহি অচ্ছিদ্দেহি অসবলেহি অকম্মাসেহি ভুজিস্সেহি ৰিঞ্ঞুপ্পসত্থেহি অপরামট্ঠেহি সমাধিসংৰত্তনিকেহি’. ইমেহি চতূহি সোতাপত্তিযঙ্গেহি সমন্নাগতো হোতি.
‘‘কতমো চস্স অরিযো ঞাযো পঞ্ঞায সুদিট্ঠো হোতি সুপ্পটিৰিদ্ধো? ইধ, গহপতি, অরিযসাৰকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘ইতি ইমস্মিং সতি ইদং হোতি; ইমস্সুপ্পাদা ইদং উপ্পজ্জতি; ইমস্মিং অসতি ইদং ন হোতি; ইমস্স নিরোধা ইদং নিরুজ্ঝতি, যদিদং – অৰিজ্জাপচ্চযা সঙ্খারা, সঙ্খারপচ্চযা ৰিঞ্ঞাণং, ৰিঞ্ঞাণপচ্চযা নামরূপং, নামরূপপচ্চযা সল়াযতনং, সল়াযতনপচ্চযা ফস্সো, ফস্সপচ্চযা ৰেদনা, ৰেদনাপচ্চযা তণ্হা, তণ্হাপচ্চযা উপাদানং, উপাদানপচ্চযা ভৰো, ভৰপচ্চযা জাতি, জাতিপচ্চযা জরামরণং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা সম্ভৰন্তি, এৰমেতস্স কেৰলস্স দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতি; অৰিজ্জায ত্ৰেৰ অসেসৰিরাগনিরোধা সঙ্খারনিরোধো…পে… এৰমেতস্স কেৰলস্স দুক্খক্খন্ধস্স নিরোধো হোতী’তি. অযঞ্চস্স অরিযো ঞাযো পঞ্ঞায সুদিট্ঠো হোতি সুপ্পটিৰিদ্ধো.
‘‘যতো খো, গহপতি, অরিযসাৰকস্স ইমানি পঞ্চ ভযানি ৰেরানি ৰূপসন্তানি হোন্তি, ইমেহি চ চতূহি সোতাপত্তিযঙ্গেহি সমন্নাগতো হোতি, অযঞ্চস্স অরিযো ঞাযো পঞ্ঞায সুদিট্ঠো হোতি সুপ্পটিৰিদ্ধো, সো আকঙ্খমানো অত্তনাৰ অত্তানং ব্যাকরেয্য – ‘খীণনিরযোম্হি খীণতিরচ্ছানযোনি খীণপেত্তিৰিসযো খীণাপাযদুগ্গতিৰিনিপাতো; সোতাপন্নোহমস্মি অৰিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপরাযণো’’তি. দুতিযং.