(৭) ২. যমকৰগ্গো
১. অৰিজ্জাসুত্তং
৬১. ‘‘পুরিমা, ভিক্খৰে, কোটি ন পঞ্ঞাযতি অৰিজ্জায – ‘ইতো পুব্বে অৰিজ্জা নাহোসি, অথ পচ্ছা সমভৰী’তি. এৰঞ্চেতং, ভিক্খৰে, ৰুচ্চতি, অথ চ পন পঞ্ঞাযতি – ‘ইদপ্পচ্চযা অৰিজ্জা’তি.
‘‘অৰিজ্জম্পাহং [অৰিজ্জম্পহং (সী. স্যা.)], ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো অৰিজ্জায? ‘পঞ্চ নীৰরণা’তিস্স ৰচনীযং. পঞ্চপাহং, ভিক্খৰে, নীৰরণে সাহারে ৰদামি, নো অনাহারে. কো চাহারো পঞ্চন্নং নীৰরণানং? ‘তীণি দুচ্চরিতানী’তিস্স ৰচনীযং. তীণিপাহং, ভিক্খৰে, দুচ্চরিতানি সাহারানি ৰদামি, নো অনাহারানি. কো চাহারো তিণ্ণং দুচ্চরিতানং? ‘ইন্দ্রিযঅসংৰরো’তিস্স ৰচনীযং. ইন্দ্রিযঅসংৰরম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো ইন্দ্রিযঅসংৰরস্স? ‘অসতাসম্পজঞ্ঞ’ন্তিস্স ৰচনীযং. অসতাসম্পজঞ্ঞম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো অসতাসম্পজঞ্ঞস্স? ‘অযোনিসোমনসিকারো’তিস্স ৰচনীযং. অযোনিসোমনসিকারম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো অযোনিসোমনসিকারস্স? ‘অস্সদ্ধিয’ন্তিস্স ৰচনীযং. অস্সদ্ধিযম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো অস্সদ্ধিযস্স? ‘অসদ্ধম্মস্সৰন’ন্তিস্স ৰচনীযং. অসদ্ধম্মস্সৰনম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো অসদ্ধম্মস্সৰনস্স? ‘অসপ্পুরিসসংসেৰো’তিস্স ৰচনীযং.
‘‘ইতি খো, ভিক্খৰে, অসপ্পুরিসসংসেৰো পরিপূরো অসদ্ধম্মস্সৰনং পরিপূরেতি, অসদ্ধম্মস্সৰনং পরিপূরং অস্সদ্ধিযং পরিপূরেতি, অস্সদ্ধিযং পরিপূরং অযোনিসোমনসিকারং পরিপূরেতি, অযোনিসোমনসিকারো পরিপূরো অসতাসম্পজঞ্ঞং পরিপূরেতি, অসতাসম্পজঞ্ঞং পরিপূরং ইন্দ্রিযঅসংৰরং পরিপূরেতি, ইন্দ্রিযঅসংৰরো পরিপূরো তীণি দুচ্চরিতানি পরিপূরেতি, তীণি দুচ্চরিতানি পরিপূরানি পঞ্চ নীৰরণে পরিপূরেন্তি, পঞ্চ নীৰরণা পরিপূরা অৰিজ্জং পরিপূরেন্তি. এৰমেতিস্সা অৰিজ্জায আহারো হোতি, এৰঞ্চ পারিপূরি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, উপরিপব্বতে থুল্লফুসিতকে দেৰে ৰস্সন্তে ( ) [(গলগলাযন্তে) (সী.), (গল়গল়াযন্তে) (স্যা.)] তং উদকং যথানিন্নং পৰত্তমানং পব্বতকন্দরপদরসাখা পরিপূরেতি, পব্বতকন্দরপদরসাখা পরিপূরা কুসোব্ভে [কুস্সুব্ভে (সী.), কুসুব্ভে (স্যা.), কুসোম্ভে (ক.) অ. নি. ৩.৯৬] পরিপূরেন্তি. কুসোব্ভা পরিপূরা মহাসোব্ভে [মহাসোম্ভে (ক.)] পরিপূরেন্তি, মহাসোব্ভা পরিপূরা কুন্নদিযো পরিপূরেন্তি, কুন্নদিযো পরিপূরা মহানদিযো পরিপূরেন্তি, মহানদিযো পরিপূরা মহাসমুদ্দং সাগরং পরিপূরেন্তি; এৰমেতস্স মহাসমুদ্দস্স সাগরস্স আহারো হোতি, এৰঞ্চ পারিপূরি.
‘‘এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, অসপ্পুরিসসংসেৰো পরিপূরো অসদ্ধম্মস্সৰনং পরিপূরেতি, অসদ্ধম্মস্সৰনং পরিপূরং অস্সদ্ধিযং পরিপূরেতি, অস্সদ্ধিযং পরিপূরং অযোনিসোমনসিকারং পরিপূরেতি, অযোনিসোমনসিকারো পরিপূরো অসতাসম্পজঞ্ঞং পরিপূরেতি, অসতাসম্পজঞ্ঞং পরিপূরং ইন্দ্রিযঅসংৰরং পরিপূরেতি, ইন্দ্রিযঅসংৰরো পরিপূরো তীণি দুচ্চরিতানি পরিপূরেতি, তীণি দুচ্চরিতানি পরিপূরানি পঞ্চ নীৰরণে পরিপূরেন্তি, পঞ্চ নীৰরণা পরিপূরা অৰিজ্জং পরিপূরেন্তি; এৰমেতিস্সা অৰিজ্জায আহারো হোতি, এৰঞ্চ পারিপূরি.
‘‘ৰিজ্জাৰিমুত্তিম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো ৰিজ্জাৰিমুত্তিযা? ‘সত্ত বোজ্ঝঙ্গা’তিস্স ৰচনীযং. সত্তপাহং, ভিক্খৰে, বোজ্ঝঙ্গে সাহারে ৰদামি, নো অনাহারে. কো চাহারো সত্তন্নং বোজ্ঝঙ্গানং? ‘চত্তারো সতিপট্ঠানা’তিস্স ৰচনীযং. চত্তারোপাহং, ভিক্খৰে, সতিপট্ঠানে সাহারে ৰদামি, নো অনাহারে. কো চাহারো চতুন্নং সতিপট্ঠানানং? ‘তীণি সুচরিতানী’তিস্স ৰচনীযং. তীণিপাহং, ভিক্খৰে, সুচরিতানি সাহারানি ৰদামি, নো অনাহারানি. কো চাহারো তিণ্ণং সুচরিতানং? ‘ইন্দ্রিযসংৰরো’তিস্স ৰচনীযং. ইন্দ্রিযসংৰরম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো ইন্দ্রিযসংৰরস্স? ‘সতিসম্পজঞ্ঞ’ন্তিস্স ৰচনীযং. সতিসম্পজঞ্ঞম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো সতিসম্পজঞ্ঞস্স? ‘যোনিসোমনসিকারো’তিস্স ৰচনীযং. যোনিসোমনসিকারম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো যোনিসোমনসিকারস্স? ‘সদ্ধা’তিস্স ৰচনীযং. সদ্ধম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো সদ্ধায? ‘সদ্ধম্মস্সৰন’ন্তিস্স ৰচনীযং. সদ্ধম্মস্সৰনম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো সদ্ধম্মস্সৰনস্স? ‘সপ্পুরিসসংসেৰো’তিস্স ৰচনীযং.
‘‘ইতি খো, ভিক্খৰে, সপ্পুরিসসংসেৰো পরিপূরো সদ্ধম্মস্সৰনং পরিপূরেতি, সদ্ধম্মস্সৰনং পরিপূরং সদ্ধং পরিপূরেতি, সদ্ধা পরিপূরা যোনিসোমনসিকারং পরিপূরেতি, যোনিসোমনসিকারো পরিপূরো সতিসম্পজঞ্ঞং পরিপূরেতি, সতিসম্পজঞ্ঞং পরিপূরং ইন্দ্রিযসংৰরং পরিপূরেতি, ইন্দ্রিযসংৰরো পরিপূরো তীণি সুচরিতানি পরিপূরেতি, তীণি সুচরিতানি পরিপূরানি চত্তারো সতিপট্ঠানে পরিপূরেন্তি, চত্তারো সতিপট্ঠানা পরিপূরা সত্ত বোজ্ঝঙ্গে পরিপূরেন্তি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা পরিপূরা ৰিজ্জাৰিমুত্তিং পরিপূরেন্তি; এৰমেতিস্সা ৰিজ্জাৰিমুত্তিযা আহারো হোতি, এৰঞ্চ পারিপূরি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, উপরিপব্বতে থুল্লফুসিতকে দেৰে ৰস্সন্তে তং উদকং যথানিন্নং পৰত্তমানং পব্বতকন্দরপদরসাখা পরিপূরেতি, পব্বতকন্দরপদরসাখা পরিপূরা কুসোব্ভে পরিপূরেন্তি, কুসোব্ভা পরিপূরা মহাসোব্ভে পরিপূরেন্তি, মহাসোব্ভা পরিপূরা কুন্নদিযো পরিপূরেন্তি, কুন্নদিযো পরিপূরা মহানদিযো পরিপূরেন্তি, মহানদিযো পরিপূরা মহাসমুদ্দং সাগরং পরিপূরেন্তি; এৰমেতস্স মহাসমুদ্দস্স সাগরস্স আহারো হোতি, এৰঞ্চ পারিপূরি.
‘‘এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, সপ্পুরিসসংসেৰো পরিপূরো সদ্ধম্মস্সৰনং পরিপূরেতি, সদ্ধম্মস্সৰনং পরিপূরং সদ্ধং পরিপূরেতি, সদ্ধা পরিপূরা যোনিসোমনসিকারং পরিপূরেতি, যোনিসোমনসিকারো পরিপূরো সতিসম্পজঞ্ঞং পরিপূরেতি, সতিসম্পজঞ্ঞং পরিপূরং ইন্দ্রিযসংৰরং পরিপূরেতি, ইন্দ্রিযসংৰরো পরিপূরো তীণি সুচরিতানি পরিপূরেতি, তীণি সুচরিতানি পরিপূরানি চত্তারো সতিপট্ঠানে পরিপূরেন্তি, চত্তারো সতিপট্ঠানা পরিপূরা সত্ত বোজ্ঝঙ্গে পরিপূরেন্তি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা পরিপূরা ৰিজ্জাৰিমুত্তিং পরিপূরেন্তি; এৰমেতিস্সা ৰিজ্জাৰিমুত্তিযা আহারো হোতি, এৰঞ্চ পারিপূরী’’তি. পঠমং.
২. তণ্হাসুত্তং
৬২. ‘‘পুরিমা, ভিক্খৰে, কোটি ন পঞ্ঞাযতি ভৰতণ্হায – ‘ইতো পুব্বে ভৰতণ্হা নাহোসি, অথ পচ্ছা সমভৰী’তি. এৰঞ্চেতং, ভিক্খৰে, ৰুচ্চতি, অথ চ পন পঞ্ঞাযতি – ‘ইদপ্পচ্চযা ভৰতণ্হা’তি.
‘‘ভৰতণ্হাম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো ভৰতণ্হায? ‘অৰিজ্জা’তিস্স ৰচনীযং. অৰিজ্জম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো অৰিজ্জায? ‘পঞ্চ নীৰরণা’তিস্স ৰচনীযং. পঞ্চ নীৰরণেপাহং, ভিক্খৰে, সাহারে ৰদামি, নো অনাহারে. কো চাহারো পঞ্চন্নং নীৰরণানং? ‘তীণি দুচ্চরিতানী’তিস্স ৰচনীযং. তীণিপাহং, ভিক্খৰে, দুচ্চরিতানি সাহারানি ৰদামি, নো অনাহারানি. কো চাহারো তিণ্ণন্নং দুচ্চরিতানং? ‘ইন্দ্রিযঅসংৰরো’তিস্স ৰচনীযং. ইন্দ্রিযঅসংৰরম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো ইন্দ্রিযঅসংৰরস্স? ‘অসতাসম্পজঞ্ঞ’ন্তিস্স ৰচনীযং. অসতাসম্পজঞ্ঞম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো অসতা সম্পজঞ্ঞস্স? ‘অযোনিসোমনসিকারো’তিস্স ৰচনীযং. অযোনিসোমনসিকারম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো অযোনিসোমনসিকারস্স? ‘অস্সদ্ধিয’ন্তিস্স ৰচনীযং. অস্সদ্ধিযম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো অস্সদ্ধিযস্স? ‘অস্সদ্ধম্মস্সৰন’ন্তিস্স ৰচনীযং. অস্সদ্ধম্মস্সৰনম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো অস্সদ্ধম্মস্সৰনস্স? ‘অসপ্পুরিসসংসেৰো’তিস্স ৰচনীযং.
‘‘ইতি খো, ভিক্খৰে, অসপ্পুরিসসংসেৰো পরিপূরো অস্সদ্ধম্মস্সৰনং পরিপূরেতি, অস্সদ্ধম্মস্সৰনং পরিপূরং অস্সদ্ধিযং পরিপূরেতি, অস্সদ্ধিযং পরিপূরং অযোনিসোমনসিকারং পরিপূরেতি, অযোনিসোমনসিকারো পরিপূরো অসতাসম্পজঞ্ঞং পরিপূরেতি, অসতাসম্পজঞ্ঞং পরিপূরং ইন্দ্রিযঅসংৰরং পরিপূরেতি, ইন্দ্রিযঅসংৰরো পরিপূরো তীণি দুচ্চরিতানি পরিপূরেতি, তীণি দুচ্চরিতানি পরিপূরানি পঞ্চ নীৰরণে পরিপূরেন্তি, পঞ্চ নীৰরণা পরিপূরা অৰিজ্জং পরিপূরেন্তি, অৰিজ্জা পরিপূরা ভৰতণ্হং পরিপূরেতি; এৰমেতিস্সা ভৰতণ্হায আহারো হোতি, এৰঞ্চ পারিপূরি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, উপরিপব্বতে থুল্লফুসিতকে দেৰে ৰস্সন্তে তং উদকং যথানিন্নং পৰত্তমানং পব্বতকন্দরপদরসাখা পরিপূরেতি, পব্বতকন্দরপদরসাখা পরিপূরা কুসোব্ভে পরিপূরেন্তি, কুসোব্ভা পরিপূরা মহাসোব্ভে পরিপূরেন্তি, মহাসোব্ভা পরিপূরা কুন্নদিযো পরিপূরেন্তি, কুন্নদিযো পরিপূরা মহানদিযো পরিপূরেন্তি, মহানদিযো পরিপূরা মহাসমুদ্দং সাগরং পরিপূরেন্তি; এৰমেতস্স মহাসমুদ্দস্স সাগরস্স আহারো হোতি, এৰঞ্চ পারিপূরি.
‘‘এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, অসপ্পুরিসসংসেৰো পরিপূরো অস্সদ্ধম্মস্সৰনং পরিপূরেতি, অস্সদ্ধম্মস্সৰনং পরিপূরং অস্সদ্ধিযং পরিপূরেতি, অস্সদ্ধিযং পরিপূরং অযোনিসোমনসিকারং পরিপূরেতি, অযোনিসোমনসিকারো পরিপূরো অসতাসম্পজঞ্ঞং পরিপূরেতি, অসতাসম্পজঞ্ঞং পরিপূরং ইন্দ্রিযঅসংৰরং পরিপূরেতি, ইন্দ্রিযঅসংৰরো পরিপূরো তীণি দুচ্চরিতানি পরিপূরেতি, তীণি দুচ্চরিতানি পরিপূরানি পঞ্চ নীৰরণে পরিপূরেন্তি, পঞ্চ নীৰরণা পরিপূরা অৰিজ্জং পরিপূরেন্তি, অৰিজ্জা পরিপূরা ভৰতণ্হং পরিপূরেতি; এৰমেতিস্সা ভৰতণ্হায আহারো হোতি, এৰঞ্চ পারিপূরি.
‘‘ৰিজ্জাৰিমুত্তিম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো ৰিজ্জাৰিমুত্তিযা? ‘সত্ত বোজ্ঝঙ্গা’তিস্স ৰচনীযং. সত্তপাহং, ভিক্খৰে, বোজ্ঝঙ্গে সাহারে ৰদামি, নো অনাহারে. কো চাহারো সত্তন্নং বোজ্ঝঙ্গানং? ‘চত্তারো সতিপট্ঠানা’তিস্স ৰচনীযং. চত্তারোপাহং, ভিক্খৰে, সতিপট্ঠানে সাহারে ৰদামি, নো অনাহারে. কো চাহারো চতুন্নং সতিপট্ঠানানং? ‘তীণি সুচরিতানী’তিস্স ৰচনীযং. তীণিপাহং, ভিক্খৰে, সুচরিতানি সাহারানি ৰদামি, নো অনাহারানি. কো চাহারো তিণ্ণন্নং সুচরিতানং? ‘ইন্দ্রিযসংৰরো’তিস্স ৰচনীযং. ইন্দ্রিযসংৰরম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো ইন্দ্রিযসংৰরস্স? ‘সতিসম্পজঞ্ঞ’ন্তিস্স ৰচনীযং. সতিসম্পজঞ্ঞম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো সতিসম্পজঞ্ঞস্স? ‘যোনিসোমনসিকারো’তিস্স ৰচনীযং. যোনিসোমনসিকারম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো যোনিসোমনসিকারস্স? ‘সদ্ধা’তিস্স ৰচনীযং. সদ্ধম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো সদ্ধায? ‘সদ্ধম্মস্সৰন’ন্তিস্স ৰচনীযং. সদ্ধম্মস্সৰনম্পাহং, ভিক্খৰে, সাহারং ৰদামি, নো অনাহারং. কো চাহারো সদ্ধম্মস্সৰনস্স? ‘সপ্পুরিসসংসেৰো’তিস্স ৰচনীযং.
‘‘ইতি খো, ভিক্খৰে, সপ্পুরিসসংসেৰো পরিপূরো সদ্ধম্মস্সৰনং পরিপূরেতি, সদ্ধম্মস্সৰনং পরিপূরং সদ্ধং পরিপূরেতি, সদ্ধা পরিপূরা যোনিসোমনসিকারং পরিপূরেতি, যোনিসোমনসিকারো পরিপূরো সতিসম্পজঞ্ঞং পরিপূরেতি, সতিসম্পজঞ্ঞং পরিপূরং ইন্দ্রিযসংৰরং পরিপূরেতি, ইন্দ্রিযসংৰরো পরিপূরো তীণি সুচরিতানি পরিপূরেতি, তীণি সুচরিতানি পরিপূরানি চত্তারো সতিপট্ঠানে পরিপূরেন্তি, চত্তারো সতিপট্ঠানা পরিপূরা সত্ত বোজ্ঝঙ্গে পরিপূরেন্তি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা পরিপূরা ৰিজ্জাৰিমুত্তিং পরিপূরেন্তি; এৰমেতিস্সা ৰিজ্জাৰিমুত্তিযা আহারো হোতি, এৰঞ্চ পারিপূরি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, উপরিপব্বতে থুল্লফুসিতকে দেৰে ৰস্সন্তে তং উদকং যথানিন্নং পৰত্তমানং…পে… এৰমেতস্স মহাসমুদ্দস্স সাগরস্স আহারো হোতি, এৰঞ্চ পারিপূরি. এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, সপ্পুরিসসংসেৰো পরিপূরো সদ্ধম্মস্সৰনং পরিপূরেতি…পে… এৰমেতিস্সা ৰিজ্জাৰিমুত্তিযা আহারো হোতি, এৰঞ্চ পারিপূরী’’তি. দুতিযং.
৩. নিট্ঠঙ্গতসুত্তং
৬৩. ‘‘যে কেচি, ভিক্খৰে, মযি নিট্ঠং গতা সব্বে তে দিট্ঠিসম্পন্না. তেসং দিট্ঠিসম্পন্নানং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা, পঞ্চন্নং ইধ ৰিহায নিট্ঠা. কতমেসং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা? সত্তক্খত্তুপরমস্স, কোলংকোলস্স, একবীজিস্স, সকদাগামিস্স, যো চ দিট্ঠেৰ ধম্মে অরহা – ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা. কতমেসং পঞ্চন্নং ইধ ৰিহায নিট্ঠা? অন্তরাপরিনিব্বাযিস্স, উপহচ্চপরিনিব্বাযিস্স, অসঙ্খারপরিনিব্বাযিস্স, সসঙ্খারপরিনিব্বাযিস্স, উদ্ধংসোতস্স অকনিট্ঠগামিনো – ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ ৰিহায নিট্ঠা. যে কেচি, ভিক্খৰে, মযি নিট্ঠং গতা, সব্বে তে দিট্ঠিসম্পন্না. তেসং দিট্ঠিসম্পন্নানং ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা, ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ ৰিহায নিট্ঠা’’তি. ততিযং.
৪. অৰেচ্চপ্পসন্নসুত্তং
৬৪. ‘‘যে কেচি, ভিক্খৰে, মযি অৰেচ্চপ্পসন্না, সব্বে তে সোতাপন্না. তেসং সোতাপন্নানং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা, পঞ্চন্নং ইধ ৰিহায নিট্ঠা. কতমেসং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা? সত্তক্খত্তুপরমস্স, কোলংকোলস্স, একবীজিস্স, সকদাগামিস্স, যো চ দিট্ঠেৰ ধম্মে অরহা – ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা. কতমেসং পঞ্চন্নং ইধ ৰিহায নিট্ঠা? অন্তরাপরিনিব্বাযিস্স, উপহচ্চপরিনিব্বাযিস্স, অসঙ্খারপরিনিব্বাযিস্স, সসঙ্খারপরিনিব্বাযিস্স, উদ্ধংসোতস্স অকনিট্ঠগামিনো – ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ ৰিহায নিট্ঠা. যে কেচি, ভিক্খৰে, মযি অৰেচ্চপ্পসন্না সব্বে তে সোতাপন্না. তেসং সোতাপন্নানং ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা, ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ ৰিহায নিট্ঠা’’তি. চতুত্থং.
৫. পঠমসুখসুত্তং
৬৫. একং সমযং আযস্মা সারিপুত্তো মগধেসু ৰিহরতি নালকগামকে. অথ খো সামণ্ডকানি পরিব্বাজকো যেনাযস্মা সারিপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মতা সারিপুত্তেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সামণ্ডকানি পরিব্বাজকো আযস্মন্তং সারিপুত্তং এতদৰোচ –
‘‘কিং নু খো, আৰুসো সারিপুত্ত, সুখং, কিং দুক্খ’’ন্তি? ‘‘অভিনিব্বত্তি খো, আৰুসো, দুক্খা, অনভিনিব্বত্তি সুখা. অভিনিব্বত্তিযা, আৰুসো, সতি ইদং দুক্খং পাটিকঙ্খং – সীতং উণ্হং জিঘচ্ছা পিপাসা উচ্চারো পস্সাৰো অগ্গিসম্ফস্সো দণ্ডসম্ফস্সো সত্থসম্ফস্সো ঞাতীপি মিত্তাপি সঙ্গম্ম সমাগম্ম রোসেন্তি. অভিনিব্বত্তিযা, আৰুসো, সতি ইদং দুক্খং পাটিকঙ্খং. অনভিনিব্বত্তিযা, আৰুসো, সতি ইদং সুখং পাটিকঙ্খং – ন সীতং ন উণ্হং ন জিঘচ্ছা ন পিপাসা ন উচ্চারো ন পস্সাৰো ন অগ্গিসম্ফস্সো ন দণ্ডসম্ফস্সো ন সত্থসম্ফস্সো ঞাতীপি মিত্তাপি সঙ্গম্ম সমাগম্ম ন রোসেন্তি. অনভিনিব্বত্তিযা, আৰুসো, সতি ইদং সুখং পাটিকঙ্খ’’ন্তি. পঞ্চমং.
৬. দুতিযসুখসুত্তং
৬৬. একং সমযং আযস্মা সারিপুত্তো মগধেসু ৰিহরতি নালকগামকে. অথ খো সামণ্ডকানি পরিব্বাজকো যেনাযস্মা সারিপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মতা সারিপুত্তেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সামণ্ডকানি পরিব্বাজকো আযস্মন্তং সারিপুত্তং এতদৰোচ –
‘‘কিং নু খো, আৰুসো, সারিপুত্ত, ইমস্মিং ধম্মৰিনযে সুখং, কিং দুক্খ’’ন্তি? ‘‘অনভিরতি খো, আৰুসো, ইমস্মিং ধম্মৰিনযে দুক্খা, অভিরতি সুখা. অনভিরতিযা, আৰুসো, সতি ইদং দুক্খং পাটিকঙ্খং – গচ্ছন্তোপি সুখং সাতং নাধিগচ্ছতি, ঠিতোপি… নিসিন্নোপি… সযানোপি… গামগতোপি… অরঞ্ঞগতোপি… রুক্খমূলগতোপি… সুঞ্ঞাগারগতোপি… অব্ভোকাসগতোপি… ভিক্খুমজ্ঝগতোপি সুখং সাতং নাধিগচ্ছতি. অনভিরতিযা, আৰুসো, সতি ইদং দুক্খং পাটিকঙ্খং.
‘‘অভিরতিযা, আৰুসো, সতি ইদং সুখং পাটিকঙ্খং – গচ্ছন্তোপি সুখং সাতং অধিগচ্ছতি, ঠিতোপি… নিসিন্নোপি… সযানোপি… গামগতোপি… অরঞ্ঞগতোপি… রুক্খমূলগতোপি… সুঞ্ঞাগারগতোপি… অব্ভোকাসগতোপি… ভিক্খুমজ্ঝগতোপি সুখং সাতং অধিগচ্ছতি. অভিরতিযা, আৰুসো, সতি ইদং সুখং পাটিকঙ্খ’’ন্তি. ছট্ঠং.
৭. পঠমনল়কপানসুত্তং
৬৭. একং সমযং ভগৰা কোসলেসু চারিকং চরমানো মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং যেন নল়কপানং নাম কোসলানং নিগমো তদৰসরি. তত্র সুদং ভগৰা নল়কপানে ৰিহরতি পলাসৰনে. তেন খো পন সমযেন ভগৰা তদহুপোসথে ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতো নিসিন্নো হোতি. অথ খো ভগৰা বহুদেৰ রত্তিং ভিক্খূনং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেত্ৰা সমাদপেত্ৰা সমুত্তেজেত্ৰা সম্পহংসেত্ৰা তুণ্হীভূতং তুণ্হীভূতং ভিক্খুসঙ্ঘং অনুৰিলোকেত্ৰা আযস্মন্তং সারিপুত্তং আমন্তেসি –
‘‘ৰিগতথিনমিদ্ধো [ৰিগতথীনমিদ্ধো (সী. স্যা. কং. পী.)] খো, সারিপুত্ত, ভিক্খুসঙ্ঘো. পটিভাতু তং, সারিপুত্ত, ভিক্খূনং ধম্মী কথা. পিট্ঠি মে আগিলাযতি; তমহং আযমিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা সারিপুত্তো ভগৰতো পচ্চস্সোসি.
অথ খো ভগৰা চতুগ্গুণং সঙ্ঘাটিং পঞ্ঞাপেত্ৰা দক্খিণেন পস্সেন সীহসেয্যং কপ্পেসি পাদে পাদং অচ্চাধায সতো সম্পজানো উট্ঠানসঞ্ঞং মনসি করিত্ৰা. তত্র খো আযস্মা সারিপুত্তো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘আৰুসো ভিক্খৰে’’তি. ‘‘আৰুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো সারিপুত্তস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা সারিপুত্তো এতদৰোচ –
‘‘যস্স কস্সচি, আৰুসো, সদ্ধা নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, হিরী [হিরি (সী. স্যা. কং. পী.)] নত্থি… ওত্তপ্পং নত্থি … ৰীরিযং [ৰিরিযং (সী. স্যা. কং. পী.)] নত্থি… পঞ্ঞা নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, তস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, হানিযেৰ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু নো ৰুদ্ধি. সেয্যথাপি, আৰুসো, কাল়পক্খে চন্দস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, হাযতেৰ ৰণ্ণেন হাযতি মণ্ডলেন হাযতি আভায হাযতি আরোহপরিণাহেন; এৰমেৰং খো, আৰুসো, যস্স কস্সচি সদ্ধা নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, হিরী নত্থি… ওত্তপ্পং নত্থি… ৰীরিযং নত্থি… পঞ্ঞা নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, তস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, হানিযেৰ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু নো ৰুদ্ধি.
‘‘অস্সদ্ধো পুরিসপুগ্গলো’তি, আৰুসো, পরিহানমেতং; ‘অহিরিকো পুরিসপুগ্গলো’তি, আৰুসো, পরিহানমেতং; ‘অনোত্তপ্পী পুরিসপুগ্গলো’তি, আৰুসো, পরিহানমেতং; ‘কুসীতো পুরিসপুগ্গলো’তি, আৰুসো, পরিহানমেতং; ‘দুপ্পঞ্ঞো পুরিসপুগ্গলো’তি, আৰুসো, পরিহানমেতং; ‘কোধনো পুরিসপুগ্গলো’তি, আৰুসো, পরিহানমেতং; ‘উপনাহী পুরিসপুগ্গলো’তি, আৰুসো, পরিহানমেতং; ‘পাপিচ্ছো পুরিসপুগ্গলো’তি, আৰুসো, পরিহানমেতং; ‘পাপমিত্তো পুরিসপুগ্গলো’তি, আৰুসো, পরিহানমেতং; ‘মিচ্ছাদিট্ঠিকো পুরিসপুগ্গলো’তি, আৰুসো, পরিহানমেতং.
‘‘যস্স কস্সচি, আৰুসো, সদ্ধা অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, হিরী অত্থি… ওত্তপ্পং অত্থি… পঞ্ঞা অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, তস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, ৰুদ্ধিযেৰ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু নো পরিহানি. সেয্যথাপি, আৰুসো, জুণ্হপক্খে চন্দস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, ৰড্ঢতেৰ ৰণ্ণেন ৰড্ঢতি মণ্ডলেন ৰড্ঢতি আভায ৰড্ঢতি আরোহপরিণাহেন; এৰমেৰং খো, আৰুসো, যস্স কস্সচি সদ্ধা অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, হিরী অত্থি… ওত্তপ্পং অত্থি… ৰীরিযং অত্থি… পঞ্ঞা অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, তস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, ৰুদ্ধিযেৰ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু নো পরিহানি.
‘‘‘সদ্ধো পুরিসপুগ্গলো’তি, আৰুসো, অপরিহানমেতং; ‘হিরীমা পুরিসপুগ্গলো’তি, আৰুসো, অপরিহানমেতং; ‘ওত্তপ্পী পুরিসপুগ্গলো’তি, আৰুসো, অপরিহানমেতং; ‘আরদ্ধৰীরিযো পুরিসপুগ্গলো’তি, আৰুসো, অপরিহানমেতং; ‘পঞ্ঞৰা পুরিসপুগ্গলো’তি, আৰুসো, অপরিহানমেতং; ‘অক্কোধনো পুরিসপুগ্গলো’তি, আৰুসো, অপরিহানমেতং; ‘অনুপনাহী পুরিসপুগ্গলো’তি, আৰুসো, অপরিহানমেতং; ‘অপ্পিচ্ছো পুরিসপুগ্গলো’তি, আৰুসো, অপরিহানমেতং; ‘কল্যাণমিত্তো পুরিসপুগ্গলো’তি, আৰুসো, অপরিহানমেতং; ‘সম্মাদিট্ঠিকো পুরিসপুগ্গলো’তি, আৰুসো, অপরিহানমেত’’ন্তি.
অথ খো ভগৰা পচ্চুট্ঠায আযস্মন্তং সারিপুত্তং আমন্তেসি – ‘‘সাধু সাধু, সারিপুত্ত! যস্স কস্সচি, সারিপুত্ত, সদ্ধা নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, হিরী নত্থি… ওত্তপ্পং নত্থি… ৰীরিযং নত্থি… পঞ্ঞা নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, তস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, হানিযেৰ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু নো ৰুদ্ধি. সেয্যথাপি, সারিপুত্ত, কাল়পক্খে চন্দস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, হাযতেৰ ৰণ্ণেন হাযতি মণ্ডলেন হাযতি আভায হাযতি আরোহপরিণাহেন; এৰমেৰং খো, সারিপুত্ত, যস্স কস্সচি সদ্ধা নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু…পে… পঞ্ঞা নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, তস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা …পে… নো ৰুদ্ধি.
‘‘‘অস্সদ্ধো পুরিসপুগ্গলো’তি, সারিপুত্ত, পরিহানমেতং; অহিরিকো… অনোত্তপ্পী… কুসীতো… দুপ্পঞ্ঞো… কোধনো… উপনাহী… পাপিচ্ছো… পাপমিত্তো… ‘মিচ্ছাদিট্ঠিকো পুরিসপুগ্গলো’তি, সারিপুত্ত, পরিহানমেতং.
‘‘যস্স কস্সচি, সারিপুত্ত, সদ্ধা অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, হিরী অত্থি… ওত্তপ্পং অত্থি… ৰীরিযং অত্থি… পঞ্ঞা অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, তস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, ৰুদ্ধিযেৰ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু নো পরিহানি. সেয্যথাপি, সারিপুত্ত, জুণ্হপক্খে চন্দস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, ৰড্ঢতেৰ ৰণ্ণেন ৰড্ঢতি মণ্ডলেন ৰড্ঢতি আভায ৰড্ঢতি আরোহপরিণাহেন; এৰমেৰং খো, সারিপুত্ত, যস্স কস্সচি সদ্ধা অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, হিরী অত্থি… ওত্তপ্পং অত্থি… ৰীরিযং অত্থি… পঞ্ঞা অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, তস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, ৰুদ্ধিযেৰ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু নো পরিহানি.
‘‘‘সদ্ধো পুরিসপুগ্গলো’তি, সারিপুত্ত, অপরিহানমেতং; হিরীমা… ওত্তপ্পী… আরদ্ধৰীরিযো… পঞ্ঞৰা… অক্কোধনো… অনুপনাহী… অপ্পিচ্ছো… কল্যাণমিত্তো… ‘সম্মাদিট্ঠিকো পুরিসপুগ্গলো’তি, সারিপুত্ত, অপরিহানমেত’’ন্তি. সত্তমং.
৮. দুতিযনল়কপানসুত্তং
৬৮. একং সমযং ভগৰা নল়কপানে ৰিহরতি পলাসৰনে. তেন খো পন সমযেন ভগৰা তদহুপোসথে ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতো নিসিন্নো হোতি. অথ খো ভগৰা বহুদেৰ রত্তিং ভিক্খূনং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেত্ৰা সমাদপেত্ৰা সমুত্তেজেত্ৰা সম্পহংসেত্ৰা তুণ্হীভূতং তুণ্হীভূতং ভিক্খুসঙ্ঘং অনুৰিলোকেত্ৰা আযস্মন্তং সারিপুত্তং আমন্তেসি –
‘‘ৰিগতথিনমিদ্ধো খো, সারিপুত্ত, ভিক্খুসঙ্ঘো. পটিভাতু তং, সারিপুত্ত, ভিক্খূনং ধম্মী কথা. পিট্ঠি মে আগিলাযতি; তমহং আযমিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা সারিপুত্তো ভগৰতো পচ্চস্সোসি.
অথ খো ভগৰা চতুগ্গুণং সঙ্ঘাটিং পঞ্ঞাপেত্ৰা দক্খিণেন পস্সেন সীহসেয্যং কপ্পেসি পাদে পাদং অচ্চাধায সতো সম্পজানো উট্ঠানসঞ্ঞং মনসি করিত্ৰা. তত্র খো আযস্মা সারিপুত্তো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘আৰুসো, ভিক্খৰে’’তি! ‘‘আৰুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো সারিপুত্তস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা সারিপুত্তো এতদৰোচ –
‘‘যস্স কস্সচি, আৰুসো, সদ্ধা নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, হিরী নত্থি… ওত্তপ্পং নত্থি… ৰীরিযং নত্থি… পঞ্ঞা নত্থি… সোতাৰধানং নত্থি… ধম্মধারণা নত্থি… অত্থূপপরিক্খা নত্থি… ধম্মানুধম্মপ্পটিপত্তি নত্থি… অপ্পমাদো নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, তস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, হানিযেৰ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু নো ৰুদ্ধি. সেয্যথাপি, আৰুসো, কাল়পক্খে চন্দস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, হাযতেৰ ৰণ্ণেন হাযতি মণ্ডলেন হাযতি আভায হাযতি আরোহপরিণাহেন; এৰমেৰং খো, আৰুসো, যস্স কস্সচি সদ্ধা নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, হিরী নত্থি… ওত্তপ্পং নত্থি… ৰীরিযং নত্থি… পঞ্ঞা নত্থি… সোতাৰধানং নত্থি… ধম্মধারণা নত্থি… অত্থূপপরিক্খা নত্থি… ধম্মানুধম্মপ্পটিপত্তি নত্থি… অপ্পমাদো নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, তস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, হানিযেৰ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু নো ৰুদ্ধি.
‘‘যস্স কস্সচি, আৰুসো, সদ্ধা অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, হিরী অত্থি… ওত্তপ্পং অত্থি… ৰীরিযং অত্থি… পঞ্ঞা অত্থি… সোতাৰধানং অত্থি… ধম্মধারণা অত্থি… অত্থূপপরিক্খা অত্থি… ধম্মানুধম্মপ্পটিপত্তি অত্থি… অপ্পমাদো অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, তস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, ৰুদ্ধিযেৰ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু নো পরিহানি. সেয্যথাপি, আৰুসো, জুণ্হপক্খে চন্দস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, ৰড্ঢতেৰ ৰণ্ণেন ৰড্ঢতি মণ্ডলেন ৰড্ঢতি আভায ৰড্ঢতি আরোহপরিণাহেন; এৰমেৰং খো, আৰুসো, যস্স কস্সচি সদ্ধা অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু…পে… অপ্পমাদো অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, তস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, ৰুদ্ধিযেৰ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু নো পরিহানী’’তি.
অথ খো ভগৰা পচ্চুট্ঠায আযস্মন্তং সারিপুত্তং আমন্তেসি – ‘‘সাধু সাধু, সারিপুত্ত! যস্স কস্সচি, সারিপুত্ত, সদ্ধা নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু হিরী নত্থি… ওত্তপ্পং নত্থি… পঞ্ঞা নত্থি… ৰীরিযং নত্থি… সোতাৰধানং নত্থি… ধম্মধারণা নত্থি… অত্থূপপরিক্খা নত্থি… ধম্মানুধম্মপ্পটিপত্তি নত্থি… অপ্পমাদো নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু তস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, হানিযেৰ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু নো ৰুদ্ধি. সেয্যথাপি, সারিপুত্ত, কাল়পক্খে চন্দস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, হাযতেৰ ৰণ্ণেন হাযতি মণ্ডলেন হাযতি আভায হাযতি আরোহপরিণাহেন; এৰমেৰং খো, সারিপুত্ত, যস্স কস্সচি সদ্ধা নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু…পে… অপ্পমাদো নত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, তস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, হানিযেৰ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু নো ৰুদ্ধি.
‘‘যস্স কস্সচি, সারিপুত্ত, সদ্ধা অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু হিরী অত্থি… ওত্তপ্পং অত্থি… ৰীরিযং অত্থি… পঞ্ঞা অত্থি… সোতাৰধানং অত্থি… ধম্মধারণা অত্থি… অত্থূপপরিক্খা অত্থি… ধম্মানুধম্মপ্পটিপত্তি অত্থি… অপ্পমাদো অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, তস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, ৰুদ্ধিযেৰ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু নো পরিহানি. সেয্যথাপি, সারিপুত্ত, জুণ্হপক্খে চন্দস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, ৰড্ঢতেৰ ৰণ্ণেন ৰড্ঢতি মণ্ডলেন ৰড্ঢতি আভায ৰড্ঢতি আরোহপরিণাহেন; এৰমেৰং খো, সারিপুত্ত, যস্স কস্সচি সদ্ধা অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু…পে… অপ্পমাদো অত্থি কুসলেসু ধম্মেসু, তস্স যা রত্তি ৰা দিৰসো ৰা আগচ্ছতি, ৰুদ্ধিযেৰ পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু নো পরিহানী’’তি. অট্ঠমং.
৯. পঠমকথাৰত্থুসুত্তং
৬৯. একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তা উপট্ঠানসালাযং সন্নিসিন্না সন্নিপতিতা অনেকৰিহিতং তিরচ্ছানকথং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি, সেয্যথিদং – [দী. নি. ১.১৭; ম. নি. ২.২২৩; সং. নি. ৫.১০৮০; পাচি. ৫০৮] রাজকথং চোরকথং মহামত্তকথং সেনাকথং ভযকথং যুদ্ধকথং অন্নকথং পানকথং ৰত্থকথং সযনকথং মালাকথং গন্ধকথং ঞাতিকথং যানকথং গামকথং নিগমকথং নগরকথং জনপদকথং ইত্থিকথং [ইত্থিকথং পুরিসকথং (ক.) ম. নি. অট্ঠ. ২.২২৩ পস্সিতব্বং] সূরকথং ৰিসিখাকথং কুম্ভট্ঠানকথং পুব্বপেতকথং নানত্তকথং লোকক্খাযিকং সমুদ্দক্খাযিকং ইতিভৰাভৰকথং ইতি ৰাতি.
অথ খো ভগৰা সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো যেন উপট্ঠানসালা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৰে, এতরহি কথায সন্নিসিন্না সন্নিপতিতা, কা চ পন ৰো অন্তরাকথা ৰিপ্পকতা’’তি?
‘‘ইধ মযং, ভন্তে, পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তা উপট্ঠানসালাযং সন্নিসিন্না সন্নিপতিতা অনেকৰিহিতং তিরচ্ছানকথং অনুযুত্তা ৰিহরাম, সেয্যথিদং – রাজকথং চোরকথং…পে… ইতিভৰাভৰকথং ইতি ৰা’’তি. ‘‘ন খো পনেতং, ভিক্খৰে, তুম্হাকং পতিরূপং কুলপুত্তানং সদ্ধায অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতানং, যং তুম্হে অনেকৰিহিতং তিরচ্ছানকথং অনুযুত্তা ৰিহরেয্যাথ, সেয্যথিদং – রাজকথং চোরকথং মহামত্তকথং সেনাকথং ভযকথং যুদ্ধকথং অন্নকথং পানকথং ৰত্থকথং সযনকথং মালাকথং গন্ধকথং ঞাতিকথং যানকথং গামকথং নিগমকথং নগরকথং জনপদকথং ইত্থিকথং সূরকথং ৰিসিখাকথং কুম্ভট্ঠানকথং পুব্বপেতকথং নানত্তকথং লোকক্খাযিকং সমুদ্দক্খাযিকং ইতিভৰাভৰকথং ইতি ৰাতি.
‘‘দসযিমানি, ভিক্খৰে, কথাৰত্থূনি. কতমানি দস? অপ্পিচ্ছকথা, সন্তুট্ঠিকথা, পৰিৰেককথা, অসংসগ্গকথা, ৰীরিযারম্ভকথা, সীলকথা, সমাধিকথা, পঞ্ঞাকথা, ৰিমুত্তিকথা, ৰিমুত্তিঞাণদস্সনকথাতি – ইমানি খো, ভিক্খৰে, দস কথাৰত্থূনি.
‘‘ইমেসং চে তুম্হে, ভিক্খৰে, দসন্নং কথাৰত্থূনং উপাদাযুপাদায কথং কথেয্যাথ, ইমেসম্পি চন্দিমসূরিযানং এৰংমহিদ্ধিকানং এৰংমহানুভাৰানং তেজসা তেজং পরিযাদিযেয্যাথ, কো পন ৰাদো অঞ্ঞতিত্থিযানং পরিব্বাজকান’’ন্তি! নৰমং.
১০. দুতিযকথাৰত্থুসুত্তং
৭০. একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তা উপট্ঠানসালাযং সন্নিসিন্না সন্নিপতিতা অনেকৰিহিতং তিরচ্ছানকথং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি, সেয্যথিদং – রাজকথং চোরকথং মহামত্তকথং…পে… ইতিভৰাভৰকথং ইতি ৰাতি.
‘‘দসযিমানি, ভিক্খৰে, পাসংসানি ঠানানি. কতমানি দস? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অত্তনা চ অপ্পিচ্ছো হোতি, অপ্পিচ্ছকথঞ্চ ভিক্খূনং কত্তা হোতি. ‘অপ্পিচ্ছো ভিক্খু অপ্পিচ্ছকথঞ্চ ভিক্খূনং কত্তা’তি পাসংসমেতং ঠানং.
‘‘অত্তনা চ সন্তুট্ঠো হোতি, সন্তুট্ঠিকথঞ্চ ভিক্খূনং কত্তা হোতি. ‘সন্তুট্ঠো ভিক্খু সন্তুট্ঠিকথঞ্চ ভিক্খূনং কত্তা’তি পাসংসমেতং ঠানং.
‘‘অত্তনা চ পৰিৰিত্তো হোতি, পৰিৰেককথঞ্চ ভিক্খূনং কত্তা হোতি. ‘পৰিৰিত্তো ভিক্খু পৰিৰেককথঞ্চ ভিক্খূনং কত্তা’তি পাসংসমেতং ঠানং.
‘‘অত্তনা চ অসংসট্ঠো হোতি, অসংসট্ঠকথঞ্চ ভিক্খূনং কত্তা হোতি. ‘অসংসট্ঠো ভিক্খু অসংসট্ঠকথঞ্চ ভিক্খূনং কত্তা’তি পাসংসমেতং ঠানং.
‘‘অত্তনা চ আরদ্ধৰীরিযো হোতি, ৰীরিযারম্ভকথঞ্চ ভিক্খূনং কত্তা হোতি. ‘আরদ্ধৰীরিযো ভিক্খু ৰীরিযারম্ভকথঞ্চ ভিক্খূনং কত্তা’তি পাসংসমেতং ঠানং.
‘‘অত্তনা চ সীলসম্পন্নো হোতি, সীলসম্পদাকথঞ্চ ভিক্খূনং কত্তা হোতি. ‘সীলসম্পন্নো ভিক্খু সীলসম্পদাকথঞ্চ ভিক্খূনং কত্তা’তি পাসংসমেতং ঠানং.
‘‘অত্তনা চ সমাধিসম্পন্নো হোতি, সমাধিসম্পদাকথঞ্চ ভিক্খূনং কত্তা হোতি. ‘সমাধিসম্পন্নো ভিক্খু সমাধিসম্পদাকথঞ্চ ভিক্খূনং কত্তা’তি পাসংসমেতং ঠানং.
‘‘অত্তনা চ পঞ্ঞাসম্পন্নো হোতি, পঞ্ঞাসম্পদাকথঞ্চ ভিক্খূনং কত্তা হোতি. ‘পঞ্ঞাসম্পন্নো ভিক্খু পঞ্ঞাসম্পদাকথঞ্চ ভিক্খূনং কত্তা’তি পাসংসমেতং ঠানং.
‘‘অত্তনা চ ৰিমুত্তিসম্পন্নো হোতি, ৰিমুত্তিসম্পদাকথঞ্চ ভিক্খূনং কত্তা হোতি. ‘ৰিমুত্তিসম্পন্নো ভিক্খু ৰিমুত্তিসম্পদাকথঞ্চ ভিক্খূনং কত্তা’তি পাসংসমেতং ঠানং.
‘‘অত্তনা চ ৰিমুত্তিঞাণদস্সনসম্পন্নো হোতি, ৰিমুত্তিঞাণদস্সনসম্পদাকথঞ্চ ভিক্খূনং কত্তা হোতি. ‘ৰিমুত্তিঞাণদস্সনসম্পন্নো ভিক্খু ৰিমুত্তিঞাণদস্সনসম্পদাকথঞ্চ ভিক্খূনং কত্তা’তি পাসংসমেতং ঠানং. ইমানি খো, ভিক্খৰে, দস পাসংসানি ঠানানী’’তি. দসমং.
যমকৰগ্গো দুতিযো.