১০. গিরিমানন্দসুত্তং
৬০. একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা গিরিমানন্দো আবাধিকো হোতি দুক্খিতো বাল়্হগিলানো. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৰন্তং এতদৰোচ –
‘‘আযস্মা, ভন্তে, গিরিমানন্দো আবাধিকো হোতি দুক্খিতো বাল়্হগিলানো. সাধু, ভন্তে, ভগৰা যেনাযস্মা গিরিমানন্দো তেনুপসঙ্কমতু অনুকম্পং উপাদাযা’’তি. ‘‘সচে খো ত্ৰং, আনন্দ, গিরিমানন্দস্স ভিক্খুনো দস সঞ্ঞা ভাসেয্যাসি, ঠানং খো পনেতং ৰিজ্জতি যং গিরিমানন্দস্স ভিক্খুনো দস সঞ্ঞা সুত্ৰা সো আবাধো ঠানসো পটিপ্পস্সম্ভেয্য.
‘‘কতমা দস? অনিচ্চসঞ্ঞা, অনত্তসঞ্ঞা, অসুভসঞ্ঞা, আদীনৰসঞ্ঞা, পহানসঞ্ঞা, ৰিরাগসঞ্ঞা, নিরোধসঞ্ঞা, সব্বলোকে অনভিরতসঞ্ঞা [অনভিরতিসঞ্ঞা (ক.)], সব্বসঙ্খারেসু অনিচ্ছাসঞ্ঞা, আনাপানস্সতি.
‘‘কতমা চানন্দ, অনিচ্চসঞ্ঞা? ইধানন্দ, ভিক্খু অরঞ্ঞগতো ৰা রুক্খমূলগতো ৰা সুঞ্ঞাগারগতো ৰা ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘রূপং অনিচ্চং, ৰেদনা অনিচ্চা, সঞ্ঞা অনিচ্চা, সঙ্খারা অনিচ্চা, ৰিঞ্ঞাণং অনিচ্চ’ন্তি. ইতি ইমেসু পঞ্চসু উপাদানক্খন্ধেসু অনিচ্চানুপস্সী ৰিহরতি. অযং ৰুচ্চতানন্দ, অনিচ্চসঞ্ঞা.
‘‘কতমা চানন্দ, অনত্তসঞ্ঞা? ইধানন্দ, ভিক্খু অরঞ্ঞগতো ৰা রুক্খমূলগতো ৰা সুঞ্ঞাগারগতো ৰা ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘চক্খু অনত্তা, রূপা অনত্তা, সোতং অনত্তা, সদ্দা অনত্তা, ঘানং অনত্তা, গন্ধা অনত্তা, জিৰ্হা অনত্তা, রসা অনত্তা, কাযা অনত্তা, ফোট্ঠব্বা অনত্তা, মনো অনত্তা, ধম্মা অনত্তা’তি. ইতি ইমেসু ছসু অজ্ঝত্তিকবাহিরেসু আযতনেসু অনত্তানুপস্সী ৰিহরতি. অযং ৰুচ্চতানন্দ, অনত্তসঞ্ঞা.
‘‘কতমা চানন্দ, অসুভসঞ্ঞা? ইধানন্দ, ভিক্খু ইমমেৰ কাযং উদ্ধং পাদতলা অধো কেসমত্থকা তচপরিযন্তং পূরং নানাপ্পকারস্স অসুচিনো পচ্চৰেক্খতি – ‘অত্থি ইমস্মিং কাযে কেসা লোমা নখা দন্তা তচো মংসং ন্হারু অট্ঠি অট্ঠিমিঞ্জং ৰক্কং হদযং যকনং কিলোমকং পিহকং পপ্ফাসং অন্তং অন্তগুণং উদরিযং করীসং পিত্তং সেম্হং পুব্বো লোহিতং সেদো মেদো অস্সু ৰসা খেল়ো সিঙ্ঘাণিকা লসিকা মুত্ত’ন্তি. ইতি ইমস্মিং কাযে অসুভানুপস্সী ৰিহরতি. অযং ৰুচ্চতানন্দ, অসুভসঞ্ঞা.
‘‘কতমা চানন্দ, আদীনৰসঞ্ঞা? ইধানন্দ, ভিক্খু অরঞ্ঞগতো ৰা রুক্খমূলগতো ৰা সুঞ্ঞাগারগতো ৰা ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘বহুদুক্খো খো অযং কাযো বহুআদীনৰো? ইতি ইমস্মিং কাযে ৰিৰিধা আবাধা উপ্পজ্জন্তি, সেয্যথিদং – চক্খুরোগো সোতরোগো ঘানরোগো জিৰ্হারোগো কাযরোগো সীসরোগো কণ্ণরোগো মুখরোগো দন্তরোগো ওট্ঠরোগো কাসো সাসো পিনাসো ডাহো [ডহো (সী. স্যা.)] জরো কুচ্ছিরোগো মুচ্ছা পক্খন্দিকা সূলা ৰিসূচিকা কুট্ঠং গণ্ডো কিলাসো সোসো অপমারো দদ্দু কণ্ডু কচ্ছু নখসা ৰিতচ্ছিকা লোহিতং পিত্তং [লোহিতপিত্তং (সী.)] মধুমেহো অংসা পিল়কা ভগন্দলা পিত্তসমুট্ঠানা আবাধা সেম্হসমুট্ঠানা আবাধা ৰাতসমুট্ঠানা আবাধা সন্নিপাতিকা আবাধা উতুপরিণামজা আবাধা ৰিসমপরিহারজা আবাধা ওপক্কমিকা আবাধা কম্মৰিপাকজা আবাধা সীতং উণ্হং জিঘচ্ছা পিপাসা উচ্চারো পস্সাৰো’তি. ইতি ইমস্মিং কাযে আদীনৰানুপস্সী ৰিহরতি. অযং ৰুচ্চতানন্দ, আদীনৰসঞ্ঞা.
‘‘কতমা চানন্দ, পহানসঞ্ঞা? ইধানন্দ, ভিক্খু উপ্পন্নং কামৰিতক্কং নাধিৰাসেতি, পজহতি, ৰিনোদেতি, ব্যন্তীকরোতি, অনভাৰং গমেতি. উপ্পন্নং ব্যাপাদৰিতক্কং নাধিৰাসেতি, পজহতি, ৰিনোদেতি, ব্যন্তীকরোতি, অনভাৰং গমেতি. উপ্পন্নং ৰিহিংসাৰিতক্কং নাধিৰাসেতি, পজহতি, ৰিনোদেতি, ব্যন্তীকরোতি, অনভাৰং গমেতি. উপ্পন্নুপ্পন্নে পাপকে অকুসলে ধম্মে নাধিৰাসেতি, পজহতি, ৰিনোদেতি, ব্যন্তীকরোতি, অনভাৰং গমেতি. অযং ৰুচ্চতানন্দ, পহানসঞ্ঞা.
‘‘কতমা চানন্দ, ৰিরাগসঞ্ঞা? ইধানন্দ, ভিক্খু অরঞ্ঞগতো ৰা রুক্খমূলগতো ৰা সুঞ্ঞাগারগতো ৰা ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘এতং সন্তং এতং পণীতং যদিদং সব্বসঙ্খারসমথো সব্বূপধিপ্পটিনিস্সগ্গো তণ্হাক্খযো ৰিরাগো নিব্বান’ন্তি. অযং ৰুচ্চতানন্দ, ৰিরাগসঞ্ঞা.
‘‘কতমা চানন্দ, নিরোধসঞ্ঞা? ইধানন্দ, ভিক্খু অরঞ্ঞগতো ৰা রুক্খমূলগতো ৰা সুঞ্ঞাগারগতো ৰা ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘এতং সন্তং এতং পণীতং যদিদং সব্বসঙ্খারসমথো সব্বূপধিপ্পটিনিস্সগ্গো তণ্হাক্খযো নিরোধো নিব্বান’ন্তি. অযং ৰুচ্চতানন্দ, নিরোধসঞ্ঞা.
‘‘কতমা চানন্দ, সব্বলোকে অনভিরতসঞ্ঞা? ইধানন্দ, ভিক্খু যে লোকে উপাদানা চেতসো অধিট্ঠানাভিনিৰেসানুসযা, তে পজহন্তো ৰিহরতি অনুপাদিযন্তো. অযং ৰুচ্চতানন্দ, সব্বলোকে অনভিরতসঞ্ঞা.
‘‘কতমা চানন্দ, সব্বসঙ্খারেসু অনিচ্ছাসঞ্ঞা? ইধানন্দ, ভিক্খু সব্বসঙ্খারেসু অট্টীযতি হরাযতি জিগুচ্ছতি. অযং ৰুচ্চতানন্দ, সব্বসঙ্খারেসু অনিচ্ছাসঞ্ঞা.
‘‘কতমা চানন্দ, আনাপানস্সতি? ইধানন্দ, ভিক্খু অরঞ্ঞগতো ৰা রুক্খমূলগতো ৰা সুঞ্ঞাগারগতো ৰা নিসীদতি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৰা উজুং কাযং পণিধায পরিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৰা. সো সতোৰ অস্সসতি সতোৰ পস্সসতি. দীঘং ৰা অস্সসন্তো ‘দীঘং অস্সসামী’তি পজানাতি. দীঘং ৰা পস্সসন্তো ‘দীঘং পস্সসামী’তি পজানাতি. রস্সং ৰা অস্সসন্তো ‘রস্সং অস্সসামী’তি পজানাতি. রস্সং ৰা পস্সসন্তো ‘রস্সং পস্সসামী’তি পজানাতি. ‘সব্বকাযপটিসংৰেদী অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি. ‘সব্বকাযপটিসংৰেদী পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি. ‘পস্সম্ভযং কাযসঙ্খারং অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি. ‘পস্সম্ভযং কাযসঙ্খারং পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি. ‘পীতিপটিসংৰেদী অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি. ‘পীতিপটিসংৰেদী পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি. ‘সুখপটিসংৰেদী অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি. ‘সুখপটিসংৰেদী পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি. ‘চিত্তসঙ্খারপটিসংৰেদী অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি. ‘চিত্তসঙ্খারপটিসংৰেদী পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি. ‘পস্সম্ভযং চিত্তসঙ্খারং অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি. ‘পস্সম্ভযং চিত্তসঙ্খারং পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি. ‘চিত্তপটিসংৰেদী অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি. ‘চিত্তপটিসংৰেদী পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি. অভিপ্পমোদযং চিত্তং…পে… সমাদহং চিত্তং…পে… ৰিমোচযং চিত্তং…পে… অনিচ্চানুপস্সী…পে… ৰিরাগানুপস্সী…পে… নিরোধানুপস্সী…পে… ‘পটিনিস্সগ্গানুপস্সী অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি. ‘পটিনিস্সগ্গানুপস্সী পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি. অযং ৰুচ্চতানন্দ, আনাপানস্সতি.
‘‘সচে খো ত্ৰং, আনন্দ, গিরিমানন্দস্স ভিক্খুনো ইমা দস সঞ্ঞা ভাসেয্যাসি, ঠানং খো পনেতং ৰিজ্জতি যং গিরিমানন্দস্স ভিক্খুনো ইমা দস সঞ্ঞা সুত্ৰা সো আবাধো ঠানসো পটিপ্পস্সম্ভেয্যা’’তি.
অথ খো আযস্মা আনন্দো ভগৰতো সন্তিকে ইমা দস সঞ্ঞা উগ্গহেত্ৰা যেনাযস্মা গিরিমানন্দো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মতো গিরিমানন্দস্স ইমা দস সঞ্ঞা অভাসি. অথ খো আযস্মতো গিরিমানন্দস্স দস সঞ্ঞা সুত্ৰা সো আবাধো ঠানসো পটিপ্পস্সম্ভি. ৰুট্ঠহি চাযস্মা গিরিমানন্দো তম্হা আবাধা. তথা পহীনো চ পনাযস্মতো গিরিমানন্দস্স সো আবাধো অহোসী’’তি. দসমং.
সচিত্তৰগ্গো পঠমো.