৩. কাযসুত্তং
২৩. ‘‘অত্থি, ভিক্খৰে, ধম্মা কাযেন পহাতব্বা, নো ৰাচায. অত্থি, ভিক্খৰে, ধম্মা ৰাচায পহাতব্বা, নো কাযেন. অত্থি, ভিক্খৰে, ধম্মা নেৰ কাযেন পহাতব্বা নো ৰাচায, পঞ্ঞায দিস্ৰা [দিস্ৰা দিস্ৰা (সী. স্যা.)] পহাতব্বা.
‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, ধম্মা কাযেন পহাতব্বা, নো ৰাচায? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অকুসলং আপন্নো হোতি কিঞ্চি দেসং [কঞ্চি দেৰ দেসং (সী. স্যা.)] কাযেন. তমেনং অনুৰিচ্চ ৰিঞ্ঞূ সব্রহ্মচারী এৰমাহংসু – ‘আযস্মা খো অকুসলং আপন্নো কিঞ্চি দেসং কাযেন. সাধু ৰতাযস্মা কাযদুচ্চরিতং পহায কাযসুচরিতং ভাৰেতূ’তি. সো অনুৰিচ্চ ৰিঞ্ঞূহি সব্রহ্মচারীহি ৰুচ্চমানো কাযদুচ্চরিতং পহায কাযসুচরিতং ভাৰেতি. ইমে ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, ধম্মা কাযেন পহাতব্বা, নো ৰাচায.
‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, ধম্মা ৰাচায পহাতব্বা, নো কাযেন? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অকুসলং আপন্নো হোতি কিঞ্চি দেসং ৰাচায. তমেনং অনুৰিচ্চ ৰিঞ্ঞূ সব্রহ্মচারী এৰমাহংসু – ‘আযস্মা খো অকুসলং আপন্নো কিঞ্চি দেসং ৰাচায. সাধু ৰতাযস্মা ৰচীদুচ্চরিতং পহায ৰচীসুচরিতং ভাৰেতূ’তি. সো অনুৰিচ্চ ৰিঞ্ঞূহি সব্রহ্মচারীহি ৰুচ্চমানো ৰচীদুচ্চরিতং পহায ৰচীসুচরিতং ভাৰেতি. ইমে ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, ধম্মা ৰাচায পহাতব্বা, নো কাযেন.
‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, ধম্মা নেৰ কাযেন পহাতব্বা নো ৰাচায, পঞ্ঞায দিস্ৰা পহাতব্বা? লোভো, ভিক্খৰে, নেৰ কাযেন পহাতব্বো নো ৰাচায, পঞ্ঞায দিস্ৰা পহাতব্বো. দোসো, ভিক্খৰে…পে… মোহো… কোধো… উপনাহো… মক্খো… পল়াসো … মচ্ছরিযং, ভিক্খৰে, নেৰ কাযেন পহাতব্বং নো ৰাচায, পঞ্ঞায দিস্ৰা পহাতব্বং.
‘‘পাপিকা, ভিক্খৰে, ইস্সা নেৰ কাযেন পহাতব্বা নো ৰাচায, পঞ্ঞায দিস্ৰা পহাতব্বা. কতমা চ, ভিক্খৰে, পাপিকা ইস্সা? ইধ, ভিক্খৰে, ইজ্ঝতি গহপতিস্স ৰা গহপতিপুত্তস্স ৰা ধনেন ৰা ধঞ্ঞেন ৰা রজতেন ৰা জাতরূপেন ৰা. তত্রাঞ্ঞতরস্স দাসস্স ৰা উপৰাসস্স ৰা এৰং হোতি – ‘অহো ৰতিমস্স গহপতিস্স ৰা গহপতিপুত্তস্স ৰা ন ইজ্ঝেয্য ধনেন ৰা ধঞ্ঞেন ৰা রজতেন ৰা জাতরূপেন ৰা’তি. সমণো ৰা পন ব্রাহ্মণো ৰা লাভী হোতি চীৰরপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপরিক্খারানং. তত্রাঞ্ঞতরস্স সমণস্স ৰা ব্রাহ্মণস্স ৰা এৰং হোতি – ‘অহো ৰত অযমাযস্মা ন লাভী অস্স চীৰরপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপরিক্খারান’ন্তি. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, পাপিকা ইস্সা.
‘‘পাপিকা, ভিক্খৰে, ইচ্ছা নেৰ কাযেন পহাতব্বা নো ৰাচায, পঞ্ঞায দিস্ৰা পহাতব্বা. কতমা চ, ভিক্খৰে, পাপিকা ইচ্ছা? [ৰিভ. ৮৫১] ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো অস্সদ্ধো সমানো ‘সদ্ধোতি মং জানেয্যু’ন্তি ইচ্ছতি; দুস্সীলো সমানো ‘সীলৰাতি মং জানেয্যু’ন্তি ইচ্ছতি; অপ্পস্সুতো সমানো ‘বহুস্সুতোতি মং জানেয্যু’ন্তি ইচ্ছতি; সঙ্গণিকারামো সমানো ‘পৰিৰিত্তোতি মং জানেয্যু’ন্তি ইচ্ছতি; কুসীতো সমানো ‘আরদ্ধৰীরিযোতি মং জানেয্যু’ন্তি ইচ্ছতি; মুট্ঠস্সতি সমানো ‘উপট্ঠিতস্সতীতি মং জানেয্যু’ন্তি ইচ্ছতি; অসমাহিতো সমানো ‘সমাহিতোতি মং জানেয্যু’ন্তি ইচ্ছতি; দুপ্পঞ্ঞো সমানো ‘পঞ্ঞৰাতি মং জানেয্যু’ন্তি ইচ্ছতি; অখীণাসৰো সমানো ‘খীণাসৰোতি মং জানেয্যু’ন্তি ইচ্ছতি. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, পাপিকা ইচ্ছা. ইমে ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, ধম্মা নেৰ কাযেন পহাতব্বা নো ৰাচায, পঞ্ঞায দিস্ৰা পহাতব্বা.
‘‘তঞ্চে, ভিক্খৰে, ভিক্খুং লোভো অভিভুয্য ইরিযতি, দোসো… মোহো… কোধো… উপনাহো… মক্খো… পল়াসো… মচ্ছরিযং… পাপিকা ইস্সা… পাপিকা ইচ্ছা অভিভুয্য ইরিযতি. সো এৰমস্স ৰেদিতব্বো – ‘নাযমাযস্মা তথা পজানাতি যথা পজানতো লোভো ন হোতি, তথাহিমং আযস্মন্তং লোভো অভিভুয্য ইরিযতি; নাযমাযস্মা তথা পজানাতি যথা পজানতো দোসো ন হোতি… মোহো… কোধো… উপনাহো… মক্খো… পল়াসো… মচ্ছরিযং… পাপিকা ইস্সা… পাপিকা ইচ্ছা ন হোতি, তথাহিমং আযস্মন্তং পাপিকা ইচ্ছা অভিভুয্য ইরিযতী’তি.
‘‘তঞ্চে, ভিক্খৰে, ভিক্খুং লোভো নাভিভুয্য ইরিযতি, দোসো… মোহো… কোধো… উপনাহো… মক্খো… পল়াসো… মচ্ছরিযং… পাপিকা ইস্সা… পাপিকা ইচ্ছা নাভিভুয্য ইরিযতি, সো এৰমস্স ৰেদিতব্বো – ‘তথা অযমাযস্মা পজানাতি যথা পজানতো লোভো ন হোতি, তথাহিমং আযস্মন্তং লোভো নাভিভুয্য ইরিযতি; তথা অযমাযস্মা পজানাতি যথা পজানতো দোসো ন হোতি… মোহো… কোধো … উপনাহো… মক্খো… পল়াসো… মচ্ছরিযং… পাপিকা ইস্সা… পাপিকা ইচ্ছা ন হোতি, তথাহিমং আযস্মন্তং পাপিকা ইচ্ছা নাভিভুয্য ইরিযতী’’’তি. ততিযং.