২. মহাসমুদ্দেঅট্ঠচ্ছৰিযং
৩৮৪. [উদা. ৪৫; অ. নি. ৮.১৯] ‘‘অট্ঠিমে, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দে অচ্ছৰিযা অব্ভুতা ধম্মা, যে দিস্ৱা দিস্ৱা অসুৰা মহাসমুদ্দে অভিৰমন্তি. কতমে অট্ঠ?
‘‘মহাসমুদ্দো, ভিক্খৱে, অনুপুব্বনিন্নো অনুপুব্বপোণো অনুপুব্বপব্ভাৰো ন আযতকেনেৱ পপাতো. যম্পি, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দো অনুপুব্বনিন্নো অনুপুব্বপোণো অনুপুব্বপব্ভাৰো ন আযতকেনেৱ পপাতো – অযং, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দে পঠমো অচ্ছৰিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৱা দিস্ৱা অসুৰা মহাসমুদ্দে অভিৰমন্তি.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দো ঠিতধম্মো ৱেলং নাতিৱত্ততি. যম্পি, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দো ঠিতধম্মো ৱেলং নাতিৱত্ততি – অযং [অযম্পি (স্যা.)], ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দে দুতিযো অচ্ছৰিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৱা দিস্ৱা অসুৰা মহাসমুদ্দে অভিৰমন্তি.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দো ন মতেন কুণপেন সংৱসতি. যং হোতি মহাসমুদ্দে মতং কুণপং, তং খিপ্পঞ্ঞেৱ তীৰং ৱাহেতি, থলং উস্সাৰেতি. যম্পি, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দো ন মতেন কুণপেন সংৱসতি, যং হোতি মহাসমুদ্দে মতং কুণপং, তং খিপ্পঞ্ঞেৱ তীৰং ৱাহেতি, থলং উস্সাৰেতি – অযং, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দে ততিযো অচ্ছৰিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৱা দিস্ৱা অসুৰা মহাসমুদ্দে অভিৰমন্তি.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, যা কাচি মহানদিযো, সেয্যথিদং – গঙ্গা, যমুনা, অচিৰৱতী, সৰভূ, মহী, তা মহাসমুদ্দং পত্তা জহন্তি পুৰিমানি নামগোত্তানি, মহাসমুদ্দো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছন্তি. যম্পি, ভিক্খৱে, যাকাচি মহানদিযো, সেয্যথিদং – গঙ্গা, যমুনা, অচিৰৱতী, সৰভূ, মহী, তা মহাসমুদ্দং পত্তা জহন্তি পুৰিমানি নামগোত্তানি, মহাসমুদ্দো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছন্তি – অযং, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দে চতুত্থো অচ্ছৰিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৱা দিস্ৱা অসুৰা মহাসমুদ্দে অভিৰমন্তি.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, যা চ [যাকাচি (স্যা.)] লোকে সৱন্তিযো মহাসমুদ্দং অপ্পেন্তি, যা চ অন্তলিক্খা ধাৰা পপতন্তি, ন তেন মহাসমুদ্দস্স ঊনত্তং ৱা পূৰত্তং ৱা পঞ্ঞাযতি. যম্পি, ভিক্খৱে, যা চ লোকে সৱন্তিযো মহাসমুদ্দং অপ্পেন্তি, যা চ অন্তলিক্খা ধাৰা পপতন্তি, ন তেন মহাসমুদ্দস্স ঊনত্তং ৱা পূৰত্তং ৱা পঞ্ঞাযতি – অযং, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দে পঞ্চমো অচ্ছৰিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৱা দিস্ৱা অসুৰা মহাসমুদ্দে অভিৰমন্তি.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দো একৰসো লোণৰসো. যম্পি, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দো একৰসো লোণৰসো – অযং, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দে ছট্ঠো অচ্ছৰিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৱা দিস্ৱা অসুৰা মহাসমুদ্দে অভিৰমন্তি.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দো বহুৰতনো [বহূতৰতনো (ক.)] অনেকৰতনো. তত্ৰিমানি ৰতনানি, সেয্যথিদং – মুত্তা, মণি, ৱেড়ুৰিযো, সঙ্খো, সিলা, পৱাড়ং, ৰজতং, জাতৰূপং, লোহিতকো, মসাৰগল্লং. যম্পি, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দো বহুৰতনো অনেকৰতনো, তত্ৰিমানি ৰতনানি, সেয্যথিদং – মুত্তা, মণি, ৱেড়ুৰিযো, সঙ্খো, সিলা, পৱাড়ং, ৰজতং, জাতৰূপং, লোহিতকো, মসাৰগল্লং – অযং, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দে সত্তমো অচ্ছৰিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৱা দিস্ৱা অসুৰা মহাসমুদ্দে অভিৰমন্তি.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দো মহতং ভূতানং আৱাসো. তত্ৰিমে ভূতা – তিমি, তিমিঙ্গলো, তিমিতিমিঙ্গলো [তিমিৰপিঙ্গলো (সী.), তিমিতিমিঙ্গলো মহাতিমিঙ্গলো (স্যা. কং.)], অসুৰা, নাগা, গন্ধব্বা. সন্তি মহাসমুদ্দে যোজনসতিকাপি অত্তভাৱা, দ্ৱিযোজনসতিকাপি অত্তভাৱা, তিযোজনসতিকাপি অত্তভাৱা, চতুযোজনসতিকাপি অত্তভাৱা, পঞ্চযোজনসতিকাপি অত্তভাৱা. যম্পি, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দো মহতং ভূতানং আৱাসো, তত্ৰিমে ভূতা – তিমি, তিমিঙ্গলো, তিমিতিমিঙ্গলো, অসুৰা, নাগা, গন্ধব্বা; সন্তি মহাসমুদ্দে, যোজনসতিকাপি অত্তভাৱা…পে… পঞ্চযোজনসতিকাপি অত্তভাৱা – অযং, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দে অট্ঠমো অচ্ছৰিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৱা দিস্ৱা অসুৰা মহাসমুদ্দে অভিৰমন্তি. ইমে খো, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দে অট্ঠ অচ্ছৰিযা অব্ভুতা ধম্মা, যে দিস্ৱা দিস্ৱা অসুৰা মহাসমুদ্দে অভিৰম’’ন্তি.