২. দুতিযভাণৱাৰো

৪১১. অথ খো ভগৱা ৱেসালিযং যথাভিৰন্তং ৱিহৰিত্ৱা যেন সাৱত্থি তেন চাৰিকং পক্কামি. অনুপুব্বেন চাৰিকং চৰমানো যেন সাৱত্থি তদৱসৰি. তত্ৰ সুদং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ভিক্খুনিযো কদ্দমোদকেন ওসিঞ্চন্তি – অপ্পেৱ নাম অম্হেসু সাৰজ্জেয্যুন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনা ভিক্খুনিযো কদ্দমোদকেন ওসিঞ্চিতব্বা. যো ওসিঞ্চেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, তস্স ভিক্খুনো দণ্ডকম্মং কাতু’’ন্তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কিং নু খো দণ্ডকম্মং কাতব্ব’’ন্তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অৱন্দিযো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ভিক্খুনিসঙ্ঘেন কাতব্বো’’তি.

তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ কাযং ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খুনীনং দস্সেন্তি …পে… ঊৰুং ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খুনীনং দস্সেন্তি, অঙ্গজাতং ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খুনীনং দস্সেন্তি, ভিক্খুনিযো ওভাসেন্তি, ভিক্খুনীহি সদ্ধিং সম্পযোজেন্তি – অপ্পেৱ নাম অম্হেসু সাৰজ্জেয্যুন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনা কাযো ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খুনীনং দস্সেতব্বো, ন ঊৰু ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খুনীনং দস্সেতব্বো, ন অঙ্গজাতং ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খুনীনং দস্সেতব্বং, ন ভিক্খুনিযো ওভাসিতব্বা, ন ভিক্খুনীহি সদ্ধিং সম্পযোজেতব্বং. যো সম্পযোজেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, তস্স ভিক্খুনো দণ্ডকম্মং কাতু’’ন্তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কিং নু খো দণ্ডকম্মং কাতব্ব’’ন্তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অৱন্দিযো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ভিক্খুনিসঙ্ঘেন কাতব্বো’’তি.

তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো ভিক্খুং কদ্দমোদকেন ওসিঞ্চন্তি – অপ্পেৱ নাম অম্হেসু সাৰজ্জেয্যুন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা ভিক্খু কদ্দমোদকেন ওসিঞ্চিতব্বো. যা ওসিঞ্চেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, তস্সা ভিক্খুনিযা দণ্ডকম্মং কাতু’’ন্তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কিং নু খো দণ্ডকম্মং কাতব্ব’’ন্তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি ভিক্খৱে, আৱৰণং কাতু’’ন্তি. আৱৰণে কতে ন আদিযন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ওৱাদং ঠপেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো কাযং ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খূনং দস্সেন্তি, থনং ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খূনং দস্সেন্তি, ঊৰুং ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খূনং দস্সেন্তি, অঙ্গজাতং ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খূনং দস্সেন্তি, ভিক্খূ ওভাসেন্তি, ভিক্খূহি সদ্ধিং সম্পযোজেন্তি – অপ্পেৱ নাম অম্হেসু সাৰজ্জেয্যুন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা কাযো ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খূনং দস্সেতব্বো…পে… ন থনো ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খূনং দস্সেতব্বো, ন ঊৰু ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খূনং দস্সেতব্বো, ন অঙ্গজাতং ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খূনং দস্সেতব্বং, ন ভিক্খূ ওভাসিতব্বা, ন ভিক্খূহি সদ্ধিং সম্পযোজেতব্বং. যা সম্পযোজেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, তস্সা ভিক্খুনিযা দণ্ডকম্মং কাতু’’ন্তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কিং নু খো দণ্ডকম্মং কাতব্ব’’ন্তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, আৱৰণং কাতু’’ন্তি. আৱৰণে কতে ন আদিযন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ওৱাদং ঠপেতু’’ন্তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কপ্পতি নু খো ওৱাদট্ঠপিতায [ওৱাদণ্ঠপিতায (স্যা.), ওৱাদংঠপিতায (ক.)] ভিক্খুনিযা সদ্ধিং উপোসথং কাতুং, ন নু খো কপ্পতী’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ওৱাদট্ঠপিতায ভিক্খুনিযা সদ্ধিং উপোসথো কাতব্বো, যাৱ ন তং অধিকৰণং ৱূপসন্তং হোতী’’তি.

৪১২. তেন খো পন সমযেন আযস্মা উদাযী ওৱাদং ঠপেত্ৱা চাৰিকং পক্কামি. ভিক্খুনিযো উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম অয্যো উদাযী ওৱাদং ঠপেত্ৱা চাৰিকং পক্কমিস্সতী’’তি! ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ওৱাদং ঠপেত্ৱা চাৰিকা পক্কমিতব্বা. যো পক্কমেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন [তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ (স্যা. কং.)] বালা অব্যত্তা ওৱাদং ঠপেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, বালেন অব্যত্তেন ওৱাদো ঠপেতব্বো. যো ঠপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ অৱত্থুস্মিং অকাৰণে ওৱাদং ঠপেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, অৱত্থুস্মিং অকাৰণে ওৱাদো ঠপেতব্বো. যো ঠপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ ওৱাদং ঠপেত্ৱা ৱিনিচ্ছযং ন দেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ওৱাদং ঠপেত্ৱা ৱিনিচ্ছযো ন দাতব্বো. যো ন দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

৪১৩. [পাচি. ১০৫৪] তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো ওৱাদং ন গচ্ছন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা ওৱাদো ন গন্তব্বো. যা ন গচ্ছেয্য, যথাধম্মো কাৰেতব্বো’’তি.

তেন খো পন সমযেন সব্বো ভিক্খুনিসঙ্ঘো ওৱাদং গচ্ছতি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘জাযাযো ইমা ইমেসং, জাৰিযো ইমা ইমেসং, ইদানি ইমে ইমাহি সদ্ধিং অভিৰমিস্সন্তী’’তি! ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, সব্বেন ভিক্খুনিসঙ্ঘেন ওৱাদো গন্তব্বো. গচ্ছেয্য চে, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, চতূহি পঞ্চহি ভিক্খুনীহি ওৱাদং গন্তু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন চতস্সো পঞ্চ ভিক্খুনিযো ওৱাদং গচ্ছন্তি. মনুস্সা তথেৱ উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘জাযাযো ইমা ইমেসং, জাৰিযো ইমা ইমেসং, ইদানি ইমে ইমাহি সদ্ধিং অভিৰমিস্সন্তী’’তি! ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, চতূহি পঞ্চহি ভিক্খুনীহি ওৱাদো গন্তব্বো. গচ্ছেয্যুং চে, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, দ্ৱে তিস্সো ভিক্খুনিযো [ভিক্খুনীহি (ক.)] ওৱাদং গন্তুং. একং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা পাদে ৱন্দিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো – ‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো, অয্য, ভিক্খুসঙ্ঘস্স পাদে ৱন্দতি, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচতি; লভতু কিৰ, অয্য, ভিক্খুনিসঙ্ঘো ওৱাদূপসঙ্কমন’ন্তি. তেন ভিক্খুনা পাতিমোক্খুদ্দেসকো উপসঙ্কমিত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো – ‘ভিক্খুনীসঙ্ঘো, ভন্তে, ভিক্খুসঙ্ঘস্স পাদে ৱন্দতি, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচতি; লভতু কিৰ, ভন্তে, ভিক্খুনিসঙ্ঘো ওৱাদূপসঙ্কমন’ন্তি. পাতিমোক্খুদ্দেসকেন ৱত্তব্বো – ‘অত্থি কোচি ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো’তি? সচে হোতি কোচি ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো, পাতিমোক্খুদ্দেসকেন ৱত্তব্বো – ‘ইত্থন্নামো ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো, তং ভিক্খুনিসঙ্ঘো উপসঙ্কমতূ’তি. সচে ন হোতি কোচি ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো, পাতিমোক্খুদ্দেসকেন ৱত্তব্বো – ‘কো আযস্মা উস্সহতি ভিক্খুনিযো ওৱদিতু’ন্তি? সচে কোচি উস্সহতি ভিক্খুনিযো ওৱদিতুং, সো চ হোতি অট্ঠহঙ্গেহি সমন্নাগতো, সম্মন্নিত্ৱা ৱত্তব্বো – ‘ইত্থন্নামো ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো, তং ভিক্খুনিসঙ্ঘো উপসঙ্কমতূ’তি. সচে ন কোচি উস্সহতি ভিক্খুনিযো ওৱদিতুং, পাতিমোক্খুদ্দেসকেন ৱত্তব্বো – ‘নত্থি কোচি ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো, পাসাদিকেন ভিক্খুনিসঙ্ঘো সম্পাদেতূ’’তি.

৪১৪. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ ওৱাদং ন গণ্হন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ওৱাদো ন গহেতব্বো. যো ন গণ্হেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খু বালো হোতি. তং ভিক্খুনিযো উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচুং – ‘‘ওৱাদং, অয্য, গণ্হাহী’’তি. ‘‘অহঞ্হি, ভগিনী, বালো; কথাহং ওৱাদং গণ্হামী’’তি? ‘‘গণ্হাহয্য, ওৱাদং; এৱঞ্হি ভগৱতা পঞ্ঞত্তং – ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং ওৱাদো গহেতব্বো’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ঠপেত্ৱা বালং, অৱসেসেহি ওৱাদং গহেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খু গিলানো হোতি. তং ভিক্খুনিযো উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচুং – ‘‘ওৱাদং, অয্য গণ্হাহী’’তি. ‘‘অহঞ্হি, ভগিনী, গিলানো; কথাহং ওৱাদং গণ্হামী’’তি? ‘‘গণ্হাহয্য, ওৱাদং; এৱঞ্হি ভগৱতা পঞ্ঞত্তং – ঠপেত্ৱা বালং, অৱসেসেহি ওৱাদো গহেতব্বো’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ঠপেত্ৱা বালং, ঠপেত্ৱা গিলানং, অৱসেসেহি ওৱাদং গহেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খু গমিকো হোতি. তং ভিক্খুনিযো উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচুং – ‘‘ওৱাদং, অয্য, গণ্হাহী’’তি. ‘‘অহঞ্হি, ভগিনী, গমিকো; কথাহং ওৱাদং গণ্হামী’’তি? ‘‘গণ্হাহয্য, ওৱাদং; এৱঞ্হি ভগৱতা পঞ্ঞত্তং – ঠপেত্ৱা বালং, ঠপেত্ৱা গিলানং, অৱসেসেহি ওৱাদো গহেতব্বো’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ঠপেত্ৱা বালং, ঠপেত্ৱা গিলানং, ঠপেত্ৱা গমিকং, অৱসেসেহি ওৱাদং গহেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খু অৰঞ্ঞে ৱিহৰতি. তং ভিক্খুনিযো উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচুং – ‘‘ওৱাদং, অয্য, গণ্হাহী’’তি. ‘‘অহঞ্হি, ভগিনী, অৰঞ্ঞে ৱিহৰামি; কথাহং ওৱাদং গণ্হামী’’তি? ‘‘গণ্হাহয্য, ওৱাদং; এৱঞ্হি ভগৱতা পঞ্ঞত্তং – ঠপেত্ৱা বালং, ঠপেত্ৱা গিলানং, ঠপেত্ৱা গমিকং, অৱসেসেহি ওৱাদো গহেতব্বো’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, আৰঞ্ঞিকেন ভিক্খুনা ওৱাদং গহেতুং, সঙ্কেতঞ্চ কাতুং – অত্ৰ পতিহৰিস্সামী’’তি.

৪১৫. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ ওৱাদং গহেত্ৱা ন আৰোচেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ওৱাদো ন আৰোচেতব্বো. যো ন আৰোচেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ ওৱাদং গহেত্ৱা ন পচ্চাহৰন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ওৱাদো ন পচ্চাহৰিতব্বো. যো ন পচ্চাহৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো সঙ্কেতং ন গচ্ছন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা সঙ্কেতং ন গন্তব্বং. যা ন গচ্ছেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

৪১৬. তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো দীঘানি কাযবন্ধনানি ধাৰেন্তি, তেহেৱ ফাসুকা নামেন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি…পে… সেয্যথাপি গিহিনী কামভোগিনিযোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা দীঘং কাযবন্ধনং ধাৰেতব্বং. যা ধাৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা একপৰিযাকতং [একপৰিযাযকতং (স্যা.)] কাযবন্ধনং, ন চ তেন ফাসুকা নামেতব্বা. যা নামেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো ৱিলীৱেন [ৱিলিৱেন (ক.)] পট্টেন ফাসুকা নামেন্তি…পে… চম্মপট্টেন ফাসুকা নামেন্তি. দুস্সপট্টেন ফাসুকা নামেন্তি. দুস্সৱেণিযা ফাসুকা নামেন্তি. দুস্সৱট্টিযা ফাসুকা নামেন্তি. চোড়পট্টেন ফাসুকা নামেন্তি. চোড়ৱেণিযা ফাসুকা নামেন্তি. চোড়ৱট্টিযা ফাসুকা নামেন্তি. সুত্তৱেণিযা ফাসুকা নামেন্তি. সুত্তৱট্টিযা ফাসুকা নামেন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – সেয্যথাপি গিহিনী কামভোগিনিযোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা ৱিলীৱেন পট্টেন ফাসুকা নামেতব্বা…পে… ন সুত্তৱট্টিযা ফাসুকা নামেতব্বা. যা নামেয্য আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো অট্ঠিল্লেন জঘনং ঘংসাপেন্তি…পে… গোহনুকেন জঘনং কোট্টাপেন্তি, হত্থং কোট্টাপেন্তি, হত্থকোচ্ছং কোট্টাপেন্তি, পাদং কোট্টাপেন্তি, পাদকোচ্ছং কোট্টাপেন্তি, ঊৰুং কোট্টাপেন্তি, মুখং কোট্টাপেন্তি, দন্তমংসং কোট্টাপেন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি…পে… সেয্যথাপি গিহিনী কামভোগিনিযোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা অট্ঠিল্লেন জঘনং ঘংসাপেতব্বং…পে… ন দন্তমংসং কোট্টাপেতব্বং. যা কোট্টাপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

৪১৭. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো মুখং আলিম্পন্তি…পে… মুখং উম্মদ্দেন্তি, মুখং চুণ্ণেন্তি, মনোসিলিকায মুখং লঞ্ছেন্তি, অঙ্গৰাগং কৰোন্তি, মুখৰাগং কৰোন্তি, অঙ্গৰাগমুখৰাগং কৰোন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি…পে… সেয্যথাপি গিহিনী কামভোগিনিযোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা মুখং আলিম্পিতব্বং…পে… ন মুখং উম্মদ্দিতব্বং, ন মুখং চুণ্ণেতব্বং, ন মনোসিলিকায মুখং লঞ্ছিতব্বং, ন অঙ্গৰাগো কাতব্বো, ন মুখৰাগো কাতব্বো, ন অঙ্গৰাগমুখৰাগো কাতব্বো. যা কৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো অৱঙ্গং [অপাঙ্গং (?)] কৰোন্তি…পে… ৱিসেসকং কৰোন্তি, ওলোকনকেন ওলোকেন্তি, সালোকে তিট্ঠন্তি; নচ্চং [সনচ্চং (সী. স্যা.), সমজ্জং (ক.)] কাৰাপেন্তি, ৱেসিং ৱুট্ঠাপেন্তি, পানাগাৰং ঠপেন্তি, সূনং ঠপেন্তি, আপণং পসাৰেন্তি, ৱড্ঢিং পযোজেন্তি, ৱণিজ্জং পযোজেন্তি, দাসং উপট্ঠাপেন্তি, দাসিং উপট্ঠাপেন্তি, কম্মকাৰং উপট্ঠাপেন্তি, কম্মকাৰিং উপট্ঠাপেন্তি, তিৰচ্ছানগতং উপট্ঠাপেন্তি, হৰীতকপক্কিকং [হৰীতকপণ্ণিকং (ক.)] পকিণন্তি, নমতকং ধাৰেন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি…পে… সেয্যথাপি গিহিনী কামভোগিনিযোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা অৱঙ্গং কাতব্বং…পে… ন ৱিসেসকং কাতব্বং, ন ওলোকনকেন ওলোকেতব্বং, ন সালোকে ঠাতব্বং, ন নচ্চং কাৰাপেতব্বং, ন ৱেসী ৱুট্ঠাপেতব্বা, ন পানাগাৰং ঠপেতব্বং, ন সূনা ঠপেতব্বা, ন আপণো পসাৰেতব্বো, ন ৱড্ঢি পযোজেতব্বা, ন ৱণিজ্জা পযোজেতব্বা, ন দাসো উপট্ঠাপেতব্বো, ন দাসী উপট্ঠাপেতব্বা, ন কম্মকাৰো উপট্ঠাপেতব্বো, ন কম্মকাৰী উপট্ঠাপেতব্বা, ন তিৰচ্ছানগতো উপট্ঠাপেতব্বো, ন হৰীতকপক্কিকং পকিণিতব্বং, ন নমতকং ধাৰেতব্বং. যা ধাৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

৪১৮. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো সব্বনীলকানি চীৱৰানি ধাৰেন্তি…পে… সব্বপীতকানি চীৱৰানি ধাৰেন্তি, সব্বলোহিতকানি চীৱৰানি ধাৰেন্তি, সব্বমঞ্জিট্ঠিকানি চীৱৰানি ধাৰেন্তি, সব্বকণ্হানি চীৱৰানি ধাৰেন্তি, সব্বমহাৰঙ্গৰত্তানি চীৱৰানি ধাৰেন্তি, সব্বমহানামৰত্তানি চীৱৰানি ধাৰেন্তি, অচ্ছিন্নদসানি চীৱৰানি ধাৰেন্তি, দীঘদসানি চীৱৰানি ধাৰেন্তি, পুপ্ফদসানি চীৱৰানি ধাৰেন্তি, ফলদসানি চীৱৰানি ধাৰেন্তি, কঞ্চুকং ধাৰেন্তি, তিৰীটকং ধাৰেন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি…পে… সেয্যথাপি গিহিনী কামভোগিনিযোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা সব্বনীলকানি চীৱৰানি ধাৰেতব্বানি…পে… ন তিৰীটকং ধাৰেতব্বং. যা ধাৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

৪১৯. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰা ভিক্খুনী কালং কৰোন্তী এৱমাহ – ‘‘মমচ্চযেন ময্হং পৰিক্খাৰো সঙ্ঘস্স হোতূ’’তি. তত্থ ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ ৱিৱদন্তি – ‘‘অম্হাকং হোতি, অম্হাকং হোতী’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ভিক্খুনী চে, ভিক্খৱে, কালং কৰোন্তী এৱং ৱদেয্য – ‘মমচ্চযেন ময্হং পৰিক্খাৰো সঙ্ঘস্স হোতূ’তি, অনিস্সৰো তত্থ ভিক্খুসঙ্ঘো, ভিক্খুনিসঙ্ঘস্সেৱেতং. সিক্খমানা চে, ভিক্খৱে…পে… সামণেৰী চে, ভিক্খৱে, কালং কৰোন্তী এৱং ৱদেয্য – ‘মমচ্চযেন ময্হং পৰিক্খাৰো সঙ্ঘস্স হোতূ’তি, অনিস্সৰো তত্থ ভিক্খুসঙ্ঘো, ভিক্খুনিসঙ্ঘস্সেৱেতং. ভিক্খু চে, ভিক্খৱে, কালং কৰোন্তো এৱং ৱদেয্য – ‘মমচ্চযেন ময্হং পৰিক্খাৰো সঙ্ঘস্স হোতূ’তি, অনিস্সৰো তত্থ ভিক্খুনিসঙ্ঘো, ভিক্খুসঙ্ঘস্সেৱেতং. সামণেৰো চে, ভিক্খৱে…পে… উপাসকো চে, ভিক্খৱে…পে… উপাসিকা চে, ভিক্খৱে…পে… অঞ্ঞো চে, ভিক্খৱে, কোচি কালং কৰোন্তো এৱং ৱদেয্য – ‘মমচ্চযেন ময্হং পৰিক্খাৰো সঙ্ঘস্স হোতূ’তি, অনিস্সৰো তত্থ ভিক্খুনিসঙ্ঘো, ভিক্খুসঙ্ঘস্সেৱেত’’ন্তি.

৪২০. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰা ইত্থী পুৰাণমল্লী ভিক্খুনীসু পব্বজিতা হোতি. সা ৰথিকায দুব্বলকং ভিক্খুং পস্সিত্ৱা অংসকূটেন পহাৰং দত্ৱা পাতেসি [পৱট্টেসি (সী.)]. ভিক্খূ উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম, ভিক্খুনী, ভিক্খুস্স পহাৰং দস্সতী’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা ভিক্খুস্স পহাৰো দাতব্বো. যা দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা ভিক্খুং পস্সিত্ৱা দূৰতোৱ ওক্কমিত্ৱা মগ্গং দাতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰা ইত্থী পৱুত্থপতিকা জাৰেন গব্ভিনী হোতি. সা গব্ভং পাতেত্ৱা কুলূপিকং ভিক্খুনিং এতদৱোচ – ‘‘হন্দয্যে, ইমং গব্ভং পত্তেন নীহৰা’’তি. অথ খো সা ভিক্খুনী তং গব্ভং পত্তে পক্খিপিত্ৱা সঙ্ঘাটিযা পটিচ্ছাদেত্ৱা অগমাসি. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰেন পিণ্ডচাৰিকেন ভিক্খুনা সমাদানং কতং হোতি – ‘যাহং পঠমং ভিক্খং লভিস্সামি, ন তং অদত্ৱা ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা পৰিভুঞ্জিস্সামী’তি. অথ খো সো ভিক্খু তং ভিক্খুনিং পস্সিত্ৱা এতদৱোচ – ‘‘হন্দ, ভগিনি, ভিক্খং পটিগ্গণ্হা’’তি. ‘‘অলং অয্যা’’তি. দুতিযম্পি খো…পে… ততিযম্পি খো সো ভিক্খু তং ভিক্খুনিং এতদৱোচ – ‘‘হন্দ, ভগিনি, ভিক্খং পটিগ্গণ্হা’’তি. ‘‘অলং অয্যা’’তি. ‘‘মযা খো, ভগিনি, সমাদানং কতং – ‘যাহং পঠমং ভিক্খং লভিস্সামি, ন তং অদত্ৱা ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা পৰিভুঞ্জিস্সামী’তি. হন্দ, ভগিনি, ভিক্খং পটিগ্গণ্হা’’তি. অথ খো সা ভিক্খুনী তেন ভিক্খুনা নিপ্পীড়িযমানা নীহৰিত্ৱা পত্তং দস্সেসি – ‘‘পস্স, অয্য, পত্তে গব্ভং; মা চ কস্সচি আৰোচেসী’’তি. অথ খো সো ভিক্খু উজ্ঝাযতি খিয্যতি ৱিপাচেতি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খুনী পত্তেন গব্ভং নীহৰিস্সতী’’তি! অথ খো সো ভিক্খু ভিক্খূনং এতমত্থং আৰোচেসি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খুনী পত্তেন গব্ভং নীহৰিস্সতী’’তি! ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা পত্তেন গব্ভো নীহৰিতব্বো. যা নীহৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা ভিক্খুং পস্সিত্ৱা নীহৰিত্ৱা পত্তং দস্সেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো ভিক্খুং পস্সিত্ৱা পৰিৱত্তেত্ৱা পত্তমূলং দস্সেন্তি. ভিক্খূ উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো ভিক্খুং পস্সিত্ৱা পৰিৱত্তেত্ৱা পত্তমূলং দস্সেস্সন্তী’’তি! অথ খো তে ভিক্খূ ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা ভিক্খুং পস্সিত্ৱা পৰিৱত্তেত্ৱা পত্তমূলং দস্সেতব্বং. যা দস্সেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা ভিক্খুং পস্সিত্ৱা উক্কুজ্জিত্ৱা পত্তং দস্সেতুং. যঞ্চ পত্তে আমিসং হোতি, তেন চ ভিক্খু নিমন্তেতব্বো’’তি.

তেন খো পন সমযেন সাৱত্থিযং ৰথিকায পুৰিসব্যঞ্জনং ছড্ডিতং হোতি. তং ভিক্খুনিযো সক্কচ্চং উপনিজ্ঝাযিংসু. মনুস্সা উক্কুট্ঠিং অকংসু. তা ভিক্খুনিযো মঙ্কূ অহেসুং. অথ খো তা ভিক্খুনিযো উপস্সযং গন্ত্ৱা ভিক্খুনীনং এতমত্থং আৰোচেসুং. যা তা ভিক্খুনিযো অপ্পিচ্ছা…পে… তা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খুনিযো পুৰিসব্যঞ্জনং উপনিজ্ঝাযিস্সন্তী’’তি! অথ খো তা ভিক্খুনিযো ভিক্খূনং এতমত্থং আৰোচেসুং. ভিক্খূ ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা পুৰিসব্যঞ্জনং উপনিজ্ঝাযিতব্বং. যা উপনিজ্ঝাযেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

৪২১. তেন খো পন সমযেন মনুস্সা ভিক্খূনং আমিসং দেন্তি. ভিক্খূ ভিক্খুনীনং দেন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভদন্তা অত্তনো পৰিভোগত্থায দিন্নং অঞ্ঞেসং দস্সন্তি! মযম্পি ন জানাম দানং দাতু’’ন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, অত্তনো পৰিভোগত্থায দিন্নং অঞ্ঞেসং দাতব্বং. যো দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূনং আমিসং উস্সন্নং হোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সঙ্ঘস্স দাতু’’ন্তি. বাড়্হতৰং উস্সন্নং হোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পুগ্গলিকম্পি দাতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূনং সন্নিধিকতং আমিসং উস্সন্নং হোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং সন্নিধিং ভিক্খুনীহি [ভিক্খুনীহি ভিক্খূহি (সী.)] পটিগ্গাহাপেত্ৱা [পটিগ্গহাপেত্ৱা (ক.)] পৰিভুঞ্জিতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন মনুস্সা ভিক্খুনীনং আমিসং দেন্তি. ভিক্খুনিযো ভিক্খূনং দেন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খুনিযো অত্তনো পৰিভোগত্থায দিন্নং অঞ্ঞেসং দস্সন্তি! মযম্পি ন জানাম দানং দাতু’’ন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা অত্তনো পৰিভোগত্থায দিন্নং অঞ্ঞেসং দাতব্বং. যা দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনীনং আমিসং উস্সন্নং হোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সঙ্ঘস্স দাতু’’ন্তি. বাড়্হতৰং উস্সন্নং হোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পুগ্গলিকম্পি দাতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনীনং সন্নিধিকতং আমিসং উস্সন্নং হোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনীনং সন্নিধিং ভিক্খূহি ভিক্খুনীহি [ভিক্খূহি ভিক্খুনীহি (সী.)] পটিগ্গাহাপেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতু’’ন্তি.

৪২২. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূনং সেনাসনং উস্সন্নং হোতি, ভিক্খুনীনং [ভিক্খুনীনং সেনাসনং (স্যা. কং.)] ন হোতি. ভিক্খুনিযো ভিক্খূনং সন্তিকে দূতং পাহেসুং – ‘সাধু, ভন্তে, অয্যা অম্হাকং সেনাসনং দেন্তু তাৱকালিক’ন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনীনং সেনাসনং দাতুং তাৱকালিক’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন উতুনিযো ভিক্খুনিযো ওনদ্ধমঞ্চং ওনদ্ধপীঠং অভিনিসীদন্তিপি অভিনিপজ্জন্তিপি. সেনাসনং লোহিতেন মক্খিয্যতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা ওনদ্ধমঞ্চং ওনদ্ধপীঠং অভিনিসীদিতব্বং অভিনিপজ্জিতব্বং. যা অভিনিসীদেয্য ৱা অভিনিপজ্জেয্য ৱা আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, আৱসথচীৱৰ’’ন্তি. আৱসথচীৱৰং লোহিতেন মক্খিয্যতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, আণিচোড়ক’’ন্তি. চোড়কং নিপততি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সুত্তকেন বন্ধিত্ৱা ঊৰুযা বন্ধিতু’’ন্তি. সুত্তং ছিজ্জতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সংৱেল্লিযং, কটিসুত্তক’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো সব্বকালং কটিসুত্তকং ধাৰেন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – সেয্যথাপি গিহিনী কামভোগিনিযোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা সব্বকালং কটিসুত্তকং ধাৰেতব্বং. যা ধাৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, উতুনিযা কটিসুত্তক’’ন্তি.

দুতিযভাণৱাৰো নিট্ঠিতো.