১০. ভিক্খুনিক্খন্ধকং

১. পঠমভাণৱাৰো

মহাপজাপতিগোতমীৱত্থু

৪০২. [অ. নি. ৮.৫১ ইদং ৱত্থু আগতং] তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সক্কেসু ৱিহৰতি কপিলৱত্থুস্মিং নিগ্ৰোধাৰামে. অথ খো মহাপজাপতি [মহাপজাপতী (সী. স্যা.)] গোতমী যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো মহাপজাপতি গোতমী ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সাধু, ভন্তে, লভেয্য মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি. ‘‘অলং, গোতমি, মা তে ৰুচ্চি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জা’’তি. দুতিযম্পি খো…পে… ততিযম্পি খো মহপজাপতি গোতমী ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সাধু, ভন্তে, লভেয্য মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি. ‘‘অলং, গোতমি, মা তে ৰুচ্চি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জা’’তি. অথ খো মহাপজাপতি গোতমী – ন ভগৱা অনুজানাতি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জন্তি – দুক্খী দুম্মনা অস্সুমুখী ৰুদমানা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি.

অথ খো ভগৱা কপিলৱত্থুস্মিং যথাভিৰন্তং ৱিহৰিত্ৱা যেন ৱেসালী তেন চাৰিকং পক্কামি. অনুপুব্বেন চাৰিকং চৰমানো যেন ৱেসালী তদৱসৰি. তত্ৰ সুদং ভগৱা ৱেসালিযং ৱিহৰতি মহাৱনে কূটাগাৰসালাযং. অথ খো মহাপজাপতি গোতমী কেসে ছেদাপেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা সম্বহুলাহি সাকিযানীহি সদ্ধিং যেন ৱেসালী তেন পক্কামি. অনুপুব্বেন যেন ৱেসালী মহাৱনং কূটাগাৰসালা তেনুপসঙ্কমি. অথ খো মহাপজাপতি গোতমী সূনেহি পাদেহি ৰজোকিণ্ণেন গত্তেন দুক্খী দুম্মনা অস্সুমুখী ৰুদমানা বহিদ্ৱাৰকোট্ঠকে অট্ঠাসি. অদ্দসা খো আযস্মা আনন্দো মহাপজাপতিং গোতমিং সূনেহি পাদেহি ৰজোকিণ্ণেন গত্তেন দুক্খিং দুম্মনং অস্সুমুখিং ৰুদমানং বহিদ্ৱাৰকোট্ঠকে ঠিতং. দিস্ৱান মহাপজাপতিং গোতমিং এতদৱোচ – ‘‘কিস্স ত্ৱং, গোতমি, সূনেহি পাদেহি ৰজোকিণ্ণেন গত্তেন দুক্খী দুম্মনা অস্সুমুখী ৰুদমানা বহিদ্ৱাৰকোট্ঠকে ঠিতা’’তি? ‘‘তথা হি পন, ভন্তে আনন্দ, ন ভগৱা অনুজানাতি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি. ‘‘তেন হি ত্ৱং, গোতমি, মুহুত্তং ইধেৱ তাৱ হোহি, যাৱাহং ভগৱন্তং যাচামি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি.

অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘এসা, ভন্তে, মহাপজাপতি গোতমী সূনেহি পাদেহি ৰজোকিণ্ণেন গত্তেন দুক্খী দুম্মনা অস্সুমুখী ৰুদমানা বহিদ্ৱাৰকোট্ঠকে ঠিতা – ন ভগৱা অনুজানাতি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জন্তি. সাধু, ভন্তে, লভেয্য মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি. ‘‘অলং, আনন্দ, মা তে ৰুচ্চি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জা’’তি. দুতিযম্পি খো…পে… ততিযম্পি খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সাধু, ভন্তে, লভেয্য মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি. ‘‘অলং, আনন্দ, মা তে ৰুচ্চি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জা’’তি.

অথ খো আযস্মা আনন্দো [অ. নি. ৮.৫১ ‘‘অথ খো আযস্মতো আনন্দস্স এতদহোসী’’তি আগতং] – ‘‘ন ভগৱা অনুজানাতি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জং; যংনূনাহং অঞ্ঞেনপি পৰিযাযেন ভগৱন্তং যাচেয্যং মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি. অথ খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ভব্বো নু খো, ভন্তে, মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিত্ৱা সোতাপত্তিফলং ৱা সকদাগামিফলং [সকিদাগামিফলং (স্যা.)] ৱা অনাগামিফলং ৱা অৰহত্তফলং ৱা সচ্ছিকাতু’’ন্তি? ‘‘ভব্বো, আনন্দ, মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিত্ৱা সোতাপত্তিফলম্পি সকদাগামিফলম্পি অনাগামিফলম্পি অৰহত্তফলম্পি সচ্ছিকাতু’’ন্তি. ‘‘সচে, ভন্তে, ভব্বো মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিত্ৱা সোতাপত্তিফলম্পি সকদাগামিফলম্পি অনাগামিফলম্পি অৰহত্তফলম্পি সচ্ছিকাতুং; বহূপকাৰা, ভন্তে, মহাপজাপতি গোতমী ভগৱতো মাতুচ্ছা আপাদিকা, পোসিকা, খীৰস্স দাযিকা, ভগৱন্তং জনেত্তিযা কালঙ্কতায থঞ্ঞং পাযেসি; সাধু, ভন্তে, লভেয্য মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি.

অট্ঠগৰুধম্মা

৪০৩. ‘‘সচে, আনন্দ, মহাপজাপতী গোতমী অট্ঠ গৰুধম্মে পটিগ্গণ্হাতি, সাৱস্সা. হোতু উপসম্পদা.

[পাচি. ১৪৯] ‘‘ৱস্সসতূপসম্পন্নায ভিক্খুনিযা তদহুপসম্পন্নস্স ভিক্খুনো অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্মং কাতব্বং. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা [গৰুংকত্ৱা (ক.)] মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘ন ভিক্খুনিযা অভিক্খুকে আৱাসে ৱস্সং ৱসিতব্বং. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘অন্ৱদ্ধমাসং ভিক্খুনিযা ভিক্খুসঙ্ঘতো দ্ৱে ধম্মা পচ্চাসীসিতব্বা – উপোসথপুচ্ছকঞ্চ, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘ৱস্সংৱুট্ঠায ভিক্খুনিযা উভতোসঙ্ঘে তীহি ঠানেহি পৱাৰেতব্বং – দিট্ঠেন ৱা, সুতেন ৱা, পৰিসঙ্কায ৱা. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘গৰুধম্মং অজ্ঝাপন্নায ভিক্খুনিযা উভতোসঙ্ঘে পক্খমানত্তং চৰিতব্বং. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘দ্ৱে ৱস্সানি ছসু ধম্মেসু সিক্খিতসিক্খায সিক্খমানায উভতোসঙ্ঘে উপসম্পদা পৰিযেসিতব্বা. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘ন ভিক্খুনিযা কেনচি পৰিযাযেন ভিক্খু অক্কোসিতব্বো পৰিভাসিতব্বো. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘অজ্জতগ্গে ওৱটো ভিক্খুনীনং ভিক্খূসু ৱচনপথো, অনোৱটো ভিক্খূনং ভিক্খুনীসু ৱচনপথো. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘সচে, আনন্দ, মহাপজাপতি গোতমী ইমে অট্ঠ গৰুধম্মে পটিগ্গণ্হাতি, সাৱস্সা হোতু উপসম্পদা’’তি.

অথ খো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো সন্তিকে অট্ঠ গৰুধম্মে উগ্গহেত্ৱা যেন মহাপজাপতি গোতমী তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা মহাপজাপতিং গোতমিং এতদৱোচ – ‘‘সচে খো ত্ৱং, গোতমি, অট্ঠ গৰুধম্মে পটিগ্গণ্হেয্যাসি, সাৱ তে ভৱিস্সতি উপসম্পদা.

‘‘ৱস্সসতূপসম্পন্নায ভিক্খুনিযা তদহুপসম্পন্নস্স ভিক্খুনো অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্মং কাতব্বং. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘ন ভিক্খুনিযা অভিক্খুকে আৱাসে ৱস্সং ৱসিতব্বং. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘অন্ৱদ্ধমাসং ভিক্খুনিযা ভিক্খুসঙ্ঘতো দ্ৱে ধম্মা পচ্চাসীসিতব্বা – উপোসথপুচ্ছকঞ্চ, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘ৱস্সংৱুট্ঠায ভিক্খুনিযা উভতোসঙ্ঘে তীহি ঠানেহি পৱাৰেতব্বং – দিট্ঠেন ৱা, সুতেন ৱা, পৰিসঙ্কায ৱা. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘গৰুধম্মং অজ্ঝাপন্নায ভিক্খুনিযা উভতোসঙ্ঘে পক্খমানত্তং চৰিতব্বং. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘দ্ৱে ৱস্সানি ছসু ধম্মেসু সিক্খিতসিক্খায সিক্খমানায উভতোসঙ্ঘে উপসম্পদা পৰিযেসিতব্বা. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘ন ভিক্খুনিযা কেনচি পৰিযাযেন ভিক্খু অক্কোসিতব্বো পৰিভাসিতব্বো. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘অজ্জতগ্গে ওৱটো ভিক্খুনীনং ভিক্খূসু ৱচনপথো, অনোৱটো ভিক্খূনং ভিক্খুনীসু ৱচনপথো. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘সচে খো ত্ৱং, গোতমি, ইমে অট্ঠ গৰুধম্মে পটিগ্গণ্হেয্যাসি, সাৱ তে ভৱিস্সতি উপসম্পদা’’তি.

‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে আনন্দ, ইত্থী ৱা পুৰিসো ৱা দহৰো, যুৱা, মণ্ডনকজাতিকো সীসংনহাতো উপ্পলমালং ৱা ৱস্সিকমালং ৱা অতিমুত্তকমালং [অধিমত্তকমালং (স্যা.)] ৱা লভিত্ৱা উভোহি হত্থেহি পটিগ্গহেত্ৱা উত্তমঙ্গে সিৰস্মিং পতিট্ঠাপেয্য; এৱমেৱ খো অহং, ভন্তে, আনন্দ ইমে অট্ঠ গৰুধম্মে পটিগ্গণ্হামি যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযে’’তি.

অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘পটিগ্গহিতা, ভন্তে, মহাপজাপতিযা গোতমিযা অট্ঠ গৰুধম্মা, উপসম্পন্না ভগৱতো মাতুচ্ছা’’তি.

‘‘সচে, আনন্দ, নালভিস্স মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জং, চিৰট্ঠিতিকং, আনন্দ, ব্ৰহ্মচৰিযং অভৱিস্স, ৱস্সসহস্সং সদ্ধম্মো তিট্ঠেয্য. যতো চ খো, আনন্দ, মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতো, ন দানি, আনন্দ, ব্ৰহ্মচৰিযং চিৰট্ঠিতিকং ভৱিস্সতি. পঞ্চেৱ দানি, আনন্দ, ৱস্সসতানি সদ্ধম্মো ঠস্সতি.

‘‘সেয্যথাপি, আনন্দ, যানি কানিচি কুলানি বহুত্থিকানি [বহুইত্থিকানি (সী. স্যা.)] অপ্পপুৰিসকানি, তানি সুপ্পধংসিযানি হোন্তি চোৰেহি কুম্ভথেনকেহি; এৱমেৱ খো, আনন্দ, যস্মিং ধম্মৱিনযে লভতি মাতুগামো অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জং, ন তং ব্ৰহ্মচৰিযং চিৰট্ঠিতিকং হোতি.

‘‘সেয্যথাপি, আনন্দ, সম্পন্নে সালিক্খেত্তে সেতট্টিকা নাম ৰোগজাতি নিপততি, এৱং তং সালিক্খেত্তং ন চিৰট্ঠিতিকং হোতি; এৱমেৱ খো, আনন্দ, যস্মিং ধম্মৱিনযে লভতি মাতুগামো অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জং, ন তং ব্ৰহ্মচৰিযং চিৰট্ঠিতিকং হোতি.

‘‘সেয্যথাপি, আনন্দ, সম্পন্নে উচ্ছুক্খেত্তে মঞ্জিট্ঠিকা [মঞ্জেট্ঠিকা (সী. স্যা.)] নাম ৰোগজাতি নিপততি, এৱং তং উচ্ছুক্খেত্তং ন চিৰট্ঠিতিকং হোতি; এৱমেৱ খো, আনন্দ, যস্মিং ধম্মৱিনযে লভতি মাতুগামো অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জং, ন তং ব্ৰহ্মচৰিযং চিৰট্ঠিতিকং হোতি.

‘‘সেয্যথাপি, আনন্দ, পুৰিসো মহতো তড়াকস্স পটিকচ্চেৱ আড়িং বন্ধেয্য যাৱদেৱ উদকস্স অনতিক্কমনায; এৱমেৱ খো, আনন্দ, মযা পটিকচ্চেৱ ভিক্খুনীনং অট্ঠ গৰুধম্মা পঞ্ঞত্তা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযা’’তি.

ভিক্খুনীনং অট্ঠ গৰুধম্মা নিট্ঠিতা.

ভিক্খুনীউপসম্পদানুজাননং

৪০৪. অথ খো মহাপজাপতি গোতমী যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো মহাপজাপতী গোতমী ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কথাহং, ভন্তে, ইমাসু সাকিযানীসু পটিপজ্জামী’’তি? অথ খো ভগৱা মহাপজাপতিং গোতমিং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি. অথ খো মহাপজাপতি গোতমী ভগৱতা ধম্মিযা কথায সন্দস্সিতা সমাদপিতা সমুত্তেজিতা সম্পহংসিতা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনিযো উপসম্পাদেতু’’ন্তি.

অথ খো তা ভিক্খুনিযো মহাপজাপতিং গোতমিং এতদৱোচুং – ‘‘অয্যা অনুপসম্পন্না, মযঞ্চম্হা উপসম্পন্না; এৱঞ্হি ভগৱতা পঞ্ঞত্তং ভিক্খূহি ভিক্খুনিযো উপসম্পাদেতব্বা’’তি. অথ খো মহাপজাপতি গোতমী যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং আনন্দং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো মহাপজাপতি গোতমী আযস্মন্তং আনন্দং এতদৱোচ – ‘‘ইমা মং, ভন্তে আনন্দ, ভিক্খুনিযো এৱমাহংসু – ‘অয্যা অনুপসম্পন্না, মযঞ্চম্হা উপসম্পন্না; এৱঞ্হি ভগৱতা পঞ্ঞত্তং ভিক্খূহি ভিক্খুনিযো উপসম্পাদেতব্বা’’’তি.

অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘মহাপজাপতি, ভন্তে, গোতমী এৱমাহ – ‘ইমা মং, ভন্তে আনন্দ, ভিক্খুনিযো এৱমাহংসু – অয্যা অনুপসম্পন্না, মযঞ্চম্হা উপসম্পন্না; এৱঞ্হি ভগৱতা পঞ্ঞত্তং ভিক্খূহি ভিক্খুনিযো উপসম্পাদেতব্বা’’’তি.

‘‘যদগ্গেন, আনন্দ, মহাপজাপতিযা গোতমিযা অট্ঠ গৰুধম্মা পটিগ্গহিতা, তদেৱ সা [তদেৱস্সা (ক.)] উপসম্পন্না’’তি.

৪০৫. অথ খো মহাপজাপতি গোতমী যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং আনন্দং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো মহাপজাপতি গোতমী আযস্মন্তং আনন্দং এতদৱোচ – ‘‘একাহং, ভন্তে আনন্দ, ভগৱন্তং ৱৰং যাচামি. সাধু, ভন্তে, ভগৱা অনুজানেয্য ভিক্খূনঞ্চ ভিক্খুনীনঞ্চ যথাৱুড্ঢং অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্ম’’ন্তি.

অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘মহাপজাপতি, ভন্তে, গোতমী এৱমাহ – ‘একাহং, ভন্তে আনন্দ, ভগৱন্তং ৱৰং যাচামি. সাধু, ভন্তে, ভগৱা অনুজানেয্য ভিক্খূনঞ্চ ভিক্খুনীনঞ্চ যথাৱুড্ঢং অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্ম’’’ন্তি.

‘‘অট্ঠানমেতং, আনন্দ, অনৱকাসো, যং তথাগতো অনুজানেয্য মাতুগামস্স অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্মং. ইমেহি নাম, আনন্দ, অঞ্ঞতিত্থিযা দুৰক্খাতধম্মা মাতুগামস্স অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্মং ন কৰিস্সন্তি; কিমঙ্গং পন তথাগতো অনুজানিস্সতি মাতুগামস্স অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্ম’’ন্তি?

অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ন, ভিক্খৱে, মাতুগামস্স অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্মং কাতব্বং. যো কৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

অথ খো মহাপজাপতি গোতমী যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো মহাপজাপতি গোতমী ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘যানি তানি, ভন্তে, ভিক্খুনীনং সিক্খাপদানি ভিক্খূহি সাধাৰণানি, কথং মযং, ভন্তে, তেসু সিক্খাপদেসু পটিপজ্জামা’’তি? ‘‘যানি তানি, গোতমি, ভিক্খুনীনং সিক্খাপদানি ভিক্খূহি সাধাৰণানি, যথা ভিক্খূ সিক্খন্তি তথা তেসু সিক্খাপদেসু সিক্খথা’’তি. ‘‘যানি পন তানি, ভন্তে, ভিক্খুনীনং সিক্খাপদানি ভিক্খূহি অসাধাৰণানি, কথং মযং, ভন্তে, তেসু সিক্খাপদেসু পটিপজ্জামা’’তি? ‘‘যানি তানি, গোতমি, ভিক্খুনীনং সিক্খাপদানি ভিক্খূহি অসাধাৰণানি, যথাপঞ্ঞত্তেসু সিক্খাপদেসু সিক্খথা’’তি.

৪০৬. [অ. নি. ৮.৫৩] অথ খো মহাপজাপতি গোতমী যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো মহাপজাপতি গোতমী ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সাধু মে, ভন্তে, ভগৱা সংখিত্তেন ধম্মং দেসেতু, যমহং ভগৱতো ধম্মং সুত্ৱা একা ৱূপকট্ঠা অপ্পমত্তা আতাপিনী পহিতত্তা ৱিহৰেয্য’’ন্তি. ‘‘যে খো ত্ৱং, গোতমি, ধম্মে জানেয্যাসি – ইমে ধম্মা সৰাগায সংৱত্তন্তি নো ৱিৰাগায, সঞ্ঞোগায সংৱত্তন্তি নো ৱিসঞ্ঞোগায, আচযায সংৱত্তন্তি নো অপচযায, মহিচ্ছতায সংৱত্তন্তি নো অপ্পিচ্ছতায, অসন্তুট্ঠিযা সংৱত্তন্তি নো সন্তুট্ঠিযা, সঙ্গণিকায সংৱত্তন্তি নো পৱিৱেকায, কোসজ্জায সংৱত্তন্তি নো ৱীৰিযাৰম্ভায, দুব্ভৰতায সংৱত্তন্তি নো সুভৰতায; একংসেন, গোতমি, ধাৰেয্যাসি – নেসো ধম্মো, নেসো ৱিনযো, নেতং সত্থুসাসনন্তি. যে চ খো ত্ৱং, গোতমি, ধম্মে জানেয্যাসি – ইমে ধম্মা ৱিৰাগায সংৱত্তন্তি নো সৰাগায, ৱিসঞ্ঞোগায সংৱত্তন্তি নো সঞ্ঞোগায, অপচযায সংৱত্তন্তি নো আচযায, অপ্পিচ্ছতায সংৱত্তন্তি নো মহিচ্ছতায, সন্তুট্ঠিযা সংৱত্তন্তি নো অসন্তুট্ঠিযা, পৱিৱেকায সংৱত্তন্তি নো সঙ্গণিকায, ৱীৰিযাৰম্ভায সংৱত্তন্তি নো কোসজ্জায, সুভৰতায সংৱত্তন্তি নো দুব্ভৰতায; একংসেন, গোতমি, ধাৰেয্যাসি – এসো ধম্মো, এসো ৱিনযো, এতং সত্থুসাসন’’ন্তি.

৪০৭. তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনীনং পাতিমোক্খং ন উদ্দিসীযতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং…পে… ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনীনং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতু’’ন্তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো ভিক্খুনীনং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্ব’’ন্তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ ভিক্খুনুপস্সযং উপসঙ্কমিত্ৱা ভিক্খুনীনং পাতিমোক্খং উদ্দিসন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘জাযাযো ইমা ইমেসং, জাৰিযো ইমা ইমেসং, ইদানি ইমে ইমাহি সদ্ধিং অভিৰমিস্সন্তী’’তি! ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বং. যো উদ্দিসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনীহি ভিক্খুনীনং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতু’’ন্তি. ভিক্খুনিযো ন জানন্তি – ‘‘এৱং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্ব’’ন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং আচিক্খিতুং – ‘এৱং পাতিমোক্খং উদ্দিসেয্যাথা’’’তি.

৪০৮. তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো আপত্তিং ন পটিকৰোন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা আপত্তি ন পটিকাতব্বা. যা ন পটিকৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি. ভিক্খুনিযো ন জানন্তি – ‘‘এৱং আপত্তি পটিকাতব্বা’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং আচিক্খিতুং – ‘এৱং আপত্তিং পটিকৰেয্যাথা’’’তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো ভিক্খুনীনং আপত্তি পটিগ্গহেতব্বা’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং আপত্তিং পটিগ্গহেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো ৰথিকাযপি ব্যূহেপি সিঙ্ঘাটকেপি ভিক্খুং পস্সিত্ৱা পত্তং ভূমিযং নিক্খিপিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা আপত্তিং পটিকৰোন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘জাযাযো ইমা ইমেসং, জাৰিযো ইমা ইমেসং, ৰত্তিং ৱিমানেত্ৱা ইদানি খমাপেন্তী’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং আপত্তি পটিগ্গহেতব্বা. যো পটিগ্গণ্হেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনীহি ভিক্খুনীনং আপত্তিং পটিগ্গহেতু’’ন্তি. ভিক্খুনিযো ন জানন্তি – ‘‘এৱং আপত্তি পটিগ্গহেতব্বা’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং আচিক্খিতুং – ‘এৱং আপত্তিং পটিগ্গণ্হেয্যাথা’’’তি.

৪০৯. তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনীনং কম্মং ন কৰিযতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনীনং কম্মং কাতু’’ন্তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো ভিক্খুনীনং কম্মং কাতব্ব’’ন্তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং কম্মং কাতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন কতকম্মা ভিক্খুনিযো ৰথিকাযপি ব্যূহেপি সিঙ্ঘাটকেপি ভিক্খুং পস্সিত্ৱা পত্তং ভূমিযং নিক্খিপিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা খমাপেন্তি ‘এৱং নূন কাতব্ব’ন্তি মঞ্ঞমানা. মনুস্সা তথেৱ উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘জাযাযো ইমা ইমেসং, জাৰিযো ইমা ইমেসং, ৰত্তিং ৱিমানেত্ৱা ইদানি খমাপেন্তী’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং কম্মং কাতব্বং. যো কৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনীহি ভিক্খুনীনং কম্মং কাতু’’ন্তি. ভিক্খুনিযো ন জানন্তি – ‘‘এৱং কম্মং কাতব্ব’’ন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং আচিক্খিতুং – ‘এৱং কম্মং কৰেয্যাথা’’’তি.

৪১০. তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো সঙ্ঘমজ্ঝে ভণ্ডনজাতা কলহজাতা ৱিৱাদাপন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং মুখসত্তীহি ৱিতুদন্তা ৱিহৰন্তি. ন সক্কোন্তি তং অধিকৰণং ৱূপসমেতুং. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং অধিকৰণং ৱূপসমেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ ভিক্খুনীনং অধিকৰণং ৱূপসমেন্তি. তস্মিং খো পন অধিকৰণে ৱিনিচ্ছিযমানে দিস্সন্তি ভিক্খুনিযো কম্মপ্পত্তাযোপি আপত্তিগামিনিযোপি. ভিক্খুনিযো এৱমাহংসু – ‘‘সাধু, ভন্তে, অয্যাৱ ভিক্খুনীনং কম্মং কৰোন্তু, অয্যাৱ ভিক্খুনীনং আপত্তিং পটিগ্গণ্হন্তু; এৱঞ্হি ভগৱতা পঞ্ঞত্তং ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং অধিকৰণং ৱূপসমেতব্ব’’ন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং কম্মং আৰোপেত্ৱা ভিক্খুনীনং নিয্যাদেতুং – ভিক্খুনীহি ভিক্খুনীনং কম্মং কাতুং, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং আপত্তিং আৰোপেত্ৱা ভিক্খুনীনং নিয্যাদেতুং, ভিক্খুনীহি ভিক্খুনীনং আপত্তিং পটিগ্গহেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন উপ্পলৱণ্ণায ভিক্খুনিযা অন্তেৱাসিনী ভিক্খুনী সত্ত ৱস্সানি ভগৱন্তং অনুবন্ধা হোতি ৱিনযং পৰিযাপুণন্তী. তস্সা মুট্ঠস্সতিনিযা গহিতো গহিতো মুস্সতি. অস্সোসি খো সা ভিক্খুনী – ‘‘ভগৱা কিৰ সাৱত্থিং গন্তুকামো’’তি. অথ খো তস্সা ভিক্খুনিযা এতদহোসি – ‘‘অহং খো সত্ত ৱস্সানি ভগৱন্তং অনুবন্ধিং ৱিনযং পৰিযাপুণন্তী. তস্সা মে মুট্ঠস্সতিনিযা গহিতো গহিতো মুস্সতি. দুক্কৰং খো পন মাতুগামেন যাৱজীৱং সত্থাৰং অনুবন্ধিতুং. কথং নু খো মযা পটিপজ্জিতব্ব’’ন্তি? অথ খো সা ভিক্খুনী ভিক্খুনীনং এতমত্থং আৰোচেসি. ভিক্খুনিযো ভিক্খূনং এতমত্থং আৰোচেসুং. ভিক্খূ ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং ৱিনযং ৱাচেতু’’ন্তি.

পঠমভাণৱাৰো নিট্ঠিতো.

২. দুতিযভাণৱাৰো

৪১১. অথ খো ভগৱা ৱেসালিযং যথাভিৰন্তং ৱিহৰিত্ৱা যেন সাৱত্থি তেন চাৰিকং পক্কামি. অনুপুব্বেন চাৰিকং চৰমানো যেন সাৱত্থি তদৱসৰি. তত্ৰ সুদং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ভিক্খুনিযো কদ্দমোদকেন ওসিঞ্চন্তি – অপ্পেৱ নাম অম্হেসু সাৰজ্জেয্যুন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনা ভিক্খুনিযো কদ্দমোদকেন ওসিঞ্চিতব্বা. যো ওসিঞ্চেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, তস্স ভিক্খুনো দণ্ডকম্মং কাতু’’ন্তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কিং নু খো দণ্ডকম্মং কাতব্ব’’ন্তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অৱন্দিযো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ভিক্খুনিসঙ্ঘেন কাতব্বো’’তি.

তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ কাযং ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খুনীনং দস্সেন্তি …পে… ঊৰুং ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খুনীনং দস্সেন্তি, অঙ্গজাতং ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খুনীনং দস্সেন্তি, ভিক্খুনিযো ওভাসেন্তি, ভিক্খুনীহি সদ্ধিং সম্পযোজেন্তি – অপ্পেৱ নাম অম্হেসু সাৰজ্জেয্যুন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনা কাযো ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খুনীনং দস্সেতব্বো, ন ঊৰু ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খুনীনং দস্সেতব্বো, ন অঙ্গজাতং ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খুনীনং দস্সেতব্বং, ন ভিক্খুনিযো ওভাসিতব্বা, ন ভিক্খুনীহি সদ্ধিং সম্পযোজেতব্বং. যো সম্পযোজেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, তস্স ভিক্খুনো দণ্ডকম্মং কাতু’’ন্তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কিং নু খো দণ্ডকম্মং কাতব্ব’’ন্তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অৱন্দিযো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ভিক্খুনিসঙ্ঘেন কাতব্বো’’তি.

তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো ভিক্খুং কদ্দমোদকেন ওসিঞ্চন্তি – অপ্পেৱ নাম অম্হেসু সাৰজ্জেয্যুন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা ভিক্খু কদ্দমোদকেন ওসিঞ্চিতব্বো. যা ওসিঞ্চেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, তস্সা ভিক্খুনিযা দণ্ডকম্মং কাতু’’ন্তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কিং নু খো দণ্ডকম্মং কাতব্ব’’ন্তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি ভিক্খৱে, আৱৰণং কাতু’’ন্তি. আৱৰণে কতে ন আদিযন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ওৱাদং ঠপেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো কাযং ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খূনং দস্সেন্তি, থনং ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খূনং দস্সেন্তি, ঊৰুং ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খূনং দস্সেন্তি, অঙ্গজাতং ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খূনং দস্সেন্তি, ভিক্খূ ওভাসেন্তি, ভিক্খূহি সদ্ধিং সম্পযোজেন্তি – অপ্পেৱ নাম অম্হেসু সাৰজ্জেয্যুন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা কাযো ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খূনং দস্সেতব্বো…পে… ন থনো ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খূনং দস্সেতব্বো, ন ঊৰু ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খূনং দস্সেতব্বো, ন অঙ্গজাতং ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খূনং দস্সেতব্বং, ন ভিক্খূ ওভাসিতব্বা, ন ভিক্খূহি সদ্ধিং সম্পযোজেতব্বং. যা সম্পযোজেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, তস্সা ভিক্খুনিযা দণ্ডকম্মং কাতু’’ন্তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কিং নু খো দণ্ডকম্মং কাতব্ব’’ন্তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, আৱৰণং কাতু’’ন্তি. আৱৰণে কতে ন আদিযন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ওৱাদং ঠপেতু’’ন্তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কপ্পতি নু খো ওৱাদট্ঠপিতায [ওৱাদণ্ঠপিতায (স্যা.), ওৱাদংঠপিতায (ক.)] ভিক্খুনিযা সদ্ধিং উপোসথং কাতুং, ন নু খো কপ্পতী’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ওৱাদট্ঠপিতায ভিক্খুনিযা সদ্ধিং উপোসথো কাতব্বো, যাৱ ন তং অধিকৰণং ৱূপসন্তং হোতী’’তি.

৪১২. তেন খো পন সমযেন আযস্মা উদাযী ওৱাদং ঠপেত্ৱা চাৰিকং পক্কামি. ভিক্খুনিযো উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম অয্যো উদাযী ওৱাদং ঠপেত্ৱা চাৰিকং পক্কমিস্সতী’’তি! ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ওৱাদং ঠপেত্ৱা চাৰিকা পক্কমিতব্বা. যো পক্কমেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন [তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ (স্যা. কং.)] বালা অব্যত্তা ওৱাদং ঠপেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, বালেন অব্যত্তেন ওৱাদো ঠপেতব্বো. যো ঠপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ অৱত্থুস্মিং অকাৰণে ওৱাদং ঠপেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, অৱত্থুস্মিং অকাৰণে ওৱাদো ঠপেতব্বো. যো ঠপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ ওৱাদং ঠপেত্ৱা ৱিনিচ্ছযং ন দেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ওৱাদং ঠপেত্ৱা ৱিনিচ্ছযো ন দাতব্বো. যো ন দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

৪১৩. [পাচি. ১০৫৪] তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো ওৱাদং ন গচ্ছন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা ওৱাদো ন গন্তব্বো. যা ন গচ্ছেয্য, যথাধম্মো কাৰেতব্বো’’তি.

তেন খো পন সমযেন সব্বো ভিক্খুনিসঙ্ঘো ওৱাদং গচ্ছতি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘জাযাযো ইমা ইমেসং, জাৰিযো ইমা ইমেসং, ইদানি ইমে ইমাহি সদ্ধিং অভিৰমিস্সন্তী’’তি! ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, সব্বেন ভিক্খুনিসঙ্ঘেন ওৱাদো গন্তব্বো. গচ্ছেয্য চে, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, চতূহি পঞ্চহি ভিক্খুনীহি ওৱাদং গন্তু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন চতস্সো পঞ্চ ভিক্খুনিযো ওৱাদং গচ্ছন্তি. মনুস্সা তথেৱ উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘জাযাযো ইমা ইমেসং, জাৰিযো ইমা ইমেসং, ইদানি ইমে ইমাহি সদ্ধিং অভিৰমিস্সন্তী’’তি! ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, চতূহি পঞ্চহি ভিক্খুনীহি ওৱাদো গন্তব্বো. গচ্ছেয্যুং চে, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, দ্ৱে তিস্সো ভিক্খুনিযো [ভিক্খুনীহি (ক.)] ওৱাদং গন্তুং. একং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা পাদে ৱন্দিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো – ‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো, অয্য, ভিক্খুসঙ্ঘস্স পাদে ৱন্দতি, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচতি; লভতু কিৰ, অয্য, ভিক্খুনিসঙ্ঘো ওৱাদূপসঙ্কমন’ন্তি. তেন ভিক্খুনা পাতিমোক্খুদ্দেসকো উপসঙ্কমিত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো – ‘ভিক্খুনীসঙ্ঘো, ভন্তে, ভিক্খুসঙ্ঘস্স পাদে ৱন্দতি, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচতি; লভতু কিৰ, ভন্তে, ভিক্খুনিসঙ্ঘো ওৱাদূপসঙ্কমন’ন্তি. পাতিমোক্খুদ্দেসকেন ৱত্তব্বো – ‘অত্থি কোচি ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো’তি? সচে হোতি কোচি ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো, পাতিমোক্খুদ্দেসকেন ৱত্তব্বো – ‘ইত্থন্নামো ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো, তং ভিক্খুনিসঙ্ঘো উপসঙ্কমতূ’তি. সচে ন হোতি কোচি ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো, পাতিমোক্খুদ্দেসকেন ৱত্তব্বো – ‘কো আযস্মা উস্সহতি ভিক্খুনিযো ওৱদিতু’ন্তি? সচে কোচি উস্সহতি ভিক্খুনিযো ওৱদিতুং, সো চ হোতি অট্ঠহঙ্গেহি সমন্নাগতো, সম্মন্নিত্ৱা ৱত্তব্বো – ‘ইত্থন্নামো ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো, তং ভিক্খুনিসঙ্ঘো উপসঙ্কমতূ’তি. সচে ন কোচি উস্সহতি ভিক্খুনিযো ওৱদিতুং, পাতিমোক্খুদ্দেসকেন ৱত্তব্বো – ‘নত্থি কোচি ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো, পাসাদিকেন ভিক্খুনিসঙ্ঘো সম্পাদেতূ’’তি.

৪১৪. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ ওৱাদং ন গণ্হন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ওৱাদো ন গহেতব্বো. যো ন গণ্হেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খু বালো হোতি. তং ভিক্খুনিযো উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচুং – ‘‘ওৱাদং, অয্য, গণ্হাহী’’তি. ‘‘অহঞ্হি, ভগিনী, বালো; কথাহং ওৱাদং গণ্হামী’’তি? ‘‘গণ্হাহয্য, ওৱাদং; এৱঞ্হি ভগৱতা পঞ্ঞত্তং – ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং ওৱাদো গহেতব্বো’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ঠপেত্ৱা বালং, অৱসেসেহি ওৱাদং গহেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খু গিলানো হোতি. তং ভিক্খুনিযো উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচুং – ‘‘ওৱাদং, অয্য গণ্হাহী’’তি. ‘‘অহঞ্হি, ভগিনী, গিলানো; কথাহং ওৱাদং গণ্হামী’’তি? ‘‘গণ্হাহয্য, ওৱাদং; এৱঞ্হি ভগৱতা পঞ্ঞত্তং – ঠপেত্ৱা বালং, অৱসেসেহি ওৱাদো গহেতব্বো’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ঠপেত্ৱা বালং, ঠপেত্ৱা গিলানং, অৱসেসেহি ওৱাদং গহেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খু গমিকো হোতি. তং ভিক্খুনিযো উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচুং – ‘‘ওৱাদং, অয্য, গণ্হাহী’’তি. ‘‘অহঞ্হি, ভগিনী, গমিকো; কথাহং ওৱাদং গণ্হামী’’তি? ‘‘গণ্হাহয্য, ওৱাদং; এৱঞ্হি ভগৱতা পঞ্ঞত্তং – ঠপেত্ৱা বালং, ঠপেত্ৱা গিলানং, অৱসেসেহি ওৱাদো গহেতব্বো’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ঠপেত্ৱা বালং, ঠপেত্ৱা গিলানং, ঠপেত্ৱা গমিকং, অৱসেসেহি ওৱাদং গহেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খু অৰঞ্ঞে ৱিহৰতি. তং ভিক্খুনিযো উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচুং – ‘‘ওৱাদং, অয্য, গণ্হাহী’’তি. ‘‘অহঞ্হি, ভগিনী, অৰঞ্ঞে ৱিহৰামি; কথাহং ওৱাদং গণ্হামী’’তি? ‘‘গণ্হাহয্য, ওৱাদং; এৱঞ্হি ভগৱতা পঞ্ঞত্তং – ঠপেত্ৱা বালং, ঠপেত্ৱা গিলানং, ঠপেত্ৱা গমিকং, অৱসেসেহি ওৱাদো গহেতব্বো’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, আৰঞ্ঞিকেন ভিক্খুনা ওৱাদং গহেতুং, সঙ্কেতঞ্চ কাতুং – অত্ৰ পতিহৰিস্সামী’’তি.

৪১৫. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ ওৱাদং গহেত্ৱা ন আৰোচেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ওৱাদো ন আৰোচেতব্বো. যো ন আৰোচেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ ওৱাদং গহেত্ৱা ন পচ্চাহৰন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ওৱাদো ন পচ্চাহৰিতব্বো. যো ন পচ্চাহৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো সঙ্কেতং ন গচ্ছন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা সঙ্কেতং ন গন্তব্বং. যা ন গচ্ছেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

৪১৬. তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো দীঘানি কাযবন্ধনানি ধাৰেন্তি, তেহেৱ ফাসুকা নামেন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি…পে… সেয্যথাপি গিহিনী কামভোগিনিযোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা দীঘং কাযবন্ধনং ধাৰেতব্বং. যা ধাৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা একপৰিযাকতং [একপৰিযাযকতং (স্যা.)] কাযবন্ধনং, ন চ তেন ফাসুকা নামেতব্বা. যা নামেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো ৱিলীৱেন [ৱিলিৱেন (ক.)] পট্টেন ফাসুকা নামেন্তি…পে… চম্মপট্টেন ফাসুকা নামেন্তি. দুস্সপট্টেন ফাসুকা নামেন্তি. দুস্সৱেণিযা ফাসুকা নামেন্তি. দুস্সৱট্টিযা ফাসুকা নামেন্তি. চোড়পট্টেন ফাসুকা নামেন্তি. চোড়ৱেণিযা ফাসুকা নামেন্তি. চোড়ৱট্টিযা ফাসুকা নামেন্তি. সুত্তৱেণিযা ফাসুকা নামেন্তি. সুত্তৱট্টিযা ফাসুকা নামেন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – সেয্যথাপি গিহিনী কামভোগিনিযোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা ৱিলীৱেন পট্টেন ফাসুকা নামেতব্বা…পে… ন সুত্তৱট্টিযা ফাসুকা নামেতব্বা. যা নামেয্য আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো অট্ঠিল্লেন জঘনং ঘংসাপেন্তি…পে… গোহনুকেন জঘনং কোট্টাপেন্তি, হত্থং কোট্টাপেন্তি, হত্থকোচ্ছং কোট্টাপেন্তি, পাদং কোট্টাপেন্তি, পাদকোচ্ছং কোট্টাপেন্তি, ঊৰুং কোট্টাপেন্তি, মুখং কোট্টাপেন্তি, দন্তমংসং কোট্টাপেন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি…পে… সেয্যথাপি গিহিনী কামভোগিনিযোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা অট্ঠিল্লেন জঘনং ঘংসাপেতব্বং…পে… ন দন্তমংসং কোট্টাপেতব্বং. যা কোট্টাপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

৪১৭. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো মুখং আলিম্পন্তি…পে… মুখং উম্মদ্দেন্তি, মুখং চুণ্ণেন্তি, মনোসিলিকায মুখং লঞ্ছেন্তি, অঙ্গৰাগং কৰোন্তি, মুখৰাগং কৰোন্তি, অঙ্গৰাগমুখৰাগং কৰোন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি…পে… সেয্যথাপি গিহিনী কামভোগিনিযোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা মুখং আলিম্পিতব্বং…পে… ন মুখং উম্মদ্দিতব্বং, ন মুখং চুণ্ণেতব্বং, ন মনোসিলিকায মুখং লঞ্ছিতব্বং, ন অঙ্গৰাগো কাতব্বো, ন মুখৰাগো কাতব্বো, ন অঙ্গৰাগমুখৰাগো কাতব্বো. যা কৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো অৱঙ্গং [অপাঙ্গং (?)] কৰোন্তি…পে… ৱিসেসকং কৰোন্তি, ওলোকনকেন ওলোকেন্তি, সালোকে তিট্ঠন্তি; নচ্চং [সনচ্চং (সী. স্যা.), সমজ্জং (ক.)] কাৰাপেন্তি, ৱেসিং ৱুট্ঠাপেন্তি, পানাগাৰং ঠপেন্তি, সূনং ঠপেন্তি, আপণং পসাৰেন্তি, ৱড্ঢিং পযোজেন্তি, ৱণিজ্জং পযোজেন্তি, দাসং উপট্ঠাপেন্তি, দাসিং উপট্ঠাপেন্তি, কম্মকাৰং উপট্ঠাপেন্তি, কম্মকাৰিং উপট্ঠাপেন্তি, তিৰচ্ছানগতং উপট্ঠাপেন্তি, হৰীতকপক্কিকং [হৰীতকপণ্ণিকং (ক.)] পকিণন্তি, নমতকং ধাৰেন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি…পে… সেয্যথাপি গিহিনী কামভোগিনিযোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা অৱঙ্গং কাতব্বং…পে… ন ৱিসেসকং কাতব্বং, ন ওলোকনকেন ওলোকেতব্বং, ন সালোকে ঠাতব্বং, ন নচ্চং কাৰাপেতব্বং, ন ৱেসী ৱুট্ঠাপেতব্বা, ন পানাগাৰং ঠপেতব্বং, ন সূনা ঠপেতব্বা, ন আপণো পসাৰেতব্বো, ন ৱড্ঢি পযোজেতব্বা, ন ৱণিজ্জা পযোজেতব্বা, ন দাসো উপট্ঠাপেতব্বো, ন দাসী উপট্ঠাপেতব্বা, ন কম্মকাৰো উপট্ঠাপেতব্বো, ন কম্মকাৰী উপট্ঠাপেতব্বা, ন তিৰচ্ছানগতো উপট্ঠাপেতব্বো, ন হৰীতকপক্কিকং পকিণিতব্বং, ন নমতকং ধাৰেতব্বং. যা ধাৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

৪১৮. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো সব্বনীলকানি চীৱৰানি ধাৰেন্তি…পে… সব্বপীতকানি চীৱৰানি ধাৰেন্তি, সব্বলোহিতকানি চীৱৰানি ধাৰেন্তি, সব্বমঞ্জিট্ঠিকানি চীৱৰানি ধাৰেন্তি, সব্বকণ্হানি চীৱৰানি ধাৰেন্তি, সব্বমহাৰঙ্গৰত্তানি চীৱৰানি ধাৰেন্তি, সব্বমহানামৰত্তানি চীৱৰানি ধাৰেন্তি, অচ্ছিন্নদসানি চীৱৰানি ধাৰেন্তি, দীঘদসানি চীৱৰানি ধাৰেন্তি, পুপ্ফদসানি চীৱৰানি ধাৰেন্তি, ফলদসানি চীৱৰানি ধাৰেন্তি, কঞ্চুকং ধাৰেন্তি, তিৰীটকং ধাৰেন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি…পে… সেয্যথাপি গিহিনী কামভোগিনিযোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা সব্বনীলকানি চীৱৰানি ধাৰেতব্বানি…পে… ন তিৰীটকং ধাৰেতব্বং. যা ধাৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

৪১৯. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰা ভিক্খুনী কালং কৰোন্তী এৱমাহ – ‘‘মমচ্চযেন ময্হং পৰিক্খাৰো সঙ্ঘস্স হোতূ’’তি. তত্থ ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ ৱিৱদন্তি – ‘‘অম্হাকং হোতি, অম্হাকং হোতী’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ভিক্খুনী চে, ভিক্খৱে, কালং কৰোন্তী এৱং ৱদেয্য – ‘মমচ্চযেন ময্হং পৰিক্খাৰো সঙ্ঘস্স হোতূ’তি, অনিস্সৰো তত্থ ভিক্খুসঙ্ঘো, ভিক্খুনিসঙ্ঘস্সেৱেতং. সিক্খমানা চে, ভিক্খৱে…পে… সামণেৰী চে, ভিক্খৱে, কালং কৰোন্তী এৱং ৱদেয্য – ‘মমচ্চযেন ময্হং পৰিক্খাৰো সঙ্ঘস্স হোতূ’তি, অনিস্সৰো তত্থ ভিক্খুসঙ্ঘো, ভিক্খুনিসঙ্ঘস্সেৱেতং. ভিক্খু চে, ভিক্খৱে, কালং কৰোন্তো এৱং ৱদেয্য – ‘মমচ্চযেন ময্হং পৰিক্খাৰো সঙ্ঘস্স হোতূ’তি, অনিস্সৰো তত্থ ভিক্খুনিসঙ্ঘো, ভিক্খুসঙ্ঘস্সেৱেতং. সামণেৰো চে, ভিক্খৱে…পে… উপাসকো চে, ভিক্খৱে…পে… উপাসিকা চে, ভিক্খৱে…পে… অঞ্ঞো চে, ভিক্খৱে, কোচি কালং কৰোন্তো এৱং ৱদেয্য – ‘মমচ্চযেন ময্হং পৰিক্খাৰো সঙ্ঘস্স হোতূ’তি, অনিস্সৰো তত্থ ভিক্খুনিসঙ্ঘো, ভিক্খুসঙ্ঘস্সেৱেত’’ন্তি.

৪২০. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰা ইত্থী পুৰাণমল্লী ভিক্খুনীসু পব্বজিতা হোতি. সা ৰথিকায দুব্বলকং ভিক্খুং পস্সিত্ৱা অংসকূটেন পহাৰং দত্ৱা পাতেসি [পৱট্টেসি (সী.)]. ভিক্খূ উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম, ভিক্খুনী, ভিক্খুস্স পহাৰং দস্সতী’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা ভিক্খুস্স পহাৰো দাতব্বো. যা দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা ভিক্খুং পস্সিত্ৱা দূৰতোৱ ওক্কমিত্ৱা মগ্গং দাতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰা ইত্থী পৱুত্থপতিকা জাৰেন গব্ভিনী হোতি. সা গব্ভং পাতেত্ৱা কুলূপিকং ভিক্খুনিং এতদৱোচ – ‘‘হন্দয্যে, ইমং গব্ভং পত্তেন নীহৰা’’তি. অথ খো সা ভিক্খুনী তং গব্ভং পত্তে পক্খিপিত্ৱা সঙ্ঘাটিযা পটিচ্ছাদেত্ৱা অগমাসি. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰেন পিণ্ডচাৰিকেন ভিক্খুনা সমাদানং কতং হোতি – ‘যাহং পঠমং ভিক্খং লভিস্সামি, ন তং অদত্ৱা ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা পৰিভুঞ্জিস্সামী’তি. অথ খো সো ভিক্খু তং ভিক্খুনিং পস্সিত্ৱা এতদৱোচ – ‘‘হন্দ, ভগিনি, ভিক্খং পটিগ্গণ্হা’’তি. ‘‘অলং অয্যা’’তি. দুতিযম্পি খো…পে… ততিযম্পি খো সো ভিক্খু তং ভিক্খুনিং এতদৱোচ – ‘‘হন্দ, ভগিনি, ভিক্খং পটিগ্গণ্হা’’তি. ‘‘অলং অয্যা’’তি. ‘‘মযা খো, ভগিনি, সমাদানং কতং – ‘যাহং পঠমং ভিক্খং লভিস্সামি, ন তং অদত্ৱা ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা পৰিভুঞ্জিস্সামী’তি. হন্দ, ভগিনি, ভিক্খং পটিগ্গণ্হা’’তি. অথ খো সা ভিক্খুনী তেন ভিক্খুনা নিপ্পীড়িযমানা নীহৰিত্ৱা পত্তং দস্সেসি – ‘‘পস্স, অয্য, পত্তে গব্ভং; মা চ কস্সচি আৰোচেসী’’তি. অথ খো সো ভিক্খু উজ্ঝাযতি খিয্যতি ৱিপাচেতি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খুনী পত্তেন গব্ভং নীহৰিস্সতী’’তি! অথ খো সো ভিক্খু ভিক্খূনং এতমত্থং আৰোচেসি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খুনী পত্তেন গব্ভং নীহৰিস্সতী’’তি! ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা পত্তেন গব্ভো নীহৰিতব্বো. যা নীহৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা ভিক্খুং পস্সিত্ৱা নীহৰিত্ৱা পত্তং দস্সেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো ভিক্খুং পস্সিত্ৱা পৰিৱত্তেত্ৱা পত্তমূলং দস্সেন্তি. ভিক্খূ উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো ভিক্খুং পস্সিত্ৱা পৰিৱত্তেত্ৱা পত্তমূলং দস্সেস্সন্তী’’তি! অথ খো তে ভিক্খূ ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা ভিক্খুং পস্সিত্ৱা পৰিৱত্তেত্ৱা পত্তমূলং দস্সেতব্বং. যা দস্সেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা ভিক্খুং পস্সিত্ৱা উক্কুজ্জিত্ৱা পত্তং দস্সেতুং. যঞ্চ পত্তে আমিসং হোতি, তেন চ ভিক্খু নিমন্তেতব্বো’’তি.

তেন খো পন সমযেন সাৱত্থিযং ৰথিকায পুৰিসব্যঞ্জনং ছড্ডিতং হোতি. তং ভিক্খুনিযো সক্কচ্চং উপনিজ্ঝাযিংসু. মনুস্সা উক্কুট্ঠিং অকংসু. তা ভিক্খুনিযো মঙ্কূ অহেসুং. অথ খো তা ভিক্খুনিযো উপস্সযং গন্ত্ৱা ভিক্খুনীনং এতমত্থং আৰোচেসুং. যা তা ভিক্খুনিযো অপ্পিচ্ছা…পে… তা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খুনিযো পুৰিসব্যঞ্জনং উপনিজ্ঝাযিস্সন্তী’’তি! অথ খো তা ভিক্খুনিযো ভিক্খূনং এতমত্থং আৰোচেসুং. ভিক্খূ ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা পুৰিসব্যঞ্জনং উপনিজ্ঝাযিতব্বং. যা উপনিজ্ঝাযেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

৪২১. তেন খো পন সমযেন মনুস্সা ভিক্খূনং আমিসং দেন্তি. ভিক্খূ ভিক্খুনীনং দেন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভদন্তা অত্তনো পৰিভোগত্থায দিন্নং অঞ্ঞেসং দস্সন্তি! মযম্পি ন জানাম দানং দাতু’’ন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, অত্তনো পৰিভোগত্থায দিন্নং অঞ্ঞেসং দাতব্বং. যো দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূনং আমিসং উস্সন্নং হোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সঙ্ঘস্স দাতু’’ন্তি. বাড়্হতৰং উস্সন্নং হোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পুগ্গলিকম্পি দাতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূনং সন্নিধিকতং আমিসং উস্সন্নং হোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং সন্নিধিং ভিক্খুনীহি [ভিক্খুনীহি ভিক্খূহি (সী.)] পটিগ্গাহাপেত্ৱা [পটিগ্গহাপেত্ৱা (ক.)] পৰিভুঞ্জিতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন মনুস্সা ভিক্খুনীনং আমিসং দেন্তি. ভিক্খুনিযো ভিক্খূনং দেন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খুনিযো অত্তনো পৰিভোগত্থায দিন্নং অঞ্ঞেসং দস্সন্তি! মযম্পি ন জানাম দানং দাতু’’ন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা অত্তনো পৰিভোগত্থায দিন্নং অঞ্ঞেসং দাতব্বং. যা দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনীনং আমিসং উস্সন্নং হোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সঙ্ঘস্স দাতু’’ন্তি. বাড়্হতৰং উস্সন্নং হোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পুগ্গলিকম্পি দাতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনীনং সন্নিধিকতং আমিসং উস্সন্নং হোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনীনং সন্নিধিং ভিক্খূহি ভিক্খুনীহি [ভিক্খূহি ভিক্খুনীহি (সী.)] পটিগ্গাহাপেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতু’’ন্তি.

৪২২. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূনং সেনাসনং উস্সন্নং হোতি, ভিক্খুনীনং [ভিক্খুনীনং সেনাসনং (স্যা. কং.)] ন হোতি. ভিক্খুনিযো ভিক্খূনং সন্তিকে দূতং পাহেসুং – ‘সাধু, ভন্তে, অয্যা অম্হাকং সেনাসনং দেন্তু তাৱকালিক’ন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনীনং সেনাসনং দাতুং তাৱকালিক’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন উতুনিযো ভিক্খুনিযো ওনদ্ধমঞ্চং ওনদ্ধপীঠং অভিনিসীদন্তিপি অভিনিপজ্জন্তিপি. সেনাসনং লোহিতেন মক্খিয্যতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা ওনদ্ধমঞ্চং ওনদ্ধপীঠং অভিনিসীদিতব্বং অভিনিপজ্জিতব্বং. যা অভিনিসীদেয্য ৱা অভিনিপজ্জেয্য ৱা আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, আৱসথচীৱৰ’’ন্তি. আৱসথচীৱৰং লোহিতেন মক্খিয্যতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, আণিচোড়ক’’ন্তি. চোড়কং নিপততি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সুত্তকেন বন্ধিত্ৱা ঊৰুযা বন্ধিতু’’ন্তি. সুত্তং ছিজ্জতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সংৱেল্লিযং, কটিসুত্তক’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো সব্বকালং কটিসুত্তকং ধাৰেন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – সেয্যথাপি গিহিনী কামভোগিনিযোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা সব্বকালং কটিসুত্তকং ধাৰেতব্বং. যা ধাৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, উতুনিযা কটিসুত্তক’’ন্তি.

দুতিযভাণৱাৰো নিট্ঠিতো.

৩. ততিযভাণৱাৰো

৪২৩. তেন খো পন সমযেন উপসম্পন্নাযো দিস্সন্তি – অনিমিত্তাপি, নিমিত্তমত্তাপি, অলোহিতাপি, ধুৱলোহিতাপি, ধুৱচোড়াপি, পগ্ঘৰন্তীপি, সিখৰিণীপি, ইত্থিপণ্ডকাপি, ৱেপুৰিসিকাপি, সম্ভিন্নাপি, উভতোব্যঞ্জনাপি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, উপসম্পাদেন্তিযা চতুৱীসতি অন্তৰাযিকে ধম্মে পুচ্ছিতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, পুচ্ছিতব্বা – ‘নসি অনিমিত্তা, নসি নিমিত্তমত্তা, নসি অলোহিতা, নসি ধুৱলোহিতা, নসি ধুৱচোড়া, নসি পগ্ঘৰন্তী, নসি সিখৰণী [সিখৰিণী (সী. স্যা.)], নসি ইত্থিপণ্ডকা, নসি ৱেপুৰিসিকা, নসি সম্ভিন্না, নসি উভতোব্যঞ্জনা? সন্তি তে এৱৰূপা আবাধা – কুট্ঠং, গণ্ডো, কিলাসো, সোসো, অপমাৰো? মনুস্সাসি, ইত্থীসি, ভুজিস্সাসি, অণণাসি, নসি ৰাজভটী? অনুঞ্ঞাতাসি মাতাপিতূহি, সামিকেন? পৰিপুণ্ণৱীসতিৱস্সাসি, পৰিপুণ্ণং তে পত্তচীৱৰং, কিন্নামাসি, কানামা তে পৱত্তিনী’’তি?

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ ভিক্খুনীনং অন্তৰাযিকে ধম্মে পুচ্ছন্তি. উপসম্পদাপেক্খাযো ৱিত্থাযন্তি, মঙ্কূ হোন্তি, ন সক্কোন্তি ৱিস্সজ্জেতুং. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, একতোউপসম্পন্নায ভিক্খুনিসঙ্ঘে ৱিসুদ্ধায ভিক্খুসঙ্ঘে উপসম্পাদেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো অননুসিট্ঠা উপসম্পদাপেক্খাযো অন্তৰাযিকে ধম্মে পুচ্ছন্তি. উপসম্পদাপেক্খাযো ৱিত্থাযন্তি, মঙ্কূ হোন্তি, ন সক্কোন্তি ৱিস্সজ্জেতুং. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পঠমং অনুসাসিত্ৱা পচ্ছা অন্তৰাযিকে ধম্মে পুচ্ছিতু’’ন্তি.

তত্থেৱ সঙ্ঘমজ্ঝে অনুসাসন্তি. উপসম্পদাপেক্খাযো তথেৱ ৱিত্থাযন্তি, মঙ্কূ হোন্তি, ন সক্কোন্তি ৱিস্সজ্জেতুং. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, একমন্তং অনুসাসিত্ৱা সঙ্ঘমজ্ঝে অন্তৰাযিকে ধম্মে পুচ্ছিতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, অনুসাসিতব্বা.

৪২৪. ‘‘পঠমং উপজ্ঝং গাহাপেতব্বা. উপজ্ঝং গাহাপেত্ৱা পত্তচীৱৰং আচিক্খিতব্বং – ‘অযং তে পত্তো, অযং সঙ্ঘাটি, অযং উত্তৰাসঙ্গো, অযং অন্তৰৱাসকো, ইদং সংকচ্চিকং [সঙ্কচ্ছিকং (স্যা.)], অযং উদকসাটিকা; গচ্ছ অমুম্হি ওকাসে তিট্ঠাহী’’তি.

বালা অব্যত্তা অনুসাসন্তি. দুৰনুসিট্ঠা উপসম্পদাপেক্খাযো ৱিত্থাযন্তি, মঙ্কূ হোন্তি, ন সক্কোন্তি ৱিস্সজ্জেতুং. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, বালায অব্যত্তায অনুসাসিতব্বা. যা অনুসাসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ব্যত্তায ভিক্খুনিযা পটিবলায অনুসাসিতু’’ন্তি.

অসম্মতা অনুসাসন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, অসম্মতায অনুসাসিতব্বা. যা অনুসাসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, সম্মতায অনুসাসিতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, সম্মন্নিতব্বা – অত্তনা ৱা অত্তানং সম্মন্নিতব্বং, পৰায ৱা পৰা সম্মন্নিতব্বা.

‘‘কথঞ্চ অত্তনাৱ [অত্তনা ৱা (ক.)] অত্তানং সম্মন্নিতব্বং? ব্যত্তায ভিক্খুনিযা পটিবলায সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো – ‘সুণাতু মে, অয্যে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামা ইত্থন্নামায অয্যায উপসম্পদাপেক্খা. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, অহং ইত্থন্নামা ইত্থন্নামং অনুসাসেয্য’ন্তি. এৱং অত্তনাৱ অত্তানং সম্মন্নিতব্বং.

‘‘কথঞ্চ পৰায [পৰায ৱা (ক.)] পৰা সম্মন্নিতব্বা? ব্যত্তায ভিক্খুনিযা পটিবলায সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো – ‘সুণাতু মে, অয্যে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামা ইত্থন্নামায অয্যায উপসম্পদাপেক্খা. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, ইত্থন্নামা ইত্থন্নামং অনুসাসেয্যা’তি. এৱং পৰায পৰা সম্মন্নিতব্বা.

‘‘তায সম্মতায ভিক্খুনিযা উপসম্পদাপেক্খং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযা – ‘সুণসি ইত্থন্নামে. অযং তে সচ্চকালো, ভূতকালো. যং জাতং তং সঙ্ঘমজ্ঝে পুচ্ছন্তে সন্তং অত্থীতি ৱত্তব্বং, অসন্তং নত্থীতি ৱত্তব্বং. মা খো ৱিত্থাযি [ৱিত্থাসি (ক.)], মা খো মঙ্কু অহোসি. এৱং তং পুচ্ছিস্সন্তি – নসি অনিমিত্তা, নসি নিমিত্তমত্তা, নসি অলোহিতা, নসি ধুৱলোহিতা, নসি ধুৱচোড়া, নসি পগ্ঘৰন্তী, নসি সিখৰিণী, নসি ইত্থিপণ্ডকা, নসি ৱেপুৰিসিকা, নসি সম্ভিন্না, নসি উভতোব্যঞ্জনা? সন্তি তে এৱৰূপা আবাধা – কুট্ঠং, গণ্ডো, কিলাসো, সোসো, অপমাৰো? মনুস্সাসি, ইত্থীসি, ভুজিস্সাসি, অণণাসি, নসি ৰাজভটী? অনুঞ্ঞাতাসি মাতাপিতূহি, সামিকেন? পৰিপুণ্ণৱীসতিৱস্সাসি, পৰিপুণ্ণং তে পত্তচীৱৰং, কিন্নামাসি, কানামা তে পৱত্তিনী’তি?

‘‘একতো আগচ্ছন্তি. ন একতো আগন্তব্বং. অনুসাসিকায পঠমতৰং আগন্ত্ৱা সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো – ‘সুণাতু মে, অয্যে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামা ইত্থন্নামায অয্যায উপসম্পদাপেক্খা. অনুসিট্ঠা সা মযা. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, ইত্থন্নামা আগচ্ছেয্যা’তি. ‘আগচ্ছাহী’তি ৱত্তব্বা.

‘‘একংসং উত্তৰাসঙ্গং কাৰাপেত্ৱা ভিক্খুনীনং পাদে ৱন্দাপেত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদাপেত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গণ্হাপেত্ৱা উপসম্পদং যাচাপেতব্বা – ‘সঙ্ঘং, অয্যে, উপসম্পদং যাচামি. উল্লুম্পতু মং, অয্যে, সঙ্ঘো অনুকম্পং উপাদায. দুতিযম্পি, অয্যে, সঙ্ঘং উপসম্পদং যাচামি. উল্লুম্পতু মং, অয্যে, সঙ্ঘো অনুকম্পং উপাদায. ততিযম্পি, অয্যে, সঙ্ঘং উপসম্পদং যাচামি. উল্লুম্পতু মং, অয্যে, সঙ্ঘো অনুকম্পং উপাদাযা’তি. ব্যত্তায ভিক্খুনিযা পটিবলায সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, অয্যে, সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামা ইত্থন্নামায অয্যায উপসম্পদাপেক্খা. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, অহং ইত্থন্নামং অন্তৰাযিকে ধম্মে পুচ্ছেয্যন্তি.

‘‘সুণসি ইত্থন্নামে. অযং তে সচ্চকালো, ভূতকালো. যং জাতং তং পুচ্ছামি সন্তং অত্থীতি ৱত্তব্বং, অসন্তং নত্থীতি ৱত্তব্বং. নসি অনিমিত্তা…পে… কিন্নামাসি, কানামা তে পৱত্তিনীতি. ব্যত্তায ভিক্খুনিযা পটিবলায সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

৪২৫. ‘‘সুণাতু মে, অয্যে, সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামা ইত্থন্নামায অয্যায উপসম্পদাপেক্খা. পৰিসুদ্ধা অন্তৰাযিকেহি ধম্মেহি, পৰিপুণ্ণস্সা পত্তচীৱৰং. ইত্থন্নামা সঙ্ঘং উপসম্পদং যাচতি ইত্থন্নামায অয্যায পৱত্তিনিযা. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং উপসম্পাদেয্য ইত্থন্নামায অয্যায পৱত্তিনিযা. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, অয্যে, সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামা ইত্থন্নামায অয্যায উপসম্পদাপেক্খা. পৰিসুদ্ধা অন্তৰাযিকেহি ধম্মেহি, পৰিপুণ্ণস্সা পত্তচীৱৰং. ইত্থন্নামা সঙ্ঘং উপসম্পদং যাচতি ইত্থন্নামায অয্যায পৱত্তিনিযা. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং উপসম্পাদেতি ইত্থন্নামায অয্যায পৱত্তিনিযা. যস্সা অয্যায খমতি ইত্থন্নামায উপসম্পদা ইত্থন্নামায অয্যায পৱত্তিনিযা, সা তুণ্হস্স; যস্সা নক্খমতি, সা ভাসেয্য.

‘‘দুতিযম্পি এতমত্থং ৱদামি…পে… ততিযম্পি এতমত্থং ৱদামি – সুণাতু মে, অয্যে, সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামা ইত্থন্নামায অয্যায উপসম্পদাপেক্খা. পৰিসুদ্ধা অন্তৰাযিকেহি ধম্মেহি, পৰিপুণ্ণস্সা পত্তচীৱৰং. ইত্থন্নামা সঙ্ঘং উপসম্পদং যাচতি ইত্থন্নামায অয্যায পৱত্তিনিযা. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং উপসম্পাদেতি ইত্থন্নামায অয্যায পৱত্তিনিযা. যস্সা অয্যায খমতি ইত্থন্নামায উপসম্পদা ইত্থন্নামায অয্যায পৱত্তিনিযা, সা তুণ্হস্স; যস্সা নক্খমতি, সা ভাসেয্য.

‘‘উপসম্পন্না সঙ্ঘেন ইত্থন্নামা ইত্থন্নামায অয্যায পৱত্তিনিযা. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামীতি.

‘‘তাৱদেৱ তং আদায ভিক্খুসঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কাৰাপেত্ৱা ভিক্খূনং পাদে ৱন্দাপেত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদাপেত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গণ্হাপেত্ৱা উপসম্পদং যাচাপেতব্বা – ‘অহং, অয্যা, ইত্থন্নামা ইত্থন্নামায অয্যায উপসম্পদাপেক্খা. একতোউপসম্পন্না ভিক্খুনিসঙ্ঘে, ৱিসুদ্ধা; সঙ্ঘং, অয্যা, উপসম্পদং যাচামি. উল্লুম্পতু মং, অয্যা, সঙ্ঘো অনুকম্পং উপাদায. অহং, অয্যা, ইত্থন্নামা ইত্থন্নামায অয্যায উপসম্পদাপেক্খা. একতোউপসম্পন্না ভিক্খুনিসঙ্ঘে, ৱিসুদ্ধা. দুতিযম্পি, অয্যা, সঙ্ঘং উপসম্পদং যাচামি. উল্লুম্পতু মং, অয্যা, সঙ্ঘো অনুকম্পং উপাদায. অহং, অয্যা, ইত্থন্নামা ইত্থন্নামায অয্যায উপসম্পদাপেক্খা. একতোউপসম্পন্না ভিক্খুনিসঙ্ঘে, ৱিসুদ্ধা. ততিযম্পি, অয্যা, সঙ্ঘং উপসম্পদং যাচামি. উল্লুম্পতু মং, অয্যা, সঙ্ঘো অনুকম্পং উপাদাযা’তি. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামা ইত্থন্নামায উপসম্পদাপেক্খা. একতোউপসম্পন্না ভিক্খুনিসঙ্ঘে, ৱিসুদ্ধা. ইত্থন্নামা সঙ্ঘং উপসম্পদং যাচতি ইত্থন্নামায পৱত্তিনিযা. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং উপসম্পাদেয্য, ইত্থন্নামায পৱত্তিনিযা. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামা ইত্থন্নামায উপসম্পদাপেক্খা. একতোউপসম্পন্না ভিক্খুনিসঙ্ঘে, ৱিসুদ্ধা. ইত্থন্নামা সঙ্ঘং উপসম্পদং যাচতি ইত্থন্নামায পৱত্তিনিযা. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং উপসম্পাদেতি ইত্থন্নামায পৱত্তিনিযা. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামায উপসম্পদা ইত্থন্নামায পৱত্তিনিযা, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.

‘‘দুতিযম্পি এতমত্থং ৱদামি…পে… ততিযম্পি এতমত্থং ৱদামি – সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামা ইত্থন্নামায উপসম্পদাপেক্খা. একতোউপসম্পন্না ভিক্খুনিসঙ্ঘে, ৱিসুদ্ধা. ইত্থন্নামা সঙ্ঘং উপসম্পদং যাচতি ইত্থন্নামায পৱত্তিনিযা. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং উপসম্পাদেতি ইত্থন্নামায পৱত্তিনিযা. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামায উপসম্পদা ইত্থন্নামায পৱত্তিনিযা, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.

‘‘উপসম্পন্না সঙ্ঘেন ইত্থন্নামা ইত্থন্নামায পৱত্তিনিযা. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামীতি.

‘‘তাৱদেৱ ছাযা মেতব্বা, উতুপ্পমাণং আচিক্খিতব্বং, দিৱসভাগো আচিক্খিতব্বো, সঙ্গীতি আচিক্খিতব্বা, ভিক্খুনিযো ৱত্তব্বা – ইমিস্সা তযো চ নিস্সযে, অট্ঠ চ অকৰণীযানি আচিক্খেয্যাথা’’তি.

৪২৬. তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো ভত্তগ্গে আসনং সংকসাযন্তিযো কালং ৱীতিনামেসুং. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, অট্ঠন্নং ভিক্খুনীনং যথাৱুড্ঢং, অৱসেসানং যথাগতিক’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো – ভগৱতা অনুঞ্ঞাতং অট্ঠন্নং ভিক্খুনীনং যথাৱুড্ঢং, অৱসেসানং যথাগতিকন্তি – সব্বত্থ অট্ঠেৱ ভিক্খুনিযো যথাৱুড্ঢং পটিবাহন্তি, অৱসেসাযো যথাগতিকং. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভত্তগ্গে অট্ঠন্নং ভিক্খুনীনং যথাৱুড্ঢং, অৱসেসানং যথাগতিকং; অঞ্ঞত্থ সব্বত্থ যথাৱুড্ঢং [অঞ্ঞত্থ যথাৱুড্ঢং (স্যা.)] ন পটিবাহিতব্বং. যা পটিবাহেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

৪২৭. [পাচি. ১০৫০ আদযো] তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো ন পৱাৰেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা ন পৱাৰেতব্বং. যা ন পৱাৰেয্য, যথাধম্মো কাৰেতব্বো’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো অত্তনা পৱাৰেত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘং ন পৱাৰেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা অত্তনা পৱাৰেত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘো ন পৱাৰেতব্বো. যা ন পৱাৰেয্য, যথাধম্মো কাৰেতব্বো’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো ভিক্খূহি সদ্ধিং একতো পৱাৰেন্তিযো কোলাহলং অকংসু. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা ভিক্খূহি সদ্ধিং একতো পৱাৰেতব্বং. যা পৱাৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো পুৰেভত্তং পৱাৰেন্তিযো কালং ৱীতিনামেসুং. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পচ্ছাভত্তং [ভিক্খৱে ভিক্খুনিযা পচ্ছাভত্তং (স্যা. কং.)] পৱাৰেতু’’ন্তি. পচ্ছাভত্তং পৱাৰেন্তিযো ৱিকালে [ৱিকালং (ক.)] অহেসুং. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, অজ্জতনা ভিক্খুনিসঙ্ঘং [অজ্জতনা (সী.), অজ্জতনায (ক.)] পৱাৰেত্ৱা অপৰজ্জু ভিক্খুসঙ্ঘং পৱাৰেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন সব্বো ভিক্খুনিসঙ্ঘো পৱাৰেন্তো কোলাহলং অকাসি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, একং ভিক্খুনিং ব্যত্তং পটিবলং সম্মন্নিতুং – ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স অত্থায ভিক্খুসঙ্ঘং পৱাৰেতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, সম্মন্নিতব্বা. পঠমং ভিক্খুনী যাচিতব্বা, যাচিত্ৱা ব্যত্তায ভিক্খুনিযা পটিবলায সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, অয্যে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুনিং সম্মন্নেয্য ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স অত্থায ভিক্খুসঙ্ঘং পৱাৰেতুং. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, অয্যে, সঙ্ঘো. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুনিং সম্মন্নতি ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স অত্থায ভিক্খুসঙ্ঘং পৱাৰেতুং. যস্সা অয্যায খমতি ইত্থন্নামায ভিক্খুনিযা সম্মুতি ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স অত্থায ভিক্খুসঙ্ঘং পৱাৰেতুং, সা তুণ্হস্স; যস্সা নক্খমতি, সা ভাসেয্য.

‘‘সম্মতা সঙ্ঘেন ইত্থন্নামা ভিক্খুনী ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স অত্থায ভিক্খুসঙ্ঘং পৱাৰেতুং. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামীতি.

‘‘তায সম্মতায ভিক্খুনিযা ভিক্খুনিসঙ্ঘং আদায ভিক্খুসঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা ভিক্খূনং পাদে ৱন্দিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো – ‘ভিক্খুনীসঙ্ঘো, অয্যা, ভিক্খুসঙ্ঘং পৱাৰেতি – দিট্ঠেন ৱা, সুতেন ৱা পৰিসঙ্কায ৱা. ৱদতু [ৱদতু মং (ক.)], অয্যা, ভিক্খুসঙ্ঘো ভিক্খুনিসঙ্ঘং অনুকম্পং উপাদায, পস্সন্তো পটিকৰিস্সতি. দুতিযম্পি, অয্যা…পে… ততিযম্পি, অয্যা, ভিক্খুনিসঙ্ঘো ভিক্খুসঙ্ঘং পৱাৰেতি – দিট্ঠেন ৱা, সুতেন ৱা, পৰিসঙ্কায ৱা. ৱদতু, অয্যা, ভিক্খুসঙ্ঘো ভিক্খুনিসঙ্ঘং অনুকম্পং উপাদায, পস্সন্তো পটিকৰিস্সতী’’তি.

৪২৮. তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো ভিক্খূনং উপোসথং ঠপেন্তি, পৱাৰণং ঠপেন্তি, সৱচনীযং কৰোন্তি, অনুৱাদং পট্ঠপেন্তি, ওকাসং কাৰেন্তি, চোদেন্তি, সাৰেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা ভিক্খুস্স উপোসথো ঠপেতব্বো; ঠপিতোপি অট্ঠপিতো; ঠপেন্তিযা আপত্তি দুক্কটস্স. ন পৱাৰণা ঠপেতব্বা; ঠপিতাপি অট্ঠপিতা; ঠপেন্তিযা আপত্তি দুক্কটস্স. ন সৱচনীযং কাতব্বং; কতম্পি অকতং; কৰোন্তিযা আপত্তি দুক্কটস্স. ন অনুৱাদো পট্ঠপেতব্বো; পট্ঠপিতোপি অপ্পট্ঠপিতো; পট্ঠপেন্তিযা আপত্তি দুক্কটস্স. ন ওকাসো কাৰেতব্বো; কাৰিতোপি অকাৰিতো; কাৰেন্তিযা আপত্তি দুক্কটস্স. ন চোদেতব্বো; চোদিতোপি অচোদিতো; চোদেন্তিযা আপত্তি দুক্কটস্স. ন সাৰেতব্বো; সাৰিতোপি অসাৰিতো; সাৰেন্তিযা আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ ভিক্খুনীনং উপোসথং ঠপেন্তি, পৱাৰণং ঠপেন্তি, সৱচনীযং কৰোন্তি, অনুৱাদং পট্ঠপেন্তি, ওকাসং কাৰেন্তি, চোদেন্তি, সাৰেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে ভিক্খুনা ভিক্খুনিযা উপোসথং ঠপেতুং; ঠপিতোপি সুট্ঠপিতো; ঠপেন্তস্স অনাপত্তি. পৱাৰণং ঠপেতুং; ঠপিতাপি সুট্ঠপিতা; ঠপেন্তস্স অনাপত্তি. সৱচনীযং কাতুং; কতম্পি সুকতং; কৰোন্তস্স অনাপত্তি. অনুৱাদং পট্ঠপেতুং; পট্ঠপিতোপি সুপ্পট্ঠপিতো; পট্ঠপেন্তস্স অনাপত্তি. ওকাসং কাৰেতুং; কাৰিতোপি সুকাৰিতো; কাৰেন্তস্স অনাপত্তি. চোদেতুং; চোদিতাপি সুচোদিতা; চোদেন্তস্স অনাপত্তি. সাৰেতুং; সাৰিতাপি সুসাৰিতা; সাৰেন্তস্স অনাপত্তী’’তি.

৪২৯. [পাচি. ১১৮৪] তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো যানেন যাযন্তি – ইত্থিযুত্তেনপি পুৰিসন্তৰেন, পুৰিসযুত্তেনপি ইত্থন্তৰেন. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি…পে… ‘‘সেয্যথাপি গঙ্গামহিযাযা’’তি [গঙ্গামহিযাতি (সী.)]. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা যানেন যাযিতব্বং. যা যাযেয্য, যথাধম্মো কাৰেতব্বো’’তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰা ভিক্খুনী গিলানা হোতি, ন সক্কোতি পদসা গন্তুং. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, গিলানায যান’’ন্তি. অথ খো ভিক্খুনীনং এতদহোসি – ‘‘ইত্থিযুত্তং নু খো, পুৰিসযুত্তং নু খো’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ইত্থিযুত্তং পুৰিসযুত্তং হত্থৱট্টক’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰিস্সা ভিক্খুনিযা যানুগ্ঘাতেন বাড়্হতৰং অফাসু অহোসি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সিৱিকং পাটঙ্কি’’ন্তি.

৪৩০. তেন খো পন সমযেন অড্ঢকাসী গণিকা ভিক্খুনীসু পব্বজিতা হোতি. সা চ সাৱত্থিং গন্তুকামা হোতি – ‘ভগৱতো সন্তিকে উপসম্পজ্জিস্সামী’তি. অস্সোসুং খো ধুত্তা – ‘অড্ঢকাসী কিৰ গণিকা সাৱত্থিং গন্তুকামা’তি. তে মগ্গে পৰিযুট্ঠিংসু. অস্সোসি খো অড্ঢকাসী গণিকা – ‘ধুত্তা কিৰ মগ্গে পৰিযুট্ঠিতা’তি. ভগৱতো সন্তিকে দূতং পাহেসি – ‘‘অহঞ্হি উপসম্পজ্জিতুকামা; কথং নু খো মযা পটিপজ্জিতব্ব’’ন্তি? অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, দূতেনপি উপসম্পাদেতু’’ন্তি.

ভিক্খুদূতেন উপসম্পাদেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুদূতেন উপসম্পাদেতব্বা. যো উপসম্পাদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি. সিক্খমানদূতেন উপসম্পাদেন্তি…পে… সামণেৰদূতেন উপসম্পাদেন্তি…পে… সামণেৰিদূতেন উপসম্পাদেন্তি…পে… বালায অব্যত্তায দূতেন উপসম্পাদেন্তি. ‘‘ন, ভিক্খৱে, বালায অব্যত্তায দূতেন উপসম্পাদেতব্বা. যো উপসম্পাদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ব্যত্তায ভিক্খুনিযা পটিবলায দূতেন উপসম্পাদেতুন্তি.

‘‘তায দূতায ভিক্খুনিযা সঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা ভিক্খূনং পাদে ৱন্দিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো – ‘ইত্থন্নামা, অয্যা, ইত্থন্নামায অয্যায উপসম্পদাপেক্খা. একতোউপসম্পন্না ভিক্খুনিসঙ্ঘে, ৱিসুদ্ধা. সা কেনচিদেৱ অন্তৰাযেন ন আগচ্ছতি. ইত্থন্নামা, অয্যা, সঙ্ঘং উপসম্পদং যাচতি. উল্লুম্পতু তং, অয্যা, সঙ্ঘো অনুকম্পং উপাদায. ইত্থন্নামা, অয্যা, ইত্থন্নামায অয্যায উপসম্পদাপেক্খা. একতোউপসম্পন্না ভিক্খুনিসঙ্ঘে, ৱিসুদ্ধা. সা কেনচিদেৱ অন্তৰাযেন ন আগচ্ছতি. দুতিযম্পি, অয্যা, ইত্থন্নামা সঙ্ঘং উপসম্পদং যাচতি. উল্লুম্পতু তং, অয্যা, সঙ্ঘো অনুকম্পং উপাদায. ইত্থন্নামা, অয্যা, ইত্থন্নামায অয্যায উপসম্পদাপেক্খা. একতোউপসম্পন্না ভিক্খুনিসঙ্ঘে, ৱিসুদ্ধা. সা কেনচিদেৱ অন্তৰাযেন ন আগচ্ছতি. ততিযম্পি, অয্যা, ইত্থন্নামা সঙ্ঘং উপসম্পদং যাচতি. উল্লুম্পতু তং, অয্যা, সঙ্ঘো অনুকম্পং উপাদাযা’তি. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামা ইত্থন্নামায উপসম্পদাপেক্খা. একতোউপসম্পন্না ভিক্খুনিসঙ্ঘে, ৱিসুদ্ধা. সা কেনচিদেৱ অন্তৰাযেন ন আগচ্ছতি. ইত্থন্নামা সঙ্ঘং উপসম্পদং যাচতি ইত্থন্নামায পৱত্তিনিযা. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং উপসম্পাদেয্য ইত্থন্নামায পৱত্তিনিযা. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামা ইত্থন্নামায উপসম্পদাপেক্খা. একতোউপসম্পন্না ভিক্খুনিসঙ্ঘে, ৱিসুদ্ধা. সা কেনচিদেৱ অন্তৰাযেন ন আগচ্ছতি. ইত্থন্নামা সঙ্ঘং উপসম্পদং যাচতি ইত্থন্নামায পৱত্তিনিযা. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং উপসম্পাদেতি ইত্থন্নামায পৱত্তিনিযা. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামায উপসম্পদা ইত্থন্নামায পৱত্তিনিযা, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.

‘‘দুতিযম্পি এতমত্থং ৱদামি…পে… ততিযম্পি এতমত্থং ৱদামি. সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামা ইত্থন্নামায উপসম্পদাপেক্খা. একতোউপসম্পন্না ভিক্খুনিসঙ্ঘে, ৱিসুদ্ধা. সা কেনচিদেৱ অন্তৰাযেন ন আগচ্ছতি. ইত্থন্নামা সঙ্ঘং উপসম্পদং যাচতি ইত্থন্নামায পৱত্তিনিযা. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং উপসম্পাদেতি ইত্থন্নামায পৱত্তিনিযা. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামায উপসম্পদা ইত্থন্নামায পৱত্তিনিযা, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.

‘‘উপসম্পন্না সঙ্ঘেন ইত্থন্নামা ইত্থন্নামায পৱত্তিনিযা. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামীতি.

‘‘তাৱদেৱ ছাযা মেতব্বা, উতুপ্পমাণং আচিক্খিতব্বং, দিৱসভাগো আচিক্খিতব্বো, সঙ্গীতি আচিক্খিতব্বা, ভিক্খুনিযো ৱত্তব্বা – তস্সা তযো চ নিস্সযে, অট্ঠ চ অকৰণীযানি আচিক্খেয্যাথা’’তি.

৪৩১. তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো অৰঞ্ঞে ৱিহৰন্তি. ধুত্তা দূসেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং, আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা অৰঞ্ঞে ৱত্থব্বং. যা ৱসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰেন উপাসকেন ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স উদ্দোসিতো দিন্নো হোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, উদ্দোসিত’’ন্তি. উদ্দোসিতো ন সম্মতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, উপস্সয’’ন্তি. উপস্সযো ন সম্মতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, নৱকম্ম’’ন্তি. নৱকম্মং ন সম্মতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পুগ্গলিকম্পি কাতু’’ন্তি.

৪৩২. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰা ইত্থী সন্নিসিন্নগব্ভা ভিক্খুনীসু পব্বজিতা হোতি. তস্সা পব্বজিতায গব্ভো ৱুট্ঠাতি. অথ খো তস্সা ভিক্খুনিযা এতদহোসি – ‘‘কথং নু খো মযা ইমস্মিং দাৰকে পটিপজ্জিতব্ব’’ন্তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পোসেতুং, যাৱ সো দাৰকো ৱিঞ্ঞুতং পাপুণাতী’’তি.