১. পঠমভাণৱাৰো

মহাপজাপতিগোতমীৱত্থু

৪০২. [অ. নি. ৮.৫১ ইদং ৱত্থু আগতং] তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সক্কেসু ৱিহৰতি কপিলৱত্থুস্মিং নিগ্ৰোধাৰামে. অথ খো মহাপজাপতি [মহাপজাপতী (সী. স্যা.)] গোতমী যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো মহাপজাপতি গোতমী ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সাধু, ভন্তে, লভেয্য মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি. ‘‘অলং, গোতমি, মা তে ৰুচ্চি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জা’’তি. দুতিযম্পি খো…পে… ততিযম্পি খো মহপজাপতি গোতমী ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সাধু, ভন্তে, লভেয্য মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি. ‘‘অলং, গোতমি, মা তে ৰুচ্চি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জা’’তি. অথ খো মহাপজাপতি গোতমী – ন ভগৱা অনুজানাতি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জন্তি – দুক্খী দুম্মনা অস্সুমুখী ৰুদমানা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি.

অথ খো ভগৱা কপিলৱত্থুস্মিং যথাভিৰন্তং ৱিহৰিত্ৱা যেন ৱেসালী তেন চাৰিকং পক্কামি. অনুপুব্বেন চাৰিকং চৰমানো যেন ৱেসালী তদৱসৰি. তত্ৰ সুদং ভগৱা ৱেসালিযং ৱিহৰতি মহাৱনে কূটাগাৰসালাযং. অথ খো মহাপজাপতি গোতমী কেসে ছেদাপেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা সম্বহুলাহি সাকিযানীহি সদ্ধিং যেন ৱেসালী তেন পক্কামি. অনুপুব্বেন যেন ৱেসালী মহাৱনং কূটাগাৰসালা তেনুপসঙ্কমি. অথ খো মহাপজাপতি গোতমী সূনেহি পাদেহি ৰজোকিণ্ণেন গত্তেন দুক্খী দুম্মনা অস্সুমুখী ৰুদমানা বহিদ্ৱাৰকোট্ঠকে অট্ঠাসি. অদ্দসা খো আযস্মা আনন্দো মহাপজাপতিং গোতমিং সূনেহি পাদেহি ৰজোকিণ্ণেন গত্তেন দুক্খিং দুম্মনং অস্সুমুখিং ৰুদমানং বহিদ্ৱাৰকোট্ঠকে ঠিতং. দিস্ৱান মহাপজাপতিং গোতমিং এতদৱোচ – ‘‘কিস্স ত্ৱং, গোতমি, সূনেহি পাদেহি ৰজোকিণ্ণেন গত্তেন দুক্খী দুম্মনা অস্সুমুখী ৰুদমানা বহিদ্ৱাৰকোট্ঠকে ঠিতা’’তি? ‘‘তথা হি পন, ভন্তে আনন্দ, ন ভগৱা অনুজানাতি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি. ‘‘তেন হি ত্ৱং, গোতমি, মুহুত্তং ইধেৱ তাৱ হোহি, যাৱাহং ভগৱন্তং যাচামি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি.

অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘এসা, ভন্তে, মহাপজাপতি গোতমী সূনেহি পাদেহি ৰজোকিণ্ণেন গত্তেন দুক্খী দুম্মনা অস্সুমুখী ৰুদমানা বহিদ্ৱাৰকোট্ঠকে ঠিতা – ন ভগৱা অনুজানাতি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জন্তি. সাধু, ভন্তে, লভেয্য মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি. ‘‘অলং, আনন্দ, মা তে ৰুচ্চি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জা’’তি. দুতিযম্পি খো…পে… ততিযম্পি খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সাধু, ভন্তে, লভেয্য মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি. ‘‘অলং, আনন্দ, মা তে ৰুচ্চি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জা’’তি.

অথ খো আযস্মা আনন্দো [অ. নি. ৮.৫১ ‘‘অথ খো আযস্মতো আনন্দস্স এতদহোসী’’তি আগতং] – ‘‘ন ভগৱা অনুজানাতি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জং; যংনূনাহং অঞ্ঞেনপি পৰিযাযেন ভগৱন্তং যাচেয্যং মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি. অথ খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ভব্বো নু খো, ভন্তে, মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিত্ৱা সোতাপত্তিফলং ৱা সকদাগামিফলং [সকিদাগামিফলং (স্যা.)] ৱা অনাগামিফলং ৱা অৰহত্তফলং ৱা সচ্ছিকাতু’’ন্তি? ‘‘ভব্বো, আনন্দ, মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিত্ৱা সোতাপত্তিফলম্পি সকদাগামিফলম্পি অনাগামিফলম্পি অৰহত্তফলম্পি সচ্ছিকাতু’’ন্তি. ‘‘সচে, ভন্তে, ভব্বো মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিত্ৱা সোতাপত্তিফলম্পি সকদাগামিফলম্পি অনাগামিফলম্পি অৰহত্তফলম্পি সচ্ছিকাতুং; বহূপকাৰা, ভন্তে, মহাপজাপতি গোতমী ভগৱতো মাতুচ্ছা আপাদিকা, পোসিকা, খীৰস্স দাযিকা, ভগৱন্তং জনেত্তিযা কালঙ্কতায থঞ্ঞং পাযেসি; সাধু, ভন্তে, লভেয্য মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি.

অট্ঠগৰুধম্মা

৪০৩. ‘‘সচে, আনন্দ, মহাপজাপতী গোতমী অট্ঠ গৰুধম্মে পটিগ্গণ্হাতি, সাৱস্সা. হোতু উপসম্পদা.

[পাচি. ১৪৯] ‘‘ৱস্সসতূপসম্পন্নায ভিক্খুনিযা তদহুপসম্পন্নস্স ভিক্খুনো অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্মং কাতব্বং. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা [গৰুংকত্ৱা (ক.)] মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘ন ভিক্খুনিযা অভিক্খুকে আৱাসে ৱস্সং ৱসিতব্বং. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘অন্ৱদ্ধমাসং ভিক্খুনিযা ভিক্খুসঙ্ঘতো দ্ৱে ধম্মা পচ্চাসীসিতব্বা – উপোসথপুচ্ছকঞ্চ, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘ৱস্সংৱুট্ঠায ভিক্খুনিযা উভতোসঙ্ঘে তীহি ঠানেহি পৱাৰেতব্বং – দিট্ঠেন ৱা, সুতেন ৱা, পৰিসঙ্কায ৱা. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘গৰুধম্মং অজ্ঝাপন্নায ভিক্খুনিযা উভতোসঙ্ঘে পক্খমানত্তং চৰিতব্বং. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘দ্ৱে ৱস্সানি ছসু ধম্মেসু সিক্খিতসিক্খায সিক্খমানায উভতোসঙ্ঘে উপসম্পদা পৰিযেসিতব্বা. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘ন ভিক্খুনিযা কেনচি পৰিযাযেন ভিক্খু অক্কোসিতব্বো পৰিভাসিতব্বো. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘অজ্জতগ্গে ওৱটো ভিক্খুনীনং ভিক্খূসু ৱচনপথো, অনোৱটো ভিক্খূনং ভিক্খুনীসু ৱচনপথো. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘সচে, আনন্দ, মহাপজাপতি গোতমী ইমে অট্ঠ গৰুধম্মে পটিগ্গণ্হাতি, সাৱস্সা হোতু উপসম্পদা’’তি.

অথ খো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো সন্তিকে অট্ঠ গৰুধম্মে উগ্গহেত্ৱা যেন মহাপজাপতি গোতমী তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা মহাপজাপতিং গোতমিং এতদৱোচ – ‘‘সচে খো ত্ৱং, গোতমি, অট্ঠ গৰুধম্মে পটিগ্গণ্হেয্যাসি, সাৱ তে ভৱিস্সতি উপসম্পদা.

‘‘ৱস্সসতূপসম্পন্নায ভিক্খুনিযা তদহুপসম্পন্নস্স ভিক্খুনো অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্মং কাতব্বং. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘ন ভিক্খুনিযা অভিক্খুকে আৱাসে ৱস্সং ৱসিতব্বং. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘অন্ৱদ্ধমাসং ভিক্খুনিযা ভিক্খুসঙ্ঘতো দ্ৱে ধম্মা পচ্চাসীসিতব্বা – উপোসথপুচ্ছকঞ্চ, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘ৱস্সংৱুট্ঠায ভিক্খুনিযা উভতোসঙ্ঘে তীহি ঠানেহি পৱাৰেতব্বং – দিট্ঠেন ৱা, সুতেন ৱা, পৰিসঙ্কায ৱা. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘গৰুধম্মং অজ্ঝাপন্নায ভিক্খুনিযা উভতোসঙ্ঘে পক্খমানত্তং চৰিতব্বং. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘দ্ৱে ৱস্সানি ছসু ধম্মেসু সিক্খিতসিক্খায সিক্খমানায উভতোসঙ্ঘে উপসম্পদা পৰিযেসিতব্বা. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘ন ভিক্খুনিযা কেনচি পৰিযাযেন ভিক্খু অক্কোসিতব্বো পৰিভাসিতব্বো. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘অজ্জতগ্গে ওৱটো ভিক্খুনীনং ভিক্খূসু ৱচনপথো, অনোৱটো ভিক্খূনং ভিক্খুনীসু ৱচনপথো. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.

‘‘সচে খো ত্ৱং, গোতমি, ইমে অট্ঠ গৰুধম্মে পটিগ্গণ্হেয্যাসি, সাৱ তে ভৱিস্সতি উপসম্পদা’’তি.

‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে আনন্দ, ইত্থী ৱা পুৰিসো ৱা দহৰো, যুৱা, মণ্ডনকজাতিকো সীসংনহাতো উপ্পলমালং ৱা ৱস্সিকমালং ৱা অতিমুত্তকমালং [অধিমত্তকমালং (স্যা.)] ৱা লভিত্ৱা উভোহি হত্থেহি পটিগ্গহেত্ৱা উত্তমঙ্গে সিৰস্মিং পতিট্ঠাপেয্য; এৱমেৱ খো অহং, ভন্তে, আনন্দ ইমে অট্ঠ গৰুধম্মে পটিগ্গণ্হামি যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযে’’তি.

অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘পটিগ্গহিতা, ভন্তে, মহাপজাপতিযা গোতমিযা অট্ঠ গৰুধম্মা, উপসম্পন্না ভগৱতো মাতুচ্ছা’’তি.

‘‘সচে, আনন্দ, নালভিস্স মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জং, চিৰট্ঠিতিকং, আনন্দ, ব্ৰহ্মচৰিযং অভৱিস্স, ৱস্সসহস্সং সদ্ধম্মো তিট্ঠেয্য. যতো চ খো, আনন্দ, মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতো, ন দানি, আনন্দ, ব্ৰহ্মচৰিযং চিৰট্ঠিতিকং ভৱিস্সতি. পঞ্চেৱ দানি, আনন্দ, ৱস্সসতানি সদ্ধম্মো ঠস্সতি.

‘‘সেয্যথাপি, আনন্দ, যানি কানিচি কুলানি বহুত্থিকানি [বহুইত্থিকানি (সী. স্যা.)] অপ্পপুৰিসকানি, তানি সুপ্পধংসিযানি হোন্তি চোৰেহি কুম্ভথেনকেহি; এৱমেৱ খো, আনন্দ, যস্মিং ধম্মৱিনযে লভতি মাতুগামো অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জং, ন তং ব্ৰহ্মচৰিযং চিৰট্ঠিতিকং হোতি.

‘‘সেয্যথাপি, আনন্দ, সম্পন্নে সালিক্খেত্তে সেতট্টিকা নাম ৰোগজাতি নিপততি, এৱং তং সালিক্খেত্তং ন চিৰট্ঠিতিকং হোতি; এৱমেৱ খো, আনন্দ, যস্মিং ধম্মৱিনযে লভতি মাতুগামো অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জং, ন তং ব্ৰহ্মচৰিযং চিৰট্ঠিতিকং হোতি.

‘‘সেয্যথাপি, আনন্দ, সম্পন্নে উচ্ছুক্খেত্তে মঞ্জিট্ঠিকা [মঞ্জেট্ঠিকা (সী. স্যা.)] নাম ৰোগজাতি নিপততি, এৱং তং উচ্ছুক্খেত্তং ন চিৰট্ঠিতিকং হোতি; এৱমেৱ খো, আনন্দ, যস্মিং ধম্মৱিনযে লভতি মাতুগামো অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জং, ন তং ব্ৰহ্মচৰিযং চিৰট্ঠিতিকং হোতি.

‘‘সেয্যথাপি, আনন্দ, পুৰিসো মহতো তড়াকস্স পটিকচ্চেৱ আড়িং বন্ধেয্য যাৱদেৱ উদকস্স অনতিক্কমনায; এৱমেৱ খো, আনন্দ, মযা পটিকচ্চেৱ ভিক্খুনীনং অট্ঠ গৰুধম্মা পঞ্ঞত্তা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযা’’তি.

ভিক্খুনীনং অট্ঠ গৰুধম্মা নিট্ঠিতা.

ভিক্খুনীউপসম্পদানুজাননং

৪০৪. অথ খো মহাপজাপতি গোতমী যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো মহাপজাপতী গোতমী ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কথাহং, ভন্তে, ইমাসু সাকিযানীসু পটিপজ্জামী’’তি? অথ খো ভগৱা মহাপজাপতিং গোতমিং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি. অথ খো মহাপজাপতি গোতমী ভগৱতা ধম্মিযা কথায সন্দস্সিতা সমাদপিতা সমুত্তেজিতা সম্পহংসিতা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনিযো উপসম্পাদেতু’’ন্তি.

অথ খো তা ভিক্খুনিযো মহাপজাপতিং গোতমিং এতদৱোচুং – ‘‘অয্যা অনুপসম্পন্না, মযঞ্চম্হা উপসম্পন্না; এৱঞ্হি ভগৱতা পঞ্ঞত্তং ভিক্খূহি ভিক্খুনিযো উপসম্পাদেতব্বা’’তি. অথ খো মহাপজাপতি গোতমী যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং আনন্দং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো মহাপজাপতি গোতমী আযস্মন্তং আনন্দং এতদৱোচ – ‘‘ইমা মং, ভন্তে আনন্দ, ভিক্খুনিযো এৱমাহংসু – ‘অয্যা অনুপসম্পন্না, মযঞ্চম্হা উপসম্পন্না; এৱঞ্হি ভগৱতা পঞ্ঞত্তং ভিক্খূহি ভিক্খুনিযো উপসম্পাদেতব্বা’’’তি.

অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘মহাপজাপতি, ভন্তে, গোতমী এৱমাহ – ‘ইমা মং, ভন্তে আনন্দ, ভিক্খুনিযো এৱমাহংসু – অয্যা অনুপসম্পন্না, মযঞ্চম্হা উপসম্পন্না; এৱঞ্হি ভগৱতা পঞ্ঞত্তং ভিক্খূহি ভিক্খুনিযো উপসম্পাদেতব্বা’’’তি.

‘‘যদগ্গেন, আনন্দ, মহাপজাপতিযা গোতমিযা অট্ঠ গৰুধম্মা পটিগ্গহিতা, তদেৱ সা [তদেৱস্সা (ক.)] উপসম্পন্না’’তি.

৪০৫. অথ খো মহাপজাপতি গোতমী যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং আনন্দং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো মহাপজাপতি গোতমী আযস্মন্তং আনন্দং এতদৱোচ – ‘‘একাহং, ভন্তে আনন্দ, ভগৱন্তং ৱৰং যাচামি. সাধু, ভন্তে, ভগৱা অনুজানেয্য ভিক্খূনঞ্চ ভিক্খুনীনঞ্চ যথাৱুড্ঢং অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্ম’’ন্তি.

অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘মহাপজাপতি, ভন্তে, গোতমী এৱমাহ – ‘একাহং, ভন্তে আনন্দ, ভগৱন্তং ৱৰং যাচামি. সাধু, ভন্তে, ভগৱা অনুজানেয্য ভিক্খূনঞ্চ ভিক্খুনীনঞ্চ যথাৱুড্ঢং অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্ম’’’ন্তি.

‘‘অট্ঠানমেতং, আনন্দ, অনৱকাসো, যং তথাগতো অনুজানেয্য মাতুগামস্স অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্মং. ইমেহি নাম, আনন্দ, অঞ্ঞতিত্থিযা দুৰক্খাতধম্মা মাতুগামস্স অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্মং ন কৰিস্সন্তি; কিমঙ্গং পন তথাগতো অনুজানিস্সতি মাতুগামস্স অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্ম’’ন্তি?

অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ন, ভিক্খৱে, মাতুগামস্স অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্মং কাতব্বং. যো কৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

অথ খো মহাপজাপতি গোতমী যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো মহাপজাপতি গোতমী ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘যানি তানি, ভন্তে, ভিক্খুনীনং সিক্খাপদানি ভিক্খূহি সাধাৰণানি, কথং মযং, ভন্তে, তেসু সিক্খাপদেসু পটিপজ্জামা’’তি? ‘‘যানি তানি, গোতমি, ভিক্খুনীনং সিক্খাপদানি ভিক্খূহি সাধাৰণানি, যথা ভিক্খূ সিক্খন্তি তথা তেসু সিক্খাপদেসু সিক্খথা’’তি. ‘‘যানি পন তানি, ভন্তে, ভিক্খুনীনং সিক্খাপদানি ভিক্খূহি অসাধাৰণানি, কথং মযং, ভন্তে, তেসু সিক্খাপদেসু পটিপজ্জামা’’তি? ‘‘যানি তানি, গোতমি, ভিক্খুনীনং সিক্খাপদানি ভিক্খূহি অসাধাৰণানি, যথাপঞ্ঞত্তেসু সিক্খাপদেসু সিক্খথা’’তি.

৪০৬. [অ. নি. ৮.৫৩] অথ খো মহাপজাপতি গোতমী যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো মহাপজাপতি গোতমী ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সাধু মে, ভন্তে, ভগৱা সংখিত্তেন ধম্মং দেসেতু, যমহং ভগৱতো ধম্মং সুত্ৱা একা ৱূপকট্ঠা অপ্পমত্তা আতাপিনী পহিতত্তা ৱিহৰেয্য’’ন্তি. ‘‘যে খো ত্ৱং, গোতমি, ধম্মে জানেয্যাসি – ইমে ধম্মা সৰাগায সংৱত্তন্তি নো ৱিৰাগায, সঞ্ঞোগায সংৱত্তন্তি নো ৱিসঞ্ঞোগায, আচযায সংৱত্তন্তি নো অপচযায, মহিচ্ছতায সংৱত্তন্তি নো অপ্পিচ্ছতায, অসন্তুট্ঠিযা সংৱত্তন্তি নো সন্তুট্ঠিযা, সঙ্গণিকায সংৱত্তন্তি নো পৱিৱেকায, কোসজ্জায সংৱত্তন্তি নো ৱীৰিযাৰম্ভায, দুব্ভৰতায সংৱত্তন্তি নো সুভৰতায; একংসেন, গোতমি, ধাৰেয্যাসি – নেসো ধম্মো, নেসো ৱিনযো, নেতং সত্থুসাসনন্তি. যে চ খো ত্ৱং, গোতমি, ধম্মে জানেয্যাসি – ইমে ধম্মা ৱিৰাগায সংৱত্তন্তি নো সৰাগায, ৱিসঞ্ঞোগায সংৱত্তন্তি নো সঞ্ঞোগায, অপচযায সংৱত্তন্তি নো আচযায, অপ্পিচ্ছতায সংৱত্তন্তি নো মহিচ্ছতায, সন্তুট্ঠিযা সংৱত্তন্তি নো অসন্তুট্ঠিযা, পৱিৱেকায সংৱত্তন্তি নো সঙ্গণিকায, ৱীৰিযাৰম্ভায সংৱত্তন্তি নো কোসজ্জায, সুভৰতায সংৱত্তন্তি নো দুব্ভৰতায; একংসেন, গোতমি, ধাৰেয্যাসি – এসো ধম্মো, এসো ৱিনযো, এতং সত্থুসাসন’’ন্তি.

৪০৭. তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনীনং পাতিমোক্খং ন উদ্দিসীযতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং…পে… ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনীনং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতু’’ন্তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো ভিক্খুনীনং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্ব’’ন্তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ ভিক্খুনুপস্সযং উপসঙ্কমিত্ৱা ভিক্খুনীনং পাতিমোক্খং উদ্দিসন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘জাযাযো ইমা ইমেসং, জাৰিযো ইমা ইমেসং, ইদানি ইমে ইমাহি সদ্ধিং অভিৰমিস্সন্তী’’তি! ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বং. যো উদ্দিসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনীহি ভিক্খুনীনং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতু’’ন্তি. ভিক্খুনিযো ন জানন্তি – ‘‘এৱং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্ব’’ন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং আচিক্খিতুং – ‘এৱং পাতিমোক্খং উদ্দিসেয্যাথা’’’তি.

৪০৮. তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো আপত্তিং ন পটিকৰোন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা আপত্তি ন পটিকাতব্বা. যা ন পটিকৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি. ভিক্খুনিযো ন জানন্তি – ‘‘এৱং আপত্তি পটিকাতব্বা’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং আচিক্খিতুং – ‘এৱং আপত্তিং পটিকৰেয্যাথা’’’তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো ভিক্খুনীনং আপত্তি পটিগ্গহেতব্বা’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং আপত্তিং পটিগ্গহেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো ৰথিকাযপি ব্যূহেপি সিঙ্ঘাটকেপি ভিক্খুং পস্সিত্ৱা পত্তং ভূমিযং নিক্খিপিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা আপত্তিং পটিকৰোন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘জাযাযো ইমা ইমেসং, জাৰিযো ইমা ইমেসং, ৰত্তিং ৱিমানেত্ৱা ইদানি খমাপেন্তী’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং আপত্তি পটিগ্গহেতব্বা. যো পটিগ্গণ্হেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনীহি ভিক্খুনীনং আপত্তিং পটিগ্গহেতু’’ন্তি. ভিক্খুনিযো ন জানন্তি – ‘‘এৱং আপত্তি পটিগ্গহেতব্বা’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং আচিক্খিতুং – ‘এৱং আপত্তিং পটিগ্গণ্হেয্যাথা’’’তি.

৪০৯. তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনীনং কম্মং ন কৰিযতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনীনং কম্মং কাতু’’ন্তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো ভিক্খুনীনং কম্মং কাতব্ব’’ন্তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং কম্মং কাতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন কতকম্মা ভিক্খুনিযো ৰথিকাযপি ব্যূহেপি সিঙ্ঘাটকেপি ভিক্খুং পস্সিত্ৱা পত্তং ভূমিযং নিক্খিপিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা খমাপেন্তি ‘এৱং নূন কাতব্ব’ন্তি মঞ্ঞমানা. মনুস্সা তথেৱ উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘জাযাযো ইমা ইমেসং, জাৰিযো ইমা ইমেসং, ৰত্তিং ৱিমানেত্ৱা ইদানি খমাপেন্তী’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং কম্মং কাতব্বং. যো কৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনীহি ভিক্খুনীনং কম্মং কাতু’’ন্তি. ভিক্খুনিযো ন জানন্তি – ‘‘এৱং কম্মং কাতব্ব’’ন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং আচিক্খিতুং – ‘এৱং কম্মং কৰেয্যাথা’’’তি.

৪১০. তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো সঙ্ঘমজ্ঝে ভণ্ডনজাতা কলহজাতা ৱিৱাদাপন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং মুখসত্তীহি ৱিতুদন্তা ৱিহৰন্তি. ন সক্কোন্তি তং অধিকৰণং ৱূপসমেতুং. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং অধিকৰণং ৱূপসমেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ ভিক্খুনীনং অধিকৰণং ৱূপসমেন্তি. তস্মিং খো পন অধিকৰণে ৱিনিচ্ছিযমানে দিস্সন্তি ভিক্খুনিযো কম্মপ্পত্তাযোপি আপত্তিগামিনিযোপি. ভিক্খুনিযো এৱমাহংসু – ‘‘সাধু, ভন্তে, অয্যাৱ ভিক্খুনীনং কম্মং কৰোন্তু, অয্যাৱ ভিক্খুনীনং আপত্তিং পটিগ্গণ্হন্তু; এৱঞ্হি ভগৱতা পঞ্ঞত্তং ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং অধিকৰণং ৱূপসমেতব্ব’’ন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং কম্মং আৰোপেত্ৱা ভিক্খুনীনং নিয্যাদেতুং – ভিক্খুনীহি ভিক্খুনীনং কম্মং কাতুং, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং আপত্তিং আৰোপেত্ৱা ভিক্খুনীনং নিয্যাদেতুং, ভিক্খুনীহি ভিক্খুনীনং আপত্তিং পটিগ্গহেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন উপ্পলৱণ্ণায ভিক্খুনিযা অন্তেৱাসিনী ভিক্খুনী সত্ত ৱস্সানি ভগৱন্তং অনুবন্ধা হোতি ৱিনযং পৰিযাপুণন্তী. তস্সা মুট্ঠস্সতিনিযা গহিতো গহিতো মুস্সতি. অস্সোসি খো সা ভিক্খুনী – ‘‘ভগৱা কিৰ সাৱত্থিং গন্তুকামো’’তি. অথ খো তস্সা ভিক্খুনিযা এতদহোসি – ‘‘অহং খো সত্ত ৱস্সানি ভগৱন্তং অনুবন্ধিং ৱিনযং পৰিযাপুণন্তী. তস্সা মে মুট্ঠস্সতিনিযা গহিতো গহিতো মুস্সতি. দুক্কৰং খো পন মাতুগামেন যাৱজীৱং সত্থাৰং অনুবন্ধিতুং. কথং নু খো মযা পটিপজ্জিতব্ব’’ন্তি? অথ খো সা ভিক্খুনী ভিক্খুনীনং এতমত্থং আৰোচেসি. ভিক্খুনিযো ভিক্খূনং এতমত্থং আৰোচেসুং. ভিক্খূ ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ভিক্খুনীনং ৱিনযং ৱাচেতু’’ন্তি.

পঠমভাণৱাৰো নিট্ঠিতো.