৩. যুত্তিহাৰসম্পাতৱিভাৱনা
৬৫. যেন যেন ৱিচযহাৰসম্পাতেন সুত্তপ্পদেসত্থা আচৰিযেন ৱিচযিতব্বা, অম্হেহি চ ঞাতা, সো ৱিচযহাৰসম্পাতো পৰিপুণ্ণো, ‘‘কতমো যুত্তিহাৰসম্পাতো’’তি পুচ্ছিতব্বত্তা ‘‘তত্থ কতমো যুত্তিহাৰসম্পাতো’’তিআদি ৱুত্তং. অট্ঠকথাযং পন – ‘‘এৱং নানানযেহি ৱিচযহাৰসম্পাতং ৱিত্থাৰেত্ৱা ইদানি যুত্তিহাৰসম্পাতাদীনি দস্সেতুং ‘তত্থ কতমো যুত্তিহাৰসম্পাতো’তিআদি আৰদ্ধ’’ন্তি (নেত্তি. অট্ঠ. ৬৫) ৱুত্তং. তত্থাতি তেসু দেসনাহাৰসম্পাতাদীসু সোড়সসু হাৰসম্পাতেসু কতমো সংৱণ্ণনাৱিসেসো যুত্তিহাৰসম্পাতো নামাতি পুচ্ছতি, পুচ্ছিত্ৱা যস্মিং সুত্তপ্পদেসে ৱুত্তানং অত্থানং যুত্তিভাৱো ৱিচাৰেতব্বো, তং সুত্তপ্পদেসং নীহৰিতুং –
‘‘তস্মা ৰক্খিতচিত্তস্স, সম্মাসঙ্কপ্পগোচৰো;
সম্মাদিট্ঠিপুৰেক্খাৰো, ঞত্ৱান উদযব্বযং;
থিনমিদ্ধাভিভূ ভিক্খু, সব্বা দুগ্গতিযো জহে’’তি. (উদা. ৩২; নেত্তি. ৩১, ৭৮) –
ৱুত্তং. তস্সং গাথাযং তস্মা অৰক্খিতচিত্তস্স মাৰৱসানুগতত্তা সতিসংৱৰইন্দ্ৰিযসংৱৰাদিৱসেন ভিক্খু ৰক্খিতচিত্তো অস্স ভৱেয্য, তস্মা কামৱিতক্কাদিমিচ্ছাসঙ্কপ্পগোচৰস্স মাৰৱসানুগতত্তা নেক্খম্মসঙ্কপ্পাদিৱসেন ভিক্খু সম্মাসঙ্কপ্পগোচৰো অস্স ভৱেয্য, তস্মা মিচ্ছাদিট্ঠিহতচিত্তস্স মাৰৱসানুগতত্তা যোনিসোমনসিকাৰেন ভিক্খু উদযব্বযং ঞত্ৱান সম্মাদিট্ঠিপুৰেক্খাৰো অস্স ভৱেয্য, তস্মা থিনমিদ্ধেন হতচিত্তস্স মাৰৱসানুগতত্তা ৱীৰিযৱসেন ভিক্খু থিনমিদ্ধাভিভূ অস্স ভৱেয্য, তাদিসো ভিক্খু সব্বা দুগ্গতিযো জহে জহিস্সতীতি অত্থো ৱেদিতব্বো.
‘‘তস্সং গাথাযং কথং যুত্তিভাৱো ৱিচাৰেতব্বো’’তি ৱত্তব্বত্তা ‘‘তস্মা ৰক্খিতচিত্তস্সা’’তিআদি ৱুত্তং. ৰক্খিতচিত্তস্স সম্মাসঙ্কপ্পগোচৰো ভৱিস্সতীতি অত্থো যুজ্জতি এৱ, নো ন যুজ্জতি. মিচ্ছাসঙ্কপ্পানম্পি জহিতত্তা সম্মাদিট্ঠিপুৰেক্খাৰো হুত্ৱা ৱিহৰন্তো উদযব্বযং পটিৱিজ্ঝিস্সতীতি অত্থো যুজ্জতি সম্মাদিট্ঠিপুৰেক্খাৰস্স উদযব্বযানুপস্সনাসম্ভৱতো. উদযব্বযং পটিৱিজ্ঝন্তো সব্বা দুগ্গতিযো জহিস্সতীতি অত্থো যুজ্জতি উদযব্বযানুপস্সনানুক্কমেন অৰিযমগ্গসম্ভৱতো. সব্বা দুগ্গতিযো জহন্তো সব্বানি দুগ্গতিৱিনিপাতভযানি সমতিক্কমিস্সতীতি অত্থো যুজ্জতি সব্বেসং দুগ্গতিৱিনিপাতভযানং অনুপ্পজ্জনতো.
‘‘এত্তকোৱ যুত্তিহাৰসম্পাতো পৰিপুণ্ণো’’তি ৱত্তব্বত্তা ‘‘নিযুত্তো যুত্তিহাৰসম্পাতো’’তি ৱুত্তং. যেন যেন সংৱণ্ণনাৱিসেসভূতেন যুত্তিহাৰসম্পাতেন সুত্তপ্পদেসত্থানং যুত্তিভাৱো ৱিচাৰেতব্বো, সো সো সংৱণ্ণনাৱিসেসভূতো যুত্তিহাৰসম্পাতো নিযুত্তো যথাৰহং নিদ্ধাৰেত্ৱা যুজ্জিতব্বোতি অত্থো গহেতব্বোতি.
ইতি যুত্তিহাৰসম্পাতে সত্তিবলানুৰূপা ৰচিতা
ৱিভাৱনা নিট্ঠিতা.
পণ্ডিতেহি পন…পে… গহেতব্বোতি.