১৩. সোধনহাৰৱিভঙ্গৱিভাৱনা

৪৫. যেন যেন সংৱণ্ণনাৱিসেসভূতেন ওতৰণহাৰৱিভঙ্গেন ওতৰেতব্বা সুত্তত্থা ৱিভত্তা, সো সংৱণ্ণনাৱিসেসভূতো ৱিভঙ্গো পৰিপুণ্ণো, ‘‘কতমো সোধনহাৰৱিভঙ্গো’’তি পুচ্ছিতব্বত্তা ‘‘তত্থ কতমো সোধনো হাৰো’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ তত্থাতি তেসু নিদ্দিট্ঠেসু সোড়সসু দেসনাহাৰাদীসু কতমো সংৱণ্ণনাৱিসেসো সোধনো হাৰো সোধনহাৰৱিভঙ্গো নামাতি পুচ্ছতি. ‘‘ৱিস্সজ্জিতম্হি পঞ্হে’’তিআদিনিদ্দেসস্স ইদানি মযা ৱুচ্চমানো ‘‘যথা আযস্মা অজিতো’’তিআদিকো ৱিত্থাৰসংৱণ্ণনাৱিসেসো সোধনহাৰৱিভঙ্গো নামাতি গহেতব্বো. ‘‘কথং তত্থ পঞ্হে সোধনো হাৰো ৱিঞ্ঞাতব্বো’’তি ৱত্তব্বত্তা ‘‘যথা আযস্মা’’তিআদি ৱুত্তং. যথা যেন পকাৰেন আযস্মা অজিতো পাৰাযনে ভগৱন্তং পঞ্হং পুচ্ছতি, তথা তেন পকাৰেন ৱিস্সজ্জিতম্হি পঞ্হে অযং সোধনো হাৰো ৱিঞ্ঞাতব্বোতি. ‘‘নিযমেত্ৱা ৱিভজেহী’’তি ৱত্তব্বত্তা নিযমেত্ৱা ৱিভজিতুং ‘‘কেনস্সূ’’তিআদি ৱুত্তং. গাথাত্থো ৱুত্তোৱ.

‘‘কেনস্সু নিৱুতো লোকো, কেনস্সু নপ্পকাসতি;

কিস্সাভিলেপনং ব্ৰূসি, কিংসু তস্স মহব্ভয’’ন্তি. –

পুচ্ছাৱসেন পৱত্তগাথাযঞ্চ –

‘‘অৱিজ্জায নিৱুতো লোকো, (অজিতাতি ভগৱা,)

ৱিৱিচ্ছা পমাদা নপ্পকাসতি;

জপ্পাভিলেপনং ব্ৰূমি, দুক্খমস্স মহব্ভয’’ন্তি. –

ৱিস্সজ্জনৱসেন পৱত্তগাথাযঞ্চাতি ইমাসু দ্ৱীসু গাথাসু ‘‘কেনস্সু নিৱুতো লোকো’’তি ইমিনা পদেন পঞ্হে পুচ্ছিতে ‘‘অৱিজ্জায নিৱুতো লোকো’’তি ইমিনা পদেন ভগৱা ‘‘কেনস্সু নিৱুতো লোকো’’তি পদং তদত্থে অঞ্ঞাণসংসযাদিমলানং অপনযনেন সোধেতি. তদত্থে হি ৱিস্সজ্জিতে অঞ্ঞাণসংসযাদীনং অভাৱতো অত্থো সোধিতো নাম, অত্থে চ সোধিতে পদম্পি সোধিতংযেৱ. তেনাহ অট্ঠকথাযং – ‘‘তদত্থস্স ৱিস্সজ্জনতো’’তি (নেত্তি. অট্ঠ. ৪৫), টীকাযঞ্চ ‘‘তব্বিসযঅঞ্ঞাণসংসযাদিমলাপনযনেন সোধেতী’’তি ৱুত্তং. নো চ আৰম্ভন্তি পুচ্ছিতুং আৰভিতব্বং সব্বগাথাপদং, গাথাত্থং ৱা, ঞাতুং ইচ্ছিতস্স সব্বস্স অত্থস্স ৱিস্সজ্জনৱসেন অপৰিযোসিতত্তা ভগৱা ‘‘অৱিজ্জায নিৱুতো লোকো’’তি এত্তকেনেৱ পদেন সোধেতি. সেসেসুপি এস নযো.

‘‘কিংসু তস্স মহব্ভয’’ন্তি ইমিনা পদেন পঞ্হে পুচ্ছিতে ‘‘দুক্খমস্স মহব্ভয’’ন্তি পদেন ভগৱতা আৰম্ভো ঞাতুং ইচ্ছিতো অত্থো সুদ্ধো সোধিতো হোতি. সেসগাথাসুপি এসেৱ নযো.

যত্থ পঞ্হে এৱং নিৰৱসেসৱিস্সজ্জনৱসেন আৰম্ভো সুদ্ধো সোধিতো ভৱতি, সো পঞ্হো ৱিস্সজ্জিতো সোধিতো ভৱতি. যত্থ পঞ্হে এৱং নিৰৱসেসৱিস্সজ্জনৱসেন আৰম্ভো যাৱ অসুদ্ধো অসোধিতো ভৱতি, তাৱ সো পঞ্হো ৱিস্সজ্জিতো সোধিতো ন ভৱতীতি যোজনা. ‘‘তেনাহা’’তিআদ্যানুসন্ধ্যাদ্যত্থো চেৱ ‘‘নিযুত্তো সোধনো হাৰো’’তি অনুসন্ধ্যাদ্যত্থো চ ৱুত্তনযানুসাৰেন ৱেদিতব্বো.

ইতি সোধনহাৰৱিভঙ্গে সত্তিবলানুৰূপা ৰচিতা

ৱিভাৱনা নিট্ঠিতা.

পণ্ডিতেহি পন অট্ঠকথাটীকানুসাৰেন গম্ভীৰত্থো ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা গহেতব্বোতি.