২. পৱত্তিৱাৰৱণ্ণনা
১৯. সঙ্খাৰানং পুগ্গলানঞ্চ ওকাসত্তাতি সম্পযুত্তানং নিস্সযপচ্চযতায, সঙ্খাৰানং সমাপজ্জিতব্বতায পুগ্গলানং ঝানস্স ওকাসতা ৱেদিতব্বা, ভূমি পন যদগ্গেন পুগ্গলানং ওকাসো, তদগ্গেন সঙ্খাৰানম্পি ওকাসো. ‘‘দুতিযে ঝানে ততিযে ঝানে’’তিআদিনা ঝানং, ‘‘কামাৱচৰে ৰূপাৱচৰে’’তিআদিনা ভূমি চ ৱিসুং ওকাসভাৱেন গহিতা. ইতীতি হেতুঅত্থো, যস্মা ঝানম্পি ওকাসভাৱেন গহিতং, তস্মাতি অত্থো. পুগ্গলৱাৰে চ ওকাসৱসেন পুগ্গলগ্গহণেতি পুগ্গলৱাৰে চ যদা পুগ্গলোকাসসঙ্খাৰাদীনং ওকাসভাৱেন গয্হতি, তদা তেসং দ্ৱিন্নং ওকাসানং ৱসেন গয্হনং হোতীতি যত্থ সো পুগ্গলো, যঞ্চ তস্মিং পুগ্গলে ঝানং উপলব্ভতি, তেসং দ্ৱিন্নং ভূমিঝানসঙ্খাতানং ওকাসানং ৱসেন যথাৰহং কাযসঙ্খাৰাদীনং গহণং কথনং হোতীতি. তস্মাতি যস্মা এতদেৱ, তস্মা. দুতিযততিযজ্ঝানোকাসৱসেনাতি দুতিযততিযজ্ঝানসঙ্খাতওকাসৱসেন গহিতা. কথং? ‘‘ৱিনা ৱিতক্কৱিচাৰেহি অস্সাসপস্সাসানং উপ্পাদক্খণে’’তি এৱং গহিতা পুগ্গলা ৱিসেসেত্ৱা দস্সিতা. কেন? তেনেৱ ৱিতক্কৱিচাৰৰহিতঅস্সাসপস্সাসুপ্পাদক্খণেনাতি যোজেতব্বং.
পঠমকোট্ঠাসে ঝানোকাসৱসেন পুগ্গলদস্সনং কতন্তি ৱুত্তং ‘‘পুন…পে… দস্সেতী’’তি. ভূমিওকাসৱসেন পুগ্গলং দস্সেতীতি সম্বন্ধো. দ্ৱিপ্পকাৰানন্তি ঝানভূমিওকাসভেদেন দুৱিধানং. তেসন্তি পুগ্গলানং. ‘‘পঠমং ঝানং সমাপন্নানং কামাৱচৰান’’ন্তি চ ইদং নিৱত্তেতব্বগহেতব্বসাধাৰণৱচনং, তস্স চ অৱচ্ছেদকং ‘‘অস্সাসপস্সাসানং উপ্পাদক্খণে’’তি ইদন্তি ৱুত্তং ‘‘ৱিসেস…পে… খণে’’তি. তেন ৱিসেসনেন. কামাৱচৰানম্পীতি পি-সদ্দো সম্পিণ্ডনত্থো. তেন ন কেৱলং ৰূপাৰূপাৱচৰেসু পঠমজ্ঝানং সমাপন্নানং, অথ খো কামাৱচৰানম্পীতি ৱুত্তমেৱত্থং সম্পিণ্ডেতি. কীদিসানং কামাৱচৰানন্তি আহ ‘‘গব্ভগতাদীন’’ন্তি. আদি-সদ্দেন উদকনিমুগ্গৱিসঞ্ঞিভূতা সঙ্গহিতা, ন মতচতুত্থজ্ঝানসমাপন্ননিৰোধসমাপন্না. তে হি অকামাৱচৰতায ৱিয ৰূপাৰূপভৱসমঙ্গিনো ৱিতক্কৱিচাৰুপ্পত্তিযাৱ নিৱত্তিতা. একন্তিকত্তাতি অস্সাসপস্সাসাভাৱস্স একন্তিকত্তা. নিদস্সিতাতি ৰূপাৰূপাৱচৰা নিদস্সনভাৱেন ৱুত্তা, ন তব্বিৰহিতানং অঞ্ঞেসং অভাৱতোতি অধিপ্পাযো. পঠমজ্ঝানোকাসা অস্সাসপস্সাসৱিৰহৱিসিট্ঠাতি যোজনা. পঠমঞ্চেত্থ পঠমজ্ঝানসমঙ্গীনং ৰূপাৰূপাৱচৰানং গহণং, দুতিযং যথাৱুত্তগব্ভগতাদীনং. ইমিনা নযেনাতি য্ৱাযং ‘‘সঙ্খাৰানং পুগ্গলানঞ্চা’’তিআদিনা ঝানোকাসভূমিওকাসৱসেন পুগ্গলৱিভাগনযো ৱুত্তো, ইমিনা নযেন উপাযেন. সব্বত্থ সব্বপুচ্ছাসু.
২১. এতস্মিং পন অত্থে সতীতি য্ৱাযং উপ্পত্তিভূমিযা ঝানং ৱিসেসেত্ৱা অত্থো ৱুত্তো, এতস্মিং অত্থে গয্হমানে অঞ্ঞত্থপি উপ্পত্তিভূমিযা ঝানং ৱিসেসিতব্বং ভৱেয্য, তথা চ অনিট্ঠং আপজ্জতীতি দস্সেন্তো ‘‘চতুত্থজ্ঝানে’’তিআদিমাহ. কিং পন তং অনিট্ঠন্তি আহ ‘‘ভূমীনং ওকাসভাৱস্সেৱ অগ্গহিততাপত্তিতো’’তি. যত্থ যত্থ হি ঝানং গয্হতি, তত্থ তত্থ তং উপ্পত্তিভূমিযা ৱিসেসিতব্বং হোতি. তথা সতি ঝানোকাসোৱ গহিতো সিযা, ন ভূমিওকাসো গুণভূতত্তা. কিঞ্চ ‘‘চতুত্থজ্ঝানে ৰূপাৱচৰে অৰূপাৱচৰে’’তি এত্থ ৰূপাৰূপভূমিযা চতুত্থজ্ঝানে ৱিসেসিযমানে তদেকদেসোৱ ওকাসৱসেন গহিতো সিযা, ন সব্বং চতুত্থজ্ঝানং. তেনাহ ‘‘সব্বচতুত্থজ্ঝানস্স ওকাসৱসেন অগ্গহিততাপত্তিতো চা’’তি. ঝানভূমোকাসানন্তি ঝানোকাসভূমিওকাসানং.
ননু চ ঝানভূমিওকাসে অসঙ্কৰতো যোজিযমানে ন সব্বস্মিং পঠমজ্ঝানোকাসে কাযসঙ্খাৰো ৱচীসঙ্খাৰো চ অত্থি, তথা সব্বস্মিং কামাৱচৰোকাসেতি চোদনুপ্পত্তিং সন্ধায তস্স পৰিহাৰং ৱত্তুং ‘‘যদিপী’’তিআদিমাহ. তত্থাতি পঠমজ্ঝানোকাসে কামাৱচৰোকাসে চ. তংদ্ৱযুপ্পত্তীতি তস্স কাযৱচীসঙ্খাৰদ্ৱযস্স উপ্পত্তি. ওকাসদ্ৱযস্স অসঙ্কৰতো গহণে অযঞ্চ গুণো লদ্ধো হোতীতি আহ ‘‘ৱিসুং…পে… ন ৱত্তব্বং হোতী’’তি. তত্থ অঙ্গমত্তৱসেনাতি ৱিতক্কাদিঝানঙ্গমত্তৱসেন. তত্থ ৱত্তব্বং অট্ঠকথাযং ৱুত্তমেৱ. ৱিতক্কৰহিতোপি ৱিচাৰো ৱচীসঙ্খাৰোযেৱাতি আহ ‘‘অৱিতক্ক…পে… গচ্ছতী’’তি. মুদ্ধভূতং দুতিযজ্ঝানন্তি চতুক্কনযে দুতিযজ্ঝানমাহ. তঞ্হি সকলক্খোভকৰধম্মৱিগমেন ৱিতক্কেকঙ্গপ্পহাযিকতো সাতিসযত্তা ‘‘মুদ্ধভূত’’ন্তি ৱত্তব্বতং লভতি. অসঞ্ঞসত্তা ৱিযাতি ইদং ৱিসদিসুদাহৰণং দট্ঠব্বং.
৩৭. আৱজ্জনতো পুব্বে পৱত্তং সব্বং চিত্তং পটিসন্ধিচিত্তেন সমানগতিকত্তা একং কত্ৱা ৱুত্তং ‘‘পঠমতো’’তি. তেনাহ ‘‘অৱিতক্কঅৱিচাৰতো’’তিআদি. চিত্তসঙ্খাৰস্স আদিদস্সনত্থন্তি সুদ্ধাৱাসে চিত্তসঙ্খাৰস্স আদিদস্সনত্থং. তথা ‘‘ৱচীসঙ্খাৰস্স আদিদস্সনত্থ’’ন্তি এত্থাপি.
পৱত্তিৱাৰৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সঙ্খাৰযমকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.