৮. ৰূপিযসিক্খাপদৱণ্ণনা
৫৮৩-৫৮৪. ৰূপিযসিক্খাপদে পন সত্থুৱণ্ণোতি সত্থুনা সমানৱণ্ণো. সত্থুনো ৱণ্ণো সত্থুৱণ্ণো, সত্থুৱণ্ণো ৱিয ৱণ্ণো অস্সাতি সত্থুৱণ্ণোতি মজ্ঝপদলোপীসমাসো দট্ঠব্বো. পাকতিকো নাম এতৰহি পকতিকহাপণো. ৰুক্খফলবীজমযোতি তিন্তিণিকাদিৰুক্খানং ফলবীজেন কতো. ইচ্চেতং সব্বম্পীতি যথাৱুত্তভেদং সব্বম্পি চতুব্বিধং নিস্সগ্গিযৱত্থু হোতীতি সম্বন্ধো. জাতৰূপমাসকোতি সুৱণ্ণকহাপণো.
গণ্হেয্যাতি অত্তনো অত্থায দীযমানং ৱা কত্থচি ঠিতং ৱা নিপ্পৰিগ্গহং দিস্ৱা সযং গণ্হেয্য. ‘‘ইদং অয্যস্স হোতূ’’তি এৱং সম্মুখা ৱা ‘‘অসুকস্মিং নাম ঠানে মম হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণং অত্থি, তং তুয্হং হোতূ’’তি এৱং পৰম্মুখা ঠিতং ৱা কেৱলং ৱাচায ৱা হত্থমুদ্দায ৱা ‘‘তুয্হ’’ন্তি ৱত্ৱা পৰিচ্চত্তস্স কাযৱাচাহি অপ্পটিক্খিপিত্ৱা চিত্তেন সাদিযনং উপনিক্খিত্তসাদিযনং নাম. ‘‘সাদিযতী’’তি ৱুত্তমেৱত্থং ৱিভাৱেতি ‘‘গণ্হিতুকামো হোতী’’তি. ‘‘ইদং গুত্তট্ঠান’’ন্তি আচিক্খিতব্বন্তি পচ্চযপৰিভোগংযেৱ সন্ধায আচিক্খিতব্বং. ‘‘ইধ নিক্খিপাহী’’তি ৱুত্তে ‘‘উগ্গণ্হাপেয্য ৱা’’তি ৱুত্তলক্খণেন নিস্সগ্গিযং হোতীতি আহ – ‘‘ইধ নিক্খিপাহীতি ন ৱত্তব্ব’’ন্তি. পৰতো ‘‘ইমং গণ্হা’’তি ন ৱত্তব্বন্তি এত্থাপি এসেৱ নযো. কপ্পিযঞ্চ অকপ্পিযঞ্চ নিস্সায ঠিতমেৱ হোতীতি যস্মা ততো উপ্পন্নপচ্চযপৰিভোগো কপ্পতি, তস্মা কপ্পিযং নিস্সায ঠিতং. যস্মা পন দুব্বিচাৰণায ততো উপ্পন্নপচ্চযপৰিভোগোপি ন কপ্পতি, তস্মা অকপ্পিযং নিস্সায ঠিতন্তি ৱেদিতব্বং.
ন তেন কিঞ্চি কপ্পিযভণ্ডং চেতাপিতন্তি এত্থ চেতাপিতং চে, নত্থি পৰিভোগুপাযো, তস্মা এৱং ৱুত্তং. অকপ্পিযঞ্হি নিস্সগ্গিযং ৱত্থুং উগ্গণ্হিত্ৱা তং অনিস্সজ্জিত্ৱাৱ চেতাপিতং কপ্পিযভণ্ডং সঙ্ঘস্স নিস্সট্ঠম্পি সব্বেসং ন কপ্পতি. কেচি পন ‘‘যস্মা নিস্সগ্গিযং ৱত্থুং পটিগ্গহেত্ৱা চেতাপিতং কপ্পিযভণ্ডং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামীতি নিস্সট্ঠং ৱিনাৱ উপাযং পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতি, তস্মা ‘ন তেন কিঞ্চি কপ্পিযভণ্ডং চেতাপিত’ন্তি ৱুত্ত’’ন্তি ৱদন্তি. ‘‘আৰামিকানং ৱা পত্তভাগন্তি ইদং গিহীনং হত্থগতোপি সোযেৱ ভাগোতি কত্ৱা ৱুত্তং. সচে পন তেন অঞ্ঞং পৰিৱত্তেত্ৱা আৰামিকা দেন্তি, পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতী’’তি মজ্ঝিমগণ্ঠিপদে চূড়গণ্ঠিপদে চ ৱুত্তং. ততো হৰিত্ৱাতি অঞ্ঞেসং পত্তভাগতো হৰিত্ৱা. কসিণপৰিকম্মন্তি আলোককসিণপৰিকম্মং. মঞ্চপীঠাদীনি ৱাতি এত্থ ‘‘ততো গহিতমঞ্চপীঠাদীনি পৰিৱত্তেত্ৱা অঞ্ঞং চে গহিতং, ৱট্টতী’’তি ৱদন্তি. ছাযাপীতি ভোজনসালাদীনং ছাযাপি. পৰিচ্ছেদাতিক্কন্তাতি গেহপৰিচ্ছেদং অতিক্কন্তা, ছাযায গতগতট্ঠানং গেহং নাম ন হোতীতি অধিপ্পাযো. মগ্গেনপীতি এত্থ ‘‘সচে অঞ্ঞো মগ্গো নত্থি, মগ্গং অধিট্ঠহিত্ৱা গন্তুং ৱট্টতী’’তি ৱদন্তি. কীতাযাতি তেন ৱত্থুনা কীতায. উপনিক্খেপং ঠপেত্ৱা সঙ্ঘো পচ্চযে পৰিভুঞ্জতীতি সচে উপাসকো ‘‘অতিবহু এতং হিৰঞ্ঞং, ইদং, ভন্তে, অজ্জেৱ ন ৱিনাসেতব্ব’’ন্তি ৱত্ৱা সযং উপনিক্খেপং ঠপেতি, অঞ্ঞেন ৱা ঠপাপেতি, এতং উপনিক্খেপং ঠপেত্ৱা ততো উদযং পৰিভুঞ্জন্তো সঙ্ঘো পচ্চযে পৰিভুঞ্জতি, তেন ৱত্থুনা গহিতত্তা ‘‘অকপ্পিয’’ন্তি ৱুত্তং.
৫৮৫. পতিতোকাসং অসমন্নাহৰন্তেন পাতেতব্বন্তি ইদং নিৰপেক্খভাৱদস্সনপৰন্তি ৱেদিতব্বং, তস্মা পতিতট্ঠানে ঞাতেপিস্স গূথং ছড্ডেন্তস্স ৱিয নিৰপেক্খভাৱোযেৱেত্থ পমাণন্তি ৱেদিতব্বং. অসন্তসম্ভাৱনাযাতি অত্তনি অৱিজ্জমানউত্তৰিমনুস্সধম্মাৰোচনং সন্ধায ৱুত্তং. থেয্যপৰিভোগো নাম অনৰহস্স পৰিভোগো. ভগৱতা হি অত্তনো সাসনে সীলৱতো পচ্চযা অনুঞ্ঞাতা, ন দুস্সীলস্স. দাযকানম্পি সীলৱতো এৱ পৰিচ্চাগো, ন দুস্সীলস্স অত্তনো কাৰানং মহপ্ফলভাৱস্স পচ্চাসীসনতো. ইতি সত্থাৰা অননুঞ্ঞাতত্তা দাযকেহি চ অপৰিচ্চত্তত্তা দুস্সীলস্স পৰিভোগো থেয্যপৰিভোগো. ইণৱসেন পৰিভোগো ইণপৰিভোগো, পটিগ্গাহকতো দক্খিণাৱিসুদ্ধিযা অভাৱতো ইণং গহেত্ৱা পৰিভোগো ৱিযাতি অত্থো. তস্মাতি ‘‘সীলৱতো’’তিআদিনা ৱুত্তমেৱত্থং কাৰণভাৱেন পচ্চামসতি. চীৱৰং পৰিভোগে পৰিভোগেতি কাযতো মোচেত্ৱা মোচেত্ৱা পৰিভোগে. পুৰেভত্ত…পে… পচ্ছিমযামেসু পচ্চৱেক্খিতব্বন্তি সম্বন্ধো. তথা অসক্কোন্তেন যথাৱুত্তকালৱিসেসৱসেন একস্মিং দিৱসে চতুক্খত্তুং তিক্খত্তুং দ্ৱিক্খত্তুং সকিংযেৱ ৱা পচ্চৱেক্খিতব্বং.
সচস্স অপচ্চৱেক্খতোৱ অৰুণো উগ্গচ্ছতি, ইণপৰিভোগট্ঠানে তিট্ঠতীতি এত্থ ‘‘হিয্যো যং মযা চীৱৰং পৰিভুত্তং, তং যাৱদেৱ সীতস্স পটিঘাতায…পে… হিৰিকোপীনপ্পটিচ্ছাদনত্থং, হিয্যো যো মযা পিণ্ডপাতো পৰিভুত্তো, সো নেৱ দৱাযাতিআদিনা সচে অতীতপৰিভোগপচ্চৱেক্খণং ন কৰেয্য, ইণপৰিভোগট্ঠানে তিট্ঠতী’’তি ৱদন্তি, ৱীমংসিতব্বং. সেনাসনম্পি পৰিভোগে পৰিভোগেতি পৱেসে পৱেসে. এৱং পন অসক্কোন্তেন পুৰেভত্তাদীসু পচ্চৱেক্খিতব্বং. তং হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ সক্কা ৱিঞ্ঞাতুন্তি ইধ ৱিসুং ন ৱুত্তং. সতিপচ্চযতাতি সতিযা পচ্চযভাৱো, পটিগ্গহণস্স পৰিভোগস্স চ পচ্চৱেক্খণসতিযা পচ্চযভাৱো যুজ্জতি, পচ্চৱেক্খিত্ৱাৱ পটিগ্গহেতব্বং পৰিভুঞ্জিতব্বঞ্চাতি অত্থো. তেনেৱাহ ‘‘সতিং কত্ৱা’’তিআদি. এৱং সন্তেপীতি যদিপি দ্ৱীসুপি ঠানেসু পচ্চৱেক্খণা যুত্তা, এৱং সন্তেপি. অপৰে পনাহু ‘‘সতিপচ্চযতাতি সতিভেসজ্জপৰিভোগস্স পচ্চযভাৱে পচ্চযেতি অত্থো. এৱং সন্তেপীতি পচ্চযে সতিপী’’তি, তং তেসং মতিমত্তং. তথা হি পচ্চযসন্নিস্সিতসীলং পচ্চৱেক্খণায ৱিসুজ্ঝতি, ন পচ্চযসব্ভাৱমত্তেন.
ননু চ ‘‘পৰিভোগে কৰোন্তস্স অনাপত্তী’’তি ইমিনা পাতিমোক্খসংৱৰসীলং ৱুত্তং, তস্মা পচ্চযসন্নিস্সিতসীলস্স পাতিমোক্খসংৱৰসীলস্স চ কো ৱিসেসোতি? ৱুচ্চতে – পুৰিমেসু তাৱ তীসু পচ্চযেসু ৱিসেসো পাকটোযেৱ, গিলানপচ্চযে পন যথা ৱতিং কত্ৱা ৰুক্খমূলে গোপিতে তস্স ফলানিপি ৰক্খিতানিযেৱ হোন্তি, এৱমেৱ পচ্চৱেক্খণায পচ্চযসন্নিস্সিতসীলে ৰক্খিতে তপ্পটিবদ্ধং পাতিমোক্খসংৱৰসীলম্পি নিপ্ফন্নং নাম হোতি. গিলানপচ্চযং অপচ্চৱেক্খিত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তস্স সীলং ভিজ্জমানং পাতিমোক্খসংৱৰসীলমেৱ ভিজ্জতি, পচ্চযসন্নিস্সিতসীলং পন পচ্ছাভত্তপুৰিমযামাদীসু যাৱ অৰুণুগ্গমনা অপচ্চৱেক্খন্তস্সেৱ ভিজ্জতি. পুৰেভত্তঞ্হি অপচ্চৱেক্খিত্ৱাপি গিলানপচ্চযং পৰিভুঞ্জন্তস্স অনাপত্তি, ইদমেতেসং নানাকৰণং.
এৱং পচ্চযসন্নিস্সিতসীলস্স ৱিসুদ্ধিং দস্সেত্ৱা তেনেৱ পসঙ্গেন সব্বাপি সুদ্ধিযো দস্সেতুং ‘‘চতুব্বিধা হি সুদ্ধী’’তিআদিমাহ. তত্থ সুজ্ঝতি এতাযাতি সুদ্ধি, যথাধম্মং দেসনাৱ সুদ্ধি দেসনাসুদ্ধি. ৱুট্ঠানস্সপি চেত্থ দেসনায এৱ সঙ্গহো দট্ঠব্বো. ছিন্নমূলাপত্তীনং পন অভিক্খুতাপটিঞ্ঞাৱ দেসনা. অধিট্ঠানৱিসিট্ঠো সংৱৰোৱ সুদ্ধি সংৱৰসুদ্ধি. ধম্মেন সমেন পচ্চযানং পৰিযেট্ঠি এৱ সুদ্ধি পৰিযেট্ঠিসুদ্ধি. চতূসু পচ্চযেসু ৱুত্তৱিধিনা পচ্চৱেক্খণাৱ সুদ্ধি পচ্চৱেক্খণসুদ্ধি. এস তাৱ সুদ্ধীসু সমাসনযো. সুদ্ধিমন্তেসু সীলেসু দেসনা সুদ্ধি এতস্সাতি দেসনাসুদ্ধি. সেসেসুপি এসেৱ নযো. ন পুন এৱং কৰিস্সামীতি এত্থ এৱন্তি সংৱৰভেদং সন্ধাযাহ. পহাযাতি ৱজ্জেত্ৱা, অকত্ৱাতি অত্থো. দাতব্বট্ঠেন দাযং, তং আদিযন্তীতি দাযাদা, অননুঞ্ঞাতেসু সব্বেন সব্বং পৰিভোগাভাৱতো অনুঞ্ঞাতেসুযেৱ চ পৰিভোগসব্ভাৱভাৱতো ভিক্খূহি পৰিভুঞ্জিতব্বপচ্চযা ভগৱতো সন্তকা. ধম্মদাযাদসুত্তঞ্চেত্থ সাধকন্তি –
‘‘ধম্মদাযাদা মে, ভিক্খৱে, ভৱথ, মা আমিসদাযাদা. অত্থি মে তুম্হেসু অনুকম্পা, ‘কিন্তি মে সাৱকা ধম্মদাযাদা ভৱেয্যুং, নো আমিসদাযাদা’’’তি (ম. নি. ১.২৯) –
এৱং পৱত্তং ধম্মদাযাদসুত্তঞ্চ এত্থ এতস্মিং অত্থে সাধকং.
অৱীতৰাগানং তণ্হাপৰৱসতায পচ্চযপৰিভোগে সামিভাৱো নত্থি, তদভাৱেন ৱীতৰাগানং তত্থ সামিভাৱো যথাৰুচি পৰিভোগসব্ভাৱতো. তথা হি তে পটিকূলম্পি অপ্পটিকূলাকাৰেন অপ্পটিকূলম্পি পটিকূলাকাৰেন তদুভযম্পি ৱজ্জেত্ৱা অজ্ঝুপেক্খনাকাৰেন পচ্চযে পৰিভুঞ্জন্তি, দাযকানঞ্চ মনোৰথং পৰিপূৰেন্তি. তেনাহ – ‘‘তে হি তণ্হায দাসব্যং অতীতত্তা সামিনো হুত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তী’’তি. যো পনাযং সীলৱতো পচ্চৱেক্খিতপৰিভোগো, সো ইণপৰিভোগস্স পচ্চনীকত্তা আণণ্যপৰিভোগো নাম হোতি. যথা হি ইণাযিকো অত্তনো ৰুচিযা ইচ্ছিতদেসং গন্তুং ন লভতি, এৱং ইণপৰিভোগযুত্তো লোকতো নিস্সৰিতুং ন লভতীতি তপ্পটিপক্খত্তা সীলৱতো পচ্চৱেক্খিতপৰিভোগো আণণ্যপৰিভোগোতি ৱুচ্চতি, তস্মা নিপ্পৰিযাযতো চতুপৰিভোগৱিনিমুত্তো ৱিসুংযেৱাযং পৰিভোগোতি ৱেদিতব্বো. সো ইধ ৱিসুং ন ৱুত্তো, দাযজ্জপৰিভোগেযেৱ ৱা সঙ্গহং গচ্ছতীতি. সীলৱাপি হি ইমায সিক্খায সমন্নাগতত্তা সেক্খোত্ৱেৱ ৱুচ্চতি. সব্বেসন্তি অৰিযানং পুথুজ্জনানঞ্চ.
কথং পুথুজ্জনানং ইমে পৰিভোগা সম্ভৱন্তীতি? উপচাৰৱসেন. যো হি পুথুজ্জনস্সপি সল্লেখপ্পটিপত্তিযং ঠিতস্স পচ্চযগেধং পহায তত্থ অনুপলিত্তেন চিত্তেন পৰিভোগো, সো সামিপৰিভোগো ৱিয হোতি. সীলৱতো পন পচ্চৱেক্খিতপৰিভোগো দাযজ্জপৰিভোগো ৱিয হোতি দাযকানং মনোৰথস্স অৱিৰাধনতো. তেনেৱ ৱুত্তং ‘‘দাযজ্জপৰিভোগেযেৱ ৱা সঙ্গহং গচ্ছতী’’তি. কল্যাণপুথুজ্জনস্স পৰিভোগে ৱত্তব্বমেৱ নত্থি তস্স সেক্খসঙ্গহতো. সেক্খসুত্তঞ্হেতস্স অত্থস্স সাধকং.
লজ্জিনা সদ্ধিং পৰিভোগো নাম লজ্জিস্স সন্তকং গহেত্ৱা পৰিভোগো. অলজ্জিনা সদ্ধিন্তি এত্থাপি এসেৱ নযো. আদিতো পট্ঠায হি অলজ্জী নাম নত্থীতি ইমিনা দিট্ঠদিট্ঠেসুযেৱ আসঙ্কা ন কাতব্বাতি দস্সেতি. অত্তনো ভাৰভূতা সদ্ধিৱিহাৰিকাদযো. সোপি নিৱাৰেতব্বোতি যো পস্সতি, তেন নিৱাৰেতব্বো. যস্মা অলজ্জীপৰিভোগো নাম লজ্জিনো ৱুচ্চতি, তস্মা আপত্তি নাম নত্থি উভিন্নম্পি অলজ্জীভাৱতো, ‘‘অলজ্জীপৰিভোগো’’তি ইদং নামমত্তমেৱ ন লব্ভতীতি ৱুত্তং হোতি. ‘‘আপত্তি পন অত্থিযেৱাতি ৱদন্তী’’তি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং.
অধম্মিযোতি অনেসনাদীহি উপ্পন্নো. ধম্মিযোতি ভিক্খাচৰিযাদীহি উপ্পন্নো. সঙ্ঘস্সেৱ দেতীতি ভত্তং অগ্গহেত্ৱা অত্তনা লদ্ধসলাকংযেৱ দেতি. সচে পন লজ্জী অলজ্জিং পগ্গণ্হাতি…পে… অন্তৰধাপেতীতি এত্থ কেৱলং পগ্গণ্হিতুকামতায এৱং কাতুং ন ৱট্টতি, ধম্মস্স পন সাসনস্স সোতূনঞ্চ অনুগ্গহত্থায ৱট্টতীতি ৱেদিতব্বং. পুৰিমনযেন ‘‘সো আপত্তিযা কাৰেতব্বো’’তি ৱুত্তত্তা ইমস্স আপত্তিযেৱাতি ৱদন্তি. উদ্দেসগ্গহণাদিনা ধম্মস্স পৰিভোগো ধম্মপৰিভোগো. ধম্মানুগ্গহেন গণ্হন্তস্স আপত্তিযা অভাৱেপি থেৰো তস্স অলজ্জিভাৱংযেৱ সন্ধায ‘‘পাপো কিৰায’’ন্তিআদিমাহ. তস্স পন সন্তিকেতি মহাৰক্খিতত্থেৰস্স সন্তিকে.
৫৮৬. ৰাজোৰোধাদযোতিআদি ‘‘ইদং গণ্হিস্সামী’’তি চেতনামত্তসম্ভৱতো ৱুত্তং. অস্সতিযা দিন্নন্তি এত্থ অস্সতিযা দিন্নং নাম অপৰিচ্চত্তং হোতি, তস্মা দসন্তে বদ্ধকহাপণাদি অস্সতিযা দিন্নং ভিক্খুনা ৱত্থসঞ্ঞায পটিগ্গহিতঞ্চ, ততো নেৱ ৰূপিযং দিন্নং, নাপি পটিগ্গহিতঞ্চ হোতীতি এত্থ আপত্তিদেসনাকিচ্চং নত্থি, তং পন দাযকানমেৱ পটিদাতব্বং. তেন অকপ্পিযৱত্থুনা তে চে দাযকা সপ্পিআদীনি কিণিত্ৱান সঙ্ঘস্স তস্স চ ভিক্খুনো দেন্তি, সব্বেসং কপ্পতি দাযকানংযেৱ সন্তকত্তা. অট্ঠকথাযং পন পুঞ্ঞকামেহি পৰিচ্চজিত্ৱা দিন্নমেৱ সন্ধায ‘‘পুঞ্ঞকামা…পে… ৰূপিযে অৰূপিযসঞ্ঞী ৰূপিযং পটিগ্গণ্হাতীতি ৱেদিতব্বো’’তি ৱুত্তং, তস্মা পৰিচ্চজিত্ৱা দিন্নং ৱত্থসঞ্ঞায গণ্হতোপি নিস্সগ্গিযমেৱ. তেন যদি তে দাযকা নো আগন্ত্ৱা গণ্হন্তি, দাযকে পুচ্ছিত্ৱা অত্তনো অত্থায চে পৰিচ্চত্তং, সঙ্ঘে নিস্সজ্জিত্ৱা আপত্তি দেসেতব্বা. তৱ চোড়কং পস্সাহীহি ইমিনা গিহিসন্তকেপি ‘‘ইদং গণ্হথা’’তিআদিঅকপ্পিযৱোহাৰেন ৱিধানং ভিক্খুনো ন কপ্পতীতি দীপেতি. একপৰিচ্ছেদানীতি কিৰিযাকিৰিযভাৱতো একপৰিচ্ছেদানি. জাতৰূপৰজতভাৱো, অত্তুদ্দেসিকতা, কহাপণাদীসু অঞ্ঞতৰভাৱোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
ৰূপিযসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.