২. কোসিযৱগ্গো
১. কোসিযসিক্খাপদৱণ্ণনা
৫৪২. পাড়িযং ‘‘কোসিযকাৰকে’’তি এত্থ কোসং কৰোন্তীতি কোসকাৰকাতি লদ্ধৱোহাৰানং পাণকানং কোসতো নিব্বত্তং কোসিযং, তং কৰোন্তীতি কোসিযকাৰকা, তন্তৱাযা. সংহননং সঙ্ঘাতো, ৱিনাসোতি অত্থো. কোসিযমিস্সকন্তি কোসিযতন্তুনা মিস্সং. ‘‘অৱাযিম’’ন্তি ৱুত্তত্তা ৱাযিত্ৱা চে কৰোন্তি, অনাপত্তি. অনাপত্তি ৱিতানং ৱাতিআদিনা ৱিতানাদীনং অত্থায কৰণেপি তেনাকাৰেন পৰিভোগেপি অনাপত্তি ৱুত্তা.
এৱম্পি মিস্সেত্ৱা কতমেৱ হোতীতি ইমিনা ৱাতেন আহৰিত্ৱা পাতিতেপি অচিত্তকত্তা আপত্তিযেৱাতি দস্সেতি. কোসিযমিস্সকতা, অত্তনো অত্থায সন্থতস্স কৰণং কাৰাপনং, পটিলাভো চাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
কোসিযসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫৪৭. সুদ্ধকাড়কসিক্খাপদং উত্তানত্থমেৱ.
৩. দ্ৱেভাগসিক্খাপদৱণ্ণনা
৫৫২. দ্ৱেভাগসিক্খাপদে পন দ্ৱে ভাগাতি উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদো কাড়কানং অধিকগ্গহণস্স পটিক্খেপৱসেন সিক্খাপদস্স পঞ্ঞত্তত্তা. ততিযং ওদাতানং চতুত্থং গোচৰিযানন্তি অযং হেট্ঠিমপৰিচ্ছেদো তেসং অধিকগ্গহণে পটিক্খেপাভাৱতো, তস্মা কাড়কানং ভাগদ্ৱযতো অধিকং ন ৱট্টতি, সেসানং পন ৱুত্তপ্পমাণতো অধিকম্পি ৱট্টতি. ‘‘কাড়কানংযেৱ চ অধিকগ্গহণস্স পটিক্খিত্তত্তা কাড়কানং উপড্ঢং ওদাতানং ৱা গোচৰিযানং ৱা উপড্ঢং গহেত্ৱাপি কাতুং ৱট্টতী’’তি ৱদন্তি, ‘‘অনাপত্তি বহুতৰং ওদাতানং বহুতৰং গোচৰিযানং আদিযিত্ৱা কৰোতি, সুদ্ধং ওদাতানং সুদ্ধং গোচৰিযানং আদিযিত্ৱা কৰোতী’’তি ইমিনা তং সমেতি. ‘‘কাড়কে ওদাতে চ ঠপেত্ৱা সেসা গোচৰিযেসুযেৱ সঙ্গহং গচ্ছন্তী’’তি ৱদন্তি. দ্ৱে কোট্ঠাসা কাড়কানন্তি এত্থ পন ‘‘একস্সপি কাড়কলোমস্স অতিৰেকভাৱে নিস্সগ্গিযং হোতী’’তি মাতিকাট্ঠকথাযং (কঙ্খা. অট্ঠ. দ্ৱেভাগসিক্খাপদৱণ্ণনা) ত্তং, তং ‘‘ধাৰযিত্ৱা দ্ৱে তুলা আদাতব্বা’’তি ৱচনতো তুলাধাৰণায ন সমেতি. ন হি লোমে গণেত্ৱা তুলাধাৰণা কৰীযতি, অথ গণেত্ৱাৱ ধাৰযিতব্বং সিযা, কিং তুলাধাৰণায, তস্মা এৱমেত্থ অধিপ্পাযো যুত্তো সিযা – অচিত্তকত্তা সিক্খাপদস্স পুব্বে তুলায ধাৰযিত্ৱা ঠপিতেসু একম্পি লোমং তত্থ পতেয্য, নিস্সগ্গিযন্তি. অঞ্ঞথা দুব্বিঞ্ঞেয্যভাৱতো দ্ৱে তুলা নাদাতব্বা, ঊনকতৰাৱ আদাতব্বা সিযুং.
দ্ৱেভাগসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. ছব্বস্সসিক্খাপদৱণ্ণনা
৫৫৭. ছব্বস্সসিক্খাপদে পন ‘‘যেসং নো সন্থতে দাৰকা উহদন্তিপি উম্মিহন্তিপি, যেসং নো সন্থতা উন্দূৰেহিপি খজ্জন্তী’’তি এৱং পাড়িপদানং সম্বন্ধো ৱেদিতব্বো. হদ কৰীসোস্সগ্গে, মিহ সেচনেতি পনিমস্সত্থং সন্ধাযাহ ‘‘ৱচ্চম্পি পস্সাৱম্পি কৰোন্তী’’তি. পৱাৰণাউপোসথপাটিপদদিৱসেসু সন্থতং কৰিত্ৱা পুন ছট্ঠে ৱস্সে পৰিপুণ্ণে পৱাৰণাউপোসথপাটিপদদিৱসেসু কৰোন্তো ‘‘ছব্বস্সানি কৰোতী’’তি ৱুচ্চতি. দুতিযদিৱসতো পট্ঠায কৰোন্তো পন অতিৰেকছব্বস্সানি কৰোতি নাম.
ছব্বস্সসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. নিসীদনসন্থতসিক্খাপদৱণ্ণনা
৫৬৫-৬. নিসীদনসন্থতসিক্খাপদে পন পঞ্ঞাযিস্সতীতি সচে সা কতিকা মনাপা ভৱিস্সতি, মনাপতায ভিক্খুসঙ্ঘো সন্দিস্সিস্সতি. সচে অমনাপা, অমনাপতায সন্দিস্সিস্সতীতি অধিপ্পাযো, আৰঞ্ঞকঙ্গাদীনি তীণি পাড়িযং পধানঙ্গৱসেন ৱুত্তানি, সেসানিপি তে সমাদিযিংসুযেৱাতি ৱেদিতব্বং. তেনেৱাহ ‘‘সন্থতে চতুত্থচীৱৰসঞ্ঞিতাযা’’তি. উজ্ঝিত্ৱাতি ৱিস্সজ্জেত্ৱা.
৫৬৭. নিসীদনসন্থতত্তা নিৱাসনপাৰুপনকিচ্চং নত্থীতি আহ ‘‘সকিং নিসিন্নঞ্চেৱ নিপন্নঞ্চা’’তি. ৱিদত্থিমত্তন্তি সুগতৱিদত্থিং সন্ধায ৱদতি. ইদঞ্চ হেট্ঠিমপৰিচ্ছেদদস্সনত্থং ৱুত্তং. ‘‘ৱিতানাদীনংযেৱ অত্থায কৰণে অনাপত্তিৱচনতো সচে নিপজ্জনত্থায কৰোন্তি, আপত্তিযেৱা’’তি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. অকপ্পিযত্তা পন ‘‘পৰিভুঞ্জিতুং ন ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. ইদঞ্চ নিসীদনসন্থতং নাম নিসীদনচীৱৰমেৱ, নাঞ্ঞন্তি ৱদন্তি. নিসীদনসিক্খাপদেপি নিসীদনং নাম সদসং ৱুচ্চতীতি চ অট্ঠকথাযঞ্চস্স ‘‘সন্থতসদিসং সন্থৰিত্ৱা একস্মিং অন্তে সুগতৱিদত্থিযা ৱিদত্থিমত্তে পদেসে দ্ৱীসু ঠানেসু ফালেত্ৱা তিস্সো দসা কৰীযন্তি, তাহি দসাহি সদসং নাম ৱুচ্চতী’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৫৩১) ৱচনতো ইধাপি ‘‘নিসীদনং নাম সদসং ৱুচ্চতী’’তি চ ‘‘সন্থতে চতুত্থচীৱৰসঞ্ঞিতাযা’’তি চ ৱচনতো তং যুত্তং ৱিয দিস্সতি. কেচি পন ‘‘নিসীদনসন্থতং এড়কলোমানি সন্থৰিত্ৱা সন্থতং ৱিয কৰোন্তি, তং অৱাযিমং অনধিট্ঠানুপগং, নিসীদনচীৱৰং পন ছন্নং চীৱৰানং অঞ্ঞতৰেন কৰোতি অধিট্ঠানুপগং, তং কৰোন্তা চ নন্তকানি সন্থৰিত্ৱা সন্থতসদিসং কৰোন্তী’’তি ৱদন্তি, ৱীমংসিত্ৱা যুত্ততৰং গহেতব্বং.
নিসীদনসন্থতসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. এড়কলোমসিক্খাপদৱণ্ণনা
৫৭১. এড়লোমসিক্খাপদে পন আসুম্ভীতি এত্থ ‘‘অসুম্ভী’’তি পঠন্তি. কিলন্তাতি ইমিনা কিলন্ততায তে ওনমিত্ৱা পাতেতুং ন সক্কোন্তীতি দস্সেতি. অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নস্সাতি ইদং ৱত্থুমত্তদীপনৱসেন পাড়িযং ৱুত্তং. যত্থ কত্থচি পন ধম্মেন লভিত্ৱা গণ্হিতুং ৱট্টতিযেৱ. তিযোজনপৰমন্তি চ গহিতট্ঠানতো তিযোজনপ্পমাণং দেসন্তি এৱমত্থো গহেতব্বো.
৫৭২. সহত্থাতি কৰণত্থে নিস্সক্কৱচনন্তি আহ ‘‘সহত্থেনা’’তি. অসন্তে হাৰকেতি পাড়িযং ভিক্খুনো অনুৰূপতাদস্সনত্থং ৱুত্তং, ন পন হাৰকে ৱিজ্জমানে তিযোজনব্ভন্তৰে সহত্থা হৰন্তস্স আপত্তিদস্সনত্থং. তিযোজনতো বহি বহিতিযোজনন্তি আহ ‘‘তিযোজনতো বহি পাতেতী’’তি. তেন হৰিতেপি আপত্তিযেৱাতি সউস্সাহত্তা অনাণত্তিযা হটত্তা চ. সতিপি হি সউস্সাহভাৱে আণত্তিযা চে হৰতি, অনাপত্তি ‘‘অঞ্ঞং হৰাপেতী’’তি ৱচনতো. অঞ্ঞো হৰিস্সতীতি অধিপ্পাযাভাৱতো ‘‘সুদ্ধচিত্তেন ঠপিত’’ন্তি ৱুত্তং. সউস্সাহত্তাতি তিযোজনাতিক্কমনে সউস্সাহত্তা. ইদঞ্চ ‘‘অঞ্ঞো হৰিস্সতী’’তি অসুদ্ধচিত্তেন ঠপিতং সন্ধায ৱুত্তং, অচিত্তকত্তাতি ইদং পন সুদ্ধচিত্তেন ঠপিতং সন্ধায. অনাপত্তি পাড়িযা ন সমেতীতি ‘‘তিযোজনং হৰতী’’তিআদিপাড়িযা, ৱিসেসতো ‘‘অঞ্ঞং হৰাপেতী’’তি পাড়িযা চ ন সমেতি.
সচে সামিকং জানাপেত্ৱা ঠপেতি, আণত্তিযা হৰাপেতি নামাতি আহ ‘‘সামিকস্স অজানন্তস্সেৱা’’তি. অগচ্ছন্তেপীতি গমনং উপচ্ছিন্দিত্ৱা ঠিতযানেপি. হেট্ঠা ৱা গচ্ছন্তোতি ভূমিযং গচ্ছন্তো. অঞ্ঞং হৰাপেতীতি এত্থ অঞ্ঞ-গ্গহণেন সামঞ্ঞতো তিৰচ্ছানগতাপি সঙ্গহিতাতি আহ – ‘‘অঞ্ঞং হৰাপেতীতি ৱচনতো অনাপত্তী’’তি. সুঙ্কঘাতে আপত্তি হোতীতি অঞ্ঞং হৰাপেন্তস্স আপত্তি. তত্থ অনাপত্তীতি অঞ্ঞৱিহিতস্স থেয্যচিত্তাভাৱতো অনাপত্তি.
৫৭৫. ‘‘তং হৰন্তস্সাতি পুন তিযোজনং হৰন্তস্সা’’তি মহাগণ্ঠিপদে ৱুত্তং. তং পন মাতিকাট্ঠকথাযং অঙ্গেসু ‘‘পঠমপ্পটিলাভো সতি ইমিনা ৱচনেন ন সমেতি. ‘‘পঠমপ্পটিলাভো’’তি হি ইদং দুতিযপ্পটিলাভো আপত্তিযা অঙ্গং ন হোতীতি দীপেতি, তস্মা পাড়িযং অট্ঠকথাযঞ্চ ৱিসেসাভাৱতো অচ্ছিন্নং পটিলভিত্ৱা হৰন্তস্স পুন তিযোজনাতিক্কমেপি অনাপত্তি ৱুত্তাতি অম্হাকং খন্তি. অঞ্ঞথা অচ্ছিন্নং পটিলভিত্ৱা পুন তিযোজনং হৰতীতি ৱদেয্য. ৱীমংসিত্ৱা যুত্ততৰং গহেতব্বং. অনাপত্তি কতভণ্ডন্তি এত্থ ‘‘কম্বলকোজৱাদিকতভণ্ডম্পি. পকতিচীৱৰে লগ্গলোমানি আপত্তিং জনেন্তিযেৱা’’তি ৱদন্তি. তনুকপত্তত্থৱিকন্তৰে অঘট্টনত্থং পক্খিপন্তি. পক্খিত্তন্তি কণ্ণচ্ছিদ্দে পক্খিত্তং. নিধানমুখং নামাতি ইমিনা কতভণ্ডসঙ্খ্যং ন গচ্ছতীতি দস্সেতি. এড়কলোমানং অকতভণ্ডতা, পঠমপ্পটিলাভো, অত্তনা আদায ৱা অঞ্ঞস্স অজানন্তস্স যানে পক্খিপিত্ৱা ৱা তিযোজনাতিক্কমনং, আহৰণপচ্চাহৰণং, অৱাসাধিপ্পাযতাতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি.
এড়কলোমসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫৭৬. এড়কলোমধোৱাপনসিক্খাপদং উত্তানত্থমেৱ.
৮. ৰূপিযসিক্খাপদৱণ্ণনা
৫৮৩-৫৮৪. ৰূপিযসিক্খাপদে পন সত্থুৱণ্ণোতি সত্থুনা সমানৱণ্ণো. সত্থুনো ৱণ্ণো সত্থুৱণ্ণো, সত্থুৱণ্ণো ৱিয ৱণ্ণো অস্সাতি সত্থুৱণ্ণোতি মজ্ঝপদলোপীসমাসো দট্ঠব্বো. পাকতিকো নাম এতৰহি পকতিকহাপণো. ৰুক্খফলবীজমযোতি তিন্তিণিকাদিৰুক্খানং ফলবীজেন কতো. ইচ্চেতং সব্বম্পীতি যথাৱুত্তভেদং সব্বম্পি চতুব্বিধং নিস্সগ্গিযৱত্থু হোতীতি সম্বন্ধো. জাতৰূপমাসকোতি সুৱণ্ণকহাপণো.
গণ্হেয্যাতি অত্তনো অত্থায দীযমানং ৱা কত্থচি ঠিতং ৱা নিপ্পৰিগ্গহং দিস্ৱা সযং গণ্হেয্য. ‘‘ইদং অয্যস্স হোতূ’’তি এৱং সম্মুখা ৱা ‘‘অসুকস্মিং নাম ঠানে মম হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণং অত্থি, তং তুয্হং হোতূ’’তি এৱং পৰম্মুখা ঠিতং ৱা কেৱলং ৱাচায ৱা হত্থমুদ্দায ৱা ‘‘তুয্হ’’ন্তি ৱত্ৱা পৰিচ্চত্তস্স কাযৱাচাহি অপ্পটিক্খিপিত্ৱা চিত্তেন সাদিযনং উপনিক্খিত্তসাদিযনং নাম. ‘‘সাদিযতী’’তি ৱুত্তমেৱত্থং ৱিভাৱেতি ‘‘গণ্হিতুকামো হোতী’’তি. ‘‘ইদং গুত্তট্ঠান’’ন্তি আচিক্খিতব্বন্তি পচ্চযপৰিভোগংযেৱ সন্ধায আচিক্খিতব্বং. ‘‘ইধ নিক্খিপাহী’’তি ৱুত্তে ‘‘উগ্গণ্হাপেয্য ৱা’’তি ৱুত্তলক্খণেন নিস্সগ্গিযং হোতীতি আহ – ‘‘ইধ নিক্খিপাহীতি ন ৱত্তব্ব’’ন্তি. পৰতো ‘‘ইমং গণ্হা’’তি ন ৱত্তব্বন্তি এত্থাপি এসেৱ নযো. কপ্পিযঞ্চ অকপ্পিযঞ্চ নিস্সায ঠিতমেৱ হোতীতি যস্মা ততো উপ্পন্নপচ্চযপৰিভোগো কপ্পতি, তস্মা কপ্পিযং নিস্সায ঠিতং. যস্মা পন দুব্বিচাৰণায ততো উপ্পন্নপচ্চযপৰিভোগোপি ন কপ্পতি, তস্মা অকপ্পিযং নিস্সায ঠিতন্তি ৱেদিতব্বং.
ন তেন কিঞ্চি কপ্পিযভণ্ডং চেতাপিতন্তি এত্থ চেতাপিতং চে, নত্থি পৰিভোগুপাযো, তস্মা এৱং ৱুত্তং. অকপ্পিযঞ্হি নিস্সগ্গিযং ৱত্থুং উগ্গণ্হিত্ৱা তং অনিস্সজ্জিত্ৱাৱ চেতাপিতং কপ্পিযভণ্ডং সঙ্ঘস্স নিস্সট্ঠম্পি সব্বেসং ন কপ্পতি. কেচি পন ‘‘যস্মা নিস্সগ্গিযং ৱত্থুং পটিগ্গহেত্ৱা চেতাপিতং কপ্পিযভণ্ডং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামীতি নিস্সট্ঠং ৱিনাৱ উপাযং পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতি, তস্মা ‘ন তেন কিঞ্চি কপ্পিযভণ্ডং চেতাপিত’ন্তি ৱুত্ত’’ন্তি ৱদন্তি. ‘‘আৰামিকানং ৱা পত্তভাগন্তি ইদং গিহীনং হত্থগতোপি সোযেৱ ভাগোতি কত্ৱা ৱুত্তং. সচে পন তেন অঞ্ঞং পৰিৱত্তেত্ৱা আৰামিকা দেন্তি, পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতী’’তি মজ্ঝিমগণ্ঠিপদে চূড়গণ্ঠিপদে চ ৱুত্তং. ততো হৰিত্ৱাতি অঞ্ঞেসং পত্তভাগতো হৰিত্ৱা. কসিণপৰিকম্মন্তি আলোককসিণপৰিকম্মং. মঞ্চপীঠাদীনি ৱাতি এত্থ ‘‘ততো গহিতমঞ্চপীঠাদীনি পৰিৱত্তেত্ৱা অঞ্ঞং চে গহিতং, ৱট্টতী’’তি ৱদন্তি. ছাযাপীতি ভোজনসালাদীনং ছাযাপি. পৰিচ্ছেদাতিক্কন্তাতি গেহপৰিচ্ছেদং অতিক্কন্তা, ছাযায গতগতট্ঠানং গেহং নাম ন হোতীতি অধিপ্পাযো. মগ্গেনপীতি এত্থ ‘‘সচে অঞ্ঞো মগ্গো নত্থি, মগ্গং অধিট্ঠহিত্ৱা গন্তুং ৱট্টতী’’তি ৱদন্তি. কীতাযাতি তেন ৱত্থুনা কীতায. উপনিক্খেপং ঠপেত্ৱা সঙ্ঘো পচ্চযে পৰিভুঞ্জতীতি সচে উপাসকো ‘‘অতিবহু এতং হিৰঞ্ঞং, ইদং, ভন্তে, অজ্জেৱ ন ৱিনাসেতব্ব’’ন্তি ৱত্ৱা সযং উপনিক্খেপং ঠপেতি, অঞ্ঞেন ৱা ঠপাপেতি, এতং উপনিক্খেপং ঠপেত্ৱা ততো উদযং পৰিভুঞ্জন্তো সঙ্ঘো পচ্চযে পৰিভুঞ্জতি, তেন ৱত্থুনা গহিতত্তা ‘‘অকপ্পিয’’ন্তি ৱুত্তং.
৫৮৫. পতিতোকাসং অসমন্নাহৰন্তেন পাতেতব্বন্তি ইদং নিৰপেক্খভাৱদস্সনপৰন্তি ৱেদিতব্বং, তস্মা পতিতট্ঠানে ঞাতেপিস্স গূথং ছড্ডেন্তস্স ৱিয নিৰপেক্খভাৱোযেৱেত্থ পমাণন্তি ৱেদিতব্বং. অসন্তসম্ভাৱনাযাতি অত্তনি অৱিজ্জমানউত্তৰিমনুস্সধম্মাৰোচনং সন্ধায ৱুত্তং. থেয্যপৰিভোগো নাম অনৰহস্স পৰিভোগো. ভগৱতা হি অত্তনো সাসনে সীলৱতো পচ্চযা অনুঞ্ঞাতা, ন দুস্সীলস্স. দাযকানম্পি সীলৱতো এৱ পৰিচ্চাগো, ন দুস্সীলস্স অত্তনো কাৰানং মহপ্ফলভাৱস্স পচ্চাসীসনতো. ইতি সত্থাৰা অননুঞ্ঞাতত্তা দাযকেহি চ অপৰিচ্চত্তত্তা দুস্সীলস্স পৰিভোগো থেয্যপৰিভোগো. ইণৱসেন পৰিভোগো ইণপৰিভোগো, পটিগ্গাহকতো দক্খিণাৱিসুদ্ধিযা অভাৱতো ইণং গহেত্ৱা পৰিভোগো ৱিযাতি অত্থো. তস্মাতি ‘‘সীলৱতো’’তিআদিনা ৱুত্তমেৱত্থং কাৰণভাৱেন পচ্চামসতি. চীৱৰং পৰিভোগে পৰিভোগেতি কাযতো মোচেত্ৱা মোচেত্ৱা পৰিভোগে. পুৰেভত্ত…পে… পচ্ছিমযামেসু পচ্চৱেক্খিতব্বন্তি সম্বন্ধো. তথা অসক্কোন্তেন যথাৱুত্তকালৱিসেসৱসেন একস্মিং দিৱসে চতুক্খত্তুং তিক্খত্তুং দ্ৱিক্খত্তুং সকিংযেৱ ৱা পচ্চৱেক্খিতব্বং.
সচস্স অপচ্চৱেক্খতোৱ অৰুণো উগ্গচ্ছতি, ইণপৰিভোগট্ঠানে তিট্ঠতীতি এত্থ ‘‘হিয্যো যং মযা চীৱৰং পৰিভুত্তং, তং যাৱদেৱ সীতস্স পটিঘাতায…পে… হিৰিকোপীনপ্পটিচ্ছাদনত্থং, হিয্যো যো মযা পিণ্ডপাতো পৰিভুত্তো, সো নেৱ দৱাযাতিআদিনা সচে অতীতপৰিভোগপচ্চৱেক্খণং ন কৰেয্য, ইণপৰিভোগট্ঠানে তিট্ঠতী’’তি ৱদন্তি, ৱীমংসিতব্বং. সেনাসনম্পি পৰিভোগে পৰিভোগেতি পৱেসে পৱেসে. এৱং পন অসক্কোন্তেন পুৰেভত্তাদীসু পচ্চৱেক্খিতব্বং. তং হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ সক্কা ৱিঞ্ঞাতুন্তি ইধ ৱিসুং ন ৱুত্তং. সতিপচ্চযতাতি সতিযা পচ্চযভাৱো, পটিগ্গহণস্স পৰিভোগস্স চ পচ্চৱেক্খণসতিযা পচ্চযভাৱো যুজ্জতি, পচ্চৱেক্খিত্ৱাৱ পটিগ্গহেতব্বং পৰিভুঞ্জিতব্বঞ্চাতি অত্থো. তেনেৱাহ ‘‘সতিং কত্ৱা’’তিআদি. এৱং সন্তেপীতি যদিপি দ্ৱীসুপি ঠানেসু পচ্চৱেক্খণা যুত্তা, এৱং সন্তেপি. অপৰে পনাহু ‘‘সতিপচ্চযতাতি সতিভেসজ্জপৰিভোগস্স পচ্চযভাৱে পচ্চযেতি অত্থো. এৱং সন্তেপীতি পচ্চযে সতিপী’’তি, তং তেসং মতিমত্তং. তথা হি পচ্চযসন্নিস্সিতসীলং পচ্চৱেক্খণায ৱিসুজ্ঝতি, ন পচ্চযসব্ভাৱমত্তেন.
ননু চ ‘‘পৰিভোগে কৰোন্তস্স অনাপত্তী’’তি ইমিনা পাতিমোক্খসংৱৰসীলং ৱুত্তং, তস্মা পচ্চযসন্নিস্সিতসীলস্স পাতিমোক্খসংৱৰসীলস্স চ কো ৱিসেসোতি? ৱুচ্চতে – পুৰিমেসু তাৱ তীসু পচ্চযেসু ৱিসেসো পাকটোযেৱ, গিলানপচ্চযে পন যথা ৱতিং কত্ৱা ৰুক্খমূলে গোপিতে তস্স ফলানিপি ৰক্খিতানিযেৱ হোন্তি, এৱমেৱ পচ্চৱেক্খণায পচ্চযসন্নিস্সিতসীলে ৰক্খিতে তপ্পটিবদ্ধং পাতিমোক্খসংৱৰসীলম্পি নিপ্ফন্নং নাম হোতি. গিলানপচ্চযং অপচ্চৱেক্খিত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তস্স সীলং ভিজ্জমানং পাতিমোক্খসংৱৰসীলমেৱ ভিজ্জতি, পচ্চযসন্নিস্সিতসীলং পন পচ্ছাভত্তপুৰিমযামাদীসু যাৱ অৰুণুগ্গমনা অপচ্চৱেক্খন্তস্সেৱ ভিজ্জতি. পুৰেভত্তঞ্হি অপচ্চৱেক্খিত্ৱাপি গিলানপচ্চযং পৰিভুঞ্জন্তস্স অনাপত্তি, ইদমেতেসং নানাকৰণং.
এৱং পচ্চযসন্নিস্সিতসীলস্স ৱিসুদ্ধিং দস্সেত্ৱা তেনেৱ পসঙ্গেন সব্বাপি সুদ্ধিযো দস্সেতুং ‘‘চতুব্বিধা হি সুদ্ধী’’তিআদিমাহ. তত্থ সুজ্ঝতি এতাযাতি সুদ্ধি, যথাধম্মং দেসনাৱ সুদ্ধি দেসনাসুদ্ধি. ৱুট্ঠানস্সপি চেত্থ দেসনায এৱ সঙ্গহো দট্ঠব্বো. ছিন্নমূলাপত্তীনং পন অভিক্খুতাপটিঞ্ঞাৱ দেসনা. অধিট্ঠানৱিসিট্ঠো সংৱৰোৱ সুদ্ধি সংৱৰসুদ্ধি. ধম্মেন সমেন পচ্চযানং পৰিযেট্ঠি এৱ সুদ্ধি পৰিযেট্ঠিসুদ্ধি. চতূসু পচ্চযেসু ৱুত্তৱিধিনা পচ্চৱেক্খণাৱ সুদ্ধি পচ্চৱেক্খণসুদ্ধি. এস তাৱ সুদ্ধীসু সমাসনযো. সুদ্ধিমন্তেসু সীলেসু দেসনা সুদ্ধি এতস্সাতি দেসনাসুদ্ধি. সেসেসুপি এসেৱ নযো. ন পুন এৱং কৰিস্সামীতি এত্থ এৱন্তি সংৱৰভেদং সন্ধাযাহ. পহাযাতি ৱজ্জেত্ৱা, অকত্ৱাতি অত্থো. দাতব্বট্ঠেন দাযং, তং আদিযন্তীতি দাযাদা, অননুঞ্ঞাতেসু সব্বেন সব্বং পৰিভোগাভাৱতো অনুঞ্ঞাতেসুযেৱ চ পৰিভোগসব্ভাৱভাৱতো ভিক্খূহি পৰিভুঞ্জিতব্বপচ্চযা ভগৱতো সন্তকা. ধম্মদাযাদসুত্তঞ্চেত্থ সাধকন্তি –
‘‘ধম্মদাযাদা মে, ভিক্খৱে, ভৱথ, মা আমিসদাযাদা. অত্থি মে তুম্হেসু অনুকম্পা, ‘কিন্তি মে সাৱকা ধম্মদাযাদা ভৱেয্যুং, নো আমিসদাযাদা’’’তি (ম. নি. ১.২৯) –
এৱং পৱত্তং ধম্মদাযাদসুত্তঞ্চ এত্থ এতস্মিং অত্থে সাধকং.
অৱীতৰাগানং তণ্হাপৰৱসতায পচ্চযপৰিভোগে সামিভাৱো নত্থি, তদভাৱেন ৱীতৰাগানং তত্থ সামিভাৱো যথাৰুচি পৰিভোগসব্ভাৱতো. তথা হি তে পটিকূলম্পি অপ্পটিকূলাকাৰেন অপ্পটিকূলম্পি পটিকূলাকাৰেন তদুভযম্পি ৱজ্জেত্ৱা অজ্ঝুপেক্খনাকাৰেন পচ্চযে পৰিভুঞ্জন্তি, দাযকানঞ্চ মনোৰথং পৰিপূৰেন্তি. তেনাহ – ‘‘তে হি তণ্হায দাসব্যং অতীতত্তা সামিনো হুত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তী’’তি. যো পনাযং সীলৱতো পচ্চৱেক্খিতপৰিভোগো, সো ইণপৰিভোগস্স পচ্চনীকত্তা আণণ্যপৰিভোগো নাম হোতি. যথা হি ইণাযিকো অত্তনো ৰুচিযা ইচ্ছিতদেসং গন্তুং ন লভতি, এৱং ইণপৰিভোগযুত্তো লোকতো নিস্সৰিতুং ন লভতীতি তপ্পটিপক্খত্তা সীলৱতো পচ্চৱেক্খিতপৰিভোগো আণণ্যপৰিভোগোতি ৱুচ্চতি, তস্মা নিপ্পৰিযাযতো চতুপৰিভোগৱিনিমুত্তো ৱিসুংযেৱাযং পৰিভোগোতি ৱেদিতব্বো. সো ইধ ৱিসুং ন ৱুত্তো, দাযজ্জপৰিভোগেযেৱ ৱা সঙ্গহং গচ্ছতীতি. সীলৱাপি হি ইমায সিক্খায সমন্নাগতত্তা সেক্খোত্ৱেৱ ৱুচ্চতি. সব্বেসন্তি অৰিযানং পুথুজ্জনানঞ্চ.
কথং পুথুজ্জনানং ইমে পৰিভোগা সম্ভৱন্তীতি? উপচাৰৱসেন. যো হি পুথুজ্জনস্সপি সল্লেখপ্পটিপত্তিযং ঠিতস্স পচ্চযগেধং পহায তত্থ অনুপলিত্তেন চিত্তেন পৰিভোগো, সো সামিপৰিভোগো ৱিয হোতি. সীলৱতো পন পচ্চৱেক্খিতপৰিভোগো দাযজ্জপৰিভোগো ৱিয হোতি দাযকানং মনোৰথস্স অৱিৰাধনতো. তেনেৱ ৱুত্তং ‘‘দাযজ্জপৰিভোগেযেৱ ৱা সঙ্গহং গচ্ছতী’’তি. কল্যাণপুথুজ্জনস্স পৰিভোগে ৱত্তব্বমেৱ নত্থি তস্স সেক্খসঙ্গহতো. সেক্খসুত্তঞ্হেতস্স অত্থস্স সাধকং.
লজ্জিনা সদ্ধিং পৰিভোগো নাম লজ্জিস্স সন্তকং গহেত্ৱা পৰিভোগো. অলজ্জিনা সদ্ধিন্তি এত্থাপি এসেৱ নযো. আদিতো পট্ঠায হি অলজ্জী নাম নত্থীতি ইমিনা দিট্ঠদিট্ঠেসুযেৱ আসঙ্কা ন কাতব্বাতি দস্সেতি. অত্তনো ভাৰভূতা সদ্ধিৱিহাৰিকাদযো. সোপি নিৱাৰেতব্বোতি যো পস্সতি, তেন নিৱাৰেতব্বো. যস্মা অলজ্জীপৰিভোগো নাম লজ্জিনো ৱুচ্চতি, তস্মা আপত্তি নাম নত্থি উভিন্নম্পি অলজ্জীভাৱতো, ‘‘অলজ্জীপৰিভোগো’’তি ইদং নামমত্তমেৱ ন লব্ভতীতি ৱুত্তং হোতি. ‘‘আপত্তি পন অত্থিযেৱাতি ৱদন্তী’’তি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং.
অধম্মিযোতি অনেসনাদীহি উপ্পন্নো. ধম্মিযোতি ভিক্খাচৰিযাদীহি উপ্পন্নো. সঙ্ঘস্সেৱ দেতীতি ভত্তং অগ্গহেত্ৱা অত্তনা লদ্ধসলাকংযেৱ দেতি. সচে পন লজ্জী অলজ্জিং পগ্গণ্হাতি…পে… অন্তৰধাপেতীতি এত্থ কেৱলং পগ্গণ্হিতুকামতায এৱং কাতুং ন ৱট্টতি, ধম্মস্স পন সাসনস্স সোতূনঞ্চ অনুগ্গহত্থায ৱট্টতীতি ৱেদিতব্বং. পুৰিমনযেন ‘‘সো আপত্তিযা কাৰেতব্বো’’তি ৱুত্তত্তা ইমস্স আপত্তিযেৱাতি ৱদন্তি. উদ্দেসগ্গহণাদিনা ধম্মস্স পৰিভোগো ধম্মপৰিভোগো. ধম্মানুগ্গহেন গণ্হন্তস্স আপত্তিযা অভাৱেপি থেৰো তস্স অলজ্জিভাৱংযেৱ সন্ধায ‘‘পাপো কিৰায’’ন্তিআদিমাহ. তস্স পন সন্তিকেতি মহাৰক্খিতত্থেৰস্স সন্তিকে.
৫৮৬. ৰাজোৰোধাদযোতিআদি ‘‘ইদং গণ্হিস্সামী’’তি চেতনামত্তসম্ভৱতো ৱুত্তং. অস্সতিযা দিন্নন্তি এত্থ অস্সতিযা দিন্নং নাম অপৰিচ্চত্তং হোতি, তস্মা দসন্তে বদ্ধকহাপণাদি অস্সতিযা দিন্নং ভিক্খুনা ৱত্থসঞ্ঞায পটিগ্গহিতঞ্চ, ততো নেৱ ৰূপিযং দিন্নং, নাপি পটিগ্গহিতঞ্চ হোতীতি এত্থ আপত্তিদেসনাকিচ্চং নত্থি, তং পন দাযকানমেৱ পটিদাতব্বং. তেন অকপ্পিযৱত্থুনা তে চে দাযকা সপ্পিআদীনি কিণিত্ৱান সঙ্ঘস্স তস্স চ ভিক্খুনো দেন্তি, সব্বেসং কপ্পতি দাযকানংযেৱ সন্তকত্তা. অট্ঠকথাযং পন পুঞ্ঞকামেহি পৰিচ্চজিত্ৱা দিন্নমেৱ সন্ধায ‘‘পুঞ্ঞকামা…পে… ৰূপিযে অৰূপিযসঞ্ঞী ৰূপিযং পটিগ্গণ্হাতীতি ৱেদিতব্বো’’তি ৱুত্তং, তস্মা পৰিচ্চজিত্ৱা দিন্নং ৱত্থসঞ্ঞায গণ্হতোপি নিস্সগ্গিযমেৱ. তেন যদি তে দাযকা নো আগন্ত্ৱা গণ্হন্তি, দাযকে পুচ্ছিত্ৱা অত্তনো অত্থায চে পৰিচ্চত্তং, সঙ্ঘে নিস্সজ্জিত্ৱা আপত্তি দেসেতব্বা. তৱ চোড়কং পস্সাহীহি ইমিনা গিহিসন্তকেপি ‘‘ইদং গণ্হথা’’তিআদিঅকপ্পিযৱোহাৰেন ৱিধানং ভিক্খুনো ন কপ্পতীতি দীপেতি. একপৰিচ্ছেদানীতি কিৰিযাকিৰিযভাৱতো একপৰিচ্ছেদানি. জাতৰূপৰজতভাৱো, অত্তুদ্দেসিকতা, কহাপণাদীসু অঞ্ঞতৰভাৱোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
ৰূপিযসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. ৰূপিযসংৱোহাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা
৫৮৭. ৰূপিযসংৱোহাৰসিক্খাপদে জাতৰূপাদিচতুব্বিধম্পি নিস্সগ্গিযৱত্থু ইধ ৰূপিযগ্গহণেনেৱ গহিতন্তি আহ ‘‘জাতৰূপৰজতপৰিৱত্তন’’ন্তি. পটিগ্গহিতপৰিৱত্তনেতি সাদিতৰূপিযস্স পৰিৱত্তনে, অসাদিযিত্ৱা ৱা কপ্পিযেন গাহেন পটিগ্গহিতৰূপিযপৰিৱত্তনে.
৫৮৯. গ-কাৰস্স ক-কাৰং কত্ৱা ‘‘সীসূপক’’ন্তি লিখিতং, পদভাজনে ঘনকতন্তি পিণ্ডং কতং. সত্থুৱণ্ণোতিআদীসু ‘‘সত্থুৱণ্ণো চ কহাপণো চ…পে… যে চ ৱোহাৰং গচ্ছন্তী’’তি এৱং সব্বত্থ সমুচ্চযো ৱেদিতব্বো. ৰূপিযে ৰূপিযসঞ্ঞীতি সকসন্তকং ৱদতি. ৰূপিযং চেতাপেতীতি পৰসন্তকং ৱদতি. ‘‘নিস্সগ্গিযৱত্থুনা দুক্কটৱত্থুং ৱা কপ্পিযৱত্থুং ৱা চেতাপেন্তস্সপি এসেৱ নযো’’তি ইদং কস্মা ৱুত্তং. ন হি ‘‘ৰূপিযে ৰূপিযসঞ্ঞী অৰূপিযং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তিআদিত্তিকো পাড়িযং ৱুত্তোতি আহ ‘‘যো হী’’তিআদি. তস্সানুলোমত্তাতি এত্থাযমধিপ্পাযো – ৰূপিযসংৱোহাৰো নাম ন কেৱলং ৰূপিযেন ৰূপিযপৰিৱত্তনমেৱ, অথ খো ‘‘অৰূপিযে ৰূপিযসঞ্ঞী ৰূপিযং চেতাপেতী’’তি ৱুত্তত্তা অৰূপিযেন ৰূপিযচেতাপনম্পি ৰূপিযসংৱোহাৰো নাম হোতীতি এতস্মিং পক্খেপি ৰূপিযে সতি ৰূপিযসংৱোহাৰোযেৱ হোতীতি অযমত্থো অৱুত্তোপি ৱিঞ্ঞাযতীতি. অৰূপিযং নাম দুক্কটৱত্থুকপ্পিযৱত্থূনি. একন্তেন ৰূপিযপক্খেতি একেন অন্তেন ৰূপিযপক্খেতি অযং অত্থো গহেতব্বো. ‘‘একতো ৰূপিযপক্খে’’তি ৱা পাঠো ৱেদিতব্বো. ‘‘একৰূপিযপক্খে’’তিপি পঠন্তি, তত্থাপি একতো ৰূপিযপক্খেতি অযমেৱত্থো গহেতব্বো.
কপ্পিযৱত্থুনা কপ্পিযৱত্থুনো কযৱিক্কযেপি তাৱ নিস্সগ্গিযং হোতি, দুক্কটৱত্থুনা দুক্কটৱত্থুনো কযৱিক্কযে কস্মা ন হোতীতি অন্ধকট্ঠকথায অধিপ্পাযো. ইদং সিক্খাপদং…পে… অৰূপিযেন চ ৰূপিযচেতাপনং সন্ধায ৱুত্তন্তি সম্বন্ধো. ইধাতি ইমস্মিং ৰূপিযসংৱোহাৰসিক্খাপদে. তত্থাতি কযৱিক্কযসিক্খাপদে. তেনেৱাতি কপ্পিযৱত্থুনাযেৱ.
পুন কপ্পিযভাৱং নেতুং অসক্কুণেয্যত্তা ‘‘মহাঅকপ্পিযো নামা’’তি ৱুত্তং. ‘‘ন সক্কা কেনচি উপাযেন কপ্পিযো কাতুন্তি ইদং পঞ্চন্নংযেৱ সহধম্মিকানং অন্তৰে পৰিৱত্তনং সন্ধায ৱুত্তং, গিহীহি পন গহেত্ৱা অত্তনো সন্তকং কত্ৱা দিন্নং সব্বেসং কপ্পতী’’তি ৱদন্তি. ‘‘ন সক্কা কেনচি উপাযেন কপ্পিযো কাতু’’ন্তি পন ইমিনাৱ পটিগ্গহিতৰূপিযং অনিস্সজ্জিত্ৱাৱ তেন চেতাপিতং কপ্পিযভণ্ডম্পি সঙ্ঘস্স নিস্সট্ঠং পৰিভুঞ্জিতুং ন ৱট্টতীতি সিদ্ধং.
যে পন ‘‘পটিগ্গহিতৰূপিযং অনিস্সজ্জিত্ৱাপি তেন পৰিৱত্তিতং কপ্পিযভণ্ডং সঙ্ঘস্স নিস্সট্ঠং পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতী’’তি ৱদন্তি, তেসং ‘‘ন সক্কা কেনচি উপাযেন কপ্পিযো কাতু’’ন্তি ইদং ন যুজ্জতি. তে পনেত্থ এৱং ৱদন্তি ‘‘যস্মা নিস্সজ্জিতব্বৱত্থুং অনিস্সজ্জিত্ৱাৱ উপৰূপৰি অঞ্ঞং অঞ্ঞংযেৱ কতং, তস্মা পৰিচ্ছেদাভাৱতো ইধ নিস্সজ্জিতুং অৱত্ৱা ‘ন সক্কা কেনচি উপাযেন কপ্পিযো কাতু’ন্তি ৱুত্তং, পৰিচ্ছেদাভাৱতোযেৱ ‘মূলে মূলসামিকানং, পত্তে চ পত্তসামিকানং দিন্নে কপ্পিযো হোতী’তি চ ন ৱুত্ত’’ন্তি. যদি পটিগ্গহিতৰূপিযং অনিস্সজ্জিত্ৱা চেতাপিতং কপ্পিযভণ্ডম্পি সঙ্ঘস্স নিস্সট্ঠং পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতি, এৱং সন্তে ইধাপি অৱসানৱত্থুং গহেত্ৱা সঙ্ঘস্স নিস্সট্ঠং কস্মা ন ৱট্টতি, ‘‘যো পন ৰূপিযং উগ্গণ্হিত্ৱা…পে… পত্তে চ পত্তসামিকানং দিন্নে কপ্পিযো হোতী’’তি ইমিনাপি পটিগ্গহিতৰূপিযং অনিস্সজ্জিত্ৱা চেতাপিতং কপ্পিযভণ্ডম্পি সঙ্ঘস্স নিস্সট্ঠং পৰিভুঞ্জিতুং ন ৱট্টতীতি সিদ্ধং. যদি তং নিস্সট্ঠং পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টেয্য, ‘‘মূলে মূলসামিকানং, পত্তে চ পত্তসামিকানং দিন্নে কপ্পিযো হোতী’’তি ন ৱদেয্য. অপৰে পনেত্থ এৱং ৱদন্তি ‘‘যদি সঙ্ঘস্স নিস্সট্ঠং হোতি, ৰূপিযপটিগ্গাহকস্স ন ৱট্টতি, তস্মা তস্সপি যথা ৱট্টতি, তথা দস্সনত্থং ‘মূলে মূলসামিকান’ন্তিআদি ৱুত্ত’’ন্তি.
দুতিযপত্তসদিসোযেৱাতি ইমিনা পঞ্চন্নম্পি সহধম্মিকানং ন কপ্পতীতি দস্সেতি. তত্থ কাৰণমাহ ‘‘মূলস্স সম্পটিচ্ছিতত্তা’’তি. অথ মূলস্স সম্পটিচ্ছিতত্তা ৰূপিযপটিগ্গাহকস্স তাৱ অকপ্পিযো হোতু, সেসানং পন কস্মা ন কপ্পতীতি মঞ্ঞমানো পুচ্ছতি ‘‘কস্মা সেসানং ন কপ্পতী’’তি. কাৰণমাহ ‘‘মূলস্স অনিস্সট্ঠত্তা’’তি. পত্তস্স কপ্পিযভাৱেপি সম্পটিচ্ছিতমূলস্স নিস্সজ্জিতব্বস্স অনিস্সট্ঠত্তা তেন গহিতপত্তো সেসানম্পি ন কপ্পতি. যদি হি তেন সম্পটিচ্ছিতমূলং সঙ্ঘমজ্ঝে নিস্সট্ঠং সিযা, তেন কপ্পিযেন কম্মেন আৰামিকাদীহি গহেত্ৱা দিন্নপত্তো ৰূপিযপটিগ্গাহকং ঠপেত্ৱা সেসানং ৱট্টতি. অপৰে পন ‘‘মূলং সম্পটিচ্ছিত্ৱা গহিতপত্তোপি যদি সঙ্ঘস্স নিস্সট্ঠো, সেসানং কপ্পতী’’তি ৱদন্তি. এৱং সন্তে ‘‘মূলস্স অনিস্সট্ঠত্তা’’তি ন ৱত্তব্বং, ‘‘সঙ্ঘস্স অনিস্সট্ঠত্তা’’তি এৱমেৱ ৱত্তব্বং.
দুব্বিচাৰিতত্তাতি ইমিনা ৰূপিযসংৱোহাৰো অনেন কতোতি দস্সেতি. অঞ্ঞেসং পন ৱট্টতীতি যস্মানেন ৰূপিযসংৱোহাৰমত্তমেৱ কতং, ন মূলং সম্পটিচ্ছিতং, তস্মা ৱিনযকম্মৱসেন সঙ্ঘস্স নিস্সট্ঠকালতো পট্ঠায অঞ্ঞেসং ৱট্টতি. ইমস্মিংযেৱ চ অত্থে পমাণং দস্সেন্তো ‘‘মহাসুমত্থেৰস্স কিৰা’’তিআদিমাহ. অপৰে পন ‘‘দুব্বিচাৰিতত্তাতি ইমিনা কেৱলং গিহিসন্তকভাৱেন ঠিতে দুব্বিচাৰিতমত্তং ৱুত্তং, ন ৰূপিযসংৱোহাৰাপজ্জনং, তস্মা ৰূপিযসংৱোহাৰাভাৱতো সো পত্তো নিস্সজ্জিতুং ন সক্কাতি তস্স ন কপ্পতি, অনিস্সট্ঠোপি অঞ্ঞেসং কপ্পতি. অনিস্সট্ঠস্সেৱ চ অঞ্ঞেসং কপ্পিযভাৱদস্সনত্থং ‘মহাসুমত্থেৰস্স কিৰা’তিআদিৱত্থূনি উদাহটানি. সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জীতি ইদঞ্চ অঞ্ঞেসং কপ্পিযত্তা কেৱলং সঙ্ঘস্স পৰিচ্চত্তভাৱং সন্ধায ৱুত্তং, ন পন ৱিনযকম্মৱসেন সঙ্ঘস্স নিস্সট্ঠভাৱং. ইমস্স চ অত্থস্স সপ্পিস্স পূৰেত্ৱাতি ইদং ৱচনং সাধক’’ন্তি ৱদন্তি.
৫৯১. ৰূপিযপটিগ্গহণৰূপিযসংৱোহাৰেসু যেন একেকমেৱ কতং, তেন তত্থ তত্থ ৱুত্তনযেনেৱ নিস্সজ্জিতব্বং. যেন পন পটিগ্গহিতৰূপিযেনেৱ সংৱোহাৰো কতো, তেন কথং নিস্সজ্জিতব্বন্তি? নযিদং দুক্কৰং, ‘‘অহং, ভন্তে, নানপ্পকাৰকং ৰূপিযসংৱোহাৰং সমাপজ্জি’’ন্তি এৱমেৱ নিস্সজ্জিতব্বং. ‘‘ইমস্মিং সিক্খাপদেপি ‘অৰূপিযে ৰূপিযসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্সা’তিআদিত্তিকস্স অৱসানপদে অনাপত্তিযা ৱুত্তত্তা কপ্পিযৱত্থুৱসেনেৱ ইদং তিকং ৱুত্ত’’ন্তি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. কেচি পন ‘‘অৰূপিযগ্গহণেন কপ্পিযৱত্থুদুক্কটৱত্থূনং সঙ্গহোতি পুৰিমপদদ্ৱযং কপ্পিযৱত্থুদুক্কটৱত্থূনং ৱসেন ৱুত্তং, অৱসানপদমেৱ কপ্পিযৱত্থুৱসেন ৱুত্ত’’ন্তি ৱদন্তি, তং ন যুজ্জতি অনাপত্তিমিস্সিতে অৱসানত্তিকে সঞ্ঞানানত্তং ঠপেত্ৱা ৱত্থুনানত্তস্স অভাৱতো. দুক্কটৱত্থুনা পন দুক্কটৱত্থুনো চেতাপনং নেৱ ইধ, ন তত্থ পাড়িযং ৱুত্তন্তি ৱচনমেত্থ সাধকং. যং অত্তনো ধনেন পৰিৱত্ততি, তস্স ৱা ধনস্স ৱা ৰূপিযভাৱো চেৱ, পৰিৱত্তনঞ্চাতি ইমানেত্থ দ্ৱে অঙ্গানি.
ৰূপিযসংৱোহাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. কযৱিক্কযসিক্খাপদৱণ্ণনা
৫৯৩. কযৱিক্কযসিক্খাপদে পাড়িযং জানাহীতি এত্থ উপধাৰেহীতি অত্থো, সুট্ঠু উপধাৰেত্ৱা গণ্হ, ইদং ন মনাপন্তি পুন দাতুং ন সক্খিস্সসীতি অধিপ্পাযো.
৫৯৪-৫৯৫. কযন্তি পৰভণ্ডস্স গহণং. ৱিক্কযন্তি অত্তনো ভণ্ডস্স দানং. তেনাহ ‘‘ইমিনা ইমং দেহী’’তিআদি. যস্মা কযিতং নাম পৰস্স হত্থতো গহিতং ৱুচ্চতি, ৱিক্কীতঞ্চ পৰস্স হত্থে দিন্নং, তস্মা ‘‘কযিতঞ্চ হোতি পৰভণ্ডং অত্তনো হত্থগতং কৰোন্তেন, ৱিক্কীতঞ্চ অত্তনো ভণ্ডং পৰহত্থগতং কৰোন্তেনা’’তি ৱুত্তং. যদি এৱং পাড়িযং পৰতো ‘‘কযিতঞ্চ হোতি ৱিক্কযিতঞ্চা’’তি ৱত্ৱা ‘‘অত্তনো ভণ্ডং পৰহত্থগতং পৰভণ্ডং অত্তনো হত্থগত’’ন্তি কস্মা ৱুত্তন্তি আহ ‘‘ইমিনা ইমন্তিআদিৱচনানুৰূপতো পনা’’তিআদি. ইমিনাতি হি সকসন্তকং ৱুত্তং. তদনুৰূপতো পাড়িযং পঠমং অত্তনো ভণ্ডং দস্সিতং, ন কযৱিক্কযপদানুৰূপতো. তঞ্হি ৱিপৰীততো পৰসন্তকগ্গহণং পুৰক্খত্ৱা ঠিতং.
কামং সেসঞাতকেপি ‘‘ইমং দেহী’’তি ৱদতো ৱিঞ্ঞত্তি ন হোতি, সদ্ধাদেয্যৱিনিপাতনস্সপি পন অভাৱং দস্সেতুকামো ‘‘মাতৰং পন পিতৰং ৱা’’তি আহ. ৱিঞ্ঞত্তি ন হোতীতি ইদং ৱিসুং ৱিঞ্ঞাপনং সন্ধায ৱুত্তং. অঞ্ঞং কিঞ্চি অৱত্ৱা এৱং ৱদন্তো অঞ্ঞাতকং ৱিঞ্ঞাপেতি নামাতি আহ – ‘‘অঞ্ঞাতকং ‘ইমং দেহী’তি ৱদতো ৱিঞ্ঞত্তী’’তি. অঞ্ঞং কিঞ্চি অৱত্ৱা ‘‘ইমং গণ্হাহী’’তি দিন্নং অঞ্ঞাতকস্স দিন্নং নাম হোতীতি ৱুত্তং ‘‘সদ্ধাদেয্যৱিনিপাতন’’ন্তি. তিস্সো আপত্তিযোতি অঞ্ঞাতকৱিঞ্ঞত্তিসদ্ধাদেয্যৱিনিপাতনকযৱিক্কযাপত্তিসঙ্খাতা তিস্সো আপত্তিযো.
ইমং নাম কৰোহীতি ৱদতি, ৱট্টতীতি এত্থ ভুত্তোসি, ইদানি কস্মা ন কৰোসীতি ৱত্থুম্পি ৱট্টতি. ‘‘নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি কিঞ্চাপি সতিযেৱ নিস্সগ্গিযৱত্থুম্হি পাচিত্তিযং ৱুত্তং, অসতিপি পন তস্মিং পাচিত্তিযন্তি ইদং অট্ঠকথাপমাণেন গহেতব্বন্তি দস্সেতুং ‘‘কিঞ্চাপী’’তিআদি ৱুত্তং. পৰিভুত্তেতি সপ্পিআদিং সন্ধায ৱুত্তং. যং অত্তনো ধনেন পৰিৱত্তেতি, যেন চ পৰিৱত্তেতি, তেসং কপ্পিযৱত্থুতা, অসহধম্মিকতা, কযৱিক্কযাপজ্জনঞ্চাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
কযৱিক্কযসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিট্ঠিতো কোসিযৱগ্গো দুতিযো.