১০. পঠমসঙ্ঘভেদসিক্খাপদৱণ্ণনা
৪১০. দসমে যে দুব্বলা হোন্তি অপ্পথামা, ন সক্কোন্তি অৰঞ্ঞকাদীনি সেৱন্তা দুক্খস্সন্তং কাতুং, তে সন্ধাযাহ ‘‘বহূনং কুলপুত্তানং মগ্গন্তৰাযায সংৱত্তন্তী’’তি. অধিৱাসনখন্তিসম্পন্নোতি ‘‘খমো হোতি সীতস্সা’’তিআদিনা ৱুত্তসীতুণ্হাদিসহনলক্খণায খন্তিযা সমন্নাগতো. ব্যঞ্জনপদমেৱ পৰমং অস্সাতি পদপৰমো. যস্স হি পুগ্গলস্স বহুম্পি সুণতো বহুম্পি ভণতো বহুম্পি ধাৰযতো বহুম্পি ৱাচযতো ন তায জাতিযা ধম্মাভিসমযো হোতি, অযং ‘‘পদপৰমো’’তি ৱুচ্চতি. অভিসম্ভুণিত্ৱাতি নিপ্ফাদেত্ৱা. নাভিসম্ভুণাতীতি ন সম্পাদেতি, অৰঞ্ঞৱাসং সম্পাদেতুং ন সক্কোতীতি ৱুত্তং হোতি. ধম্মতো অপেতং উদ্ধম্মং. অসব্বঞ্ঞূ অস্সাতি তেসং অনুৰূপস্স অজাননতো অসব্বঞ্ঞূ ভৱেয্য. ‘‘ন, ভিক্খৱে, অসেনাসনিকেন ৱস্সং উপগন্তব্ব’’ন্তি (মহাৱ. ২০৪) ৱচনতো ‘‘চত্তাৰো পন…পে… পটিক্খিত্তমেৱা’’তি ৱুত্তং. ইদমেৱ ৱচনং সন্ধায পাড়িযম্পি ‘‘অট্ঠ মাসে খো মযা দেৱদত্ত ৰুক্খমূলসেনাসনং অনুঞ্ঞাত’’ন্তি ৱুত্তং.
তীহি কোটীহীতি তীহি আকাৰেহি, তীহি কাৰণেহীতি অত্থো. তদুভযৱিমুত্তপৰিসঙ্কিতন্তি দিট্ঠং সুতন্তি ইদং উভযং অনিস্সায ‘‘কিং নু খো ইদং ভিক্খুং উদ্দিস্স ৱধিত্ৱা সম্পাদিত’’ন্তি কেৱলমেৱ পৰিসঙ্কিতং. মচ্ছবন্ধনং জালং, ৱাগুৰা মিগবন্ধনী. কপ্পতীতি যদি তেসং ৱচনেন আসঙ্কা উপচ্ছিন্না হোতি, ৱট্টতি. পৱত্তমংসন্তি ৱিক্কাযিকমংসং. মঙ্গলাদীনন্তি আদি-সদ্দেন আহুনপাহুনাদিকে সঙ্গণ্হাতি. ভিক্খূনংযেৱ অত্থাযাতি এত্থ অট্ঠানপ্পযুত্তো এৱ-সদ্দো, ভিক্খূনং অত্থায অকতমেৱাতি সম্বন্ধিতব্বং. তস্মা ‘‘ভিক্খূনঞ্চ দস্সাম, মঙ্গলাদীনঞ্চ অত্থায ভৱিস্সতী’’তি মিস্সেত্ৱা কতম্পি ন ৱট্টতীতি ৱেদিতব্বং. কেচি পন ‘‘ভিক্খূনংযেৱাতি অৱধাৰণেন ভিক্খূনঞ্চ অঞ্ঞেসঞ্চ অত্থায কতং ৱট্টতী’’তি ৱদন্তি, তং ন সুন্দৰং. যত্থ চ নিব্বেমতিকো হোতীতি ভিক্খূনং অত্থায কতেপি সব্বেন সব্বং পৰিসঙ্কিতাভাৱমাহ. তমেৱত্থং আৱিকাতুং ‘‘সচে পনা’’তিআদি ৱুত্তং. ইতৰেসং ৱট্টতীতি অজানন্তানং ৱট্টতি, জানতো এৱেত্থ আপত্তি হোতীতি. তেযেৱাতি যে উদ্দিস্স কতং, তেযেৱ. উদ্দিসকতমংসপৰিভোগতো অকপ্পিযমংসপৰিভোগস্স ৱিসেসং দস্সেতুং ‘‘অকপ্পিযমংসং পনা’’তিআদি ৱুত্তং. পুৰিমস্মিং সচিত্তকা আপত্তি, ইতৰস্মিং অচিত্তকা. তেনাহ ‘‘অকপ্পিযমংসং অজানিত্ৱা ভুঞ্জন্তস্সপি আপত্তিযেৱা’’তি. ‘‘পৰিভোগকালে পুচ্ছিত্ৱা পৰিভুঞ্জিস্সামীতি ৱা গহেত্ৱা পুচ্ছিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি ৱচনতো অকপ্পিযমংসং অজানিত্ৱা গণ্হন্তস্স পটিগ্গহণেন অনাপত্তি সিযা. অজানিত্ৱাপি ভুঞ্জন্তস্সেৱ হি আপত্তি ৱুত্তা. ৱত্তন্তি ৱদন্তীতি ইমিনা আপত্তি নত্থীতি দস্সেতি.
সল্লেখা ৱুত্তি এতেসন্তি সল্লেখৱুত্তিনো. বাহুলিকোতি একস্স ল-কাৰস্স লোপং কত্ৱা ৱুত্তং. কপ্পন্তি আযুকপ্পং. সঙ্ঘভেদকো হি একং কপ্পং অসীতিভাগে কত্ৱা ততো একভাগমত্তং কালং নিৰযে তিট্ঠেয্যাতি আযুকপ্পং সন্ধায ‘‘কপ্পং নিৰযম্হি পচ্চতী’’তি ৱুত্তং. কপ্পট্ঠকথাযং (ৱিভ. অট্ঠ. ৮০৯) পন ‘‘সণ্ঠহন্তে হি কপ্পে কপ্পৱেমজ্ঝে ৱা সঙ্ঘভেদং কত্ৱা কপ্পৱিনাসেযেৱ মুচ্চতি. সচেপি হি স্ৱে কপ্পো ৱিনস্সিস্সতীতি অজ্জ সঙ্ঘভেদং কৰোতি, স্ৱেৱ মুচ্চতি, একদিৱসমেৱ নিৰযে পচ্চতী’’তি ৱুত্তং. তত্থাপি কপ্পৱিনাসেযেৱাতি আযুকপ্পৱিনাসেযেৱাতি অত্থে সতি নত্থি ৱিৰোধো. সণ্ঠহন্তেতি ইদম্পি ‘‘স্ৱে ৱিনস্সিস্সতী’’তি ৱিয অভূতপৰিকপ্পনৱসেন ৱুত্তং. ‘‘একদিৱসমেৱ নিৰযে পচ্চতী’’তি এত্থাপি ততো পৰং কপ্পাভাৱে আযুকপ্পস্সপি অভাৱতোতি অৱিৰোধতো অত্থযোজনা দট্ঠব্বা. ব্ৰহ্মং পুঞ্ঞন্তি সেট্ঠং পুঞ্ঞং. কপ্পং সগ্গম্হি মোদতীতি এত্থাপি আযুকপ্পমেৱ.
৪১১. লদ্ধিনানাসংৱাসকেনাতি ভাৱপ্পধানোযং নিদ্দেসো, লদ্ধিনানাসংৱাসকভাৱেনাতি অত্থো. কম্মনানাসংৱাসকেনাতি এত্থাপি এসেৱ নযো. অঞ্ঞথা নানাসংৱাসকেন সহিতস্স সমানসংৱাসকস্সপি সঙ্ঘস্স অসমানসংৱাসকত্তং আপজ্জেয্য. তত্থ লদ্ধিনানাসংৱাসকো নাম উক্খিত্তানুৱত্তকো. সো হি অত্তনো লদ্ধিযা নানাসংৱাসকো জাতোতি ‘‘লদ্ধিনানাসংৱাসকো’’তি ৱুচ্চতি. কম্মনানাসংৱাসকো নাম উক্খেপনীযকম্মকতো. সো হি উক্খেপনীযকম্মৱসেন নানাসংৱাসকো হোতীতি ‘‘কম্মনানাসংৱাসকো’’তি ৱুচ্চতি. ৱিৰহিতোতি ৱিমুত্তো. কাযসামগ্গীদানং তেসু তেসু সঙ্ঘকম্মেসু হত্থপাসূপগমনৱসেন ৱেদিতব্বং.
‘‘ভেদায পৰক্কমেয্যা’’তি ৱিসুং ৱুত্তত্তা ভেদনসংৱত্তনিকস্স অধিকৰণস্স সমাদায পগ্গণ্হতো পুব্বেপি পক্খপৰিযেসনাদিৱসেন সঙ্ঘভেদায পৰক্কমন্তস্স সমনুভাসনকম্মং কাতব্বন্তি ৱেদিতব্বং. ইমানি ৱত্থূনীতি অট্ঠাৰস ভেদকৰৱত্থূনি. কম্মেনাতি অপলোকনাদীসু চতূসু কম্মেসু অঞ্ঞতৰেন কম্মেন. উদ্দেসেনাতি পঞ্চসু পাতিমোক্খুদ্দেসেসু অঞ্ঞতৰেন উদ্দেসেন. ৱোহাৰেনাতি তাহি তাহি উপপত্তীহি ‘‘অধম্মং ধম্মো’’তিআদিঅট্ঠাৰসভেদকৰৱত্থুদীপকেন ৱোহাৰেন. অনুস্সাৱনাযাতি ‘‘ননু তুম্হে জানাথ ময্হং উচ্চাকুলা পব্বজিতভাৱং বহুস্সুতভাৱঞ্চ, মাদিসো নাম উদ্ধম্মং উব্বিনযং সত্থুসাসনং গাহেয্যাতি চিত্তম্পি উপ্পাদেতুং তুম্হাকং যুত্তং, কিং ময্হং অৱীচি নীলুপ্পলৱনং ৱিয সীতলো, কিমহং অপাযতো ন ভাযামী’’তিআদিনা নযেন কণ্ণমূলে ৱচীভেদং কত্ৱা অনুস্সাৱনেন. সলাকগ্গাহেনাতি এৱং অনুস্সাৱেত্ৱা তেসং চিত্তং উপত্থম্ভেত্ৱা অনিৱত্তিধম্মে কত্ৱা ‘‘গণ্হথ ইমং সলাক’’ন্তি সলাকগ্গাহেন. পঞ্চহি কাৰণেহি সঙ্ঘভেদো হোতীতি এত্থ কম্মমেৱ উদ্দেসো ৱা সঙ্ঘভেদে পধানকাৰণন্তি ৱেদিতব্বং. ৱোহাৰানুস্সাৱনসলাকগ্গাহা পন পুব্বভাগা. অট্ঠাৰসৱত্থুদীপনৱসএন হি ৱোহৰন্তেন তত্থ ৰুচিজননত্থং অনুস্সাৱেত্ৱা সলাকায গহিতাযপি অভিন্নোৱ হোতি সঙ্ঘো. যদা পন এৱং চত্তাৰো ৱা অতিৰেকা ৱা সলাকং গহেত্ৱা আৱেণিককম্মং ৱা উদ্দেসং ৱা কৰোন্তি, তদা সঙ্ঘো ভিন্নো নাম হোতি. অব্ভুস্সিতন্তি অব্ভুগ্গতং. অচ্ছেয্যাতি ৱিহৰেয্য, পৱত্তেয্যাতি অত্থো.
‘‘লজ্জী ৰক্খিস্সতী’’তি ৱচনতো আপত্তিভযেন আৰোচনং লজ্জীনংযেৱ ভাৰোতি আহ ‘‘লজ্জীহি ভিক্খূহী’’তি. অলজ্জিস্সপি অনাৰোচেন্তস্স আপত্তিযেৱ ‘‘যে পস্সন্তি, যে সুণন্তী’’তি ৱচনতো. সমাগচ্ছতূতি একী ভৱতু. একীভাৱো চ সমানলদ্ধিৱসেন হোতীতি আহ ‘‘একলদ্ধিকো হোতূ’’তি. সম্পত্তিযাতি সীলাদিসম্পত্তিযা. পটিনিস্সজ্জন্তস্স অনাপত্তিভাৱতো ‘‘সোত্থিভাৱো তস্স ভিক্খুনো’’তি ৱুত্তং. অপ্পটিনিস্সজ্জতো দুক্কটন্তি ৱিসুং ৱিসুং ৱদন্তানং গণনায দুক্কটং. পহোন্তেনাতি গন্তুং সমত্থেন অগিলানেন. সঙ্ঘভেদস্স গৰুকভাৱতো অৱস্সং কত্তব্বতাদস্সনত্থং ‘‘দূৰেপি ভাৰোযেৱা’’তি ৱুত্তং, আপত্তি পন অদ্ধযোজনব্ভন্তৰে গন্তুং সমত্থস্স অগিলানস্সেৱ ৱেদিতব্বা.
৪১৬. অসমনুভাসন্তস্সাতি কম্মকাৰকে কত্তুনিদ্দেসোতি আহ ‘‘অসমনুভাসিযমানস্সা’’তি. ততিযকম্মৱাচায পটিনিস্সজ্জন্তো ঞত্তিযা দুক্কটং দ্ৱীহি কম্মৱাচাহি থুল্লচ্চযে চ আপজ্জতিযেৱাতি আহ ‘‘পটিনিস্সজ্জন্তস্স সঙ্ঘাদিসেসেন অনাপত্তী’’তি. অস্সাতি দেৱদত্তস্স. কতেন ভৱিতব্বন্তি সমনুভাসনকম্মেন কতেন ভৱিতব্বং. অত্তনো ৰুচিমত্তেন ৱদেয্যাতিআদিকম্মিকত্তা অপ্পটিনিস্সজ্জন্তস্সপি অনাপত্তীতি অধিপ্পাযেন ৱদেয্য. অপঞ্ঞত্তে সিক্খাপদে সমনুভাসনকম্মস্সেৱ অভাৱতো ‘‘ন হি পঞ্ঞত্তং সিক্খাপদং ৱীতিক্কমন্তস্সা’’তি ৱুত্তং. সিক্খাপদং পঞ্ঞপেন্তেনেৱ হি সমনুভাসনকম্মং অনুঞ্ঞাতং. উদ্দিস্স অনুঞ্ঞাততোতি ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ৰোমন্থকস্স ৰোমন্থন’’ন্তিআদিং (চূড়ৱ. ২৭৩) উদ্দিস্স অনুঞ্ঞাতং সন্ধায ৱদন্তি. অনাপত্তিযন্তি অনাপত্তিৱাৰে. আপত্তিং ৰোপেতব্বোতি অনিস্সজ্জনপচ্চযা আপন্নপাচিত্তিযাপত্তিং উক্খেপনীযকম্মকৰণত্থং আৰোপেতব্বোতি অত্থো.
আপত্তিযেৱ ন জাতাতি সঙ্ঘাদিসেসাপত্তি ন জাতাযেৱাতি অত্থো. সা পনেসাতি সা পন এসা অনাপত্তি. তিৱঙ্গিকন্তি কাযৱাচাচিত্তৱসেন তিৱঙ্গিকং, কাযৱাচাচিত্ততো সমুট্ঠাতীতি ৱুত্তং হোতি. ‘‘নপ্পটিনিস্সজ্জামী’’তি সঞ্ঞায অভাৱেন মুচ্চনতো সঞ্ঞাৱিমোক্খং. সচিত্তকন্তি ‘‘নপ্পটিনিস্সজ্জামী’’তি জাননচিত্তেন সচিত্তকং. ভেদায পৰক্কমনং, ধম্মকম্মেন সমনুভাসনং, কম্মৱাচাপৰিযোসানং, অপ্পটিনিস্সজ্জনন্তি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি.
পঠমসঙ্ঘভেদসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.