১. সুক্কৱিস্সট্ঠিসিক্খাপদৱণ্ণনা

ইদানি পাৰাজিকসংৱণ্ণনাসমনন্তৰা যা তেৰসকাদিসংৱণ্ণনা সমাৰদ্ধা, তস্সাপি –

অনাকুলা অসন্দেহা, পৰিপুণ্ণৱিনিচ্ছযা;

অত্থব্যঞ্জনসম্পন্না, হোতি সাৰত্থদীপনী.

তেৰসকস্সাতি তেৰস সিক্খাপদানি পৰিমাণানি অস্স কণ্ডস্সাতি তেৰসকং, তস্স তেৰসকস্স কণ্ডস্সাতি অত্থো.

২৩৪. অনভিৰতোতি অঞ্ঞত্থ গিহিভাৱং পত্থযমানো ৱুচ্চতি, ইধ পন কামৰাগৱসেন উক্কণ্ঠিততায ৱিক্খিত্তচিত্ততায সমন্নাগতো অধিপ্পেতোতি আহ ৱিক্খিত্তচিত্তোতিআদি.

২৩৬-২৩৭. সঞ্চেতনিকাতি এত্থ সং-সদ্দো ৱিজ্জমানত্থতায সাত্থকোতি দস্সেন্তো আহ সংৱিজ্জতি চেতনা অস্সাতি. তত্থ চেতনাতি ৱীতিক্কমৱসপ্পৱত্তা পুব্বভাগচেতনা. অস্সাতি সুক্কৱিস্সট্ঠিযা. ইমস্মিং ৱিকপ্পে ইক-সদ্দস্স ৱিসুং অত্থো নত্থীতি আহ সঞ্চেতনাৱ সঞ্চেতনিকাতি. ইদানি সং-সদ্দস্স অত্থং অনপেক্খিত্ৱা ইক-সদ্দোৱ অস্সত্থিঅত্থং পকাসেতীতি দস্সেন্তো সঞ্চেতনা ৱা অস্সা অত্থীতি সঞ্চেতনিকাতি দুতিযৱিকপ্পমাহ. সংৱিজ্জতি চেতনা অস্সাতি পদভাজনে ৱত্তব্বে ব্যঞ্জনে আদৰং অকত্ৱা জানন্তোতিআদি ৱুত্তং. উপক্কমামীতি জানন্তোতি মোচনত্থং উপক্কমামীতি জানন্তো.

আসযভেদতোতি পিত্তাদিআসযভেদতো. বুদ্ধপচ্চেকবুদ্ধানম্পি হি ৰঞ্ঞোপি চক্কৱত্তিস্স পিত্তসেম্হপুব্বলোহিতাসযেসু চতূসু অঞ্ঞতৰো আসযো হোতিযেৱ, মন্দপঞ্ঞানং পন চত্তাৰোপি আসযা হোন্তি. ধাতুনানত্ততোতি পথৱীধাতুআদীনং চতুন্নং ধাতূনং, চক্খাদীনং ৱা অট্ঠাৰসন্নং ধাতূনং, ৰসসোণিতাদীনং ৱা ধাতূনং নানত্ততো.

ৱত্থিসীসন্তি ৱত্থিপুটস্স অব্ভন্তৰে মত্থকপস্সং. ‘‘ৰাগ…পে… অসক্কোন্তো’’তি ৰাগপৰিযুট্ঠানং সন্ধায ৱুত্তং. ৰাজা পন ‘‘সম্ভৱস্স সকলকাযো ঠান’’ন্তি সুতপুব্বত্তা ৱীমংসনত্থং এৱমকাসীতি ৱদন্তি. দকসোতন্তি মুত্তমগ্গং, অঙ্গজাতপ্পদেসন্তি ৱুত্তং হোতি. দকসোতোৰোহণতো পট্ঠায পন উপাদিন্নতো ৱিনিমুত্ততায সম্ভৱে উতুসমুট্ঠানমেৱ ৰূপং অৱসিস্সতি, সেসং তিসমুট্ঠানং নত্থীতি ৱেদিতব্বং. আপোধাতুযা সন্তানৱসেন পৱত্তমানায অৱত্থাৱিসেসো সম্ভৱো, সো চতুসমুট্ঠানিকো অট্ঠকথাযং চতুসমুট্ঠানিকেসু সম্ভৱস্স ৱুত্তত্তা. সো পন সোড়সৱস্সকালে উপ্পজ্জতি, তস্স ৰাগৱসেন ঠানাচাৱনং হোতীতি ৱদন্তি, তস্মা যং ৱুত্তং কথাৱত্থুঅট্ঠকথাযং ‘‘সুক্কৱিস্সট্ঠি নাম ৰাগসমুট্ঠানা হোতী’’তি, তং সম্ভৱস্স ঠানাচাৱনং সন্ধায ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং, ন পন সম্ভৱো চিত্তসমুট্ঠানোযেৱাতি দীপেতুং, তেনেৱ তত্থ ৱিস্সট্ঠিগ্গহণং কতং. ‘‘খীণাসৱানং পন ব্ৰহ্মানঞ্চ সম্ভৱো নত্থী’’তি আচৰিযধম্মপালত্থেৰেন ৱুত্তং, তস্মা যং ৱুত্তং কথাৱত্থুঅট্ঠকথাযং (কথা. অট্ঠ. ৩০৭) ‘‘তাসং দেৱতানং সুক্কৱিস্সট্ঠি নাম নত্থী’’তি, তম্পি ঠানাচাৱনং সন্ধায ৱুত্তন্তি গহেতব্বং, ন পন দেৱতানং সব্বসো সম্ভৱস্স অভাৱং সন্ধায. ছন্নম্পি পন কামাৱচৰদেৱতানং কামা পাকতিকাযেৱ. মনুস্সা ৱিয হি তে দ্ৱযংদ্ৱযসমাপত্তিৱসেনেৱ মেথুনং পটিসেৱন্তি, কেৱলং পন নিস্সন্দাভাৱো তেসং ৱত্তব্বো. তঙ্খণিকপৰিড়াহৱূপসমাৱহং সম্ফস্সসুখমেৱ হি তেসং কামকিচ্চং. কেচি পন ‘‘চাতুমহাৰাজিকতাৱতিংসানংযেৱ দ্ৱযংদ্ৱযসমাপত্তিযা কামকিচ্চং ইজ্ঝতি, যামানং অঞ্ঞমঞ্ঞং আলিঙ্গনমত্তেন, তুসিতানং হত্থামসনমত্তেন, নিম্মানৰতীনং হসিতমত্তেন, পৰনিম্মিতৱসৱত্তীনং ওলোকিতমত্তেন কামকিচ্চং ইজ্ঝতী’’তি ৱদন্তি, তং অট্ঠকথাযং পটিক্খিত্তং তাদিসস্স কামেসু ৱিৰজ্জনস্স তেসু অভাৱতো কামানঞ্চ উত্তৰুত্তৰি পণীততৰপণীততমভাৱতো.

তথেৱাতি ‘‘মোচনস্সাদেন নিমিত্তে উপক্কমতো’’তিআদিং অতিদিসতি. ‘‘ৱিস্সট্ঠীতি ঠানতো চাৱনা ৱুচ্চতী’’তি ৱুত্তত্তা দকসোতং ওতিণ্ণমত্তেতি কস্মা ৱুত্তন্তি আহ দকসোতোৰোহণঞ্চেত্থাতিআদি. এত্থাতি তীসুপি ৱাদেসু. অধিৱাসেত্ৱাতি নিমিত্তে উপক্কমিত্ৱা পুন ৱিপ্পটিসাৰে উপ্পন্নে অধিৱাসেত্ৱা. অন্তৰা নিৱাৰেতুন্তি ঠানতো চুতং দকসোতং ওতৰিতুং অদত্ৱা অন্তৰা নিৱাৰেতুং. তেনাহ – ঠানা চুতঞ্হি অৱস্সং দকসোতং ওতৰতীতি. ঠানাচাৱনমত্তেনেৱাতি দকসোতং অনোতিণ্ণেপীতি অধিপ্পাযো. এত্থ চ ‘‘সকলো কাযো ঠান’’ন্তি ৱাদে ঠানাচাৱনং ৱদন্তেন সকলসৰীৰতো চুতস্সপি দকসোতোৰোহণতো পুব্বে অপ্পমত্তকস্স অন্তৰাড়স্স সম্ভৱতো ৱুত্তং. সকলসৰীৰে ৱা তস্মিং তস্মিং পদেসে ঠিতস্স ঠানা চুতং সন্ধায ‘‘ঠানাচাৱনমত্তেনেৱা’’তি ৱুত্তং. নিমিত্তে উপক্কমন্তস্সেৱাতি মোচনস্সাদেন উপক্কমন্তস্স. হত্থপৰিকম্মাদীসু সতিপি মোচনস্সাদে নিমিত্তে উপক্কমাভাৱতো নত্থি আপত্তীতি আহ ‘‘হত্তপৰিকম্ম…পে… অনাপত্তী’’তি. অযং সব্বাচৰিযসাধাৰণৱিনিচ্ছযোতি ‘‘দকসোতোৰোহণঞ্চেত্থা’’তিআদিনা ৱুত্তো তিণ্ণম্পি আচৰিযানং সাধাৰণো ৱিনিচ্ছযো.

খোভকৰণপচ্চযো নাম ৱিসভাগভেসজ্জসেনাসনাহাৰাদিপচ্চযো. অত্থকামতায ৱা অনত্থকামতায ৱাতি পসন্না অত্থকামতায, কুদ্ধা অনত্থকামতায. অত্থায ৱা অনত্থায ৱাতি সভাৱতো ভৱিতব্বায অত্থায ৱা অনত্থায ৱা. উপসংহৰন্তীতি অত্তনো দেৱানুভাৱেন উপনেন্তি. বোধিসত্তমাতা ৱিয পুত্তপটিলাভনিমিত্তন্তি তদা কিৰ পুৰে পুণ্ণমায সত্তমদিৱসতো পট্ঠায ৱিগতসুৰাপানং মালাগন্ধাদিৱিভূতিসম্পন্নং নক্খত্তকীড়ং অনুভৱমানা বোধিসত্তমাতা সত্তমে দিৱসে পাতোৱ উট্ঠায গন্ধোদকেন ন্হাযিত্ৱা সব্বালঙ্কাৰৱিভূসিতা ৱৰভোজনং ভুঞ্জিত্ৱা উপোসথঙ্গানি অধিট্ঠায সিৰিগব্ভং পৱিসিত্ৱা সিৰিসযনে নিপন্না নিদ্দং ওক্কমমানা ইমং সুপিনং অদ্দস – চত্তাৰো কিৰ নং মহাৰাজানো সযনেনেৱ সদ্ধিং উক্খিপিত্ৱা অনোতত্তদহং নেত্ৱা ন্হাপেত্ৱা দিব্বৱত্থং নিৱাসেত্ৱা দিব্বগন্ধেহি ৱিলিম্পেত্ৱা দিব্বপুপ্ফানি পিড়ন্ধিত্ৱা ততো অৱিদূৰে ৰজতপব্বতো, তস্স অন্তো কনকৱিমানং অত্থি, তস্মিং পাচীনতো সীসং কত্ৱা নিপজ্জাপেসুং. অথ বোধিসত্তো সেতৱৰৱাৰণো হুত্ৱা ততো অৱিদূৰে একো সুৱণ্ণপব্বতো, তত্থ চৰিত্ৱা ততো ওৰুয্হ ৰজতপব্বতং অভিৰুহিত্ৱা কনকৱিমানং পৱিসিত্ৱা মাতৰং পদক্খিণং কত্ৱা দক্খিণপস্সং ফালেত্ৱা কুচ্ছিং পৱিট্ঠসদিসো অহোসি. ইমং সুপিনং সন্ধায এতং ৱুত্তং ‘‘বোধিসত্তমাতা ৱিয পুত্তপটিলাভনিমিত্ত’’ন্তি.

পঞ্চ মহাসুপিনেতি (অ. নি. অট্ঠ. ৩.৫.১৯৬) মহন্তেহি পুৰিসেহি পস্সিতব্বতো মহন্তানঞ্চ অত্থানং নিমিত্তভাৱতো মহাসুপিনে. তে পন পঞ্চ মহাসুপিনে নেৱ লোকিযমহাজনো পস্সতি, ন মহাৰাজানো, ন চক্কৱত্তিৰাজানো, ন অগ্গসাৱকা, ন পচ্চেকবুদ্ধা, ন সম্মাসম্বুদ্ধা, একো সব্বঞ্ঞুবোধিসত্তোযেৱ পস্সতি. তেন ৱুত্তং ‘‘বোধিসত্তো ৱিয পঞ্চ মহাসুপিনে’’তি. অম্হাকঞ্চ পন বোধিসত্তো কদা তে সুপিনে পস্সীতি? ‘‘স্ৱে বুদ্ধো ভৱিস্সামী’’তি চাতুদ্দসিযং পক্খস্স ৰত্তিৱিভাযনকালে পস্সি. কালৱসেন হি দিৱা দিট্ঠো সুপিনো ন সমেতি, তথা পঠমযামে মজ্ঝিমযামে চ. পচ্ছিমযামে বলৱপচ্চূসে পন অসিতপীতসাযিতে সম্মাপৰিণামগতে কাযস্মিং ওজায পতিট্ঠিতায অৰুণে উগ্গচ্ছমানে দিট্ঠসুপিনো সমেতি. ইট্ঠনিমিত্তং সুপিনং পস্সন্তো ইট্ঠং পটিলভতি, অনিট্ঠনিমিত্তং পস্সন্তো অনিট্ঠং, তস্মা বোধিসত্তোপি সুপিনং পস্সন্তো ৰত্তিৱিভাযনকালে পস্সি.

কে পন তে পঞ্চ মহাসুপিনাতি? তথাগতস্স অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স পুব্বেৱ সম্বোধা অনভিসম্বুদ্ধস্স বোধিসত্তস্সেৱ সতো পঞ্চ মহাসুপিনা পাতুৰহেসুং (অ. নি. ৫.১৯৬) – অযং মহাপথৱী মহাসযনং অহোসি, হিমৱা পব্বতৰাজা বিম্বোহনং অহোসি, পুৰত্থিমে সমুদ্দে ৱামহত্থো ওহিতো অহোসি, পচ্ছিমে সমুদ্দে দক্খিণহত্থো ওহিতো অহোসি, দক্খিণসমুদ্দে উভো পাদা ওহিতা অহেসুং, অযং পঠমো মহাসুপিনো পাতুৰহোসি.

পুন চপৰং দব্বতিণসঙ্খাতা তিৰিযা নাম তিণজাতি নঙ্গলমত্তেন ৰত্তদণ্ডেন নাভিতো উগ্গন্ত্ৱা তস্স পস্সন্তস্সেৱ ৱিদত্থিমত্তং ৰতনমত্তং ব্যামমত্তং যট্ঠিমত্তং গাৱুতমত্তং অড্ঢযোজনমত্তং যোজনমত্তন্তি এৱং উগ্গন্ত্ৱা অনেকযোজনসহস্সং নভং আহচ্চ ঠিতা অহোসি, অযং দুতিযো মহাসুপিনো পাতুৰহোসি.

পুন চপৰং সেতা কিমী কণ্হসীসা পাদেহি উস্সক্কিত্ৱা যাৱ জাণুমণ্ডলা পটিচ্ছাদেসুং, অযং ততিযো মহাসুপিনো পাতুৰহোসি.

পুন চপৰং চত্তাৰো সকুণা নানাৱণ্ণা চতূহি দিসাহি আগন্ত্ৱা পাদমূলে নিপতিত্ৱা সব্বসেতা সম্পজ্জিংসু, অযং চতুত্থো মহাসুপিনো পাতুৰহোসি.

পুন চপৰং বোধিসত্তো মহতো মীড়্হপব্বতস্স উপৰূপৰি চঙ্কমতি অলিপ্পমানো মীড়্হেন, অযং পঞ্চমো মহাসুপিনো পাতুৰহোসি. ইমে পঞ্চ মহাসুপিনা.

তত্থ পঠমো অনুত্তৰায সম্মাসম্বোধিযা পুব্বনিমিত্তং, দুতিযো অৰিযস্স অট্ঠঙ্গিকস্স মগ্গস্স দেৱমনুস্সেসু সুপ্পকাসিতভাৱস্স পুব্বনিমিত্তং, ততিযো বহূনং ওদাতৱসনানং গিহীনং ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা সৰণগমনস্স পুব্বনিমিত্তং, চতুত্থো খত্তিযাদীনং চতুন্নং ৱণ্ণানং তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিত্ৱা অনুত্তৰৱিমুত্তিসচ্ছিকিৰিযায পুব্বনিমিত্তং, পঞ্চমো চতুন্নং পচ্চযানং লাভিতায তেসু চ অনুপলিত্তভাৱস্স পুব্বনিমিত্তং.

অপিচ যং সো চক্কৱাড়মহাপথৱিং সিৰিসযনভূতং অদ্দস, তং বুদ্ধভাৱস্স পুব্বনিমিত্তং. যং হিমৱন্তং পব্বতৰাজানং বিম্বোহনং অদ্দস, তং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণবিম্বোহনস্স পুব্বনিমিত্তং. যং চত্তাৰো হত্থপাদে সমুদ্দস্স উপৰূপৰিভাগেন গন্ত্ৱা চক্কৱাড়মত্থকে ঠিতে অদ্দস, তং ধম্মচক্কস্স অপ্পটিৱত্তিযভাৱে পুব্বনিমিত্তং. যং অত্তানং উত্তানকং নিপন্নং অদ্দস, তং তীসু ভৱেসু অৱকুজ্জানং সত্তানং উত্তানমুখভাৱস্স পুব্বনিমিত্তং. যং অক্খীনি উম্মীলেত্ৱা পস্সন্তো ৱিয অহোসি, তং দিব্বচক্খুপটিলাভস্স পুব্বনিমিত্তং. যং যাৱ ভৱগ্গা একালোকং অহোসি, তং অনাৱৰণঞাণস্স পুব্বনিমিত্তং. সেসং ৱুত্তনযমেৱ. ইতি তংতংৱিসেসাধিগমনিমিত্তভূতে পঞ্চ মহাসুপিনে পস্সি. তেন ৱুত্তং ‘‘বোধিসত্তো ৱিয পঞ্চ মহাসুপিনে’’তি.

কোসলৰাজা ৱিয সোড়স সুপিনেতি –

‘‘উসভা ৰুক্খা গাৱিযো গৱা চ,

অস্সো কংসো সিঙ্গালী চ কুম্ভো;

পোক্খৰণী চ অপাকচন্দনং,

লাবূনি সীদন্তি সিলা প্লৱন্তি.

‘‘মণ্ডূকিযো কণ্হসপ্পে গিলন্তি,

কাকং সুৱণ্ণা পৰিৱাৰযন্তি;

তসা ৱকা এড়কানং ভযা হী’’তি. (জা. ১.১.৭৭) –

ইমে সোড়স সুপিনে পস্সন্তো কোসলৰাজা ৱিয.

১. একদিৱসং কিৰ কোসলৰাজা ৰত্তিং নিদ্দূপগতো পচ্ছিমযামে সোড়স সুপিনে পস্সি (জা. অট্ঠ. ১.১.মহাসুপিনজাতকৱণ্ণনা). তত্থ চত্তাৰো অঞ্জনৱণ্ণা কাড়উসভা ‘‘যুজ্ঝিস্সামা’’তি চতূহি দিসাহি ৰাজঙ্গণং আগন্ত্ৱা ‘‘উসভযুদ্ধং পস্সিস্সামা’’তি মহাজনে সন্নিপতিতে যুজ্ঝনাকাৰং দস্সেত্ৱা নদিত্ৱা গজ্জিত্ৱা অযুজ্ঝিত্ৱাৱ পটিক্কন্তা. ইমং পঠমং সুপিনং অদ্দস.

২. খুদ্দকা ৰুক্খা চেৱ গচ্ছা চ পথৱিং ভিন্দিত্ৱা ৱিদত্থিমত্তম্পি ৰতনমত্তম্পি অনুগ্গন্ত্ৱাৱ পুপ্ফন্তি চেৱ ফলন্তি চ. ইমং দুতিযং অদ্দস.

৩. গাৱিযো তদহুজাতানং ৱচ্ছানং খীৰং পিৱন্তিযো অদ্দস. অযং ততিযো সুপিনো.

৪. ধুৰৱাহে আৰোহপৰিণাহসম্পন্নে মহাগোণে যুগপৰম্পৰায অযোজেত্ৱা তৰুণে গোদম্মে ধুৰে যোজেন্তে অদ্দস, তে ধুৰং ৱহিতুং অসক্কোন্তা ছড্ডেত্ৱা অট্ঠংসু, সকটানি নপ্পৱত্তিংসু. অযং চতুত্থো সুপিনো.

৫. একং উভতোমুখং অস্সং অদ্দস, তস্স উভোসু পস্সেসু যৱসীসং দেন্তি, সো দ্ৱীহিপি মুখেহি খাদতি. অযং পঞ্চমো সুপিনো.

৬. মহাজনো সতসহস্সগ্ঘনকং সুৱণ্ণপাতিং সম্মজ্জিত্ৱা ‘‘ইধ পস্সাৱং কৰোহী’’তি একস্স জৰসিঙ্গালস্স উপনামেসি, তং তত্থ পস্সাৱং কৰোন্তং অদ্দস. অযং ছট্ঠো সুপিনো.

৭. একো পুৰিসো ৰজ্জুং ৱট্টেত্ৱা পাদমূলে নিক্খিপতি, তেন নিসিন্নপীঠস্স হেট্ঠা সযিতা ছাতসিঙ্গালী তস্স অজানন্তস্সেৱ তং খাদতি. ইমং সত্তমং সুপিনং অদ্দস.

৮. ৰাজদ্ৱাৰে বহূহি তুচ্ছকুম্ভেহি পৰিৱাৰেত্ৱা ঠপিতং একং মহন্তং পূৰিতকুম্ভং অদ্দস, চত্তাৰোপি পন ৱণ্ণা চতূহি দিসাহি চতূহি অনুদিসাহি চ ঘটেহি উদকং আহৰিত্ৱা পূৰিতকুম্ভমেৱ পূৰেন্তি, পূৰিতপূৰিতং উদকং উত্তৰিত্ৱা পলাযতি, তেপি পুনপ্পুনং তত্থেৱ উদকং আসিঞ্চন্তি, তুচ্ছকুম্ভে ওলোকেন্তাপি নত্থি. অযং অট্ঠমো সুপিনো.

৯. একং পঞ্চপদুমসঞ্ছন্নং গম্ভীৰং সব্বতোতিত্থং পোক্খৰণিং অদ্দস, সমন্ততো দ্ৱিপদচতুপ্পদা ওতৰিত্ৱা তত্থ পানীযং পিৱন্তি, তস্সা মজ্ঝে গম্ভীৰট্ঠানে উদকং আৱিলং, তীৰপ্পদেসে দ্ৱিপদচতুপ্পদানং অক্কমনট্ঠানে অচ্ছং ৱিপ্পসন্নং অনাৱিলং. অযং নৱমো সুপিনো.

১০. একিস্সাযেৱ চ কুম্ভিযা পচ্চমানং ওদনং অপাকং অদ্দস, ‘‘অপাক’’ন্তি ৱিচাৰেত্ৱা ৱিভজিত্ৱা ঠপিতং ৱিয তীহাকাৰেহি পচ্চমানং একস্মিং পস্সে অতিকিলিন্নো হোতি, একস্মিং উত্তণ্ডুলো, একস্মিং সুপক্কোতি. অযং দসমো সুপিনো.

১১. সতসহস্সগ্ঘনকং চন্দনসাৰং পূতিতক্কেন ৱিক্কিণন্তে অদ্দস. অযং একাদসমো সুপিনো.

১২. তুচ্ছলাবূনি উদকে সীদন্তানি অদ্দস. অযং দ্ৱাদসমো সুপিনো.

১৩. মহন্তমহন্তা কূটাগাৰপ্পমাণা ঘনসিলা নাৱা ৱিয উদকে প্লৱমানা অদ্দস. অযং তেৰসমো সুপিনো.

১৪. খুদ্দকমধুকপুপ্ফপ্পমাণা মণ্ডূকিযো মহন্তে কণ্হসপ্পে ৱেগেন অনুবন্ধিত্ৱা উপ্পলনাড়ে ৱিয ছিন্দিত্ৱা মংসং খাদিত্ৱা গিলন্তিযো অদ্দস. অযং চুদ্দসমো সুপিনো.

১৫. দসহি অসদ্ধম্মেহি সমন্নাগতং গামগোচৰং কাকং কঞ্চনৱণ্ণৱণ্ণতায ‘‘সুৱণ্ণা’’তি লদ্ধনামে সুৱণ্ণৰাজহংসে পৰিৱাৰেন্তে অদ্দস. অযং পন্নৰসমো সুপিনো.

১৬. পুব্বে দীপিনো এড়কে খাদন্তি, তে পন এড়কে দীপিনো অনুবন্ধিত্ৱা মুৰামুৰাতি খাদন্তে অদ্দস, অথঞ্ঞে তসা ৱকা এড়কে দূৰতোৱ দিস্ৱা তসিতা তাসপ্পত্তা হুত্ৱা এড়কানং ভযা পলাযিত্ৱা গুম্বগহনানি পৱিসিত্ৱা নিলীযিংসু. অযং সোড়সমো সুপিনো.

১. তত্থ অধম্মিকানং ৰাজূনং অধম্মিকানঞ্চ মনুস্সানং কালে লোকে ৱিপৰিৱত্তমানে কুসলে ওসন্নে অকুসলে উস্সন্নে লোকস্স পৰিহীনকালে দেৱো ন সম্মা ৱস্সিস্সতি, মেঘপাদা ছিজ্জিস্সন্তি, সস্সানি মিলাযিস্সন্তি, দুব্ভিক্খং ভৱিস্সতি, ৱস্সিতুকামা ৱিয চতূহি দিসাহি মেঘা উট্ঠহিত্ৱা ইত্থিকাহি আতপে পত্থটানং ৱীহিআদীনং তেমনভযেন অন্তো পৱেসিতকালে পুৰিসেসু কুদালপিটকে আদায আড়িবন্ধনত্থায নিক্খন্তেসু ৱস্সনাকাৰং দস্সেত্ৱা গজ্জিত্ৱা ৱিজ্জুলতা নিচ্ছাৰেত্ৱা উসভা ৱিয অযুজ্ঝিত্ৱা অৱস্সিত্ৱাৱ পলাযিস্সন্তি. অযং পঠমস্স ৱিপাকো.

২. লোকস্স পৰিহীনকালে মনুস্সানং পৰিত্তাযুককালে সত্তা তিব্বৰাগা ভৱিস্সন্তি, অসম্পত্তৱযাৱ কুমাৰিযো পুৰিসন্তৰং গন্ত্ৱা উতুনিযো চেৱ গব্ভিনিযো চ হুত্ৱা পুত্তধীতাহি ৱড্ঢিস্সন্তি. খুদ্দকৰুক্খানং পুপ্ফং ৱিয হি তাসং উতুনিভাৱো, ফলং ৱিয চ পুত্তধীতৰো ভৱিস্সন্তি. অযং দুতিযস্স ৱিপাকো.

৩. মনুস্সানং জেট্ঠাপচাযিককম্মস্স নট্ঠকালে সত্তা মাতাপিতূসু ৱা সস্সুসসুৰেসু ৱা লজ্জং অনুপট্ঠপেত্ৱা সযমেৱ কুটুম্বং সংৱিদহন্তাৱ ঘাসচ্ছাদনমত্তম্পি মহল্লকানং দাতুকামা দস্সন্তি, অদাতুকামা ন দস্সন্তি, মহল্লকা অনাথা হুত্ৱা অসযংৱসী দাৰকে আৰাধেত্ৱা জীৱিস্সন্তি তদহুজাতানং ৱচ্ছানং খীৰং পিৱন্তিযো মহাগাৱিযো ৱিয. অযং ততিযস্স ৱিপাকো.

৪. অধম্মিকৰাজূনং কালে অধম্মিকৰাজানো পণ্ডিতানং পৱেণিকুসলানং কম্মনিত্থৰণসমত্থানং মহামত্তানং যসং ন দস্সন্তি, ধম্মসভাযং ৱিনিচ্ছযট্ঠানেপি পণ্ডিতে ৱোহাৰকুসলে মহল্লকে অমচ্চে ন ঠপেস্সন্তি. তব্বিপৰীতানং পন তৰুণতৰুণানং যসং দস্সন্তি, তথাৰূপে এৱ চ ৱিনিচ্ছযট্ঠানে ঠপেস্সন্তি, তে ৰাজকম্মানি চেৱ যুত্তাযুত্তঞ্চ অজানন্তা নেৱ তং যসং উক্খিপিতুং সক্খিস্সন্তি, ন ৰাজকম্মানি নিত্থৰিতুং, তে অসক্কোন্তা কম্মধুৰং ছড্ডেস্সন্তি, মহল্লকাপি পণ্ডিতা অমচ্চা যসং অলভন্তা কিচ্চানি নিত্থৰিতুং সমত্থাপি ‘‘কিং অম্হাকং এতেহি, মযং বাহিৰকা জাতা, অব্ভন্তৰিকা তৰুণদাৰকা জানিস্সন্তী’’তি উপ্পন্নানি কম্মানি ন কৰিস্সন্তি, এৱং সব্বথাপি তেসং ৰাজূনং হানিযেৱ ভৱিস্সতি, ধুৰং ৱহিতুং অসমত্থানং ৱচ্ছদম্মানং ধুৰে যোজিতকালো ৱিয, ধুৰৱাহানঞ্চ মহাগোণানং যুগপৰম্পৰায অযোজিতকালো ৱিয ভৱিস্সতি. অযং চতুত্থস্স ৱিপাকো.

৫. অধম্মিকৰাজকালেযেৱ অধম্মিকবালৰাজানো অধম্মিকে লোলমনুস্সে ৱিনিচ্ছযে ঠপেস্সন্তি, তে পাপপুঞ্ঞেসু অনাদৰা বালা সভাযং নিসীদিত্ৱা ৱিনিচ্ছযং দেন্তা উভিন্নম্পি অত্থপচ্চত্থিকানং হত্থতো লঞ্জং গহেত্ৱা খাদিস্সন্তি অস্সো ৱিয দ্ৱীহি মুখেহি যৱসীসং. অযং পঞ্চমস্স ৱিপাকো.

৬. অধম্মিকাযেৱ ৱিজাতিৰাজানো জাতিসম্পন্নানং কুলপুত্তানং আসঙ্কায যসং ন দস্সন্তি, অকুলীনে ৱড্ঢেস্সন্তি, এৱং মহাকুলানি দুগ্গতানি ভৱিস্সন্তি, লামককুলানি ইস্সৰানি. তে চ কুলীনা পুৰিসা জীৱিতুং অসক্কোন্তা ‘‘ইমে নিস্সায জীৱিস্সামা’’তি অকুলীনানং ধীতৰো দস্সন্তি, ইতি তাসং কুলধীতানং অকুলীনেহি সদ্ধিং সংৱাসো জৰসিঙ্গালস্স সুৱণ্ণপাতিযং পস্সাৱকৰণসদিসো ভৱিস্সতি. অযং ছট্ঠস্স ৱিপাকো.

৭. গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে ইত্থিযো পুৰিসলোলা সুৰালোলা অলঙ্কাৰলোলা ৱিসিখালোলা আমিসলোলা ভৱিস্সন্তি দুস্সীলা দুৰাচাৰা. তা সামিকেহি কসিগোৰক্খাদীনি কম্মানি কত্ৱা কিচ্ছেন কসিৰেন সম্ভতং ধনং জাৰেহি সদ্ধিং সুৰং পিৱন্তিযো মালাগন্ধৱিলেপনং ধাৰযমানা অন্তোগেহে অচ্চাযিকম্পি কিচ্চং অনোলোকেত্ৱা গেহপৰিক্খেপস্স উপৰিভাগেনপি ছিদ্দট্ঠানেহিপি জাৰে উপধাৰযমানা স্ৱে ৱপিতব্বযুত্তকং বীজম্পি কোট্টেত্ৱা যাগুভত্তখজ্জকানি সজ্জেত্ৱা খাদমানা ৱিলুম্পিস্সন্তি হেট্ঠাপীঠকনিপন্নকছাতকসিঙ্গালী ৱিয ৱট্টেত্ৱা ৱট্টেত্ৱা পাদমূলে নিক্খিত্তৰজ্জুং. অযং সত্তমস্স ৱিপাকো.

৮. গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে লোকো পৰিহাযিস্সতি, ৰট্ঠং নিৰোজং ভৱিস্সতি, ৰাজানো দুগ্গতা কপণা ভৱিস্সন্তি. যো ইস্সৰো ভৱিস্সতি, তস্স ভণ্ডাগাৰে সতসহস্সমত্তা কহাপণা ভৱিস্সন্তি, তে এৱং দুগ্গতা সব্বে জনপদে অত্তনো কম্মং কাৰযিস্সন্তি, উপদ্দুতা মনুস্সা সকে কম্মন্তে ছড্ডেত্ৱা ৰাজূনংযেৱ অত্থায পুব্বণ্ণাপৰণ্ণানি ৱপন্তা ৰক্খন্তা লাযন্তা মদ্দন্তা পৱেসেন্তা উচ্ছুখেত্তানি কৰোন্তা যন্তানি ৱাহেন্তা ফাণিতাদীনি পচন্তা পুপ্ফাৰামে ফলাৰামে চ কৰোন্তা তত্থ তত্থ নিপ্ফন্নানি পুপ্ফফলাদীনি আহৰিত্ৱা ৰঞ্ঞো কোট্ঠাগাৰমেৱ পূৰেস্সন্তি, অত্তনো গেহেসু তুচ্ছকোট্ঠে ওলোকেন্তাপি ন ভৱিস্সন্তি, তুচ্ছতুচ্ছকুম্ভে অনোলোকেত্ৱা পূৰিতকুম্ভপূৰণসদিসমেৱ ভৱিস্সতি. অযং অট্ঠমস্স ৱিপাকো.

৯. গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে ৰাজানো অধম্মিকা ভৱিস্সন্তি, ছন্দাদিৱসেন অগতিং গচ্ছন্তা ৰজ্জং কাৰেস্সন্তি, ধম্মেন ৱিনিচ্ছযং নাম ন দস্সন্তি, লঞ্জৱিত্তকা ভৱিস্সন্তি ধনলোলা, ৰট্ঠৱাসিকেসু তেসং খন্তিমেত্তানুদ্দযং নাম ন ভৱিস্সতি, কক্খড়া ফৰুসা উচ্ছুযন্তে উচ্ছুগণ্ঠিকা ৱিয মনুস্সে পীড়েন্তা নানপ্পকাৰং বলিং উপ্পাদেত্ৱা ধনং গণ্হিস্সন্তি, মনুস্সা বলিপীড়িতা কিঞ্চি দাতুং অসক্কোন্তা গামনিগমাদযো ছড্ডেত্ৱা পচ্চন্তং গন্ত্ৱা ৱাসং কপ্পেস্সন্তি, মজ্ঝিমজনপদো সুঞ্ঞো ভৱিস্সতি, পচ্চন্তো ঘনৱাসো সেয্যথাপি পোক্খৰণিযা মজ্ঝে উদকং আৱিলং পৰিযন্তে ৱিপ্পসন্নং. অযং নৱমস্স ৱিপাকো.

১০. গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে ৰাজানো অধম্মিকা ভৱিস্সন্তি, তেসু অধম্মিকেসু ৰাজযুত্তাপি ব্ৰাহ্মণগহপতিকাপি নেগমজানপদাপীতি সমণব্ৰাহ্মণে উপাদায সব্বে মনুস্সা অধম্মিকা ভৱিস্সন্তি, ততো তেসং আৰক্খদেৱতা বলিপটিগ্গাহিকদেৱতা ৰুক্খদেৱতা আকাসট্ঠকদেৱতাতি এৱং দেৱতাপি অধম্মিকা ভৱিস্সন্তি, অধম্মিকৰাজূনং ৰজ্জে ৱাতা ৱিসমা খৰা ৱাযিস্সন্তি, তে আকাসট্ঠকৱিমানানি কম্পেস্সন্তি, তেসু কম্পিতেসু দেৱতা কুপিতা দেৱং ৱস্সিতুং ন দস্সন্তি, ৱস্সমানোপি সকলৰট্ঠে একপ্পহাৰেনেৱ ন ৱস্সিস্সতি, ৱস্সমানোপি সব্বত্থ কসিকম্মস্স ৱা ৱপ্পকম্মস্স ৱা উপকাৰো হুত্ৱা ন ৱস্সিস্সতি. যথা চ ৰট্ঠে, এৱং জনপদেপি গামেপি একতড়াকস্সৰেপি একপ্পহাৰেনেৱ ন ৱস্সিস্সতি, তড়াকস্স উপৰিভাগে ৱস্সন্তো হেট্ঠাভাগে ন ৱস্সিস্সতি, হেট্ঠা ৱস্সন্তো উপৰি ন ৱস্সিস্সতি, একস্মিং ভাগে সস্সং অতিৱস্সেন নস্সিস্সতি, একস্মিং অৱস্সন্তো মিলাযিস্সতি, একস্মিং সম্মা ৱস্সমানো সম্পাদেস্সতি, এৱং একস্স ৰঞ্ঞো ৰজ্জে ৱুত্তা সস্সা তিপ্পকাৰা ভৱিস্সন্তি এককুম্ভিযা ওদনো ৱিয. অযং দসমস্স ৱিপাকো.

১১. গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে সাসনে পৰিহাযন্তে পচ্চযলোলা অলজ্জিকা বহূ ভিক্খূ ভৱিস্সন্তি, তে ভগৱতা পচ্চযলোলুপ্পং নিম্মথেত্ৱা কথিতধম্মদেসনং চীৱৰাদিচতুপচ্চযহেতু পৰেসং দেসেস্সন্তি, পচ্চযেহি মুচ্ছিত্ৱা নিৰত্থকপক্খে ঠিতা নিব্বানাভিমুখং কত্ৱা দেসেতুং ন সক্খিস্সন্তি, কেৱলং ‘‘পদব্যঞ্জনসম্পত্তিঞ্চেৱ মধুৰসদ্দঞ্চ সুত্ৱা মহগ্ঘানি চীৱৰানি দস্সন্তি’’ইচ্চেৱং দেসেস্সন্তি. অপৰে অন্তৰৱীথিচতুক্কৰাজদ্ৱাৰাদীসু নিসীদিত্ৱা কহাপণঅড্ঢকহাপণপাদমাসকৰূপাদীনিপি নিস্সায দেসেস্সন্তি. ইতি ভগৱতা নিব্বানগ্ঘনকং কত্ৱা দেসিতং ধম্মং চতুপচ্চযত্থায চেৱ কহাপণঅড্ঢকহাপণাদিঅত্থায চ ৱিক্কিণিত্ৱা দেসেন্তা সতসহস্সগ্ঘনকং চন্দনসাৰং পূতিতক্কেন ৱিক্কিণন্তা ৱিয ভৱিস্সন্তি. অযং একাদসমস্স ৱিপাকো.

১২. অধম্মিকৰাজকালে লোকে ৱিপৰিৱত্তন্তেযেৱ ৰাজানো জাতিসম্পন্নানং কুলপুত্তানং যসং ন দস্সন্তি, অকুলীনানঞ্ঞেৱ দস্সন্তি, তে ইস্সৰা ভৱিস্সন্তি, ইতৰে দলিদ্দা. ৰাজসম্মুখেপি ৰাজদ্ৱাৰেপি অমচ্চসম্মুখেপি ৱিনিচ্ছযট্ঠানেপি তুচ্ছলাবুসদিসানং অকুলীনানংযেৱ কথা ওসীদিত্ৱা ঠিতা ৱিয নিচ্চলা সুপ্পতিট্ঠিতা ভৱিস্সতি, সঙ্ঘসন্নিপাতেপি সঙ্ঘকম্মগণকম্মট্ঠানেসু চেৱ পত্তচীৱৰপৰিৱেণাদিৱিনিচ্ছযট্ঠানেসু চ দুস্সীলানং পাপপুগ্গলানংযেৱ কথা নিয্যানিকা ভৱিস্সতি, ন লজ্জিভিক্খূনন্তি এৱং সব্বথাপি তুচ্ছলাবূনং সীদনকালো ৱিয ভৱিস্সতি. অযং দ্ৱাদসমস্স ৱিপাকো.

১৩. তাদিসেযেৱ কালে অধম্মিকৰাজানো অকুলীনানং যসং দস্সন্তি, তে ইস্সৰা ভৱিস্সন্তি, কুলীনা দুগ্গতা. তেসু ন কেচি গাৰৱং কৰিস্সন্তি, ইতৰেসুযেৱ কৰিস্সন্তি, ৰাজসম্মুখে ৱা অমচ্চসম্মুখে ৱা ৱিনিচ্ছযট্ঠানে ৱা ৱিনিচ্ছযকুসলানং ঘনসিলাসদিসানং কুলপুত্তানং কথা ন ওগাহিত্ৱা পতিট্ঠহিস্সতি. তেসু কথেন্তেসু ‘‘কিং ইমে কথেন্তী’’তি ইতৰে পৰিহাসমেৱ কৰিস্সন্তি, ভিক্খুসন্নিপাতেপি ৱুত্তপ্পকাৰেসু ঠানেসু নেৱ পেসলে ভিক্খূ গৰুকাতব্বে মঞ্ঞিস্সন্তি, নাপি নেসং কথা পৰিযোগাহিত্ৱা পতিট্ঠহিস্সতি, সিলানং প্লৱকালো ৱিয ভৱিস্সতি. অযং তেৰসমস্স ৱিপাকো.

১৪. লোকে পৰিহাযন্তেযেৱ মনুস্সা তিব্বৰাগাদিজাতিকা কিলেসানুৱত্তকা হুত্ৱা তৰুণতৰুণানং অত্তনো ভৰিযানং ৱসে ৱত্তিস্সন্তি, গেহে দাসকম্মকৰাদযোপি গোমহিংসাদযোপি হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণম্পি সব্বং তাসংযেৱ আযত্তং ভৱিস্সতি, ‘‘অসুকহিৰঞ্ঞসুৱণ্ণং ৱা পৰিচ্ছেদাদিজাতং ৱা কহ’’ন্তি ৱুত্তে ‘‘যত্থ ৱা তত্থ ৱা হোতু, কিং তুয্হিমিনা ব্যাপাৰেন, ত্ৱং ময্হং ঘৰে সন্তং ৱা অসন্তং ৱা জানিতুকামো জাতো’’তি ৱত্ৱা নানপ্পকাৰেহি অক্কোসিত্ৱা মুখসত্তীহি কোট্টেত্ৱা দাসচেটকং ৱিয ৱসে কত্ৱা অত্তনো ইস্সৰিযং পৱত্তেস্সন্তি, এৱং মধুকপুপ্ফপ্পমাণমণ্ডূকপোতিকানং আসীৱিসে কণ্হসপ্পে গিলনকালো ৱিয ভৱিস্সতি. অযং চুদ্দসমস্স ৱিপাকো.

১৫. দুব্বলৰাজকালে ৰাজানো হত্থিসিপ্পাদীসু অকুসলা যুদ্ধেসু অৱিসাৰদা ভৱিস্সন্তি, তে অত্তনো ৰাজাধিপচ্চং আসঙ্কমানা সমানজাতিকানং কুলপুত্তানং ইস্সৰিযং অদত্ৱা অত্তনো পাদমূলিকন্হাপককপ্পকাদীনং দস্সন্তি, জাতিগোত্তসম্পন্না কুলপুত্তা ৰাজকুলে পতিট্ঠং অলভমানা জীৱিকং কপ্পেতুং অসমত্থা হুত্ৱা ইস্সৰিযট্ঠানে জাতিগোত্তহীনে অকুলীনে উপট্ঠহন্তা ৱিচৰিস্সন্তি, সুৱণ্ণৰাজহংসেহি কাকস্স পৰিৱাৰিতকালো ৱিয ভৱিস্সতি. অযং পন্নৰসমস্স ৱিপাকো.

১৬. অধম্মিকৰাজকালেযেৱ চ অকুলীনাৱ ৰাজৱল্লভা ইস্সৰা ভৱিস্সন্তি, কুলীনা অপ্পঞ্ঞাতা দুগ্গতা. তে ৰাজৱল্লভা ৰাজানং অত্তনো কথং গাহাপেত্ৱা ৱিনিচ্ছযট্ঠানাদীসু বলৱন্তো হুত্ৱা দুব্বলানং পৱেণিআগতানি খেত্তৱত্থুআদীনি ‘‘অম্হাকং সন্তকানি এতানী’’তি অভিযুঞ্জিত্ৱা তে ‘‘ন তুম্হাকং, অম্হাক’’ন্তি আগন্ত্ৱা ৱিনিচ্ছযট্ঠানাদীসু ৱিৱদন্তে ৱেত্তলতাদীহি পহাৰাপেত্ৱা গীৱাযং গহেত্ৱা অপকড্ঢাপেত্ৱা ‘‘অত্তনো পমাণং ন জানাথ, অম্হেহি সদ্ধিং ৱিৱদথ, ইদানি ৱো ৰঞ্ঞো কথেত্ৱা হত্থপাদচ্ছেদাদীনি কাৰেস্সামা’’তি সন্তজ্জেস্সন্তি, তে তেসং ভযেন অত্তনো সন্তকানি খেত্তৱত্থূনি ‘‘তুম্হাকংযেৱ তানি, গণ্হথা’’তি নিয্যাতেত্ৱা অত্তনো গেহানি পৱিসিত্ৱা ভীতা নিপজ্জিস্সন্তি. পাপভিক্খূপি পেসলে ভিক্খূ যথাৰুচি ৱিহেঠেস্সন্তি, পেসলা ভিক্খূ পটিসৰণং অলভমানা অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা গহনট্ঠানেসু নিলীযিস্সন্তি, এৱং হীনজচ্চেহি চেৱ পাপভিক্খূহি চ উপদ্দুতানং জাতিমন্তকুলপুত্তানঞ্চেৱ পেসলভিক্খূনঞ্চ এড়কানং ভযেন তসৱকানং পলাযনকালো ৱিয ভৱিস্সতি. অযং সোড়সমস্স ৱিপাকো. এৱং তস্স তস্স অত্থস্স পুব্বনিমিত্তভূতে সোড়স সুপিনে পস্সি. তেন ৱুত্তং – ‘‘কোসলৰাজা ৱিয সোড়স সুপিনে’’তি. এত্থ চ পুব্বনিমিত্ততো অত্তনো অত্থানত্থনিমিত্তং সুপিনং পস্সন্তো অত্তনো কম্মানুভাৱেন পস্সতি, কোসলৰাজা ৱিয লোকস্স অত্থানত্থনিমিত্তং সুপিনং পস্সন্তো পন সব্বসত্তসাধাৰণকম্মানুভাৱেন পস্সতীতি ৱেদিতব্বং.

কুদ্ধা হি দেৱতাতি নাগমহাৱিহাৰে মহাথেৰস্স কুদ্ধা দেৱতা ৱিয. ৰোহণে কিৰ নাগমহাৱিহাৰে মহাথেৰো ভিক্খুসঙ্ঘং অনপলোকেত্ৱাৱ একং নাগৰুক্খং ছিন্দাপেসি. ৰুক্খে অধিৱত্থা দেৱতা থেৰস্স কুদ্ধা পঠমমেৱ নং সচ্চসুপিনেন পলোভেত্ৱা পচ্ছা ‘‘ইতো তে সত্তদিৱসমত্থকে উপট্ঠাকো ৰাজা মৰিস্সতী’’তি সুপিনে আৰোচেসি. থেৰো তং কথং আহৰিত্ৱা ৰাজোৰোধানং আচিক্খি. তা একপ্পহাৰেনেৱ মহাৱিৰৱং ৱিৰৱিংসু. ৰাজা ‘‘কিং এত’’ন্তি পুচ্ছি. তা ‘এৱং থেৰেন ৱুত্ত’’ন্তি আৰোচযিংসু. ৰাজা দিৱসে গণাপেত্ৱা সত্তাহে ৱীতিৱত্তে থেৰস্স হত্থপাদে ছিন্দাপেসি. একন্তসচ্চমেৱ হোতীতি ফলস্স সচ্চভাৱতো ৱুত্তং, দস্সনং পন ৱিপল্লত্থমেৱ. তেনেৱ পহীনৱিপল্লাসা পুব্বনিমিত্তভূতম্পি সুপিনং ন পস্সন্তি, দ্ৱীহি তীহি ৱা কাৰণেহি কদাচি সুপিনং পস্সন্তীতি আহ ‘‘সংসগ্গভেদতো’’তি. ‘‘অসেক্খা ন পস্সন্তি পহীনৱিপল্লাসত্তা’’তি ৱচনতো চতুন্নম্পি কাৰণানং ৱিপল্লাসো এৱ মূলকাৰণন্তি দট্ঠব্বং.

তন্তি সুপিনকালে পৱত্তং ভৱঙ্গচিত্তং. ৰূপনিমিত্তাদিআৰম্মণন্তি কম্মনিমিত্তগতিনিমিত্ততো অঞ্ঞং ৰূপনিমিত্তাদিআৰম্মণং ন হোতি. ঈদিসানীতি পচ্চক্খতো অনুভূতপুব্বপৰিকপ্পিতৰূপাদিআৰম্মণানি চেৱ ৰাগাদিসম্পযুত্তানি চ. সব্বোহাৰিকচিত্তেনাতি পকতিচিত্তেন. দ্ৱীহি অন্তেহি মুত্তোতি কুসলাকুসলসঙ্খাতেহি দ্ৱীহি অন্তেহি মুত্তো. আৱজ্জনতদাৰম্মণক্খণেতি ইদং যাৱ তদাৰম্মণুপ্পত্তি, তাৱ পৱত্তং চিত্তৱাৰং সন্ধায ৱুত্তং. ‘‘সুপিনেনেৱ দিট্ঠং ৱিয মে, সুতং ৱিয মেতি কথনকালে পন অব্যাকতোযেৱ আৱজ্জনমত্তস্সেৱ উপ্পজ্জনতো’’তি ৱদন্তি. এৱং ৱদন্তেহি পঞ্চদ্ৱাৰে দুতিযমোঘৱাৰে ৱিয মনোদ্ৱাৰেপি আৱজ্জনং দ্ৱত্তিক্খত্তুং উপ্পজ্জিত্ৱা জৱনট্ঠানে ঠত্ৱা ভৱঙ্গং ওতৰতীতি অধিপ্পেতন্তি দট্ঠব্বং একচিত্তক্খণিকস্স আৱজ্জনস্স উপ্পত্তিযং ‘‘দিট্ঠং ৱিয মে, সুতং ৱিয মে’’তি কপ্পনায অসম্ভৱতো.

এত্থ চ ‘‘সুপিনন্তেপি তদাৰম্মণৱচনতো পচ্চুপ্পন্নৱসেন ৱা অতীতৱসেন ৱা সভাৱধম্মাপি সুপিনন্তে আৰম্মণং হোন্তী’’তি ৱদন্তি. ‘‘যদিপি সুপিনন্তে ৱিভূতং হুত্ৱা উপট্ঠিতে ৰূপাদিৱত্থুম্হি তদাৰম্মণং ৱুত্তং, তথাপি সুপিনন্তে উপট্ঠিতনিমিত্তস্স পৰিকপ্পৱসেন গহেতব্বতায দুব্বলভাৱতো দুব্বলৱত্থুকত্তাতি ৱুত্ত’’ন্তি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. কেচি পন ‘‘কৰজকাযস্স নিৰুস্সাহসন্তভাৱপ্পত্তিতো তন্নিস্সিতং হদযৱত্থু ন সুপ্পসন্নং হোতি, ততো তন্নিস্সিতাপি চিত্তুপ্পত্তি ন সুপ্পসন্না অসুপ্পসন্নৱট্টিনিস্সিতদীপপ্পভা ৱিয, তস্মা দুব্বলৱত্থুকত্তাতি এত্থ দুব্বলহদযৱত্থুকত্তা’’তি অত্থং ৱদন্তি, ৱীমংসিত্ৱা যুত্ততৰং গহেতব্বং.

সুপিনন্তচেতনাতি মনোদ্ৱাৰিকজৱনৱসেন পৱত্তা সুপিনন্তে চেতনা. সুপিনঞ্হি পস্সন্তো মনোদ্ৱাৰিকেনেৱ জৱনেন পস্সতি, ন পঞ্চদ্ৱাৰিকেন. পটিবুজ্ঝন্তো চ মনোদ্ৱাৰিকেনেৱ পটিবুজ্ঝতি, ন পঞ্চদ্ৱাৰিকেন. নিদ্দাযন্তস্স হি মহাৱট্টিং জালেত্ৱা দীপে চক্খুসমীপং উপনীতে পঠমং চক্খুদ্ৱাৰিকং আৱজ্জনং ভৱঙ্গং ন আৱট্টেতি, মনোদ্ৱাৰিকমেৱ আৱট্টেতি, অথ জৱনং জৱিত্ৱা ভৱঙ্গং ওতৰতি. দুতিযৱাৰে চক্খুদ্ৱাৰিকং আৱজ্জনং ভৱঙ্গং আৱট্টেতি, ততো চক্খুৱিঞ্ঞাণাদীনি জৱনপৰিযোসানানি পৱত্তন্তি, তদনন্তৰং ভৱঙ্গং পৱত্ততি. ততিযৱাৰে মনোদ্ৱাৰিকআৱজ্জনেন ভৱঙ্গে আৱট্টিতে মনোদ্ৱাৰিকজৱনং জৱতি, তেন চিত্তেন ‘‘কিং অযং ইমস্মিং ঠানে আলোকো’’তি জানাতি. তথা নিদ্দাযন্তস্স কণ্ণসমীপে তূৰিযেসু পগ্গহিতেসু ঘানসমীপে সুগন্ধেসু ৱা দুগ্গন্ধেসু ৱা পুপ্ফেসু উপনীতেসু মুখে সপ্পিম্হি ৱা ফাণিতে ৱা পক্খিত্তে পিট্ঠিযং পাণিনা পহাৰে দিন্নে পঠমং সোতদ্ৱাৰিকাদীনি আৱজ্জনানি ভৱঙ্গং ন আৱট্টেন্তি, মনোদ্ৱাৰিকমেৱ আৱট্টেতি, অথ জৱনং জৱিত্ৱা ভৱঙ্গং ওতৰতি. দুতিযৱাৰে সোতদ্ৱাৰিকাদীনি আৱজ্জনানি ভৱঙ্গং আৱট্টেন্তি, ততো সোতঘানজিৱ্হাকাযৱিঞ্ঞাণাদীনি জৱনপৰিযোসানানি পৱত্তন্তি, তদনন্তৰং ভৱঙ্গং পৱত্ততি. ততিযৱাৰে মনোদ্ৱাৰিকআৱজ্জনেন ভৱঙ্গে আৱট্টিতে মনোদ্ৱাৰিকজৱনং জৱতি, তেন চিত্তেন ঞত্ৱা ‘‘কিং অযং ইমস্মিং ঠানে সদ্দো, সঙ্খসদ্দো ভেৰিসদ্দো’’তি ৱা ‘‘কিং অযং ইমস্মিং ঠানে গন্ধো, মূলগন্ধো সাৰগন্ধো’’তি ৱা ‘‘কিং ইদং ময্হং মুখে পক্খিত্তং, সপ্পি ফাণিত’’ন্তি ৱা ‘‘কেনম্হি পিট্ঠিযং পহটো, অতিথদ্ধো মে পহাৰো’’তি ৱা ৱত্তা হোতি, এৱং মনোদ্ৱাৰিকজৱনেনেৱ পটিবুজ্ঝতি, ন পঞ্চদ্ৱাৰিকেন. সুপিনম্পি তেনেৱ পস্সতি, ন পঞ্চদ্ৱাৰিকেন.

অস্সাতি অস্স আপত্তিনিকাযস্স. ননু চ অযুত্তোযং নিদ্দেসো ‘‘সঙ্ঘো আদিম্হি চেৱ সেসে চ ইচ্ছিতব্বো অস্সা’’তি. ন হি আপত্তিনিকাযস্স আদিম্হি চেৱ সেসে চ সঙ্ঘো ইচ্ছিতো, কিঞ্চৰহি ৱুট্ঠানস্সাতি ইমং চোদনং মনসি সন্নিধায যথা ন ৱিৰুজ্ঝতি, তথা অধিপ্পাযং ৱিৱৰন্তো ‘‘কিং ৱুত্তং হোতী’’তিআদিমাহ. আপত্তিতো ৱুট্ঠানস্স আদিম্হি চেৱ সেসে চ ইচ্ছিতো সঙ্ঘো আপত্তিযাৱ ইচ্ছিতো নাম হোতীতি অযমেত্থ অধিপ্পাযো. আপত্তিৱুট্ঠানন্তি আপত্তিতো ৱুট্ঠানং, অনাপত্তিকভাৱূপগমনন্তি অত্থো. ৱচনকাৰণন্তি ‘‘সঙ্ঘাদিসেসো’’তি এৱং ৱচনে কাৰণং. সমুদাযে নিৰুড়্হো নিকায-সদ্দো তদেকদেসে পৱত্তমানোপি তায এৱ ৰুড়্হিযা পৱত্ততীতি আহ ৰুড়ীসদ্দেনাতি. অথ ৱা কিঞ্চি নিমিত্তং গহেত্ৱা সতিপি অঞ্ঞস্মিং তংনিমিত্তযুত্তে কিস্মিঞ্চিদেৱ ৱিসযে সম্মুতিযা চিৰকালতাৱসেন নিমিত্তৱিৰহেপি পৱত্তনিৰুড়্হো ৰুড়্হী নাম. যথা মহিযং সেতীতি মহিংসো, গচ্ছতীতি গোতি, এৱং নিকায-সদ্দস্সপি ৰুড়্হিভাৱো ৱেদিতব্বো. একস্মিম্পি ৱিসিট্ঠে সতিপি সামঞ্ঞা ৱিয সমুদাযে পৱত্তৱোহাৰো অৱযৱেপি পৱত্ততীতি আহ অৱযৱে সমূহৱোহাৰেন ৱাতি. নৱমস্স অধিপ্পাযস্সাতি ৱীমংসাধিপ্পাযস্স.

২৩৮-২৩৯. লোমা এতেসং সন্তীতি লোমসা, বহুলোমাতি ৱুত্তং হোতি. অৰোগো ভৱিস্সামীতি ৰাগপৰিড়াহৱূপসমতো নিৰোগো ভৱিস্সামি. মোচনেনাতি মোচনত্থায উপক্কমকৰণেন. উপক্কমকৰণঞ্হেত্থ মোচনন্তি অধিপ্পেতং মোচেতি এতেনাতি কত্ৱা. বীজং ভৱিস্সতীতি চোড়গ্গহণাদিকম্মং সন্ধায ৱুত্তং.

২৪০. দ্ৱে আপত্তিসহস্সানীতি খণ্ডচক্কাদিভেদং অনামসিত্ৱা ৱুত্তং, ইচ্ছন্তেন পন খণ্ডচক্কাদিভেদেনপি আপত্তিগণনা কাতব্বা. মিস্সকচক্কন্তি উভতোৱড্ঢনকং সন্ধায ৱুত্তং. এত্থ চ নীলঞ্চ পীতকঞ্চাতিআদিনা একক্খণে অনেকৱণ্ণানং মোচনাধিপ্পাযৱচনং যথাধিপ্পাযেন মোচনং ভৱতু ৱা মা ৱা, ইমিনাপি অধিপ্পাযেন উপক্কমিত্ৱা মোচেন্তস্স আপত্তি হোতীতি দস্সনত্থং. ন হি একস্মিং খণে নীলাদীনং সব্বেসম্পি মুত্তি সম্ভৱতি. অঞ্ঞং ৱদতীতি অত্তনো দোসং উজুং ৱত্তুং অসক্কোন্তো পুন পুট্ঠো অঞ্ঞং ভণতি.

মোচনস্সাদোতি মোচনস্স পুব্বভাগে পৱত্তঅস্সাদো. তেনেৱ ‘‘মোচেতুং অস্সাদো মোচনস্সাদো’’তি ৱুত্তং. গেহস্সিতপেমন্তি এত্থ গেহ-সদ্দেন গেহে ঠিতা মাতুভগিনীআদযো অজ্ঝত্তিকঞাতকা গহিতা. তেসু মাতুপেমাদিৱসেন উপ্পন্নো সিনেহো গেহস্সিতপেমং, অঞ্ঞত্থ পন গেহস্সিতপেমন্তি পঞ্চকামগুণিকৰাগো ৱুচ্চতি. সম্পযুত্তঅস্সাদসীসেনাতি ৰাগসম্পযুত্তসুখৱেদনামুখেন. একেন পদেনাতি গেহস্সিতপেম-পদেন.

তথেৱাতি মোচনস্সাদচেতনায এৱ. পুব্বভাগে মোচনস্সাদৱসেন কতপ্পযোগং অৱিজহিত্ৱাৱ সযিতত্তা ‘‘সচে পন…পে… সঙ্ঘাদিসেসো’’তি ৱুত্তং. পুন সুদ্ধচিত্তে উপ্পন্নে তস্স পযোগস্স পটিপ্পস্সদ্ধত্তা ‘‘সুদ্ধচিত্তো…পে… অনাপত্তী’’তি ৱুত্তং. জগ্গনত্থাযাতি ধোৱনত্থায. অনোকাসন্তি অঙ্গজাতপ্পদেসং.

২৬৩-২৬৪. গেহস্সিতকামৱিতক্কন্তি পঞ্চকামগুণসন্নিস্সিতং কামৱিতক্কং. ৱত্থিং দড়্হং গহেত্ৱাতি অঙ্গজাতস্স অগ্গে পস্সাৱনিগ্গমনট্ঠানে চম্মং দড়্হং গহেত্ৱা. নিমিত্তে উপক্কমাভাৱতো ‘‘মোচনস্সাদাধিপ্পাযস্সপি মুত্তে অনাপত্তী’’তি ৱুত্তং.

২৬৫. ‘‘এহি মে ত্ৱং, আৱুসো, সামণেৰাতি আণত্তিযা অঞ্ঞেন কতোপি পযোগো অত্তনাৱ কতো নাম হোতীতি কত্ৱা আপত্তি ৱুত্তা. যদি পন অনাণত্তো সযমেৱ কৰোতি, অঙ্গপাৰিপূৰিযা অভাৱতো অনাপত্তী’’তি ৱদন্তি. সুত্তসামণেৰৱত্থুস্মিং অসুচিম্হি মুত্তেপি অঙ্গজাতস্স গহণপচ্চযা দুক্কটং ৱুত্তং, ন পন মুত্তপচ্চযা.

২৬৬. কাযত্থম্ভনৱত্থুস্মিং চলনৱসেন যথা অঙ্গজাতেপি উপক্কমো সম্ভৱতি, তথাপি ৱিজম্ভিতত্তা আপত্তি ৱুত্তা. ‘‘পচ্ছতো ৱা’’তি ৱচনতো উভোসু পস্সেসু কটিযং ঊৰুপ্পদেসোপি গহিতোযেৱাতি দট্ঠব্বং, তস্মা উভোসুপি পস্সেসু ঠত্ৱা ইমস্মিং ওকাসে নিমিত্তন্তি উপনিজ্ঝাযন্তস্সপি আপত্তিযেৱ. ‘‘অঙ্গজাত’’ন্তি ৱচনতো নিমিত্তন্তি পস্সাৱমগ্গোৱ ৱুত্তো. উম্মীলননিমীলনৱসেন পন ন কাৰেতব্বোতি উম্মীলননিমীলনপ্পযোগৱসএন আপত্তিভেদো ন কাৰেতব্বোতি অত্থো. অনেকক্খত্তুম্পি উম্মীলেত্ৱা নিমীলেত্ৱা উপনিজ্ঝাযন্তস্স একমেৱ দুক্কটন্তি ৱুত্তং হোতি. অক্খীনি অৱিপ্ফন্দেত্ৱা অভিমুখং সম্পত্তস্স মাতুগামস্স নিমিত্তোলোকনেপি আপত্তিযেৱাতি দট্ঠব্বং. ‘‘দাৰুধীতলিকলেপচিত্তানং অঙ্গজাতুপনিজ্ঝানেপি দুক্কট’’ন্তি ৱদন্তি.

২৬৭. পুপ্ফাৱলীতি কীড়াৱিসেসস্সাধিৱচনং. তং কীড়ন্তা নদীআদীসু ছিন্নতটং উদকেন চিক্খল্লং কত্ৱা তত্থ উভো পাদে পসাৰেত্ৱা নিসিন্না পপতন্তি. ‘‘পুপ্ফাৱলিয’’ন্তিপি পাঠো. পৱেসেন্তস্সাতি দ্ৱিকম্মকত্তা ৱালিকং অঙ্গজাতন্তি উভযত্থাপি উপযোগৱচনং কতং. ৱালিকন্তি ৱালিকাযাতি অত্থো. চেতনা, উপক্কমো, মুচ্চনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি ৱেদিতব্বানি.

সুক্কৱিস্সট্ঠিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.