২. কাযসংসগ্গসিক্খাপদৱণ্ণনা
২৬৯. দুতিযে যেসু ৱিৱটেসু অন্ধকাৰো হোতি, তানি ৱিৱৰন্তোতি ব্ৰাহ্মণিযা সদ্ধিং কাযসংসগ্গং সমাপজ্জিতুকামো এৱমকাসি. তেন কতস্সপি ৱিপ্পকাৰস্স অত্তনি কতত্তা ‘‘অত্তনো ৱিপ্পকাৰ’’ন্তি ৱুত্তং. উড়াৰত্ততাতি উড়াৰচিত্ততা, পণীতাধিমুত্ততাতি ৱুত্তং হোতি.
২৭০. ওতিণ্ণোতি ইদং কম্মসাধনং কত্তুসাধনং ৱা হোতীতি তদুভযৱসেন অত্থং দস্সেন্তো ‘‘যক্খাদীহি ৱিয সত্তা’’তিআদিমাহ. অসমপেক্খিত্ৱাতি যথাসভাৱং অনুপপৰিক্খিত্ৱা, যথা তে ৰতিজনকা ৰূপাদযো ৱিসযা অনিচ্চদুক্খাসুভানত্তাকাৰেন অৱত্থিতা, তথা অপস্সিত্ৱাতি ৱুত্তং হোতি.
২৭১. সঞ্ঞমৱেলন্তি সীলমৰিযাদং. আচাৰোতি আচৰণং হত্থগহণাদিকিৰিযা. অস্সাতি ‘‘কাযসংসগ্গং সমাপজ্জেয্যা’’তি পদস্স.
২৭৩. এতেসং পদানং ৱসেনাতি আমসনাদিপদানং ৱসেন. ইতো চিতো চ…পে… সঞ্চোপেতীতি অত্তনো হত্থং ৱা কাযং ৱা তিৰিযং ইতো চিতো চ সঞ্চাৰেতি. ‘‘কাযতো অমোচেত্ৱাৱাতি ৱচনতো মত্থকতো পট্ঠায হত্থং ওতাৰেন্তস্স কাযতো মোচেত্ৱা নিৱত্থসাটকূপৰি ওমসন্তস্স থুল্লচ্চযং, সাটকতো ওতাৰেত্ৱা জঙ্ঘতো পট্ঠায কাযং ওমসন্তস্স পুন সঙ্ঘাদিসেসো’’তি ৱদন্তি.
দ্ৱাদসসুপি আমসনাদিপ্পযোগেসু একেকস্মিং পযোগে কাযতো অমোচিতে একেকাৱ আপত্তি হোতীতি আহ ‘‘মূলগ্গহণমেৱ পমাণ’’ন্তি. ইদঞ্চ একেন হত্থেন কাযং গহেত্ৱা ইতৰেন হত্থেন কাযপৰামসনং সন্ধায ৱুত্তং. একেন পন হত্থেন কাযপটিবদ্ধং গহেত্ৱা ইতৰেন তত্থ তত্থ কাযং পৰামসতো পযোগগণনায আপত্তি. অযং পন সঙ্ঘাদিসেসো ন কেৱলং ৱত্থুৱসেনেৱ, অপিচ সঞ্ঞাৱসেনপীতি আহ ‘‘ইত্থিযা ইত্থিসঞ্ঞিস্স সঙ্ঘাদিসেসো’’তি. পাড়িযং তিৰচ্ছানগতো চ হোতীতি এত্থ তিৰচ্ছানগতিত্থিযা তিৰচ্ছানগতপুৰিসস্স চ গহণং ৱেদিতব্বং.
সমসাৰাগোতি কাযসংসগ্গৰাগেন একসদিসৰাগো. পুৰিমনযেনেৱাতি ৰজ্জুৱত্থাদীহি পৰিক্খিপিত্ৱা গহণে ৱুত্তনযেন. পুন পুৰিমনযেনেৱাতি সমসাৰাগো ৱুত্তো. অনন্তৰনযেনেৱাতি কাযপটিবদ্ধআমসননযেন. ৱেণিগ্গহণেন লোমানম্পি সঙ্গহিতত্তা লোমানং ফুসনেপি সঙ্ঘাদিসেসো ৱুত্তো. ইদানি ৱুত্তমেৱত্থং পকাসেতুকামো ‘‘উপাদিন্নকেন হী’’তিআদিমাহ.
যথানিদ্দিট্ঠনিদ্দেসেতি যথাৱুত্তকাযসংসগ্গনিদ্দেসে. তেনাতি তেন যথাৱুত্তকাৰণেন. সঞ্ঞায ৱিৰাগিতম্হীতি সঞ্ঞায ৱিৰদ্ধায. লিঙ্গব্যত্তযেন ‘‘ৱিৰাগিতম্হী’’তি ৱুত্তং. ইমং নাম ৱত্থুন্তি ইমস্মিং সিক্খাপদে আগতং সন্ধায ৱদতি. অঞ্ঞম্পি যং কিঞ্চি ৱত্থুং সন্ধায ৱদতীতিপি কেচি. সাৰত্তন্তি কাযসংসগ্গৰাগেন সাৰত্তং. ৱিৰত্তন্তি কাযসংসগ্গৰাগৰহিতং মাতুভগিনীআদিং সন্ধায ৱদতি. ‘‘ৱিৰত্তং গণ্হিস্সামী’’তি ৱিৰত্তং গণ্হি, দুক্কটন্তি মাতুপেমাদিৱসেন গহণে দুক্কটং ৱুত্তং.
ইমায পাড়িযা সমেতীতি সম্বন্ধো. কথং সমেতীতি চে? যদি হি ‘‘ইত্থিযা কাযপটিবদ্ধং গণ্হিস্সামী’’তি চিত্তে উপ্পন্নে ইত্থিসঞ্ঞা ৱিৰাগিতা ভৱেয্য, কাযপটিবদ্ধগ্গহণে থুল্লচ্চযং ৱদন্তেন ভগৱতা ‘‘ইত্থী চ হোতি ইত্থিসঞ্ঞী চা’’তি ন ৱত্তব্বং সিযা, ৱুত্তঞ্চ, তস্মা ‘‘ইত্থিযা কাযপটিবদ্ধং গণ্হিস্সামী’’তি কাযং গণ্হন্তস্স ইত্থিসঞ্ঞা ৱিৰাগিতা নাম ন হোতীতি ‘‘কাযপটিবদ্ধং গণ্হিস্সামীতি কাযং গণ্হন্তো যথাৱত্থুকমেৱ আপজ্জতী’’তি মহাসুমত্থেৰেন ৱুত্তৱাদো ইমায পাড়িযা সমেতি. যো পনেত্থ ‘‘সতিপি ইত্থিসঞ্ঞায কাযপটিবদ্ধং গণ্হন্তস্স গহণসমযে ‘কাযপটিবদ্ধং গণ্হিস্সামী’তি সঞ্ঞং ঠপেত্ৱা ‘ইত্থিং গণ্হামী’তি সঞ্ঞায অভাৱতো ৱত্থুসঞ্ঞানং ভিন্নত্তা অযুত্ত’’ন্তি ৱদেয্য, সো পুচ্ছিতব্বো ‘‘কিং কাযপটিবদ্ধং ৱত্থাদিং গণ্হন্তো ইত্থিযা ৰাগেন গণ্হাতি, উদাহু ৱত্থাদীসু ৰাগেনা’’তি. যদি ‘‘ৱত্থাদীসু ৰাগেন গণ্হাতী’’তি ৱদেয্য, ইত্থিযা কাযপটিবদ্ধং অহুত্ৱা অঞ্ঞত্থ ঠিতং ৱত্থাদিং গণ্হন্তস্সপি থুল্লচ্চযং সিযা, তস্মা ইত্থী ইত্থিসঞ্ঞা সাৰত্তভাৱো গহণঞ্চাতি অঙ্গপাৰিপূৰিসব্ভাৱতো মহাসুমত্থেৰৱাদোৱ যুত্তৱাদো. অট্ঠকথাৱিনিচ্ছযেহি চ সমেতীতি এত্থাপি অযমধিপ্পাযো – যদি সঞ্ঞাৱিৰাগেন ৱিৰাগিতং নাম সিযা, ‘‘সম্বহুলা ইত্থিযো বাহাহি পৰিক্খিপিত্ৱা গণ্হামী’’তি এৱংসঞ্ঞিস্স ‘‘মজ্ঝগতিত্থিযো কাযপটিবদ্ধেন গণ্হামী’’তি এৱৰূপায সঞ্ঞায অভাৱতো মজ্ঝগতানং ৱসেন থুল্লচ্চযং ন সিযা, এৱং সন্তেপি অট্ঠকথায থুল্লচ্চযস্স ৱুত্তত্তা সঞ্ঞাৱিৰাগেন ৱিৰাগিতং নাম ন হোতীতি অযমত্থো সিদ্ধোযেৱাতি. নীলেন দুৱিঞ্ঞেয্যসভাৱতো কাড়িত্থী ৱুত্তা.
২৭৯. সেৱনাধিপ্পাযোতি ফস্সসুখসেৱনাধিপ্পাযো. ইত্থিযা কাযেন ভিক্খুস্স কাযপটিবদ্ধামসনৱাৰেপি ফস্সং পটিৱিজানাতীতি ইদং অত্তনো কাযপটিবদ্ধামসনেপি কাযসম্বন্ধসভাৱতো ৱুত্তং. এত্থাতি নিস্সগ্গিযেন নিস্সগ্গিযৱাৰে. মোক্খাধিপ্পাযোতি এত্থ পঠমং কাযসংসগ্গৰাগে সতিপি পচ্ছা মোক্খাধিপ্পাযস্স অনাপত্তি.
২৮১. পাৰিপন্থিকাতি ৱিলুম্পনিকা, অন্তৰাযিকাতি ৱুত্তং হোতি. নদীসোতেন ৱুয্হমানং মাতৰন্তি উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদদস্সনত্থং ৱুত্তং, অঞ্ঞাসুপি পন ইত্থীসু কাৰুঞ্ঞাধিপ্পাযেন মাতৰি ৱুত্তনযেন পটিপজ্জন্তস্স নেৱত্থি দোসোতি ৱদন্তি. ‘‘মাতৰ’’ন্তি ৱুত্তত্তা অঞ্ঞাসং ন ৱট্টতীতি ৱদন্তাপি অত্থি. তিণণ্ডুপকন্তি হিৰীৱেৰাদিমূলেহি কতচুম্বটকং. তালপণ্ণমুদ্দিকন্তি তালপণ্ণেহি কতঅঙ্গুলিমুদ্দিকং. পৰিৱত্তেত্ৱাতি অত্তনো নিৱাসনপাৰুপনভাৱতো অপনেত্ৱা, চীৱৰত্থায অপনামেত্ৱাতি ৱুত্তং হোতি. চীৱৰত্থায পাদমূলে ঠপেতি, ৱট্টতীতি ইদং নিদস্সনমত্তং, পচ্চত্থৰণৱিতানাদিঅত্থম্পি ৱট্টতিযেৱ, পূজাদিঅত্থং তাৱকালিকম্পি গহেতুং ৱট্টতি.
ইত্থিসণ্ঠানেন কতন্তি এত্থ হেট্ঠিমপৰিচ্ছেদতো পাৰাজিকৱত্থুভূততিৰচ্ছানগতিত্থীনম্পি অনামাসভাৱতো তাদিসং ইত্থিসণ্ঠানেন কতং তিৰচ্ছানগতৰূপম্পি অনামাসন্তি দট্ঠব্বং. ‘‘ভিক্খুনীহি পটিমাৰূপং আমসিতুং ৱট্টতী’’তি ৱদন্তি আচৰিযা. ইত্থিৰূপানি দস্সেত্ৱা কতং ৱত্থঞ্চ পচ্চত্থৰণঞ্চ ভিত্তিঞ্চ ইত্থিৰূপং অনামসিত্ৱা গণ্হিতুং ৱট্টতি. ভিন্দিত্ৱাতি এত্থ হত্থেন অগ্গহেত্ৱাৱ কেনচিদেৱ দণ্ডাদিনা ভিন্দিতব্বং. এত্থ চ ‘‘অনামাসম্পি হত্থেন অপৰামসিত্ৱা দণ্ডাদিনা কেনচি ভিন্দিতুং ৱট্টতী’’তি ইধ ৱুত্তত্তা ‘‘পংসুকূলং গণ্হন্তেন মাতুগামসৰীৰেপি সত্থাদীহি ৱণং কত্ৱা গহেতব্ব’’ন্তি ৱুত্তত্তা চ গহিতমণ্ডূকসপ্পিনিং দণ্ডাদীহি নিপ্পীড়েত্ৱা মণ্ডূকং ৱিস্সজ্জাপেতুং ৱট্টতি.
মগ্গং অধিট্ঠাযাতি মগ্গে গচ্ছামীতি এৱং মগ্গসঞ্ঞী হুত্ৱাতি অত্থো. কীড়ন্তেনাতি ইদং গিহিসন্তকং সন্ধায ৱুত্তং, ভিক্খুসন্তকং পন যেন কেনচি অধিপ্পাযেন অনামসিতব্বমেৱ দুৰুপচিণ্ণভাৱতো. তালপনসাদীনীতি চেত্থ আদি-সদ্দেন নাড়িকেৰলবুজতিপুসঅলাবুকুম্ভণ্ডপুস্সফলএড়ালুকফলানং সঙ্গহো দট্ঠব্বো. ‘‘যথাৱুত্তফলানংযেৱ চেত্থ কীড়াধিপ্পাযেন আমসনং ন ৱট্টতী’’তি ৱুত্তত্তা পাসাণসক্খৰাদীনি কীড়াধিপ্পাযেনপি আমসিতুং ৱট্টতি.
মুত্তাতি হত্থিকুম্ভজাদিকা অট্ঠৱিধা মুত্তা. তথা হি হত্থিকুম্ভং, ৱৰাহদাঠং, ভুজঙ্গসীসং, ৱলাহকং, ৱেড়ু, মচ্ছসিৰো, সঙ্খো, সিপ্পীতি অট্ঠ মুত্তাযোনিযো. তত্থ হত্থিকুম্ভজা পীতৱণ্ণা পভাৱিহীনা. ৱৰাহদাঠজা ৱৰাহদাঠৱণ্ণাৱ. ভুজঙ্গসীসজা নীলাদিৱণ্ণা সুৱিসুদ্ধা ৱট্টলা. ৱলাহকজা আভাসূৰা দুব্বিভাগৰূপা ৰত্তিভাগে অন্ধকাৰং ৱিদ্ধমন্তিযো তিট্ঠন্তি, দেৱূপভোগা এৱ চ হোন্তি. ৱেড়ুজা কৰকফলসমানৱণ্ণা ন আভাসূৰা, তে চ ৱেড়ূ অমনুস্সগোচৰে এৱ পদেসে জাযন্তি. মচ্ছসিৰজা পাঠীনপিট্ঠিসমআনৱণ্ণা ৱট্টলা লঘৱো চ হোন্তি পভাৱিহীনা চ, তে চ মচ্ছা সমুদ্দমজ্ঝেযেৱ জাযন্তি. সঙ্খজা সঙ্খউদৰচ্ছৱিৱণ্ণা কোলফলপ্পমাণাপি হোন্তি পভাৱিহীনাৱ. সিপ্পিজা পভাৱিসেসযুত্তা হোন্তি নানাসণ্ঠানা. এৱং জাতিতো অট্ঠৱিধাসু মুত্তাসু যা মচ্ছসঙ্খসিপ্পিজা, তা সামুদ্দিকা. ভুজঙ্গজাপি কাচি সামুদ্দিকা হোন্তি, ইতৰা অসামুদ্দিকা. যস্মা বহুলং সামুদ্দিকাৱ মুত্তা লোকে দিস্সন্তি, তত্থাপি সপ্পিজাৱ, ইতৰা কদাচি কাচি, তস্মা সম্মোহৱিনোদনিযং ‘‘মুত্তাতি সামুদ্দিকা মুত্তা’’তি ৱুত্তং.
মণীতি ঠপেত্ৱা ৱেড়ুৰিযাদিকে সেসো জোতিৰসাদিভেদো সব্বোপি মণি. ৱেড়ুৰিযোতি ৱংসৱণ্ণমণি. সঙ্খোতি সামুদ্দিকসঙ্খো. সিলাতি কাড়সিলাপণ্ডুসিলাসেতসিলাদিভেদা সব্বাপি সিলা. ৰজতন্তি কহাপণাদিকং ৱুত্তাৱসেসং ৰতনসম্মতং. জাতৰূপন্তি সুৱণ্ণং. লোহিতঙ্কোতি ৰত্তমণি. মসাৰগল্লন্তি কবৰমণি. ভণ্ডমূলত্থাযাতি পত্তচীৱৰাদিভণ্ডমূলত্থায. কুট্ঠৰোগস্সাতি নিদস্সনমত্তং, তায ৱূপসমেতব্বস্স যস্স কস্সচি ৰোগস্সত্থাযপি ৱট্টতিযেৱ. ‘‘ভেসজ্জত্থঞ্চ অধিট্ঠাযেৱ মুত্তা ৱট্টতী’’তি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. আকৰমুত্তোতি আকৰতো মুত্তমত্তো. ‘‘ভণ্ডমূলত্থায সম্পটিচ্ছিতুং ৱট্টতী’’তি ইমিনা চ আমসিতুম্পি ৱট্টতীতি দস্সেতি. পচিত্ৱা কতোতি কাচকাৰেহি পচিত্ৱা কতো.
ধোতৱিদ্ধো চ ৰতনমিস্সোতি অলঙ্কাৰত্থং কঞ্চনলতাদিং দস্সেত্ৱা কতো ৰতনখচিতো ধোতৱিদ্ধো অনামাসো. ধোতৱিদ্ধো চ ৰতনমিস্সো চাতি ৱিসুং ৱা পদং সম্বন্ধিতব্বং. পানীযসঙ্খোতি ইমিনা চ সঙ্খেন কতপানীযভাজনপিধানাদিসমণপৰিক্খাৰোপি আমসিতুং ৱট্টতীতি সিদ্ধং. সেসন্তি ৰতনমিস্সং ঠপেত্ৱা অৱসেসং. মুগ্গৱণ্ণংযেৱ ৰতনসম্মিস্সং কৰোন্তি, ন অঞ্ঞন্তি আহ ‘‘মুগ্গৱণ্ণাৱা’’তি, মুগ্গৱণ্ণা ৰতনমিস্সাৱ ন ৱট্টতীতি ৱুত্তং হোতি. সেসাতি ৰতনসম্মিস্সং ঠপেত্ৱা অৱসেসা মুগ্গৱণ্ণা নীলসিলা.
বীজতো পট্ঠাযাতি ধাতুপাসাণতো পট্ঠায. সুৱণ্ণচেতিযন্তি ধাতুকৰণ্ডকং. পটিক্খিপীতি ‘‘ধাতুট্ঠপনত্থায গণ্হথা’’তি অৱত্ৱা ‘‘তুম্হাকং গণ্হথা’’তি পেসিতত্তা পটিক্খিপি. সুৱণ্ণবুব্বুড়কন্তি সুৱণ্ণতাৰকং. ‘‘কেড়াপযিতুন্তি ইতো চিতো চ সঞ্চাৰন্তেহি আমসিতুং ৱট্টতী’’তি মহাঅট্ঠকথাযং ৱুত্তং. কচৱৰমেৱ হৰিতুং ৱট্টতীতি চেতিযগোপকা ৱা ভিক্খূ হোন্তু অঞ্ঞে ৱা, হত্থেনপি পুঞ্ছিত্ৱা কচৱৰং অপনেতুং ৱট্টতি, মলম্পি পমজ্জিতুং ৱট্টতিযেৱ.
আৰকূটলোহন্তি কিত্তিমলোহং. তীণি হি কিত্তিমলোহানি কংসলোহং, ৱট্টলোহং, আৰকূটন্তি. তত্থ তিপুতম্বে মিস্সেত্ৱা কতং কংসলোহং, সীসতম্বে মিস্সেত্ৱা কতং ৱট্টলোহং, পকতিৰসতম্বে মিস্সেত্ৱা কতং আৰকূটং. তেনেৱ তংকৰণেন নিব্বত্তত্তা ‘‘কিত্তিমলোহ’’ন্তি ৱুচ্চতি. ‘‘জাতৰূপগতিকমেৱাতি ৱুত্তত্তা আৰকূটং সুৱণ্ণসদিসমেৱ আমসিতুং ন ৱট্টতি, অঞ্ঞং পন ৱট্টতী’’তি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. কেচি পন ‘‘আৰকূটং অনামসিতব্বতো জাতৰূপগতিকমেৱাতি ৱুত্তং, তস্মা উভযম্পি জাতৰূপং ৱিয আমসিতুং ন ৱট্টতী’’তি ৱদন্তি. পঠমং ৱুত্তোযেৱ চ অত্থো গণ্ঠিপদকাৰেহি অধিপ্পেতো. পটিজগ্গিতুং ৱট্টতীতি সেনাসনপটিবদ্ধত্তা ৱুত্তং.
সামিকানং পেসেতব্বন্তি সামিকানং সাসনং পেসেতব্বং. ভিন্দিত্ৱাতি হত্থেন অগ্গহেত্ৱা অঞ্ঞেন যেন কেনচি ভিন্দিত্ৱা. ভেৰিসঙ্ঘাটোতি সঙ্ঘটিতচম্মভেৰী. ৱীণাসঙ্ঘাটোতি সঙ্ঘটিতচম্মৱীণা. চম্মৱিনদ্ধানং ভেৰিৱীণানমেতং অধিৱচনং. তুচ্ছপোক্খৰন্তি অৱিনদ্ধচম্মং ভেৰিপোক্খৰং ৱীণাপোক্খৰঞ্চ. আৰোপিতচম্মন্তি ভেৰিআদীনং ৱিনদ্ধনত্থায মুখৱট্টিযং আৰোপিতচম্মং ততো উদ্ধৰিত্ৱা ৱিসুং ঠপিতচম্মঞ্চ. ওনহিতুং ৱাতি ভেৰিপোক্খৰাদীনি চম্মং আৰোপেত্ৱা ৱিনন্ধিতুং. ওনহাপেতুং ৱাতি তথেৱ অঞ্ঞেহি ৱিনন্ধাপেতুং. পাৰাজিকপ্পহোনককালেতি অকুথিতকালে.
২৮২. সঙ্কমাদি ভূমিগতিকত্তা ন কাযপটিবদ্ধট্ঠানিযন্তি দুক্কটং ৱুত্তং. একপদিকসঙ্কমোতি খুদ্দকসেতু. সকটমগ্গসঙ্কমোতি সকটমগ্গভূতো মহাসেতু. ঠানা চালেতুন্তি ৰজ্জুং ঠানা চালেতুং. পটিচ্ছাদেতব্বাতি অপনেতব্বা. মনুস্সিত্থী, ইত্থিসঞ্ঞিতা, কাযসংসগ্গৰাগো, তেন ৰাগেন ৱাযামো, হত্থগ্গাহাদিসমাপজ্জনন্তি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি.
কাযসংসগ্গসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.