মহাৱিভঙ্গসঙ্গহকথাৱণ্ণনা

৪. এৱং সোতুজনং সৱনে নিযোজেত্ৱা যথাপটিঞ্ঞাতং উত্তৰৱিনিচ্ছযং দস্সেতুমাহ ‘‘মেথুন’’ন্তিআদি. ‘‘কতি আপত্তিযো’’তি অযং দিট্ঠসংসন্দনা, অদিট্ঠজোতনা, ৱিমতিচ্ছেদনা, অনুমতি, কথেতুকম্যতাপুচ্ছাতি পঞ্চন্নং পুচ্ছানং কথেতুকম্যতাপুচ্ছা. তিস্সো আপত্তিযো ফুসেতি তস্সা সঙ্খেপতো ৱিস্সজ্জনং.

৫. এৱং গণনাৱসেন দস্সিতানং ‘‘ভৱে’’তিআদি সৰূপতো দস্সনং. খেত্তেতি তিণ্ণং মগ্গানং অঞ্ঞতৰস্মিং অল্লোকাসে তিলবীজমত্তেপি পদেসে. মেথুনং পটিসেৱন্তস্স পাৰাজিকং ভৱেতি সম্বন্ধো. ‘‘থুল্লচ্চয’’ন্তি ৱুত্তন্তি যোজনা. ‘‘যেভুয্যক্খাযিতে’’তি ইদং নিদস্সনমত্তং, উপড্ঢক্খাযিতেপি থুল্লচ্চযস্স হেট্ঠা ৱুত্তত্তা. ৱট্টকতে মুখে অফুসন্তং অঙ্গজাতং পৱেসেন্তস্স দুক্কটং ৱুত্তন্তি যোজনা.

৬. ‘‘অদিন্নং আদিযন্তো’’তিআদযোপি ৱুত্তনযাযেৱ.

৭. পঞ্চমাসগ্ঘনে ৱাপীতি পোৰাণকস্স নীলকহাপণস্স চতুত্থভাগসঙ্খাতে পঞ্চমাসে, তদগ্ঘনকে ৱা. অধিকে ৱাতি অতিৰেকপঞ্চমাসকে ৱা তদগ্ঘনকে ৱা. অদিন্নে পঞ্চৱীসতিযা অৱহাৰানং অঞ্ঞতৰেন অৱহটে পৰাজযো হোতীতি অত্থো. মাসে ৱা ঊনমাসে ৱা তদগ্ঘনকে ৱা দুক্কটং. ততো মজ্ঝেতি পঞ্চমাসকতো মজ্ঝে. পঞ্চ মাসা সমাহটা, পঞ্চন্নং মাসানং সমাহাৰোতি ৱা পঞ্চমাসং, পঞ্চমাসং অগ্ঘতীতি পঞ্চমাসগ্ঘনং, পঞ্চমাসঞ্চ পঞ্চমাসগ্ঘনঞ্চ পঞ্চমাসগ্ঘনং, একদেসসৰূপেকসেসোযং, তস্মিং. মাসে ৱাতি এত্থাপি মাসো চ মাসগ্ঘনকঞ্চ মাসমাসগ্ঘনকোতি ৱত্তব্বে ‘‘মাসে’’তি একদেসসৰূপেকসেসো, উত্তৰপদলোপো চ দট্ঠব্বো.

‘‘পঞ্চমাসগ্ঘনে’’তি সামঞ্ঞেন ৱুত্তেপি পোৰাণকস্স নীলকহাপণস্সেৱ চতুত্থভাগৱসেন পঞ্চমাসনিযমো কাতব্বো. তথা হি ভগৱতা দুতিযপাৰাজিকং পঞ্ঞাপেন্তেন ভিক্খূসু পব্বজিতং পুৰাণৱোহাৰিকমহামত্তং ভিক্খুং ‘‘কিত্তকেন ৱত্থুনা ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো চোৰং গহেত্ৱা হনতি ৱা বন্ধতি ৱা পব্বাজেতি ৱা’’তি পুচ্ছিত্ৱা তেন ‘‘পাদেন ৱা পাদাৰহেন ৱা’’তি ৱুত্তে তেনেৱ পমাণেন অদিন্নং আদিযন্তস্স পঞ্ঞত্তং. অট্ঠকথাযঞ্চ –

‘‘পঞ্চমাসকো পাদোতি পাড়িং উল্লিঙ্গিত্ৱা ‘তদা ৰাজগহে ৱীসতিমাসকো কহাপণো হোতি, তস্মা পঞ্চমাসকো পাদো’. এতেন লক্খণেন সব্বজনপদেসু কহাপণস্স চতুত্থো ভাগো ‘পাদো’তি ৱেদিতব্বো. সো চ খো পোৰাণকস্স নীলকহাপণস্স ৱসেন, ন ইতৰেসং দুদ্ৰদামকাদীনং. তেন হি পাদেন অতীতা বুদ্ধাপি পাৰাজিকং পঞ্ঞপেসুং, অনাগতাপি পঞ্ঞপেস্সন্তি. সব্ববুদ্ধানঞ্হি পাৰাজিকৱত্থুম্হি ৱা পাৰাজিকে ৱা নানত্তং নত্থি, ইমানেৱ চত্তাৰি পাৰাজিকৱত্থূনি, ইমানেৱ চত্তাৰি পাৰাজিকানি, ইতো ঊনং ৱা অতিৰেকং ৱা নত্থি. তস্মা ভগৱাপি ধনিযং ৱিগৰহিত্ৱা পাদেনেৱ দুতিযপাৰাজিকং পঞ্ঞপেন্তো ‘যো পন ভিক্খু অদিন্নং থেয্যসঙ্খাত’ন্তিআদিমাহা’’তি (পাৰা. অট্ঠ. ১.৮৮) ৱুত্তং.

সাৰত্থদীপনিযঞ্চ –

‘‘চতুত্থো ভাগো পাদোতি ৱেদিতব্বোতি ইমিনাৱ সব্বজনপদেসু কহাপণস্সেৱ ৱীসতিমো ভাগোমাসকোতি ইদঞ্চ ৱুত্তমেৱ হোতীতি দট্ঠব্বং. পোৰাণসত্থানুৰূপং লক্খণসম্পন্না উপ্পাদিতা নীলকহাপণাতি ৱেদিতব্বা. দুদ্ৰদামেন উপ্পাদিতো দুদ্ৰদামকো. সো কিৰ নীলকহাপণস্স তিভাগং অগ্ঘতী’তি ৱত্ৱা ‘যস্মিং পদেসে নীলকহাপণা ন সন্তি, তত্থাপি নীলকহাপণৱসেনেৱ পৰিচ্ছেদো কাতব্বো. কথং? নীলকহাপণানং ৱড়ঞ্জনট্ঠানে চ অৱড়ঞ্জনট্ঠানে চ সমানঅগ্ঘৱসেন পৱত্তমানং ভণ্ডং নীলকহাপণেন সমানগ্ঘং গহেত্ৱা তস্স চতুত্থভাগগ্ঘনকং নীলকহাপণস্স পাদগ্ঘনকন্তি পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা ৱিনিচ্ছযো কাতব্বো’’তি (সাৰত্থ. টী. ২.৮৮) অযমত্থোৱ ৱুত্তো.

এত্থ কহাপণং নাম কৰোন্তা সুৱণ্ণেনপি কৰোন্তি ৰজতেনপি তম্বেনপি সুৱণ্ণৰজততম্বমিস্সকেনপি. তেসু কতৰং কহাপণং নীলকহাপণন্তি? কেচি তাৱ ‘‘সুৱণ্ণকহাপণ’’ন্তি. কেচি ‘‘মিস্সককহাপণ’’ন্তি. তত্থ ‘‘সুৱণ্ণকহাপণ’’ন্তি ৱদন্তানং অযমধিপ্পাযো – পাৰাজিকৱত্থুনা পাদেন সব্বত্থ একলক্খণেন ভৱিতব্বং, কালদেসপৰিভোগাদিৱসেন অগ্ঘনানত্তং পাদস্সেৱ ভৱিতব্বং. ভগৱতা হি ধম্মিকৰাজূহি হননবন্ধনপব্বাজনানুৰূপেনেৱ অদিন্নাদানে পাৰাজিকং পঞ্ঞত্তং, ন ইতৰথা. তস্মা এসা সব্বদা সব্বত্থ অব্যভিচাৰীতি সুৱণ্ণমযস্স কহাপণস্স চতুত্থেন পাদেন ভৱিতব্বন্তি.

‘‘মিস্সককহাপণ’’ন্তি ৱদন্তানং পন অযমধিপ্পাযো –

অট্ঠকথাযং –

‘‘তদা ৰাজগহে ৱীসতিমাসকো কহাপণো হোতি, তস্মা পঞ্চমাসকো পাদো. এতেন লক্খণেন সব্বজনপদেসু কহাপণস্স চতুত্থো ভাগো ‘পাদো’তি ৱেদিতব্বো. সো চ খো পোৰাণকস্স নীলকহাপণস্স ৱসেন, ন ইতৰেসং দুদ্ৰদামকাদীন’’ন্তি (পাৰা. অট্ঠ. ১.৮৮) –

ৱুত্তত্তা, সাৰত্থদীপনিযঞ্চ –

‘‘পোৰাণসত্থানুৰূপং লক্খণসম্পন্না উপ্পাদিতা নীলকহাপণাতি ৱেদিতব্বা’’তি (সাৰত্থ. টী. ২.৮৮) –

ৱুত্তত্তা চ ‘‘ৱিনযৱিনিচ্ছযং পত্ৱা গৰুকে ঠাতব্ব’’ন্তি ৱচনতো চ মিস্সককহাপণোযেৱ নীলকহাপণো. তত্থেৱ হি পোৰাণসত্থৱিহিতং লক্খণং দিস্সতি. কথং? পঞ্চ মাসা সুৱণ্ণস্স, তথা ৰজতস্স, দস মাসা তম্বস্সাতি এতে ৱীসতি মাসে মিস্সেত্ৱা বন্ধনত্থায ৱীহিমত্তং লোহং পক্খিপিত্ৱা অক্খৰানি চ হত্থিআদীনমঞ্ঞতৰঞ্চ ৰূপং দস্সেত্ৱা কতো নিদ্দোসত্তা নীলকহাপণো নাম হোতীতি.

সিক্খাভাজনৱিনিচ্ছযে চ কেসুচি পোত্থকেসু ‘‘পাদো নাম পঞ্চ মাসা সুৱণ্ণস্সা’’তি পুৰিমপক্খৱাদীনং মতেন পাঠো লিখিতো. কেসুচি পোত্থকেসু দুতিযপক্খৱাদীনং মতেন ‘‘পঞ্চ মাসা হিৰঞ্ঞস্সা’’তি পাঠো লিখিতো. সীহড়ভাসায পোৰাণকেহি লিখিতায সামণেৰসিক্খায পন –

‘‘পোৰাণকস্স নীলকহাপণস্সাতি ৱুত্তঅট্ঠকথাৱচনস্স, পোৰাণকে ৰতনসুত্তাভিধানকসুত্তে ৱুত্তকহাপণলক্খণস্স চ অনুৰূপতো ‘সুৱণ্ণৰজততম্বানি মিস্সেত্ৱা উট্ঠাপেত্ৱা কতকহাপণং কহাপণং নামা’তি চ ‘সামণেৰানমুপসম্পন্নানঞ্চ অদিন্নাদানপাৰাজিকৱত্থুম্হি কো ৱিসেসো’তি পুচ্ছং কত্ৱা ‘সামণেৰানং দসিকসুত্তেনাপি পাৰাজিকো হোতি, উপসম্পন্নানং পন সুৱণ্ণস্স ৱীসতিৱীহিমত্তেনা’’তি –

চ ৱিসেসো দস্সিতো.

তং পন সুৱণ্ণমাসকৱসেন অড্ঢতিযমাসকং হোতি, পঞ্চমাসকেন চ ভগৱতা পাৰাজিকং পঞ্ঞত্তং. তস্মা তস্স যথাৱুত্তলক্খণস্স কহাপণস্স সব্বদেসেসু অলব্ভমানত্তা সব্বদেসসাধাৰণেন তস্স মিস্সককহাপণস্স পঞ্চমাসপাদগ্ঘনকেন সুৱণ্ণেনেৱ পাৰাজিকৱত্থুম্হি নিযমিতে সব্বদেসৱাসীনং উপকাৰায হোতীতি এৱং সুৱণ্ণেনেৱ পাৰাজিকৱত্থুপৰিচ্ছেদো কতো. অযমেৱ নিযমো সীহড়াচৰিযৱাদেহি সাৰোতি গহিতো. তস্মা সিক্খাগৰুকেহি সব্বত্থ পেসলেহি ৱিনযধৰেহি অযমেৱ ৱিনিচ্ছযো সাৰতো পচ্চেতব্বো. হোন্তি চেত্থ –

‘‘হেমৰজততম্বেহি, সত্থে নিদ্দিট্ঠলক্খণং;

অহাপেত্ৱা কতো ৱীস-মাসো নীলকহাপণো.

হেমপাদং সজ্ঝুপাদং, তম্বপাদদ্ৱযঞ্হি সো;

মিস্সেত্ৱা ৰূপমপ্পেত্ৱা, কাতুং সত্থেসু দস্সিতো.

‘এলা’তি ৱুচ্চতে দোসো, নিদ্দোসত্তা তথীৰিতো;

তস্স পাদো সুৱণ্ণস্স, ৱীসৱীহগ্ঘনো মতো.

যস্মিং পন পদেসে সো, ন ৱত্ততি কহাপণো;

ৱীসসোৱণ্ণৱীহগ্ঘং, তপ্পাদগ্ঘন্তি ৱেদিযং.

ৱীসসোৱণ্ণৱীহগ্ঘং, থেনেন্তা ভিক্খৱো ততো;

চৱন্তি সামঞ্ঞগুণা, ইচ্চাহু ৱিনযঞ্ঞুনো’’তি.

৯. ওপাতন্তি আৱাটং. দুক্খে জাতেতি যোজনা.

১০. উত্তৰিং ধম্মন্তি এত্থ ‘‘উত্তৰিমনুস্সধম্ম’’ন্তি ৱত্তব্বে নিৰুত্তিনযেন মজ্ঝপদলোপং, নিগ্গহীতাগমঞ্চ কত্ৱা ‘‘উত্তৰিং ধম্ম’’ন্তি ৱুত্তং. উত্তৰিমনুস্সানং ঝাযীনঞ্চেৱ অৰিযানঞ্চ ধম্মং উত্তৰিমনুস্সধম্মং. অত্তুপনাযিকন্তি অত্তনি তং উপনেতি ‘‘মযি অত্থী’’তি সমুদাচৰন্তো, অত্তানং ৱা তত্থ উপনেতি ‘‘অহং এত্থ সন্দিস্সামী’’তি সমুদাচৰন্তোতি অত্তুপনাযিকো, তং অত্তুপনাযিকং, এৱং কত্ৱা ৱদন্তোতি সম্বন্ধো.

১১. পৰিযাযেতি ‘‘যো তে ৱিহাৰে ৱসতি, সো ভিক্খু অৰহা’’তিআদিনা (পৰি. ২৮৭) পৰিযাযভণনে. ঞাতেতি যং উদ্দিস্স ভণতি, তস্মিং ৱিঞ্ঞুম্হি মনুস্সজাতিকে অচিৰেন ঞাতে. নো চেতি নো চে জানাতি.

ইতি উত্তৰে লীনত্থপকাসনিযা

পাৰাজিককথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১৩. চেতেতি, উপক্কমতি, মুচ্চতি, এৱং অঙ্গত্তযে পুণ্ণে গৰুকং ৱুত্তং. দ্ৱঙ্গে চেতেতি, উপক্কমতি যদি ন মুচ্চতি, এৱং অঙ্গদ্ৱযে থুল্লচ্চযন্তি যোজনা. পযোগেতি পযোজেত্ৱা উপক্কমিতুং অঙ্গজাতামসনং, পৰস্স আণাপনন্তি এৱৰূপে সাহত্থিকাণত্তিকপযোগে.

১৪. ৱুত্তনযেনেৱ উপৰূপৰি পঞ্হাপুচ্ছনং ঞাতুং সক্কাতি তং অৱত্তুকামো আহ ‘‘ইতো পট্ঠাযা’’তিআদি. মযম্পি যদেত্থ পুব্বে অৱুত্তমনুত্তানত্থঞ্চ, তদেৱ ৱণ্ণযিস্সাম.

১৫. কাযেনাতি অত্তনো কাযেন. কাযন্তি ইত্থিযা কাযং. এস নযো ‘‘কাযবদ্ধ’’ন্তি এত্থাপি.

১৬. অত্তনো কাযেন পটিবদ্ধেন ইত্থিযা কাযপটিবদ্ধে ফুট্ঠে তু দুক্কটন্তি যোজনা.

১৭. তিস্সো আপত্তিযো সিযুন্তি যোজনা. দ্ৱিন্নং মগ্গানন্তি ৱচ্চমগ্গপস্সাৱমগ্গানং.

১৮. ৱণ্ণাদিভঞ্ঞেতি ৱণ্ণাদিনা ভণনে. কাযপটিবদ্ধে ৱণ্ণাদিনা ভঞ্ঞে দুক্কটন্তি যোজনা.

১৯. অত্তকামচৰিযাযাতি অত্তকামপাৰিচৰিযায.

২০. পণ্ডকস্স সন্তিকেপি অত্তকামপাৰিচৰিযায ৱণ্ণং ৱদতো তস্স ভিক্খুনোতি যোজনা. তিৰচ্ছানগতস্সাপি সন্তিকেতি এত্থাপি এসেৱ নযো.

২১. ইত্থিপুৰিসানমন্তৰে সঞ্চৰিত্তং সঞ্চৰণভাৱং সমাপন্নে ভিক্খুম্হি পটিগ্গণ্হনৱীমংসাপচ্চাহৰণকত্তিকে সম্পন্নে তস্স বুধো গৰুকং নিদ্দিসেতি যোজনা.

২২. দ্ৱঙ্গসমাযোগেতি তীস্ৱেতেসু দ্ৱিন্নং অঙ্গানং যথাকথঞ্চি সমাযোগে. অঙ্গে সতি পনেকস্মিন্তি তিণ্ণমেকস্মিং পন অঙ্গে সতি.

২৪. পযোগেতি ‘‘অদেসিতৱত্থুকং পমাণাতিক্কন্তং কুটিং, অদেসিতৱত্থুকং মহল্লকৱিহাৰঞ্চ কাৰেস্সামী’’তি উপকৰণত্থং অৰঞ্ঞগমনতো পট্ঠায সব্বপযোগে. একপিণ্ডে অনাগতেতি সব্বপৰিযন্তিমং পিণ্ডং সন্ধায ৱুত্তং.

২৫. ইধ যো ভিক্খু অমূলকেন পাৰাজিকেন ধম্মেন অনুদ্ধংসেতীতি যোজনা.

২৬. ওকাসং ন চ কাৰেত্ৱাতি ‘‘কৰোতু মে, আযস্মা, ওকাসং, অহং তে ৱত্তুকামো’’তি এৱং তেন ভিক্খুনা ওকাসং অকাৰাপেত্ৱা.

২৮. অঞ্ঞভাগিযেতি অঞ্ঞভাগিযপদেন উপলক্খিতসিক্খাপদে. এৱং অঞ্ঞত্ৰপি ঈদিসেসু ঠানেসু অত্থো ৱেদিতব্বো.

২৯. ‘‘সমনুভাসনায এৱা’’তি পদচ্ছেদো. ন পটিনিস্সজন্তি অপ্পটিনিস্সজন্তো.

৩০. ঞত্তিযা দুক্কটং আপন্নো সিযা, দ্ৱীহি কম্মৱাচাহি থুল্লতং আপন্নো সিযা, কম্মৱাচায ওসানে গৰুকং আপন্নো সিযাতি যোজনা. ‘‘থুল্লত’’ন্তি ইদং থুল্লচ্চযাপত্তিউপলক্খণৱচনং.

৩১. চতূসু যাৱততিযকেসু পঠমে আপত্তিপৰিচ্ছেদং দস্সেত্ৱা ইতৰেসং তিণ্ণং তেনপি একপৰিচ্ছেদত্তা তত্থ ৱুত্তনযমেৱ তেসু অতিদিসন্তো আহ ‘‘ভেদানুৱত্তকে’’তিআদি.

ইতি উত্তৰে লীনত্থপকাসনিযা

সঙ্ঘাদিসেসকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩২. অতিৰেকচীৱৰন্তি অনধিট্ঠিতং, অৱিকপ্পিতং ৱিকপ্পনুপগপমাণং চীৱৰং লদ্ধা দসাহং অতিক্কমন্তো একমেৱ নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং আপজ্জতি. তিচীৱৰেন একৰত্তিম্পি ৱিনা ৱসন্তো একমেৱ নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং আপজ্জতি. ইদঞ্চ জাতিৱসেন একত্তং সন্ধায ৱুত্তং ৱত্থুগণনায আপত্তীনং পৰিচ্ছিন্দিতব্বত্তা.

৩৩. গহেত্ৱাকালচীৱৰন্তি অকালচীৱৰং পটিগ্গহেত্ৱা. মাসন্তি সতিযা পচ্চাসায নিক্খিপিতুং অনুঞ্ঞাতং মাসং. অতিক্কমন্তোতি সতিযাপি পচ্চাসায ৱীতিক্কমন্তো অন্তোমাসে অনধিট্ঠহিত্ৱা, অৱিকপ্পেত্ৱা ৱা তিংসদিৱসানি অতিক্কমন্তো, চীৱৰুপ্পাদদিৱসং অৰুণং আদিং কত্ৱা একতিংসমং অৰুণং উট্ঠাপেন্তোতি অত্থো. একং নিস্সগ্গিযং আপত্তিং আপজ্জতীতি উদীৰিতন্তি যোজনা.

৩৪. অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা. যংকিঞ্চি পুৰাণচীৱৰন্তি একৱাৰম্পি পৰিভুত্তং সঙ্ঘাটিআদীনমঞ্ঞতৰং চীৱৰং.

৩৫. পযোগস্মিন্তি ‘‘ধোৱা’’তিআদিকে ভিক্খুনো আণত্তিকপযোগে, এৱং আণত্তায চ ভিক্খুনিযা উদ্ধনাদিকে সব্বস্মিং পযোগে চ. ‘‘নিস্সগ্গিযাৱ পাচিত্তি হোতীতি নিস্সগ্গিযা পাচিত্তি চ হোতীতি যোজনা.

৩৬. পটিগণ্হতোতি এত্থ ‘‘অঞ্ঞত্ৰ পাৰিৱত্তকা’’তি যোজনা.

৩৮. পযোগস্মিন্তি ৱিঞ্ঞাপনপযোগে. ৱিঞ্ঞাপিতেতি ৱিঞ্ঞাপিতচীৱৰে পটিলদ্ধে.

৩৯. ভিক্খূতি অচ্ছিন্নচীৱৰো ৱা নট্ঠচীৱৰো ৱা ভিক্খু. তদুত্তৰিন্তি সন্তৰুত্তৰপৰমতো উত্তৰিং.

৪১. পযোগেতি ৱিকপ্পনাপজ্জনপযোগে.

৪২. দুৱেতি দুক্কটপাচিত্তিযৱসেন দুৱে আপত্তিযো ফুসেতি যোজেতব্বং.

৪৪. পযোগেতি অনুঞ্ঞাতপযোগতো অতিৰেকাভিনিপ্ফাদনপযোগে. লাভেতি চীৱৰস্স পটিলাভে.

কথিনৱগ্গৱণ্ণনা পঠমা.

৪৫. কোসিযৱগ্গস্স আদীসু পঞ্চসু সিক্খাপদেসু দ্ৱে দ্ৱে আপত্তিযোতি যোজনা. পযোগেতি কৰণকাৰাপনপযোগে. লাভেতি কত্ৱা ৱা কাৰেত্ৱা ৱা পৰিনিট্ঠাপনে.

৪৬. ‘‘গহেত্ৱা এড়কলোমানী’’তি পদচ্ছেদো. অতিক্কমন্তি অতিক্কমন্তো.

৪৭. অঞ্ঞাযাতি অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা. ‘‘ধোৱাপেতি এড়লোমক’’ন্তি পদচ্ছেদো. এড়লোমকন্তি এড়কলোমানি. নিৰুত্তিনযেন ক-কাৰস্স ৱিপৰিযাযো. পযোগেতি ধোৱাপনপযোগে.

৪৮. পযোগেতি পটিগ্গণ্হনপযোগে.

৪৯. নানাকাৰন্তি নানপ্পকাৰং. সমাপজ্জন্তি সমাপজ্জন্তো ভিক্খু. সমাপন্নেতি সংৱোহাৰে সমাপন্নে সতি. পযোগেতি সমাপজ্জনপযোগে.

৫০. পযোগেতি কযৱিক্কযাপজ্জনপযোগে. তস্মিং কতেতি তস্মিং ভণ্ডে অত্তনো সন্তকভাৱং নীতে.

কোসিযৱগ্গৱণ্ণনা দুতিযা.

৫১. অতিৰেককন্তি অনধিট্ঠিতং, অৱিকপ্পিতং ৱা পত্তং. দসাহং অতিক্কমেন্তস্স তস্স ভিক্খুনো একাৱ নিস্সগ্গিযাপত্তি হোতীতি যোজনা.

৫২-৩. নত্থি এতস্স পঞ্চ বন্ধনানীতি অপঞ্চবন্ধনো, তস্মিং, ঊনপঞ্চবন্ধনে পত্তেতি অত্থো. পযোগেতি ৱিঞ্ঞাপনপযোগে. তস্স পত্তস্স লাভে পটিলাভে.

৫৪. ভেসজ্জন্তি সপ্পিআদিকং.

৫৫. পযোগেতি পৰিযেসনপযোগে.

৫৬. পযোগেতি অচ্ছিন্দনঅচ্ছিন্দাপনপযোগে. হটেতি অচ্ছিন্দিত্ৱা গহিতে.

৫৭. দ্ৱে পনাপত্তিযো ফুসেতি ৱাযাপনপযোগে দুক্কটং, ৱিকপ্পনুপগপচ্ছিমচীৱৰপমাণেন ৱীতে নিস্সগ্গিযন্তি দ্ৱে আপত্তিযো আপজ্জতীতি অত্থো.

৫৮-৯. যো পন ভিক্খু অপ্পৱাৰিতো অঞ্ঞাতকস্সেৱ তন্তৱাযে সমেচ্চ উপসঙ্কমিত্ৱা চীৱৰে ৱিকপ্পং আপজ্জন্তো হোতি. সোতি সো ভিক্খু. দ্ৱে আপত্তিযো আপজ্জতি, ন সংসযোতি যোজনা. পযোগেতি ৱিকপ্পাপজ্জনপযোগে.

৬০. অচ্চেকসঞ্ঞিতং চীৱৰং পটিগ্গহেত্ৱাতি যোজনা. কালন্তি চীৱৰকালং.

৬১. তিণ্ণমঞ্ঞতৰং ৱত্থন্তি তিণ্ণং চীৱৰানং অঞ্ঞতৰং চীৱৰং. ঘৰেতি অন্তৰঘৰে. নিদহিত্ৱাতি নিক্খিপিত্ৱা. তেন চীৱৰেন ৱিনা ছাৰত্ততো অধিকং দিৱসং যস্স আৰঞ্ঞকস্স ৱিহাৰস্স গোচৰগামে তং চীৱৰং নিক্খিত্তং, তম্হা ৱিহাৰা অঞ্ঞত্ৰ ৱসন্তো নিস্সগ্গিযং ফুসেতি যোজনা.

৬২. সঙ্ঘিকং লাভং পৰিণতং জানং জানন্তো.

৬৩. পযোগেতি পৰিণামনপযোগে. সব্বত্থাতি পাৰাজিকাদীসু সব্বসিক্খাপদেসু. অপ্পনাৱাৰপৰিহানীতি পৰিৱাৰে পঠমং ৱুত্তকত্থপঞ্ঞত্তিৱাৰস্স পৰিহাপনং, ইধ অৱচনন্তি অত্থো, তস্স ৱাৰস্স পৰিৱাৰে সব্বপঠমত্তা পঠমং ৱত্তব্বভাৱেপি তত্থ ৱত্তব্বং পচ্ছা গণ্হিতুকামেন মযা তং ঠপেত্ৱা পঠমং আপত্তিদস্সনত্থং তদনন্তৰো কতাপত্তিৱাৰো পঠমং ৱুত্তোতি অধিপ্পাযো.

পত্তৱগ্গৱণ্ণনা ততিযা.

ইতি উত্তৰে লীনত্থপকাসনিযা

তিংসনিস্সগ্গিযকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬৪. মনুস্সুত্তৰিধম্মেতি উত্তৰিমনুস্সধম্মে. অভূতস্মিং উত্তৰিমনুস্সধম্মে সমুল্লপিতে পৰাজযো পাৰাজিকাপত্তি.

৬৫. অমূলন্তিমৱত্থুনা অমূলকেন পাৰাজিকেন ধম্মেন ভিক্খুং চোদনায গৰু সঙ্ঘাদিসেসো হোতীতি যোজনা. পৰিযাযৱচনেতি ‘‘যো তে ৱিহাৰে ৱসতী’’তিআদিনা (পৰি. ২৮৭) পৰিযাযেন কথনে. ঞাতেতি যস্স কথেতি, তস্মিং ৱচনানন্তৰমেৱ ঞাতে.

৬৬. নো চে পন ৱিজানাতীতি অথ তং পৰিযাযেন ৱুত্তং ৱচনানন্তৰমেৱ সচে ন জানাতি. সমুদাহটন্তি কথিতং.

৬৭. ওমসতো ভিক্খুস্স দুৱে আপত্তিযো ৱুত্তা. উপসম্পন্নং ওমসতো পাচিত্তি সিযা. ইতৰং অনুপসম্পন্নং ওমসতো দুক্কটং সিযাতি যোজনা.

৬৮. পেসুঞ্ঞহৰণেপি দ্ৱে আপত্তিযো হোন্তি.

৬৯. পযোগেতি পদসো ধম্মং ৱাচেন্তস্স ৱচনকিৰিযাৰম্ভতো পট্ঠায যাৱ পদাদীনং পৰিসমাপনং, এত্থন্তৰে অক্খৰুচ্চাৰণপযোগে দুক্কটং. পদানং পৰিসমত্তিযং পাচিত্তিযং.

৭০. ‘‘তিৰত্তা অনুপসম্পন্নসহসেয্যাযা’’তি পদচ্ছেদো. অনুপসম্পন্নেন সহসেয্যা অনুপসম্পন্নসহসেয্যা, তায. তিৰত্তা উত্তৰিং অনুপসম্পন্নসহসেয্যাযাতি যোজনা. পযোগেতি সযনত্থায সেয্যাপঞ্ঞাপনকাযাৱজ্জনাদিপুব্বপযোগে. পন্নেতি কাযপসাৰণলক্খণেন সযনেন নিপন্নে.

৭১. যো পন ভিক্খু একৰত্তিযং মাতুগামেন সহসেয্যং কপ্পেতি. দুক্কটাদযোতি ‘‘পযোগে দুক্কটং, নিপন্নে পাচিত্তিয’’ন্তি যথাৱুত্তদ্ৱেআপত্তিযো আপজ্জতীতি যোজনা.

৭২. পযোগেতি যথাৱুত্তলক্খণপযোগে.

৭৩. অনুপসম্পন্নেতি সমীপত্থে চেতং ভুম্মং. অনুপসম্পন্নস্স সন্তিকে ভূতং উত্তৰিমনুস্সধম্মং যো সচে আৰোচেতীতি যোজনা. দুক্কটাদযোতি যস্স আৰোচেতি, সো নপ্পটিৱিজানাতি, দুক্কটং, পটিৱিজানাতি, পাচিত্তিযন্তি এৱং দ্ৱে আপত্তিযো তস্স হোন্তি.

৭৪. অঞ্ঞতো অঞ্ঞস্স উপসম্পন্নস্স দুট্ঠুল্লস্স আপত্তিং অনুপসম্পন্নে অনুপসম্পন্নস্স সন্তিকে ৱদং ৱদন্তোতি যোজনা. পযোগেতি আৰম্ভতো পট্ঠায পুব্বপযোগে দুক্কটং আগচ্ছতি দুক্কটং আপজ্জতি. আৰোচিতে পাচিত্তি সিযাতি যোজনা.

৭৫. পযোগেতি ‘‘অকপ্পিযপথৱিং খণিস্সামী’’তি কুদাল পৰিযেসনাদিসব্বপযোগেতি.

মুসাৱাদৱগ্গৱণ্ণনা পঠমা.

৭৬. পাতেন্তোতি ৱিকোপেন্তো. তস্সাতি ভূতগামস্স. পাতেতি ৱিকোপনে.

৭৭. অঞ্ঞৱাদকৱিহেসকানং একযোগনিদ্দিট্ঠত্তা তত্থ ৱুত্তনযেনেৱ ৱিহেসকে চ ঞাতুং সক্কাতি তত্থ ৱিসুং আপত্তিভেদো ন ৱুত্তো.

৭৮. পৰন্তি অঞ্ঞং সঙ্ঘেন সম্মতসেনাসনপঞ্ঞাপকাদিকং উপসম্পন্নং. উজ্ঝাপেন্তোতি তস্স অযসং উপ্পাদেতুকামতায ভিক্খূহি অৱজানাপেতুং ‘‘ছন্দায ইত্থন্নামো ইদং নাম কৰোতী’’তিআদীনি ৱত্ৱা অৱঞ্ঞায ওলোকাপেন্তো, লামকতো ৱা চিন্তাপেন্তো. পযোগেতি উজ্ঝাপনত্থায তস্স অৱণ্ণভণনাদিকে পুব্বপযোগে.

৮৩. সঙ্ঘিকে ৱিহাৰে পুব্বূপগতং ভিক্খুং জানং জানন্তো অনুপখজ্জ সেয্যং কপ্পেতি, তস্সেৱং সেয্যং কপ্পযতোতি যোজনা. পযোগেদুক্কটাদযোতি এত্থ অলুত্তসমাসো. আদি-সদ্দেন সেয্যাকপ্পনে পাচিত্তিযং সঙ্গণ্হাতি.

৮৪. পযোগেতি ‘‘নিক্কড্ঢথ ইম’’ন্তিআদিকে আণত্তিকে ৱা ‘‘যাহি যাহী’’তিআদিকে ৱাচসিকে ৱা হত্থেন তস্স অঙ্গপৰামসনাদিৱসেন কতে কাযিকে ৱা নিক্কড্ঢনপযোগে. সেসন্তি পাচিত্তিযং.

৮৫. ‘‘ৱেহাসকুটিযা উপৰী’’তি পদচ্ছেদো. আহচ্চপাদকেতি এত্থ ‘‘মঞ্চে ৱা পীঠে ৱা’’তি সেসো. সীদন্তি নিসীদন্তো. দুক্কটাদযোতি পযোগে দুক্কটং, নিপজ্জায পাচিত্তিযন্তি ইমা আপত্তিযো ফুসেতি অত্থো.

৮৬. অস্স পজ্জস্স পঠমপাদং দসক্খৰপাদকং ছন্দোৱিচিতিযং ৱুত্তগাথা, ‘‘গাথাছন্দো অতীতদ্ৱয’’ন্তি ইমিনা ছন্দোৱিচিতিলক্খণেন গাথাছন্দত্তা অধিট্ঠিত্ৱা দ্ৱত্তিপৰিযাযেতি এত্থ অক্খৰদ্ৱযং অধিকং ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং. পযোগেতি অধিট্ঠানপযোগে. অধিট্ঠিতেতি দ্ৱত্তিপৰিযাযানং উপৰি অধিট্ঠানে কতে.

৮৭. পযোগেতি সিঞ্চনসিঞ্চাপনপযোগে. সিত্তেতি সিঞ্চনকিৰিযপৰিযোসানে.

ভূতগামৱগ্গৱণ্ণনা দুতিযা.

৮৮. দুক্কটং ফুসেতি যোজনা. ওৱদিতে পাচিত্তি সিযাতি যোজনা.

৮৯. ৱিভাগোযেৱ ৱিভাগতা.

৯০. অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা অঞ্ঞত্ৰ পাৰিৱত্তকা চীৱৰং দেন্তো ভিক্খু দুৱে আপত্তিযো ফুসেতি যোজনা. পযোগেতি দানপযোগে.

৯৩. ‘‘নাৱং এক’’ন্তি পদচ্ছেদো. পযোগেতি অভিৰুহণপযোগে. দুক্কটাদযোতি আদি-সদ্দেন অভিৰুড়্হে পাচিত্তিযং সঙ্গণ্হাতি.

৯৪. ‘‘দুৱিধং আপত্তি’’ন্তি পদচ্ছেদো.

৯৬. ভিক্খুনিযা সদ্ধিং ৰহো নিসজ্জং কপ্পেন্তো ভিক্খু পযোগেদুক্কটাদযো দ্ৱেপি আপত্তিযো ফুসেতি যোজনা.

ওৱাদৱগ্গৱণ্ণনা ততিযা.

৯৭. তদুত্তৰিন্তি ততো ভুঞ্জিতুং অনুঞ্ঞাতএকদিৱসতো উত্তৰিং দুতিযদিৱসতো পট্ঠায. অনন্তৰস্স ৱগ্গস্সাতি ওৱাদৱগ্গস্স. নৱমেনাতি ভিক্খুনিযা পৰিপাচিতপিণ্ডপাতসিক্খাপদেন.

৯৯. দ্ৱত্তিপত্তেতি দ্ৱত্তিপত্তপূৰে. তদুত্তৰিন্তি দ্ৱত্তিপত্তপূৰতো উত্তৰিং. পযোগেতি পটিগ্গহণপযোগে.

১০১. অভিহট্ঠুন্তি অভিহৰিত্ৱা.

১০২. তস্সাতি অভিহৰন্তস্স. পিটকেতি ৱিনযপিটকে.

১০৩. দসমেপীতি এত্থ ‘‘দসমে অপী’’তি পদচ্ছেদো.

ভোজনৱগ্গৱণ্ণনা চতুত্থা.

১০৪. অচেলকাদিনোতি আদি-সদ্দেন ‘‘পৰিব্বাজকস্স ৱা পৰিব্বাজিকায ৱা’’তি (পাচি. ২৭০) ৱুত্তে সঙ্গণ্হাতি. ভোজনাদিকন্তি আদি-সদ্দেন খাদনীযং সঙ্গণ্হাতি. পযোগেতি সহত্থা দানপযোগে.

১০৫. দাপেত্ৱা ৱা অদাপেত্ৱা ৱা কিঞ্চি আমিসং. পযোগেতি উয্যোজনপযোগে. তস্মিন্তি তস্মিং ভিক্খুম্হি. উয্যোজিতে পাচিত্তি সিযাতি যোজনা.

১০৯. উম্মাৰাতিক্কমেতি ইন্দখীলাতিক্কমে.

১১০. তদুত্তৰিন্তি ততো পৰিচ্ছিন্নৰত্তিপৰিযন্ততো ৱা পৰিচ্ছিন্নভেসজ্জপৰিযন্ততো ৱা উত্তৰিং.

১১১. উয্যুত্তং দস্সনত্থায গচ্ছন্তো দ্ৱে আপত্তিযো ফুসেতি যোজনা.

অচেলকৱগ্গৱণ্ণনা পঞ্চমা.

১১৪. মেৰেয্যন্তি মেৰযং. নিৰুত্তিনযেন অ-কাৰস্স এ-কাৰো, য-কাৰস্স চ দ্ৱিত্তং. মেৰয-সদ্দপৰিযাযো ৱা মেৰেয্য-সদ্দো. মুনীতি ভিক্খু.

১১৫. ‘‘ভিক্খু অঙ্গুলিপতোদেনা’’তি পদচ্ছেদো. পযোগেতি হাসাপনপযোগে. তস্সাতি হাসাপেন্তস্স.

১১৬. গোপ্ফকা হেট্ঠা উদকে দুক্কটং. গোপ্ফকতো উপৰি উপৰিগোপ্ফকং, উদকং, তস্মিং, গোপ্ফকতো অধিকপ্পমাণে উদকেতি অত্থো.

১১৭. অনাদৰিযন্তি পুগ্গলানাদৰিযং, ধম্মানাদৰিযং ৱা. পযোগেতি অনাদৰিযৱসেন পৱত্তে কাযপযোগে ৱা ৱচীপযোগে ৱা. কতে অনাদৰিযে.

১১৮. পযোগেতি ভিংসাপনপযোগে.

১১৯. জোতিন্তি অগ্গিং. সমাদহিত্ৱানাতি জালেত্ৱা. ‘‘ৱিসিব্বেন্তো’’তি ইমিনা ফলূপচাৰেন কাৰণং ৱুত্তং. ৱিসিব্বনকিৰিযা হি সমাদহনকিৰিযায ফলন্তি ৱিসিব্বনকিৰিযাৱোহাৰেন সমাদহনকিৰিযাৱ. তস্মা ৱিসিব্বেন্তোতি এত্থ সমাদহন্তোতি অত্থো. পযোগেতি সমাদহনসমাদহাপনপযোগে. ৱিসীৱিতেতি ৱুত্তনযেন সমাদহিতেতি অত্থো.

১২০. পযোগেতি চুণ্ণমত্তিকাভিসঙ্খৰণাদিসব্বপযোগে. ইতৰন্তি পাচিত্তিযং.

১২১. তিণ্ণং দুব্বণ্ণকৰণানন্তি কংসনীলপত্তনীলকদ্দমসঙ্খাতানং তিণ্ণং দুব্বণ্ণকৰণানং. একং অঞ্ঞতৰং অনাদিয অদত্ৱা. চীৱৰন্তি নৱচীৱৰং.

১২২. নত্থি এতস্স উদ্ধাৰন্তি অনুদ্ধাৰো, তং অনুদ্ধাৰন্তি ৱত্তব্বে গাথাবন্ধৱসেন ৰস্সত্তং, অকতপচ্চুদ্ধাৰন্তি অত্থো.

১২৩. অপনিধেন্তোতি অপনেত্ৱা নিধেন্তো নিক্খিপেন্তো. পত্তাদিকন্তি আদি-সদ্দেন চীৱৰনিসীদনসূচিঘৰকাযবন্ধনানং গহণং. পযোগেতি অপনিধানপযোগে. তস্মিং পত্তাদিকে পঞ্চৱিধে পৰিক্খাৰে. অপনিহিতে সেসা পাচিত্তিযাপত্তি সিযাতি যোজনা.

সুৰাপানৱগ্গৱণ্ণনা ছট্ঠা.

১২৪. তপোধনোতি পাতিমোক্খসংৱৰসীলসঙ্খাতং তপোধনমস্সাতি তপোধনো, ভিক্খু.

১২৫. তস্মিং ওপাতে.

১২৬. মনুস্সৱিগ্গহো মনুস্সসৰীৰো. তিৰচ্ছানগতো নাগো ৱা সুপণ্ণো ৱা. তস্স ওপাতখণকস্স.

১২৭. পটুবুদ্ধিনাতি সব্বেসু ঞেয্যধম্মেসু নিপুনঞাণেন ভগৱতা.

১২৮. পযোগেতি পৰিভোগত্থায গহণাদিকে পযোগে. তস্সাতি ভিক্খুস্স.

১২৯. উক্কোটেন্তোতি উচ্চালেন্তো যথাঠানে ঠাতুং অদেন্তো. পযোগেতি উক্কোটনপযোগে. উক্কোটিতে পাচিত্তিযং সিযাতি যোজনা.

১৩০. দুট্ঠুল্লং ৱজ্জকন্তি সঙ্ঘাদিসেসাদিকে. একং পাচিত্তিযং আপত্তিং আপজ্জতি ইতি দীপিতন্তি যোজনা.

১৩১. পযোগেতি গণপৰিযেসনাদিপযোগে. দুক্কটং পত্তো সিযা দুক্কটাপত্তিং আপন্নো ভৱেয্যাতি অত্থো. সেসাতি পাচিত্তিযাপত্তি উপসম্পাদিতে সিযা. গাথাবন্ধৱসেন উপসগ্গলোপো.

১৩২-৩. জানং থেয্যসত্থেন সহ সংৱিধায মগ্গং পটিপজ্জতো চ তথেৱ মাতুগামেন সহ সংৱিধায মগ্গং পটিপজ্জতো চাতি যোজনা. পযোগেতি সংৱিধায গন্তুং পটিপুচ্ছাদিকৰণপযোগে. পটিপন্নেতি মগ্গপটিপন্নে. অনন্তৰন্তি অদ্ধযোজনগামন্তৰাতিক্কমনানন্তৰং.

১৩৪. ঞত্তিযা ওসানে দুক্কটং ফুসেতি যোজনা.

১৩৫. অকতানুধম্মেনাতি অনুধম্মো ৱুচ্চতি আপত্তিযা অদস্সনে ৱা অপ্পটিকম্মে ৱা পাপিকায দিট্ঠিযা অপ্পটিনিস্সগ্গে ৱা ধম্মেন ৱিনযেন সত্থুসাসনেন উক্খিত্তকস্স অনুলোমৱত্তং দিস্ৱা কত্ৱা ওসাৰণা, সো ওসাৰণসঙ্খাতো অনুধম্মো যস্স ন কতো, অযং অকতানুধম্মো নাম, তাদিসেন ভিক্খুনা সদ্ধিন্তি অত্থো. সম্ভুঞ্জন্তোতি আমিসসম্ভোগং কৰোন্তো ভিক্খু. পযোগেতি ভুঞ্জিতুং আমিসপটিগ্গহণাদিপযোগে. ভুত্তেতি সম্ভুত্তে, উভযসম্ভোগে, তদঞ্ঞতৰে ৱা কতেতি অত্থো.

১৩৬. উপলাপেন্তোতি পত্তচীৱৰউদ্দেসপৰিপুচ্ছনাদিৱসেন সঙ্গণ্হন্তো. পযোগেতি উপলাপনপযোগে.