নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স

ৱিনযৱিনিচ্ছযটীকা

(পঠমো ভাগো)

গন্থাৰম্ভকথা

(ক)

আদিচ্চৱংসম্বৰপাতুভূতং;

ব্যামপ্পভামণ্ডলদেৱচাপং;

ধম্মম্বুনিজ্ঝাপিতপাপঘম্মং;

ৱন্দামহং বুদ্ধ মহম্বুৱন্তং.

(খ)

পসন্নগম্ভীৰপদাড়িসোতং;

নানানযানন্ততৰঙ্গমালং;

সীলাদিখন্ধামিতমচ্ছগুম্বং;

ৱন্দামহং ধম্ম মহাসৱন্তিং.

(গ)

সীলোৰুৱেলং ধুতসঙ্খমালং;

সন্তোসতোযং সমথূমিচিত্তং;

পধানকিচ্চং অধিচিত্তসাৰং;

ৱন্দামহং সঙ্ঘ মহাসমুদ্দং.

(ঘ)

যে তন্তিধম্মং মুনিৰাজপুত্তা;

যাৱজ্জকালং পৰিপালযন্তা;

সংৱণ্ণনং নিম্মলমানযিংসু;

তে পুব্বকে চাচৰিযে নমামি.

(ঙ)

যো ধম্মসেনাপতিতুল্যনামো;

তথূপমো সীহড়দীপদীপো;

মমং মহাসামিমহাযতিন্দো;

পাপেসি ৱুড্ঢিং জিনসাসনম্হি.

(চ)

টীকা কতা অট্ঠকথায যেন;

সমন্তপাসাদিকনামিকায;

অঙ্গুত্তৰাযট্ঠকথায চেৱ;

সত্থন্তৰস্সাপি চ জোতিসত্থং.

(ছ)

নিকাযসামগ্গিৱিধাযকেন;

ৰঞ্ঞা পৰক্কন্তিভুজেন সম্মা;

লঙ্কিস্সৰেনাপি কতোপহাৰং;

ৱন্দে গৰুং গাৰৱভাজনং তং.

(জ)

নমস্সমানোহমলত্থমেৱং;

ৱত্থুত্তযং ৱন্দিতৱন্দনেয্যং;

যং পুঞ্ঞসন্দোহমমন্দভূতং;

তস্সানুভাৱেন হতন্তৰাযো.

(ঝ)

যো বুদ্ধঘোসাচৰিযাসভেন;

ৱিঞ্ঞুপ্পসত্থেনপি সুপ্পসত্থো;

সো বুদ্ধদত্তাচৰিযাভিধানো;

মহাকৱী থেৰিযৱংসদীপো.

(ঞ)

অকাসি যং ৱিনযৱিনিচ্ছযৱ্হযং;

সউত্তৰং পকৰণমুত্তমং হিতং;

অপেক্খতং ৱিনযনযেসু পাটৱং;

পুৰাসি যং ৱিৱৰণমস্স সীহড়ং.

(ট)

যস্মা ন দীপন্তৰিকানমত্থং;

সাধেতি ভিক্খূনমসেসতো তং;

তস্মা হি সব্বত্থ যতীনমত্থং;

আসীসমানেন দযালযেন.

(ঠ)

সুমঙ্গলত্থেৰৱৰেন যস্মা;

সক্কচ্চ কল্যাণমনোৰথেন;

নযঞ্ঞুনাৰঞ্ঞনিৱাসিকেন;

অজ্ঝেসিতো সাধুগুণাকৰেন.

(ড)

আকঙ্খমানেন চিৰপ্পৱত্তিং;

ধম্মস্স ধম্মিস্সৰদেসিতস্স;

চোড়প্পদীপেন চ বুদ্ধমিত্ত-

ত্থেৰেন সদ্ধাদিগুণোদিতেন.

(ঢ)

তথা মহাকস্সপঅৱ্হযেন;

থেৰেন সিক্খাসু সগাৰৱেন;

কুদিট্ঠিমত্তেভৱিদাৰকেন;

সীহেন চোড়াৱনিপূজিতেন.

(ণ)

যো ধম্মকিত্তীতি পসত্থনামো;

তেনাপি সদ্ধেন উপাসকেন;

সীলাদিনানাগুণমণ্ডিতেন;

সদ্ধম্মকামেনিধ পণ্ডিতেন.

(ত)

সদ্ধেন পঞ্ঞাণৱতা ৱড়ত্তা-;

মঙ্গল্যৱংসেন মহাযসেন;

আযাচিতো ৱাণিজভাণুনাপি;

ৱৰঞ্ঞুনা সাধুগুণোদযেন.

(থ)

তস্মা তমাৰোপিয পাড়িভাসং;

নিস্সায পুব্বাচৰিযোপদেসং;

হিত্ৱা নিকাযন্তৰলদ্ধিদোসং;

কত্ৱাতিৱিত্থাৰনযং সমাসং.

(দ)

অৱুত্তমত্থঞ্চ পকাসযন্তো;

পাঠক্কমঞ্চাপি অৱোক্কমন্তো;

সংৱণ্ণযিস্সামি তদত্থসাৰং;

আদায গন্থন্তৰতোপি সাৰং.

(ধ)

চিৰট্ঠিতিং পত্থযতা জনানং;

হিতাৱহস্সামলসাসনস্স;

মযা সমাসেন ৱিধীযমানং;

সংৱণ্ণনং সাধু সুণন্তু সন্তোতি.

গন্থাৰম্ভকথাৱণ্ণনা

১-৫.

.সুৱিপুলামলসদ্ধাপঞ্ঞাদিগুণসমুদযাৱহং সকলজনহিতেকহেতুজিনসাসনট্ঠিতিমূলভূতং ৱিনযপ্পকৰণমিদমাৰভন্তোযমাচৰিযো পকৰণাৰম্ভে ৰতনত্তযপ্পণামপকৰণাভিধানাভিধেয্যকৰণপ্পকাৰপযোজননিমিত্তকত্তুপৰিমাণাদীনি দস্সেতুমাহ ‘‘ৱন্দিত্ৱা’’তিআদি. তত্থ ৰতনত্তযং নাম.

‘‘চিত্তীকতং মহগ্ঘঞ্চ, অতুলং দুল্লভদস্সনং;

অনোমসত্তপৰিভোগং, ৰতনং তেন ৱুচ্চতী’’তি. (দী. নি. অট্ঠ. ২.৩৩; সং. নি. অট্ঠ. ৩.৫.২২৩; খু. পা. অট্ঠ. ৬.৩; সু. নি. অট্ঠ. ১.২২৬; মহানি. অট্ঠ. ৫০) –

নিদ্দিট্ঠসভাৱং

‘‘বুদ্ধো সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং, ধম্মো লোকুত্তৰো নৱ;

সঙ্ঘো মগ্গফলট্ঠো চ, ইচ্চেতং ৰতনত্তয’’ন্তি. –

ৱিভাৱিতপ্পভেদং সকলভৱদুক্খৱিনিৱাৰণং তিভৱেনেকপটিসৰণং ৱত্থুত্তযং.

তস্স পণামো নাম পণামকিৰিযানিপ্ফাদিকা চেতনা. সা তিৱিধা কাযপণামো ৱচীপণামো মনোপণামোতি. তত্থ কাযপণামো নাম ৰতনত্তযগুণানুস্সৰণপুব্বিকা অঞ্জলিকম্মাদিকাযকিৰিযাৱসপ্পৱত্তিকা কাযৱিঞ্ঞত্তিসমুট্ঠাপিকা চেতনা. ৱচীপণামো নাম তথেৱ পৱত্তা নানাৱিধগুণৱিসেসৱিভাৱনসভাৱথোমনাকিৰিযাৱসপ্পৱত্তিকা ৱচীৱিঞ্ঞত্তিসমুট্ঠাপিকা চেতনা. মনোপণামো নাম উভযৱিঞ্ঞত্তিযো অসমুট্ঠাপেত্ৱা কেৱলং গুণানুস্সৰণেন চিত্তসন্তানস্স তন্নিন্নতপ্পোণতপ্পব্ভাৰতায গাৰৱবহুমাননৱসপ্পৱত্তিসাধিকা চেতনা.

ইমস্স তাৱ ৰতনত্তযপণামস্স দস্সনং যথাধিপ্পেতত্থসাধনত্থং. গুণাতিসযযোগেন হি পণামাৰহে ৰতনত্তযে কতো পণামো পুঞ্ঞৱিসেসভাৱতো ইচ্ছিতত্থাভিনিপ্ফত্তিৱিবন্ধকেন উপঘাতকেন, উপপীড়কেন চ অপুঞ্ঞকম্মেন উপনীযমানস্স উপদ্দৱজালস্স ৱিনিৱাৰণেন যথালদ্ধসম্পত্তিনিমিত্তকস্স পুঞ্ঞকম্মস্স অনুবলপ্পদানেন চ তব্বিপাকসন্ততিযা আযুসুখবলাদিৱড্ঢনেন চ চিৰকালপ্পৱত্তিহেতুকোতি যথাধিপ্পেতপকৰণনিপ্ফত্তিনিবন্ধনকো হোতি. অথাপি সোতূনঞ্চ ৱন্দনীযৱন্দনাপুব্বকেনাৰম্ভেন অনন্তৰাযেন উগ্গহণধাৰণাদিক্কমেন পকৰণাৱবোধপ্পযোজনসাধনত্থং. অপিচ সোতূনমেৱ ৱিঞ্ঞাতসত্থুকানং ভগৱতো যথাভূতগুণৱিসেসানুস্সৱনেন সমুপজাতপ্পসাদানং পকৰণে গাৰৱুপ্পাদনত্থং, অৱিঞ্ঞাতসত্থুকানং পন পকৰণস্স স্ৱাখ্যাততায তপ্পভৱে সত্থৰি গাৰৱুপ্পাদনত্থঞ্চ সোতুজনানুগ্গহমেৱ পধানং কত্ৱা আচৰিযেহি গন্থাৰম্ভে থুতিপ্পণামপৰিদীপকানং গাথাৱাক্যানং নিক্খেপো ৱিধীযতি. ইতৰথা ৱিনাপি তন্নিক্খেপং কাযমনোপণামেনাপি যথাধিপ্পেতপ্পযোজনসিদ্ধিতো কিমেতেন গন্থগাৰৱকৰেনাতি অযমেত্থ সঙ্খেপো. ৱিত্থাৰতো পন পণামপ্পযোজনং সাৰত্থদীপনিযাদীসু (সাৰত্থ. টী. ১.গন্থাৰম্ভকথাৱণ্ণনা; ৱি. ৱি. টী. ২.গন্থাৰম্ভকথাৱণ্ণনা) দস্সিতনযেনেৱ ঞাতব্বং.

অভিধানকথনং পন ৱোহাৰসুখত্থং. অভিধেয্যস্স সমুদিতেন পকৰণেন পটিপাদেতব্বস্স কথনং পকৰণস্স আৰভিতব্বসভাৱদস্সনত্থং. ৱিদিতানিন্দিতসাত্থকসুকৰানুট্ঠানাভি ধেয্যমেৱ হি পকৰণং পৰিক্খকজনা আৰভিতব্বং মঞ্ঞন্তীতি. কৰণপ্পকাৰসন্দস্সনং সোতুজনসমুস্সাহনত্থং. অনাকুলমসংকিণ্ণতাদিপ্পকাৰেন হি ৱিৰচিতং পকৰণং সোতাৰো সোতুমুস্সহন্তীতি. পযোজনকথনং পন পকৰণজ্ঝাযনে সোতুজনসমুত্তেজনত্থং. অসতি হি পযোজনকথনে অৱিঞ্ঞাতপ্পযোজনা অজ্ঝাযনে ব্যাৱটা ন হোন্তীতি. নিমিত্তকথনং সৰিক্খকজনানং পকৰণে গাৰৱুপ্পাদনত্থং. পসত্থকাৰণুপ্পন্নেযেৱ হি পকৰণে সৰিক্খকা গাৰৱং জনেন্তীতি.

কত্তুকথনং পুগ্গলগৰুকস্স পকৰণে গাৰৱো পুগ্গলগাৰৱেনপি হোতূতি. পৰিমাণকথনং অসজ্ঝাযনাদিপসুতানং সম্পহংসনত্থং. পকৰণপৰিমাণস্সৱনেন হি তে সম্পহট্ঠা ‘‘কিত্তকমিদমপ্পকং ন চিৰেনেৱ পৰিসমাপেস্সামা’’তি সজ্ঝাযনাদীসু ৱত্তন্তীতি. আদি-সদ্দেন সক্কচ্চসৱননিযোজনং সঙ্গহিতং, তং সব্বসম্পত্তিনিদানসুতমযঞাণনিপ্ফাদনত্থং. অসক্কচ্চং সুণমানস্স চ সৱনাভাৱতো তংহেতুকস্স সুতমযঞাণস্সাপি অভাৱোতি. তথা হি ৱিক্খিত্তচিত্তো পুগ্গলো সব্বসম্পত্তিযা ৱুচ্চমানোপি ‘‘ন মযা সুতং, পুন ভণিতব্ব’’ন্তি ভণতি.

তত্থ পঠমগাথাযং তাৱ ‘‘ৱন্দিত্ৱা’’তি ইমিনা তিৱিধোপি পণামো অৱিসেসতো দস্সিতো. ৱিসেসতো পন ‘‘সেট্ঠং, অপ্পটিপুগ্গলং, ভৱাভাৱকৰং, নিৰঙ্গণ’’ন্তি ইমেহি চতূহি পদেহি ৱচীপণামো, ‘‘সিৰসা’’তি ইমিনা কাযপ্পণামো, ‘‘বুদ্ধং, ধম্মং, গণঞ্চা’’তি ইমেহি পন তীহি পদেহি পণামকিৰিযায কম্মভূতং ৰতনত্তযং দস্সিতন্তি দট্ঠব্বং.

‘‘ৱিনযস্সৱিনিচ্ছয’’ন্তি ইমিনা অভিধানং দস্সিতং অলুত্তসমাসেন ৱিনযৱিনিচ্ছযনামস্স দস্সনতো. তস্স অন্ৱত্থভাৱেন সদ্দপ্পৱত্তিনিমিত্তভূতং সকলেনানেন পকৰণেন পটিপাদেতব্বমভিধেয্যম্পি তেনেৱ দস্সিতং. ‘‘সমাসেনা’’তি চ ‘‘অনাকুলমসংকিণ্ণং, মধুৰত্থপদক্কম’’ন্তি চ এতেহি কৰণপ্পকাৰো দস্সিতো. ‘‘হিতত্থাযা’’তি চ ‘‘পটুভাৱকৰং ৱিনযক্কমে’’তি চ ‘‘অপাৰং ওতৰন্তান’’ন্তিআদিনা চ পযোজনং. ‘‘ভিক্খূনং ভিক্খুনীন’’ন্তি ইমিনা বাহিৰনিমিত্তং দস্সিতং. অব্ভন্তৰনিমিত্তং পন বাহিৰনিমিত্তভূতভিক্খুভিক্খুনিৱিসযা কৰুণা, সা আচৰিযস্স পকৰণাৰম্ভেনেৱ ৱিঞ্ঞাযতীতি ৱিসুং ন ৱুত্তা. ‘‘পৱক্খামী’’তি ইমিনা সমানাধিকৰণভাৱেন লব্ভমানো ‘‘অহ’’ন্তি সুদ্ধকত্তা সামঞ্ঞেন দস্সিতো. ৱিসেসতো পন পকৰণাৱসানে –

‘‘ৰচিতো বুদ্ধদত্তেন, সুদ্ধচিত্তেন ধীমতা;

সুচিৰট্ঠিতিকামেন, সাসনস্স মহেসিনো’’তি. (উ. ৱি. ৯৬১) –

ইমায গাথায চেৱ ‘‘ইতি তম্বপণ্ণিযেন পৰমৱেয্যাকৰণেন তিপিটকনযৱিধিকুসলেন পৰমকৱিৱৰজন হদযপদুমৱনৱিকসনকৰেন কৱিৱৰাসভেন পৰমৰতিকৰৱৰমধুৰৱচনুগ্গাৰেন উৰগপুৰেন বুদ্ধদত্তেন ৰচিতোযং ৱিনযৱিনিচ্ছযো’’তি (ৱি. ৱি. ৩১৮৩) ইমিনা ৱাক্যেন চ দস্সিতো – ‘‘মাদিসাপি কৱী হোন্তি, বুদ্ধদত্তে দিৱঙ্গতে’’তিআদিনা পচ্ছিমকেহি চ পসত্থতৰেহি কৱিৱৰেহি অভিত্থুতগুণো ভদন্তবুদ্ধদত্তাচৰিযো ৱেদিতব্বো. হেতুকত্তা চ তত্থেৱ ৱক্খমানো পকৰণজ্ঝেসনে কতাধীনো বুদ্ধসীহমহাথেৰো, সো –

‘‘ৱুত্তস্স বুদ্ধসীহেন;

ৱিনযস্স ৱিনিচ্ছযো;

বুদ্ধসীহং সমুদ্দিস্স;

মম সদ্ধিৱিহাৰিকং;

কতোযং পন ভিক্খূনং;

হিতত্থায সমাসতো’’তি. (ৱি. ৱি. ৩১৭৭-৩১৭৮) –

এৱং দস্সিতো.

উত্তৰপ্পকৰণস্স হেতুকত্তা পন সঙ্ঘপালমহাথেৰো, সোপি –

‘‘খন্তিসোৰচ্চসোসিল্য-বুদ্ধিসদ্ধাদযাদযো;

পতিট্ঠিতা গুণা যস্মিং, ৰতনানীৱ সাগৰে.

‘‘ৱিনযাচাৰযুত্তেন, তেন সক্কচ্চ সাদৰং;

যাচিতো সঙ্ঘপালেন, থেৰেন থিৰচেতসা.

‘‘সুচিৰট্ঠিতিকামেন, ৱিনযস্স মহেসিনো;

ভিক্খূনং পাটৱত্থায, ৱিনযস্সৱিনিচ্ছযে;

অকাসিং পৰমং এতং, উত্তৰং নাম নামতো’’তি. (উ. ৱি. ৯৬৫-৯৬৮) –

এৱং দস্সিতো. ন কেৱলমেতে দ্ৱেযেৱ মহাথেৰা হেতুকত্তাৰো, অথ খো মহাৱংসাদীসু –

‘‘বুদ্ধস্স ৱিয গম্ভীৰ-

ঘোসত্তা তং ৱিযাকৰুং;

‘বুদ্ধঘোসো’তি যো সো হি;

বুদ্ধো ৱিয মহীতলে’’তি. –

আদিনা নযেন অভিত্থুতগুণো তিপিটকপৰিযত্তিযা অট্ঠকথাকাৰো ভদন্তবুদ্ধঘোসাচৰিযো চ অনুস্সুতিৱসেন ‘‘হেতুকত্তা’’তি ৱেদিতব্বো.

কথং? অযং কিৰ ভদন্তবুদ্ধদত্তাচৰিযো লঙ্কাদীপতো সজাতিভূমিং জম্বুদীপমাগচ্ছন্তো ভদন্তবুদ্ধঘোসাচৰিযং জম্বুদীপৱাসিকেহি পটিপত্তিপৰাযনেহি যুত্তব্যত্তগুণোপেতেহি মহাথেৰৱৰেহি কতাৰাধনং সীহড়ট্ঠকথং পৰিৱত্তেত্ৱা সকলজনসাধাৰণায মূলভাসায তিপিটকপৰিযত্তিযা অট্ঠকথং লিখিতুং লঙ্কাদীপং গচ্ছন্তং অন্তৰামগ্গে দিস্ৱা সাকচ্ছায সমুপপৰিক্খিত্ৱা সব্বলোকাতীতেন অসদিসেন পণ্ডিচ্চগুণেন ৰতননিধিদস্সনে পৰমদলিদ্দো ৱিয বলৱপৰিতোসং পত্ৱা অট্ঠকথমস্স কাতুকামতং ঞত্ৱা ‘‘তুম্হে যথাধিপ্পেতপৰিযন্তলিখিতমট্ঠকথং অম্হাকং পেসেথ, মযমস্সা পকৰণং লিখামা’’তি তস্স সম্মুখা পটিজানিত্ৱা তেন চ ‘‘সাধু তথা কাতব্ব’’ন্তি অজ্ঝেসিতো অভিধম্মট্ঠকথায অভিধম্মাৱতাৰং, ৱিনযট্ঠকথায সউত্তৰং ৱিনযৱিনিচ্ছযপকৰণঞ্চ অকাসীতি অনুস্সুয্যতেতি.

‘‘সমাসেনা’’তি ইমিনা চ পৰিমাণম্পি সামঞ্ঞেন দস্সিতং ৱিত্থাৰপৰিমাণে তস্স পৰিমাণসামঞ্ঞস্স ৱিঞ্ঞাযমানত্তা. ৱিসেসতো পন পৰিচ্ছেদপৰিমাণং গন্থপৰিমাণন্তি দুৱিধং. তত্থ পৰিচ্ছেদপৰিমাণং ইমস্মিং পকৰণে কথাৱোহাৰেন ৱুচ্চতি.

সেয্যথিদং? – পাৰাজিককথা সঙ্ঘাদিসেসকথা অনিযতকথা নিস্সগ্গিযকথা পাচিত্তিযকথা পাটিদেসনীযকথা সেখিযকথাতি ভিক্খুৱিভঙ্গকথা সত্তৱিধা, ততো অনিযতকথং ৱজ্জেত্ৱা তথেৱ ভিক্খুনিৱিভঙ্গকথা ছব্বিধা, মহাখন্ধককথাদিকা ভিক্খুনিক্খন্ধককথাৱসানা ৱীসতিৱিধা খন্ধককথা, কম্মকথা, কম্মৱিপত্তিকথা, পকিণ্ণকৱিনিচ্ছযো, কম্মট্ঠানভাৱনাৱিধানন্তি ৱিনযৱিনিচ্ছযে কথাপৰিচ্ছেদো সত্ততিংস.

উত্তৰপ্পকৰণে চ ৱুত্তনযেন ভিক্খুৱিভঙ্গে সত্তৱিধা কথা, ভিক্খুনিৱিভঙ্গে ছব্বিধা, তদনন্তৰা ৱিপত্তিকথা, অধিকৰণপচ্চযকথা, খন্ধকপঞ্হাকথা, সমুট্ঠানসীসকথা, আপত্তিসমুট্ঠানকথা, একুত্তৰনযকথা, সেদমোচনকথা, ৱিভঙ্গদ্ৱযনিদানাদিকথা, সব্বঙ্গলক্খণকথা, পৰিৱাৰসঙ্কলনকথাতি ছত্তিংস কথাপৰিচ্ছেদা.

নিস্সন্দেহে পন ‘‘অট্ঠতিংস কথাপৰিচ্ছেদা’’তি ৱুত্তং, তং একুত্তৰনযে অদস্সিতেহিপি দ্ৱাদসকপন্নৰসকনযেহি সহ সোড়সপৰিচ্ছেদে গহেত্ৱা অপ্পকং ঊনমধিকং গণনূপগং ন হোতীতি কত্ৱা ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং. উভযত্থ কথাপৰিচ্ছেদপৰিমাণং তেসত্ততিৱিধং হোতি. নিস্সন্দেহে ‘‘পঞ্চসত্ততিৱিধা’’তি ৱচনে পৰিহাৰো ৱুত্তনযোৱ. গন্থপৰিমাণং পন ৱিনযৱিনিচ্ছযে অসীতিগন্থাধিকানি চত্তাৰি গন্থসহস্সানি, উত্তৰে পঞ্ঞাসগন্থাধিকানি নৱ গন্থসতানি হোন্তি. তেন ৱুত্তং উত্তৰাৱসানে –

‘‘গাথা চতুসহস্সানি, সতঞ্চ ঊনৱীসতি;

পৰিমাণতোতি ৱিঞ্ঞেয্যো, ৱিনযস্সৱিনিচ্ছযো.

পঞ্ঞাসাধিকসঙ্খানি, নৱ গাথাসতানি হি;

গণনা উত্তৰস্সাযং, ছন্দসানুট্ঠুভেন তূ’’তি. (উ. ৱি. ৯৬৯-৯৭০);

ইচ্চেৱং ৱিনযৱিনিচ্ছযো উত্তৰো চাতি দ্ৱে পকৰণানি তিংসাধিকানি পঞ্চগাথাসহস্সানি. এত্থ চ ৱিনযৱিনিচ্ছযো নাম উভতোৱিভঙ্গখন্ধকাগতৱিনিচ্ছযসঙ্গাহকপকৰণং. ততো পৰং পৰিৱাৰত্থসঙ্গাহকপকৰণং উত্তৰো নাম. তেনেৱ ৱক্খতি –

‘‘যো মযা ৰচিতো সাৰো, ৱিনযস্সৱিনিচ্ছযো;

তস্স দানি কৰিস্সামি, সব্বানুত্তৰমুত্তৰ’’ন্তি. (উ. ৱি. ২)