ৱিনযৱিনিচ্ছয-টীকা (দুতিযো ভাগো)

পাটিদেসনীযকথাৱণ্ণনা

১৮৩০-১. এৱং নাতিসঙ্খেপৱিত্থাৰনযেন দ্ৱেনৱুতি পাচিত্তিযানি দস্সেত্ৱা তদনন্তৰং নিদ্দিট্ঠে পাটিদেসনীযে দস্সেতুমাহ ‘‘যো চন্তৰঘৰ’’ন্তিআদি. তত্থ অন্তৰঘৰন্তি ৰথিকাদিমাহ. যথাহ ‘‘অন্তৰঘৰং নাম ৰথিকা ব্যূহং সিঙ্ঘাটকং ঘৰ’’ন্তি.

যো পন ভিক্খু অন্তৰঘৰং পৱিট্ঠায অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা হত্থতো যং কিঞ্চি খাদনং, ভোজনম্পি ৱা সহত্থা পটিগ্গণ্হেয্য, তস্স ভিক্খুনো গহণে দুক্কটং, ভোগে অজ্ঝোহাৰে পাটিদেসনীযং সিযাতি যোজনা.

ইতো পট্ঠায চতস্সো গাথা উপ্পটিপাটিযা পোত্থকেসু লিখিতা, তাসং অযং পটিপাটি – ‘‘এত্থন্তৰঘৰ’’ন্তি ততিযা, ‘‘তস্মা ভিক্খুনিযা’’তি চতুত্থী, ‘‘ৰথিকাদীসূ’’তি পঞ্চমী, ‘‘ৰথিকাযপি ৱা’’তি ছট্ঠী. পটিপাটি পনাযং মাতিকট্ঠকথক্কমেন ৱেদিতব্বা. ইমায পটিপাটিযা তাসং অত্থৱণ্ণনা হোতি –

১৮৩২-৩. পুৰিমগাথাদ্ৱযেন পদভাজনাগতসামঞ্ঞৱিনিচ্ছযং দস্সেত্ৱা ইদানি অট্ঠকথাগতং ৱিসেসং দস্সেতুমাহ ‘‘এত্থা’’তিআদি. তত্থ এত্থাতি ইমস্মিং পঠমপাটিদেসনীযসিক্খাপদে. তস্সাতি অঞ্ঞাতিকভিক্খুনিযা. ৱাক্যতোতি ‘‘অন্তৰঘৰং পৱিট্ঠাযা’’তি ৱচনতো. হি-সদ্দো হেতুম্হি. যস্মা ভিক্খুস্স ঠিতট্ঠানং নপ্পমাণন্তি অট্ঠকথায (পাচি. অট্ঠ. ৫৫৩) ৱণ্ণিতং, তস্মা আৰামাদীসু ঠত্ৱা দেন্তিযা ভিক্খুনিযা হত্থতো ৱীথিআদীসু ঠত্ৱা যো পটিগ্গণ্হেয্য চে, এৱং পটিগ্গণ্হতো তস্স ভিক্খুনো ন দোসোতি যোজনা. পৰিভোগস্স পটিগ্গহণমূলকত্তা ন দোসো. ‘‘পটিগ্গণ্হতো’’তি ইমিনা পৰিভোগে পাটিদেসনীযাভাৱো চ দীপিতো হোতি.

১৮৩৪. সচে ভিক্খুনী ৰথিকাদীসু ঠত্ৱা ভোজনং দেতি, ভিক্খু অন্তৰাৰামে ঠত্ৱা পটিগ্গণ্হাতি চে, তস্স আপত্তীতি যোজনা. গাথাবন্ধৱসেন ‘‘ভিক্খুনি ভোজন’’ন্তি ৰস্সত্তং. আপত্তীতি চ পটিগ্গহণপৰিভোগেসু দুক্কটপাটিদেসনীযাপত্তিযো সন্ধায ৱুত্তং.

১৮৩৫. ৰথিকাদীসু ঠত্ৱা ভিক্খুনী ভোজনং দেতি চে, তং ৰথিকাযপি ৱা…পে… অযং নযোতি যোজনা. তত্থ ৰথিকাতি ৰচ্ছা. ব্যূহন্তি অনিব্বিজ্ঝিত্ৱা ঠিতা গতপচ্চাগতৰচ্ছা. সন্ধি নাম ঘৰসন্ধি. সিঙ্ঘাটকন্তি চতুক্কোণং ৱা তিকোণং ৱা মগ্গসমোধানট্ঠানং. অযং নযোতি ‘‘আপত্তী’’তি অনন্তৰগাথায ৱুত্তনযো.

১৮৩৭. আমিসেন অসম্ভিন্নৰসং সন্ধায ইদং দুক্কটং ভাসিতং. আমিসেন সম্ভিন্নে একৰসে যামকালিকাদিম্হি পটিগ্গহেত্ৱা অজ্ঝোহাৰে পাটিদেসনীযাপত্তি সিযাতি যোজনা.

১৮৩৮. একতোউপসম্পন্নহত্থতোতি ভিক্খুনীনং সন্তিকে উপসম্পন্নায হত্থতো. যথাহ ‘‘একতোউপসম্পন্নাযাতি ভিক্খুনীনং সন্তিকে উপসম্পন্নাযা’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৫৫৩). ভিক্খূনং সন্তিকে উপসম্পন্নায পন যথাৱত্থুকমেৱাতি.

১৮৩৯. অঞ্ঞাতিকায ঞাতিকসঞ্ঞিস্স, তথেৱ ৱিমতিস্স চ দুক্কটন্তি যোজনা.

১৮৪০. অঞ্ঞাতিকায দাপেন্তিযা ভূমিযা নিক্খিপিত্ৱা দদমানায ৱা অন্তৰাৰামাদীসু ঠত্ৱা দেন্তিযা পটিগ্গণ্হতো ভিক্খুস্স অনাপত্তীতি যোজনা. অন্তৰাৰামাদীসূতি এত্থ আদি-সদ্দেন ভিক্খুনুপস্সযতিত্থিযসেয্যাপটিক্কমনাদিং সঙ্গণ্হাতি. পটিক্কমনং নাম ভোজনসালা.

১৮৪১. গামতো বহি নীহৰিত্ৱা দেতীতি যোজনা.

১৮৪২. হত্থতোতি এত্থ ‘‘গহণে’’তি সেসো. তথাতি অনাপত্তি. সমুট্ঠানং ইদং সিক্খাপদং এড়কলোমেন সমং মতন্তি যোজনা.

পঠমপাটিদেসনীযকথাৱণ্ণনা.

১৮৪৩-৪. অৱুত্তেতি ৱক্খমাননযেন অৱুত্তে. একেনপি চ ভিক্খুনাতি সম্বন্ধো. অপসক্কাতি অপগচ্ছ. আদি-অত্থৱাচিনা ইতি-সদ্দেন ‘‘অপসক্ক তাৱ, ভগিনি, যাৱ ভিক্খূ ভুঞ্জন্তী’’তি ৱাক্যসেসো সঙ্গহিতোতি দট্ঠব্বো. ইমিনা অপসাদনাকাৰো সন্দস্সিতো. ‘‘একেনপি চ ভিক্খুনা’’তি ইমিনা অৱকংসো দস্সিতো. উক্কংসো পন ‘‘তেহি ভিক্খূহি সা ভিক্খুনী অপসাদেতব্বা’’তি পাড়িতোপি দট্ঠব্বো. ‘‘আমিস’’ন্তি সামঞ্ঞৱচনেপি পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতৰস্সেৱ গহণং. যথাহ ‘‘পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতৰেনা’’তি. ভোগেতি চ একতোউপসম্পন্নন্তি চ ৱুত্তত্থমেৱ.

১৮৪৫. তথেৱাতি দুক্কটং. তত্থাতি অনুপসম্পন্নায.

১৮৪৬. অত্তনো ভত্তে দিন্নেপি ইমিনা সিক্খাপদেন অনাপত্তি, পুৰিমসিক্খাপদেন পন আপত্তিসম্ভৱা ‘‘ন দেতী’’তি ৱুত্তং. যথাহ ‘‘অত্তনো ভত্তং দাপেতি, ন দেতীতি এত্থ সচেপি অত্তনো ভত্তং দেতি, ইমিনা সিক্খাপদেন অনাপত্তিযেৱ, পুৰিমসিক্খাপদেন আপত্তী’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৫৫৮). তথাতি অনাপত্তি. উভযসিক্খাপদেহিপি অনাপত্তিং দস্সেতুমাহ ‘‘পদেতি চে’’তি. যথাহ ‘‘অঞ্ঞেসং ভত্তং দেতি, ন দাপেতীতি এত্থ পন সচেপি দাপেয্য, ইমিনা সিক্খাপদেন আপত্তি ভৱেয্য, দেন্তিযা পন নেৱ ইমিনা, ন পুৰিমেন আপত্তী’’তি.

১৮৪৭. ভিক্খুনী যং ন দিন্নং, তং দাপেতি, যত্থ ৱা ন দিন্নং, তত্থ দাপেতি, তম্পি সব্বেসং মিত্তামিত্তানং সমং দাপেতি, তত্থাপি অনাপত্তি.

১৮৪৮. সিক্খমানা ৱা সামণেৰিকা ৱা ‘‘ইধ সূপং দেথ, ওদনং দেথা’’তি ৱোসাসন্তী ৱিধানং কৰোন্তী ঠিতা, তং অনপসাদেন্তস্স অনাপত্তি. পঞ্চেৱ ভোজনানি ৱিনা অঞ্ঞং ৱোসাসন্তিং ভিক্খুনিং অনপসাদেন্তস্স অনাপত্তি. অনপসাদেন্তস্স উম্মত্তকাদিনোপি অনাপত্তীতি যোজনা.

১৮৪৯. সমুট্ঠানন্তি এত্থ ‘‘ইমস্সা’’তি সেসো. ভোজনং কিৰিযং, ৱোসাসন্তিযা অনিৱাৰণং অকিৰিযন্তি এৱমিদং ক্ৰিযাক্ৰিযং.

দুতিযপাটিদেসনীযকথাৱণ্ণনা.

১৮৫০-১. সেক্খন্তি সম্মতেতি ‘‘সেক্খসম্মতং নাম কুলং যং কুলং সদ্ধায ৱড্ঢতি, ভোগেন হাযতি, এৱৰূপস্স কুলস্স ঞত্তিদুতিযেন কম্মেন সেক্খসম্মুতি দিন্না হোতী’’তি (পাচি. ৫৬৭) ৱুত্তং ইদং কুলং সেক্খসম্মতং নাম. তেনাহ ‘‘লদ্ধসম্মুতিকে কুলে’’তি. লদ্ধা সম্মুতি যেনাতি ৱিগ্গহো. ঘৰূপচাৰং ওক্কন্তে নিমন্তিতোপি অনিমন্তিতোৱ হোতীতি আহ ‘‘ঘৰূপচাৰোক্কমনা পুব্বেৱা’’তি. যথাহ ‘‘অনিমন্তিতো নাম অজ্জতনায ৱা স্ৱাতনায ৱা অনিমন্তিতো, ঘৰূপচাৰং ওক্কমন্তে নিমন্তেতি, এসো অনিমন্তিতো নামা’’তি (পাচি. ৫৬৭).

‘‘অগিলানো নাম যো সক্কোতি পিণ্ডায চৰিতু’’ন্তি ৱুত্তত্তা ভিক্খায চৰিতুং সমত্থো অগিলানো নাম. গহেত্ৱাতি সহত্থা পটিগ্গহেত্ৱা. ‘‘আমিস’’ন্তি ইমিনা সম্বন্ধো. যথাহ ‘‘খাদনীযং ৱা ভোজনীযং ৱা সহত্থা পটিগ্গহেত্ৱা’’তি (পাচি. ৫৬৭). গহণেতি এত্থ ‘‘আহাৰত্থাযা’’তি সেসো.

১৮৫৩. তত্থাতি অসেক্খসম্মতে কুলে. তথেৱ পৰিদীপিতন্তি দুক্কটং পৰিদীপিতং.

১৮৫৪. নিমন্তিতস্স ৱাতি এত্থ ৱা-সদ্দেন নিমন্তিতস্স অৱসেসং গণ্হাতি. যথাহ ‘‘নিমন্তিতস্স ৱা গিলানস্স ৱা সেসকং ভুঞ্জতী’’তি. অঞ্ঞেসং ভিক্খা তত্থ দীযতীতি যোজনা. তত্থাতি তস্মিং সেক্খসম্মতে কুলে.

১৮৫৫. যত্থ কত্থচীতি আসনসালাদীসু যত্থ কত্থচি. নিচ্চভত্তাদিকে ৱাপীতি এত্থ আদি-সদ্দেন সলাকভত্তপক্খিকউপোসথিকপাটিপদিকভত্তানং গহণং.

১৮৫৬. দ্ৱাৰেতি এত্থ ‘‘ঠপেত্ৱা’’তি সেসো. সম্পত্তেতি এত্থ ‘‘পচ্ছা’’তি সেসো. যথাহ ‘‘সচেপি অনাগতে ভিক্খুম্হি পঠমংযেৱ নীহৰিত্ৱা দ্ৱাৰে ঠপেত্ৱা পচ্ছা সম্পত্তস্স দেন্তি, ৱট্টতী’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৫৬৯).

১৮৫৭. মহাপচ্চৰিযা(পআচি. অট্ঠ. ৫৬৯) গতৱিনিচ্ছযং দস্সেতুমাহ ‘‘ভিক্খু’’ন্তিআদি. সমুট্ঠানেড়কূপমন্তি সমুট্ঠানতো এড়কলোমসিক্খাপদসদিসন্তি অত্থো.

ততিযপাটিদেসনীযকথাৱণ্ণনা.

১৮৫৮-৯. ‘‘পঞ্চন্নং পটিসংৱিদিতং, এতং অপ্পটিসংৱিদিতং নামা’’তি ৱচনতো চ ইধাপি ‘‘সহধম্মিকঞাপিত’’ন্তি ৱক্খমানত্তা চ অগহট্ঠ-সদ্দেন পৰিব্বাজকানং গহণং. ৱুত্তমেৱ নযং ৱোহাৰন্তৰেন দস্সেতুমাহ ‘‘ইত্থিযা পুৰিসেন ৱা’’তি. ‘‘যানি খো পন তানি আৰঞ্ঞকানি সেনাসনানী’’তি (পাচি. ৫৭৩) ৱচনতো আৰামন্তি আৰঞ্ঞকাৰামমাহ. সচে এৱমাৰোচিতং পটিসংৱিদিতন্তি হি ৱুত্তং পদভাজনেতি (পাচি. ৫৭৩) যোজনা. পটিসংৱিদিতন্তি পগেৱ নিৱেদিতং.

১৮৬০. পচ্ছা যথাৰোচিতং তমেৱ ৱা তস্স চ পৰিৱাৰং কত্ৱা অঞ্ঞং বহুং ৱা আহৰীযতু, তম্পি পটিসংৱেদিতং নামাতি যোজনা.

১৮৬১. যাগুযা ৱিদিতং কত্ৱাতি এত্থ ‘‘তং ঠপেত্ৱা’’তি ইদং সামত্থিযা লব্ভতি. ইদম্পি ৱিদিতং কুৰুন্দিযং ৱট্টতীতি ৱুত্তন্তি যোজনা.

১৮৬২. পনাতি অপি-সদ্দত্থো. অঞ্ঞানিপি কুলানীতি যোজনা. এত্থ ‘‘অসুকং নাম কুলং পটিসংৱেদিতং কত্ৱা খাদনীযাদীনি গহেত্ৱা গচ্ছতীতি সুত্ৱা’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৫৭৩) অট্ঠকথাসেসো. তেনাতি কতপটিসংৱেদিতেন. তম্পি চ সব্বং ৱট্টতীতি যোজনা.

১৮৬৩. এৱং যং অনাৰোচিতন্তি ‘‘আৰামং ৱা উপচাৰং ৱা পৱিসিত্ৱা’’তিআদিনা নযেন যং পঠমং অনিৱেদিতং. ‘‘এৱ’’ন্তি ইদং ‘‘যং আৰামমনাভত’’ন্তি ইমিনাপি যোজেতব্বং. এৱন্তি ‘‘তস্স পৰিৱাৰং কত্ৱা’’তিআদিনা পকাৰেন. ‘‘তং অসংৱিদিতং নামা’’তি ইদং ‘‘সহধম্মিকঞাপিত’’ন্তি ইমিনাপি যোজেতব্বং. যথাহ ‘‘পঞ্চন্নং পটিসংৱিদিতং, এতং অপ্পটিসংৱিদিতং নামা’’তি (পাচি. ৫৭৩). অট্ঠকথাযঞ্চ ‘‘পঞ্চন্নং পটিসংৱিদিতন্তি পঞ্চসু সহধম্মিকেসু যং কিঞ্চি পেসেত্ৱা ‘খাদনীযং ৱা ভোজনীযং ৱা আহৰিস্সামা’তি পটিসংৱিদিতং কতম্পি অপ্পটিসংৱিদিতমেৱাতি অত্থো’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৫৭৩) ৱুত্তং.

১৮৬৪. কাৰাপেত্ৱাতি এত্থ ‘‘পটিসংৱিদিত’’ন্তি সেসো.

১৮৬৫. ভিক্খুনা ৱা গন্ত্ৱা অন্তৰামগ্গে গহেতব্বন্তি যোজনা. এৱমকত্ৱাতি ‘‘বহিআৰামং পেসেত্ৱা’’তিআদিনা ৱুত্তৱিধানং অকত্ৱা. উপচাৰতোতি এত্থ ভুম্মত্থে তো-পচ্চযো ৱেদিতব্বো.

১৮৬৮. ‘‘পটিসংৱিদিতে’’তিআদীনং পদানং ‘‘অনাপত্তে ৱা’’তি ইমিনা সম্বন্ধো. পটিসংৱিদিতেতি এত্থ ‘‘গিলানস্সা’’তি সেসো. পটিসংৱিদিতে অনাপত্তি, গিলানস্সাপি অনাপত্তি, অপ্পটিসংৱিদিতেপি তস্স পটিসংৱিদিতস্স অৱসেসকে ৱা গিলানস্স অৱসেসকে ৱা অনাপত্তি এৱাতি সম্বন্ধো. যথাহ অনাপত্তিৱাৰে ‘‘পটিসংৱিদিতস্স ৱা গিলানস্স ৱা সেসকং ভুঞ্জতী’’তি (পাচি. ৫৭৫). বহাৰামে পটিগ্গহেত্ৱা অন্তোযেৱ ভুঞ্জতো অস্স অনাপত্তীতি যোজনা. গহেত্ৱা ৱাতি এত্থ ৱা-সদ্দো ‘‘তস্সা’’তিআদীসুপি যোজেতব্বো.

১৮৬৯. তত্থাতি তস্মিং আৰঞ্ঞকাৰামে. খাদতো অনাপত্তি এৱাতি যোজনা, তত্থ ‘‘অঞ্ঞেন কপ্পিযং কত্ৱা দিন্নানী’’তি সেসো.

চতুত্থপাটিদেসনীযকথাৱণ্ণনা.

ইতি ৱিনযত্থসাৰসন্দীপনিযা ৱিনযৱিনিচ্ছযৱণ্ণনায

পাটিদেসনীযকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সেখিযকথাৱণ্ণনা

১৮৭০. এৱং পাটিদেসনীযৱিনিচ্ছযং দস্সেত্ৱা তদনন্তৰং উদ্দিট্ঠানং সেখিযানং ৱিনিচ্ছযং দস্সেতুমাহ ‘‘যো অনাদৰিযেনেৱা’’তিআদি. যোতি থেৰো ৱা নৱো ৱা মজ্ঝিমো ৱা. এত্থ অনাদৰিযং নাম সঞ্চিচ্চ আপত্তিআপজ্জনং, নিৱাসনাদিৱত্থস্স উগ্গহণে নিৰুস্সাহঞ্চ. পচ্ছতোপি ৱাতি এত্থ ৱা-সদ্দেন ‘‘পস্সতোপি ৱা’’তি ইদং সঙ্গণ্হাতি. তস্স চাতি এত্থ চ-সদ্দো ৱক্খমানসমুচ্চযো.

১৮৭১. ন কেৱলং ৱুত্তনযেন নিৱাসেন্তস্সেৱ হোতি, খন্ধকাগতহত্থিসোণ্ডাদিআকাৰেনাপি নিৱাসেন্তস্স দুক্কটং হোতীতি আহ ‘‘হত্থিসোণ্ডাদী’’তিআদি. হত্থিসোণ্ডাদিনিৱাসনং পৰতো খুদ্দকৱত্থুক্খন্ধকে (চূড়ৱ. ২৮০) আৱি ভৱিস্সতি. পৰিমণ্ডলন্তি সমন্ততো মণ্ডলং কত্ৱা. ৱত্থব্বন্তি নিৱত্থব্বং নিৱাসেতব্বন্তি অত্থো.

১৮৭২. জাণুমণ্ডলতো হেট্ঠাতি এত্থ ‘‘জঙ্ঘট্ঠিসীসতো পট্ঠাযা’’তি সেসো. অট্ঠঙ্গুলপ্পমাণকন্তি ৱড্ঢকিঅঙ্গুলেন অট্ঠঙ্গুলমত্তন্তি আচৰিযা. ‘‘যো পন সুক্খজঙ্ঘো ৱা মহাপিণ্ডিকমংসো ৱা হোতি, তস্স সাৰুপ্পত্থায জাণুমণ্ডলতো অট্ঠঙ্গুলাধিকম্পি ওতাৰেত্ৱা নিৱাসেতুং ৱট্টতী’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৫৭৬) অট্ঠকথং সঙ্গণ্হিতুমাহ ‘‘ততো ঊনং ন ৱট্টতী’’তি.

১৮৭৩. অসঞ্চিচ্চ অপৰিমণ্ডলং নিৱাসেন্তস্স অনাপত্তীতি যোজনা. এৱমুপৰিপি. অসঞ্চিচ্চাতি ‘‘অপৰিমণ্ডলং নিৱাসেস্সামী’’তি এৱং অসঞ্চিচ্চ, অথ খো ‘‘পৰিমণ্ডলংযেৱ নিৱাসেস্সামী’’তি ৱিৰজ্ঝিত্ৱা অপৰিমণ্ডলং নিৱাসেন্তস্স অনাপত্তি. অসতিস্সাপীতি অঞ্ঞৱিহিতস্সাপি তথা নিৱাসেন্তস্স অনাপত্তি. অজানন্তস্সাতি কেৱলং পৰিমণ্ডলং নিৱাসেতুং অজানন্তস্স অনাপত্তি. অপিচ নিৱাসনৱত্তং উগ্গহেতব্বং. উগ্গহিতৱত্তোপি সচে ‘‘আৰুড়্হ’’ন্তি ৱা ‘‘ওৰুড়্হ’’ন্তি ৱা ন জানাতি, তস্সাপি অনাপত্তিযেৱ. গিলানস্সাতি যস্স জঙ্ঘায ৱা পাদে ৱা ৱণো হোতি, তস্স উক্খিপিত্ৱা ৱা ওতাৰেত্ৱা ৱা নিৱাসেন্তস্স অনাপত্তি. পাদোতি চেত্থ পাদসমীপং অধিপ্পেতং. আপদাসূতি ৱাড়া ৱা চোৰা ৱা অনুবন্ধন্তি, এৱৰূপাসু আপদাসু অনাপত্তি.

পৰিমণ্ডলকথাৱণ্ণনা.

১৮৭৪. উভো কোণে সমং কত্ৱাতি পাৰুপনস্স একংসে কতস্স পিট্ঠিপস্সে, উদৰপস্সে চ ওলম্বমানে উভো কণ্ণে হত্থিপিট্ঠে গণ্ডা ৱিয সমং কত্ৱা. পৰিমণ্ডলং কত্ৱাতি এতস্সেৱ অত্থপদং. সাদৰন্তি ভাৱনপুংসকনিদ্দেসো. সাদৰং ৱা পাৰুপিতব্বন্তি যোজনা, সাদৰং পাৰুপনং কত্তব্বন্তি অত্থো. এৱং অকৰোন্তস্সাতি পাৰুপনৱত্তে আদৰং জনেত্ৱা এৱং অপাৰুপন্তস্স.

১৮৭৫. ‘‘পৰিমণ্ডলং নিৱাসেস্সামীতি সিক্খা কৰণীযা’’তি (পাচি. ৫৭৬) ৱা ‘‘পৰিমণ্ডলং পাৰুপিস্সামীতি সিক্খা কৰণীযা’’তি (পাচি. ৫৭৭) ৱা ‘‘অন্তৰঘৰে’’তি অৱিসেসেত্ৱা ৱুত্তত্তা আহ ‘‘অৱিসেসেন ৱুত্ত’’ন্তি. ইদং সিক্খাপদদ্ৱযং যস্মা অৱিসেসেন ৱুত্তং, তস্মা ঘৰে, ৱিহাৰে ৱা কাতব্বং পৰিমণ্ডলন্তি যোজনা. ঘৰেতি অন্তৰঘৰে. ৱিহাৰে ৱাতি বুদ্ধুপট্ঠানাদিকালং সন্ধায ৱুত্তং. পৰিমণ্ডলং কত্তব্বন্তি পৰিমণ্ডলমেৱ নিৱাসেতব্বং পাৰুপিতব্বন্তি অত্থো.

দুতিযং.

১৮৭৬. উভো কোণে সমং কত্ৱাতি সম্বন্ধো. গীৱমেৱ চ অনুৱাতেন ছাদেত্ৱাতি যোজনা.

১৮৭৭. তথা অকত্ৱাতি যথাৱুত্তৱিধানং অকত্ৱা. জত্তূনিপীতি উভো অংসকূটানিপি. উৰম্পি চাতি হদযম্পি. ৱিৱৰিত্ৱাতি অপ্পটিচ্ছাদেত্ৱা. যথাকামন্তি ইচ্ছানুৰূপং. গচ্ছতোতি এত্থ ‘‘অন্তৰঘৰে’’তি সেসো. অন্তৰঘৰং নাম গামে ৱা হোতু ৱিহাৰে ৱা, পচিত্ৱা ভুঞ্জিত্ৱা গিহীনং ৱসনট্ঠানং.

ততিযং.

১৮৭৮-৯. ‘‘মণিবন্ধতো’’তি ইমিনাপি ‘‘হেট্ঠা’’তি যোজেতব্বং. ৱাসূপগস্সাতি এত্থ ‘‘কাযং ৱিৱৰিত্ৱা নিসীদতো’’তি সেসো. ৱাসূপগো নাম ৰত্তিৱাসত্থায উপগতো, এতেন ৱাসত্থায অন্তৰঘৰং উপগচ্ছন্তেন সুপ্পটিচ্ছন্নেনেৱ উপগন্তব্বন্তি দীপিতং হোতি, এতেনেৱ ৱাসূপগতস্স সন্তিকং উপগতস্স যথাকামং গমনে ন দোসোতি চ ৱুত্তমেৱ হোতি. তেনাহ গণ্ঠিপদে ‘‘একদিৱসম্পি ৱাসূপগতস্স সন্তিকং যথাসুখং গন্তুং ৱট্টতি, কো পন ৱাদো চতুপঞ্চাহং ৱাসমধিট্ঠায ৱসিতভিক্খূনং সন্তিক’’ন্তি.

চতুত্থং.

১৮৮০. সুৱিনীতেনাতি হত্থপাদানং অকীড়াপনেনেৱ সুট্ঠু ৱিনীতেন.

পঞ্চমং.

১৮৮১. গাথাবন্ধৱসেন ‘‘সতীমতা’’তি দীঘো কতো. অৱিকাৰেনাতি তংতদৱলোকাসহিতেন. যুগং মত্তা পমাণং এতস্সাতি যুগমত্তং, ৰথযুগং চতুহত্থপ্পমাণং, তত্তকং পদেসং. পেক্খিনাতি ওলোকেন্তেন. ‘‘ভিক্খুনা ওক্খিত্তচক্খুনা’’তি পদচ্ছেদো.

১৮৮২. অন্তৰঘৰে যত্থ কত্থচিপি একস্মিম্পি ঠানে ঠত্ৱাতি যোজনা. এৱং ৱুত্তেপি তথাৰূপে অন্তৰাযে সতি গচ্ছতোপি ওলোকেতুং লব্ভতি. একস্মিং পন ঠানে ঠত্ৱাতি এত্থ গচ্ছন্তোপি পৰিস্সযাভাৱং ওলোকেতুং লব্ভতিযেৱ. ‘‘তথা গামে পূজ’’ন্তি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. পি-সদ্দো পন-সদ্দত্থো, ওলোকেতুং পন ৱট্টতীতি ৱুত্তং হোতি.

১৮৮৩. ওলোকেন্তো তহং তহন্তি যো অনাদৰিযং পটিচ্চ তং তং দিসাভাগং পাসাদং কূটাগাৰং ৱীথিং ওলোকেন্তো.

সত্তমং.

১৮৮৪. একতো ৱাপীতি একঅংসকূটতো ৱা. উভতো ৱাপীতি উভযংসকূটতো ৱা. ইন্দখীলকতো অন্তোতি গামদ্ৱাৰিন্দখীলতো অন্তো, ঘৰেতি ৱুত্তং হোতি.

নৱমং.

১৮৮৫. তথা নিসিন্নকালেপীতি ইন্দখীলস্স অন্তো নিসিন্নকালেপি. কুণ্ডিকং নীহৰন্তেন চ চীৱৰং অনুক্খিপিত্ৱা দাতব্বা কুণ্ডিকাতি যোজনা. কুণ্ডিকন্তি চ উপলক্খণমত্তং. ধম্মকৰণাদীসুপি এসেৱ নযো.

দসমং.

পঠমো ৱগ্গো.

১৮৮৬. গন্তুঞ্চেৱ নিসীদিতুঞ্চ ন ৱট্টতীতি যোজনা. চ-সদ্দো কিৰিযাসমুচ্চযো. হসনীযস্মিং ৱত্থুস্মিন্তি হাসজনকে কাৰণে. সিতমত্তন্তি মন্দহাসং.

পঠমদুতিযানি.

১৮৮৭. অপ্পসদ্দেনাতি ‘‘কিত্তাৱতা অপ্পসদ্দো হোতি? দ্ৱাদসহত্থে গেহে আদিম্হি সঙ্ঘত্থেৰো, মজ্ঝে দুতিযত্থেৰো, অন্তে ততিযত্থেৰোতি এৱং নিসিন্নেসুযং সঙ্ঘত্থেৰো দুতিযত্থেৰেন সদ্ধিং মন্তেতি, দুতিযত্থেৰো তস্স সদ্দঞ্চেৱ সুণাতি, কথঞ্চ ৱৱত্থপেতি. ততিযত্থেৰো পন সদ্দমেৱ সুণাতি, কথং ন ৱৱত্থপেতি. এত্তাৱতা অপ্পসদ্দো হোতী’’তি (পাচি. ৫৮৮) ৱুত্তঅপ্পসদ্দযুত্তেন. সচে পন ততিযত্থেৰো কথঞ্চ ৱৱত্থপেতি, মহাসদ্দো নাম হোতীতি.

ততিযং.

১৮৮৮. কাযপ্পচালকং কত্ৱাতি কাযং চালেত্ৱা চালেত্ৱা. উপৰিপি এসেৱ নযো. হত্থস্স ৱুত্তলক্খণত্তা ‘‘বাহূ’’তি মণিবন্ধতো যাৱ অংসকূটা গহেতব্বা.

১৮৮৯. উজুং পগ্গহেত্ৱাতি উজুং ঠপেত্ৱা. আসিতব্বন্তি নিসীদিতব্বং. ‘‘সমেন ইৰিযাপথেন তূ’’তি পদচ্ছেদো.

১৮৯০. ইত্থম্ভূতে কৰণৱচনং. গমনপটিসংযুত্তেসু সিক্খাপদেসু গমনস্স অসম্ভৱোতি আহ ‘‘নিসীদনেন যুত্তেসূ’’তি.

পঞ্চমছট্ঠসত্তমট্ঠমনৱমানি.

দুতিযো ৱগ্গো.

১৮৯১. খম্ভং কত্ৱাতি কটিযা একপস্সে ৱা দ্ৱীসু ৱা পস্সেসু কপ্পৰসন্ধিতো আভুজিত্ৱা হত্থং ঠপেত্ৱা. যথাহ – ‘‘খম্ভকতো নাম কটিযং হত্থং ঠপেত্ৱা কতখম্ভো’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৫৯৬). উক্কুটিকায ৱা গচ্ছতোতি যোজনা. উক্কুটিকা ৱুচ্চতি পণ্হিযো উক্খিপিত্ৱা অগ্গপাদেহি ৱা অগ্গপাদে উক্খিপিত্ৱা পণ্হীহি এৱ ৱা ভূমিং ফুসন্তস্স গমনং.

১৮৯২. দুস্সপল্লত্থিকাযাতি আযোগপল্লত্থিকায. অন্তৰঘৰে নিসীদন্তস্স তস্স দুক্কটং হোতীতি যোজনা.

১৮৯৩. দুতিযে চাতি ‘‘ন খম্ভকতো অন্তৰঘৰে নিসীদিস্সামী’’তি (পাচি. ৫৯৭) সিক্খাপদে চ. চতুত্থে চাতি ‘‘ন ওগুণ্ঠিতো অন্তৰঘৰে নিসীদিস্সামী’’তি (পাচি. ৫৯৯) সিক্খাপদে চ. ছট্ঠেতি ‘‘ন পল্লত্থিকায অন্তৰঘৰে’’ইচ্চাদি (পাচি. ৬০১) সিক্খাপদে চ. ইতি এৱং সাৰুপ্পা সমণাচাৰানুচ্ছৱিকা ছব্বীসতি সিক্খাপদানি পকাসিতানি.

পঠমদুতিযততিযচতুত্থপঞ্চমছট্ঠানি.

১৮৯৪. ৱিঞ্ঞুনা ভিক্খুনা সক্কচ্চং সতিযুত্তেন, পত্তসঞ্ঞিনা চ হুত্ৱা সমসূপোৱ পিণ্ডপাতো গহেতব্বোতি যোজনা. এৱং এতায গাথায সিক্খাপদত্তযং সঙ্গহিতং. সক্কচ্চন্তি সতিং উপট্ঠপেত্ৱা. ‘‘সতিযুত্তেনা’’তি ইদং ‘‘সক্কচ্চ’’ন্তি এতস্স অত্থপদং. ‘‘সতিং উপট্ঠপেত্ৱা’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৬০২) হি অট্ঠকথাযং ৱুত্তং. পত্তে সঞ্ঞা পত্তসঞ্ঞা, সা অস্স অত্থীতি পত্তসঞ্ঞী, অনঞ্ঞৱিহিতেন অত্তনো ভাজনেযেৱ উপনিবদ্ধসঞ্ঞিনাতি অত্থো.

১৮৯৫. ভত্তচতুব্ভাগোতি ভত্তস্স চতুব্ভাগপ্পমাণো. ততো অধিকং গণ্হতো দুক্কটং.

১৮৯৬. ‘‘ৰসৰসে’’তি ৱত্তব্বে ‘‘ৰসেৰসে’’তি গাথাবন্ধৱসেন ৱুত্তং. দ্ৱে সূপে ঠপেত্ৱা অৱসেসানি ওলোণিসাকসূপেয্যমচ্ছৰসমংসৰসাদীনি ৰসৰসাতি ৱেদিতব্বানি. এত্থ চ ‘‘ওলোণীতি দধিকতং গোৰস’’ন্তি কেচি. ‘‘একা ব্যঞ্জনৱিকতী’’তি অপৰে. ‘‘যো কোচি সুদ্ধো কঞ্জিকতক্কাদিৰসো’’তি অঞ্ঞে. সাকসূপেয্যগ্গহণেন যা কাচি সূপেয্যসাকেহি কতা ব্যঞ্জনৱিকতি ৱুত্তা. মংসৰসাদীনীতি আদি-সদ্দেন অৱসেসা সব্বাপি ব্যঞ্জনৱিকতি সঙ্গহিতাতি দট্ঠব্বং. ঞাতকাদীনন্তি এত্থ ‘‘সন্তকং গণ্হন্তস্সা’’তি সেসো. অঞ্ঞত্থাযাতি এত্থ ‘‘কতং গণ্হন্তস্সা’’তি সেসো. ধনেনাতি এত্থ ‘‘অত্তনো’’তি চ ‘‘কীত’’ন্তি চ ‘‘গণ্হন্তস্সা’’তি চ সেসো. ঞাতকাদীনং সন্তকং গণ্হন্তস্স, অঞ্ঞত্থায কতং গণ্হন্তস্স, অত্তনো ধনেন কীতং গণ্হন্তস্স অনাপত্তীতি অত্থো.

সত্তমট্ঠমনৱমানি.

১৮৯৭. অধিট্ঠানূপগস্স পত্তস্স মুখৱট্টিযা অন্তোলেখাপমাণেন পূৰিতোৱ গহেতব্বোতি যোজনা.

১৮৯৮. অনাপত্তিৱিসযং দস্সেত্ৱা আপত্তিৱিসযং দস্সেতুমাহ ‘‘তত্থা’’তিআদি. তত্থাতি অধিট্ঠানূপগে পত্তে. থূপীকতং কত্ৱাতি এত্থ ‘‘দিয্যমান’’ন্তি সেসো. যথাৱুত্তলেখাতিক্কমো যথা হোতি, এৱং থূপীকতং দিয্যমানং গণ্হতো আপত্তি দুক্কটন্তি সম্বন্ধো. ইমিনা পঠমং থূপীকতস্স অধিট্ঠানূপগপত্তস্স পচ্ছা পটিগ্গহণঞ্চ পঠমপটিগ্গহিতপত্তে পচ্ছা ভোজনস্স থূপীকতস্স পটিগ্গহণঞ্চ নিৱাৰিতন্তি ৱেদিতব্বং.

১৮৯৯. কালিকত্তযমেৱ চ থূপীকতং ৱট্টতেৱাতি যোজনা. সেসেতি অনধিট্ঠানূপগে পত্তে. সব্বন্তি চতুব্বিধং কালিকং থূপীকতং ৱট্টতীতি যোজনা.

১৯০০. পেসেতীতি এত্থ ‘‘ভিক্খূ’’তি সেসো. ভিক্খু ভিক্খূনং যদি পেসেতীতি যোজনা. ‘‘ৱিহাৰং পেসেতুং ৱট্টতী’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৬০৫) অট্ঠকথায অধিপ্পাযং দস্সেতুং ‘‘ভিক্খূন’’ন্তি ৱচনেন পটিগ্গহণং অৱিজহিত্ৱা ভিক্খুনা এৱ পেসিতং গণ্হন্তানং ভিক্খূনং অনাপত্তীতি দীপিতং হোতি. অঞ্ঞথা ‘‘পূৰেতুং ৱট্টতী’’তি এত্তকমেৱ ৱত্তব্বন্তি ৱিঞ্ঞাযতি.

১৯০১. পক্খিপ্পমানন্তি মুখৱট্টিতো উচ্চং কত্ৱা মজ্ঝে পক্খিপিযমানং. ফলাদিকন্তি আদি-সদ্দেন ওদনাদিম্পি সঙ্গণ্হাতি. হেট্ঠা ওৰোহতীতি সমন্তা ওকাসসম্ভৱতো চালিযমানং মুখৱট্টিপ্পমাণতো হেট্ঠা ভস্সতি.

১৯০২. তক্কোলকাদীনন্তি এত্থ আদি-সদ্দেন পূগফলাদীনং সঙ্গহো. ঠপেত্ৱাতি ভত্তমত্থকে নিক্খিপিত্ৱা. ৱটংসকন্তি অৱটংসকং.

১৯০৩. পূৱস্সাতি ৱিকাৰসম্বন্ধে সামিৱচনং, পূৱৱটংসকন্তি ৱুত্তং হোতি. পূৱস্স যাৱকালিকত্তা আহ ‘‘ইদং থূপীকতং সিযা’’তি.

১৯০৪. পণ্ণানং ৱিসুং ভাজনত্তা আহ ‘‘ৱট্টতী’’তি.

১৯০৫. অস্সাতি ভিক্খুস্স. তং তু সব্বন্তি ‘‘থূপীকতত্তা ন ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং তং পন সব্বং. গহিতং সুগহিতন্তি ৱিৰাধেত্ৱা পটিগ্গহিতং চে, সুপ্পটিগ্গহিতং.

দসমং.

ততিযো ৱগ্গো.

১৯০৬. ‘‘উপৰি ওধি’’ন্তি পদচ্ছেদো. উপৰীতি ভত্তস্স উপৰি. ওধিন্তি পৰিচ্ছেদং. পটিপাটিযাতি অত্তনো দিসায পৰিযন্ততো পট্ঠায অনুক্কমেন.

১৯০৭. অঞ্ঞেসন্তি এত্থ ‘‘দেন্তো’’তি সেসো. অত্তনো ভত্তং অঞ্ঞেসং দেন্তো অঞ্ঞস্স ভাজনে আকিৰং আকিৰন্তো পন পটিপাটিং ৱিনাপি তহিং তহিং ওমসতি চে, নত্থি দোসোতি যোজনা. উত্তৰিভঙ্গকং তথা আকিৰন্তো তত্থ তত্থ ওমসতি, নত্থি দোসোতি যোজনা. ভুঞ্জনত্থায গণ্হন্তোপি চেত্থ ৱত্তব্বো. উত্তৰিভঙ্গং নাম ব্যঞ্জনং.

ততিযং.

১৯০৮. মত্থকং ওমদ্দিত্ৱা পৰিভুঞ্জতো দোসোতি যোজনা. ‘‘থূপকতোতি মত্থকতো, ৱেমজ্ঝতো’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৬১০) অট্ঠকথাৱচনতো মত্থকন্তি এত্থ ভত্তমত্থকমাহ. ওমদ্দিত্ৱাতি হত্থেন ভত্তং অৱমদ্দিত্ৱা.

১৯০৯. সেসকে পৰিত্তেপি চাতি অৱসিট্ঠে অপ্পকেপি চ. সংকড্ঢিত্ৱানাতি তস্মিং তস্মিং ঠানে ঠিতং সংহৰিত্ৱা. একতো পন মদ্দিত্ৱা ভুঞ্জতো অনাপত্তীতি যোজনা.

পঞ্চমং.

১৯১০. ভিয্যোকম্যতাহেতূতি পুন গণ্হিতুকামতাহেতু. সূপং ৱাতি মুগ্গাদিসূপং ৱা. ব্যঞ্জনং ৱাতি উত্তৰিভঙ্গং ৱা.

ছট্ঠং.

১৯১১. ৱিঞ্ঞত্তিযন্তি সূপোদনৱিঞ্ঞত্তিযং. ‘‘ঞাতকানং ৱা পৱাৰিতানং ৱা অঞ্ঞস্স অত্থায ৱা অত্তনো ধনেন ৱা’’তি ইদং অনাপত্তিযং অধিকং. গিলানোপি হুত্ৱা পৰেসং পত্তং উজ্ঝানসঞ্ঞায ওলোকেন্তস্স আপত্তি হোতীতি আহ ‘‘উজ্ঝানে গিলানোপি ন মুচ্চতী’’তি. উজ্ঝানেতি নিমিত্তত্থে ভুম্মং.

১৯১২. দস্সামীতি ইমস্স ভত্তং ওলোকেত্ৱা ‘‘যং তত্থ নত্থি, তং দস্সামী’’তি ৱা ‘‘দাপেস্সামী’’তি ৱা. অৱমঞ্ঞিত্ৱা উজ্ঝাযনচিত্তং উজ্ঝানং, উজ্ঝানে সঞ্ঞা উজ্ঝানসঞ্ঞা, সা অস্স অত্থীতি ৱিগ্গহো. নউজ্ঝানসঞ্ঞিনো চ অনাপত্তীতি ঞাতব্বন্তি যোজনা.

সত্তমট্ঠমানি.

১৯১৩. ‘‘তেসং মজ্ঝপ্পমাণেনা’’তি ইমিনা অসাৰুপ্পৱসেন খুদ্দকপটিক্খেপো কতোতি ৱেদিতব্বো. ‘‘নাতিমহন্ত’’ন্তি চ অতিমহন্তস্সেৱ পটিক্খিত্তত্তা খুদ্দকে আপত্তি ন দিস্সতীতি. কবড়োতি আলোপো.

১৯১৪. মূলখাদনীযাদিকে সব্বত্থ খজ্জকে পনাতি যোজনা. ফলাফলেতি খুদ্দকে, মহন্তে চ ফলে.

নৱমং.

১৯১৫. দসমে নত্থি কিঞ্চি ৱত্তব্বং.

দসমং.

চতুত্থো ৱগ্গো.

১৯১৬. ‘‘অনাহটে’’তি এতস্স অত্থপদং ‘‘মুখদ্ৱাৰং অপ্পত্তে’’তি. যথাহ ‘‘অনাহটেতি অনাহৰিতে, মুখদ্ৱাৰং অসম্পাপিতেতি অত্থো’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৬১৭). ‘‘মুখদ্ৱাৰং ৱিৱৰন্তস্সা’’তি এত্তকে ৱুত্তে মুখদ্ৱাৰ-সদ্দস্স সম্বন্ধিসদ্দত্তা কস্সাতি অপেক্খায ‘‘মুখদ্ৱাৰং ৱিৱৰিস্সামী’’তি অত্তনোপদেকৱচনেন ব্যঞ্জিতমেৱত্থং পকাসেতুং অত্তনো-গহণং কতন্তি ৱেদিতব্বং. চ-সদ্দো এৱকাৰত্থো, অপ্পত্তে ৱাতি যোজেতব্বো, অসম্পত্তেযেৱাতি অত্থো.

পঠমং.

১৯১৭. সকলং হত্থন্তি এত্থ হত্থ-সদ্দো তদেকদেসেসু অঙ্গুলীসু দট্ঠব্বো. ‘‘হত্থমুদ্দা’’তিআদীসু ৱিয সমুদাযে পৱত্তৱোহাৰস্স অৱযৱেপি পৱত্তনতো একঙ্গুলিম্পি মুখে পক্খিপিতুং ন ৱট্টতি.

১৯১৮. অস্সাতি ভিক্খুনো. ব্যাহৰন্তস্সাতি কথেন্তস্স.

দুতিযততিযানি.

১৯২০. পিণ্ডুক্খেপকন্তি পিণ্ডং উক্খিপিত্ৱা উক্খিপিত্ৱা. ইধাপি খজ্জকফলাফলেসু অনাপত্তি. কবড়চ্ছেদকম্পি ৱাতি কবড়ং ছিন্দিত্ৱা. ইধ খজ্জকফলাফলেহি সদ্ধিং উত্তৰিভঙ্গেপি অনাপত্তি. গণ্ডে কত্ৱাতি এত্থ ফলাফলমত্তেযেৱ অনাপত্তি.

চতুত্থপঞ্চমছট্ঠানি.

১৯২১-২. হত্থং নিদ্ধুনিত্ৱানাতি হত্থং নিদ্ধুনিত্ৱা ভত্তং ভুঞ্জতোতি চ সম্বন্ধো. সিত্থাৱকাৰকন্তি সিত্থানি অৱকিৰিত্ৱা অৱকিৰিত্ৱা. জিৱ্হানিচ্ছাৰকং ৱাপীতি জিৱ্হং নিচ্ছাৰেত্ৱা নিচ্ছাৰেত্ৱা. চপু চপূতি ৱাতি ‘‘চপু চপূ’’তি এৱং সদ্দং কত্ৱা. সত্তমেতি ‘‘ন হত্থনিদ্ধুনক’’ন্তি সিক্খাপদে. অট্ঠমেতি ‘‘ন সিত্থাৱকাৰক’’ন্তি সিক্খাপদে. কচৱৰুজ্ঝনেতি কচৱৰাপনযনে.

সত্তমট্ঠমনৱমদসমানি.

পঞ্চমো ৱগ্গো.

১৯২৩. ‘‘সুৰু সুৰূ’’তি এৱং সদ্দং কত্ৱা ন ভোত্তব্বন্তি যোজনা. হত্থনিল্লেহকং ৱাপীতি হত্থং নিল্লেহিত্ৱা নিল্লেহিত্ৱা.

১৯২৪. ফাণিতং, ঘনযাগুং ৱা অঙ্গুলীহি গহেত্ৱা অঙ্গুলিযো মুখে পৱেসেত্ৱাপি তং ভোত্তুং ৱট্টতীতি যোজনা.

১৯২৫. একায অঙ্গুলিকাযপি পত্তো ন লেহিতব্বোৱ. জিৱ্হায একওট্ঠোপি ন নিল্লেহিতব্বকোতি যোজনা. বহি ওট্ঠঞ্চ জিৱ্হায ন লেহিতব্বং. ওট্ঠে লগ্গং সিত্থাদিং যং কিঞ্চি উভোহি ওট্ঠমংসেহিযেৱ গহেত্ৱা অন্তো কাতুং ৱট্টতি.

পঠমদুতিযততিযচতুত্থানি.

১৯২৬-৮. ন চ গহেতব্বং, পটিক্কূলৱসেন পটিক্খিত্তন্তি যোজনা. হি-ইতি ‘‘যস্মা’’তি এতস্স অত্থে, তেনেৱ ৱক্খতি ‘‘তস্মা’’তি. ‘‘পানীযথালক’’ন্তি ইদং উপলক্খণমত্তং সঙ্খাদীনম্পি তথা নগহেতব্বত্তা. সৰাৱং ৱাতি তট্টকং ৱা.

অনামিসেন হত্থেনাতি আমিসৰহিতেন হত্থেকদেসেন. যথাহ ‘‘সচে পন হত্থস্স

একদেসো আমিসমক্খিতো ন হোতি, তেন পদেসেন গহেতুং ৱট্টতী’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৬৩১). আমিসমক্খিতেনেৱ হত্থেন ‘‘ধোৱিস্সামী’’তি ৱা ‘‘ধোৱাপেস্সামী’’তি ৱা গণ্হন্তস্স পন অনাপত্তি.

পঞ্চমং.

১৯২৯. উদ্ধৰিত্ৱাতি সসিত্থকা পত্তধোৱনা সিত্থকানি উদ্ধৰিত্ৱা তং পত্তধোৱনোদকং ঘৰা বহি অন্তৰঘৰে ছড্ডেন্তস্স অনাপত্তি. ভিন্দিত্ৱাতি সসিত্থকে পত্তধোৱনে সিত্থকানি মদ্দিত্ৱা উদকেন সম্ভিন্দিত্ৱা উদকগতিকানেৱ কত্ৱা তং উদকং ঘৰা বহি অন্তৰঘৰে ছড্ডেন্তস্স অনাপত্তি. গহেত্ৱাতি সসিত্থকং পত্তধোৱনোদকং গহেত্ৱা পটিগ্গহে ছড্ডেন্তস্স অনাপত্তি. সসিত্থকং পত্তধোৱনোদকং ঘৰা বহি নীহৰিত্ৱা অন্তৰঘৰে ছড্ডেন্তস্স অনাপত্তীতি অজ্ঝাহাৰযোজনা ৱেদিতব্বা. এত্থ পটিগ্গহো নাম খেড়মল্লাদিকো উচ্ছিট্ঠহত্থধোৱনভাজনৱিসেসো.

ছট্ঠং.

১৯৩০. ছত্তং যং কিঞ্চীতি ‘‘ছত্তং নাম তীণি ছত্তানি সেতচ্ছত্তং কিলঞ্জচ্ছত্তং পণ্ণচ্ছত্তং মণ্ডলবদ্ধং সলাকবদ্ধ’’ন্তি (পাচি. ৬৩৪) ৱুত্তেসু তীসু ছত্তেসু অঞ্ঞতৰং. এত্থ চ সেতচ্ছত্তন্তি ৱত্থপলিগুণ্ঠিতং পণ্ডৰচ্ছত্তং. কিলঞ্জচ্ছত্তন্তি ৱিলীৱচ্ছত্তং. পণ্ণচ্ছত্তন্তি তালপণ্ণাদীহি যেহি কেহিচি কতং. ‘‘মণ্ডলবদ্ধং সলাকবদ্ধ’’ন্তি ইদং পন তিণ্ণম্পি ছত্তানং পঞ্জৰদস্সনত্থং ৱুত্তং. তানি হি মণ্ডলবদ্ধানি চেৱ হোন্তি সলাকবদ্ধানি চ. ‘‘যং কিঞ্চী’’তি অনৱসেসপৰিগ্গহৱচনেন ‘‘যম্পি চ তত্থজাতদণ্ডেন কতং একপণ্ণচ্ছত্তং হোতি, তম্পি ছত্তমেৱা’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৬৩৪) অট্ঠকথায ৱুত্তং ছত্তৱিসেসং গণ্হাতি. হত্থেনাতি এত্থ ‘‘অমুঞ্চিত্ৱা’’তি সেসো. সৰীৰাৱযৱেনাতি এত্থ ‘‘গহেত্ৱা’’তি সেসো. ৱা-সদ্দো অপি-সদ্দত্থো. অংসকূটাদিসৰীৰাৱযৱেন গহেত্ৱাপি হত্থেন অমুঞ্চিত্ৱা ধাৰেন্তস্সাতি অত্থো.

সচে পনস্স অঞ্ঞো ছত্তং ধাৰেতি, ছত্তপাদুকায ৱা ঠিতং হোতি, পস্সে ৱা ঠিতং হোতি,

হত্থতো অপগতমত্তে ছত্তপাণি নাম ন হোতি, তস্স ধম্মং দেসেতুং ৱট্টতি. ‘‘ন ছত্তপাণিস্স অগিলানস্সা’’তি ৱচনতো, ইধ ‘‘সব্বত্থ অগিলানস্সা’’তি ৱক্খমানত্তা চ এত্থ ‘‘অগিলানস্সা’’তি লব্ভতি. ধম্মপৰিচ্ছেদো চেত্থ পদসোধম্মে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো. এৱমুপৰিপি.

সত্তমং.

১৯৩১. দণ্ডপাণিম্হীতি এত্থ দণ্ডো পাণিম্হি অস্সাতি ৱিগ্গহো. কিত্তকপ্পমাণো দণ্ডোতি আহ ‘‘চতুহত্থপ্পমাণো’’তিআদি. মজ্ঝিমহত্থতোতি পমাণমজ্ঝিমস্স পুৰিসস্স হত্থতো, যো ‘‘ৱড্ঢকিহত্থো’’তি ৱুচ্চতি.

অট্ঠমং.

১৯৩২. সত্থপাণিস্সাতি এত্থাপি ৱিগ্গহো ৱুত্তনযোৱ. ৱক্খমানং সকলং ধনুৱিকতিং, সৰৱিকতিঞ্চ ঠপেত্ৱা অৱসেসং খগ্গাদি সত্থং নাম. খগ্গং সন্নহিত্ৱা ঠিতোপি সত্থপাণি নু খোতি আসঙ্কায নিৱত্তনত্থমাহ ‘‘সত্থপাণী’’তিআদি. ‘‘ন হোতি অসি’’ন্তি পদচ্ছেদো.

নৱমং.

১৯৩৩-৫. সৰেন সদ্ধিং ধনুং ৱা সুদ্ধধনুং ৱা সুদ্ধসৰং ৱা সজিযং ধনুদণ্ডং ৱা নিজিযং ধনুদণ্ডং ৱা গহেত্ৱা ঠিতস্সাপি ৱা নিসিন্নস্সাপি ৱা নিপন্নস্সাপি ৱা সচে যো তথা পদসোধম্মে ৱুত্তলক্খণং সদ্ধম্মং দেসেতি, তস্স আপত্তি দুক্কটং হোতীতি যোজনা. সচে পনস্স ধনু খন্ধে পটিমুক্কং হোতি, যাৱ ন গণ্হাতি, তাৱ ৱট্টতি. জিযায সহ ৱত্ততীতি সজিযং.

দসমং.

ছট্ঠো ৱগ্গো.

১৯৩৬. পাদুকাৰুড়্হকস্সাতি পাদুকং আৰুড়্হো পাদুকাৰুড়্হো, সোযেৱ পাদুকাৰুড়্হকো, তস্স. কথং আৰুড়্হস্সাতি আহ ‘‘অক্কমিত্ৱা’’তিআদি. অক্কমিত্ৱা ঠিতস্সাতি ছত্তদণ্ডকে অঙ্গুলন্তৰং অপ্পৱেসেত্ৱা কেৱলং পাদুকং অক্কমিত্ৱা ঠিতস্স. পটিমুক্কস্স ৱাতি পটিমুঞ্চিত্ৱা ঠিতস্স. এতং দ্ৱযম্পি ‘‘পাদুকাৰুড়্হকস্সা’’তি এতস্স অত্থপদং. যথাহ ‘‘ন পাদুকাৰুড়্হস্স অগিলানস্স ধম্মো দেসেতব্বো. যো অনাদৰিযং পটিচ্চ অক্কন্তস্স ৱা পটিমুক্কস্স ৱা ওমুক্কস্স ৱা অগিলানস্স ধম্মং দেসেতি, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (পাচি. ৬৩৮).

পঠমং.

১৯৩৭-৪০. উপাহনগতস্সাপীতি অক্কন্তাদিআকাৰেন উপাহনাৰুড়্হস্স চ. যথাহ ‘‘অক্কন্তস্স ৱা পটিমুক্কস্স ৱা’’তি. সব্বত্থাতি ছত্তপাণিআদীসু সব্বসিক্খাপদেসু. অগিলানস্সাতি ইদং যোজেতব্বন্তি সেসো. যানে ৱা গতস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেতি, দুক্কটন্তি যোজনা. তত্থ যানে ৱা গতস্সাতি সচে দ্ৱীহি জনেহি হত্থসঙ্ঘাতেন গহিতো, সাটকে ৱা ঠপেত্ৱা ৱংসেন ৱয্হতি, অযুত্তে ৱা ৱয্হাদিকে যানে, ৱিসঙ্খৰিত্ৱা ৱা ঠপিতে চক্কমত্তেপি নিসিন্নো হোতি, যানগতোত্ৱেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতি.

সযনেপি ৱা অন্তমসো কটসাৰকে ৱা ছমায ৱা নিপন্নস্সাপি অগিলানস্সাতি যোজনা. যথাহ ‘‘সযনগতস্সাতি অন্তমসো কটসাৰকেপি পকতিভূমিযম্পি নিপন্নস্সা’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৬৪১). উচ্চে পীঠে ৱা উচ্চে মঞ্চেপি ৱা নিসিন্নেন, ঠিতেন ৱা নিপন্নস্স দেসেতুং ন ৱট্টতীতি যোজনা. ‘‘ঠত্ৱা’’তি ইমিনা ‘‘নিসীদিত্ৱা’’তি ইদঞ্চ সঙ্গহিতমেৱ. সযনেসু গতস্স চ দেসেন্তেন সযনেসু গতেনাপি সমানে ৱাপি উচ্চে ৱা নিপন্নেনেৱ ৱট্টতীতি যোজনা.

১৯৪১. ‘‘তথেৱ চা’’তি ইমিনা ‘‘ৱট্টতী’’তি ইদং গহিতং.

দুতিযততিযচতুত্থানি.

১৯৪২. ‘‘পল্লত্থিকায নিসিন্নস্সা’’তি ৱত্তব্বে গাথাবন্ধৱসেন যকাৰস্স লোপং কত্ৱা ‘‘পল্লত্থিকা নিসিন্নস্সা’’তি ৱুত্তং, আযোগপল্লত্থিকায ৱা হত্থপল্লত্থিকায ৱা দুস্সপল্লত্থিকায ৱা যায কাযচি পল্লত্থিকায নিসিন্নস্সাতি অত্থো. ৱেঠিতসীসস্সাতি দুস্সৱেঠনেন ৱা মোলিআদীহি ৱা যথা কেসন্তো ন দিস্সতি, এৱং ৱেঠিতসীসস্স.