উত্তৰৱিনিচ্ছয-টীকা

গন্থাৰম্ভকথাৱণ্ণনা

(ক)

দেৱাতিদেৱং সুগতং, দেৱব্ৰহ্মিন্দৱন্দিতং;

ধম্মঞ্চ ৱট্টুপচ্ছেদং, নত্ৱা ৱট্টাতিতং গণং.

(খ)

ৱন্দনামযপুঞ্ঞেন, কম্মেন ৰতনত্তযে;

ছেত্ৱা উপদ্দৱে সব্বে, আৰভিস্সং সমাহিতো.

(গ)

থেৰেন বুদ্ধদত্তেন, ৰচিতস্স সমাসতো;

সংৱণ্ণনমসংকিণ্ণং, উত্তৰস্স যথাবলং.

১. অথাযমাচৰিযো অত্তনো ৱিৰচিতে ৱিনযে তস্সুপনিস্সযে ৱিনযপিটকে চ ভিক্খূনং নানপ্পকাৰকোসল্লজননত্থং পৰিৱাৰট্ঠকথাযঞ্চ আগতৱিনিচ্ছযং সঙ্গহেত্ৱা উত্তৰপকৰণং ৱণ্ণযিতুকামো পঠমং তাৱ অন্তৰাযনিৱাৰণেন যথাধিপ্পেতসাধনত্থং ৰতনত্তযং ৱন্দন্তো আহ ‘‘সব্বসত্তুত্তম’’ন্তিআদি.

পকৰণাৰম্ভে ৰতনত্তযৱন্দনাপযোজনং তত্থ তত্থাচৰিযেহি বহুধা পপঞ্চিতং, অম্হেহি চ ৱিনযৱিনিচ্ছযৱণ্ণনাযং সমাসতো দস্সিতন্তি ন তং ইধ ৱণ্ণযিস্সাম. পকৰণাভিধেয্য কৰণপ্পকাৰপযোজনানিপি তত্থ দস্সিতনযানুসাৰেন ইধাপি ৱেদিতব্বানি. সম্বন্ধাদিদস্সনমুখেন অনুত্তানপদৱণ্ণনমেৱেত্থ কৰিস্সামি.

জিনং, ধম্মঞ্চ, গণঞ্চ ৱন্দিত্ৱা উত্তৰং দানি কৰিস্সামীতি সম্বন্ধো. কিংৱিসিট্ঠং জিনং, ধম্মং, গণঞ্চ ৱন্দিত্ৱাতি আহ ‘‘সব্বসত্তুত্তম’’ন্তিআদি. তত্থ সব্বসত্তুত্তমন্তি পঞ্চসু কামগুণেসু সত্তা আসত্তা ৱিসত্তা লগ্গিতাতি সত্তা, পৰমত্থতো সত্তপঞ্ঞত্তিযা উপাদানভূতা উপাদানক্খন্ধা ৱোহাৰতো খন্ধসন্ততিং উপাদায পঞ্ঞত্তা সম্মুতি ‘‘সত্তা’’তি ৱুচ্চন্তি. তে পন কামাৱচৰাদিভূমিৱসেন, নিৰযাদিপদেসৱসেন, অহেতুকাদিপটিসন্ধিৱসেনাতি এৱমাদীহি অনন্তপভেদা. তেসু খীণাসৱানং যথাৱুত্তনিব্বচনত্থেন সত্তৱোহাৰো ন লব্ভতি. তথাপি তে ভূতপুব্বগতিযা ৱা তংসদিসত্তা ৱা ‘‘সত্তা’’তি ৱুচ্চন্তি. সব্বে চ তে সত্তা চা তি সব্বসত্তা. উদ্ধটতমত্তা, উগ্গততমত্তা, সেট্ঠত্তা চ উত্তমো, সব্বসত্তানং লোকিযলোকুত্তৰেহি ৰূপাৰূপগুণেহি উত্তমো, সব্বসত্তেসু ৱা উত্তমো পৱৰো সেট্ঠোতি সব্বসত্তুত্তমো. ‘‘জিন’’ন্তি এতস্স ৱিসেসনং.

পুনপি কিংৱিসিট্ঠন্তি আহ ‘‘ধীৰ’’ন্তি. ধী ৱুচ্চতি পঞ্ঞা, তায ঈৰতি ৱত্ততীতি ধীৰো, তং. তাদিভাৱেন ইন্দখীলসিনেৰুআদযো ৱিয অট্ঠলোকধম্মসঙ্খাতেন ভুসৱাতেন অকম্পিযট্ঠেন, চতুৱেসাৰজ্জৱসেন সদেৱকে লোকে কেনচি অকম্পনীযট্ঠেন চ ধীৰং, ধিতিসম্পন্নন্তি অত্থো. ইদম্পি তস্সেৱ ৱিসেসনং.

ৱন্দিত্ৱাতি কাযৱচীমনোদ্ৱাৰেহি অভিৱাদেত্ৱাতি অত্থো, যথাভুচ্চগুণসংকিত্তনেন থোমেত্ৱা. সিৰসাতি ভত্তিভাৱনতুত্তমঙ্গেন কৰণভূতেন. ইমিনা ৱিসেসতো কাযপণামো দস্সিতো, গুণসংকিত্তনেন ৱচীপণামো, উভযপণামেহি নানন্তৰিযকতায মনোপণামোপি দস্সিতো চ হোতি.

জিনন্তি দেৱপুত্তকিলেসাভিসঙ্খাৰমচ্চুখন্ধমাৰসঙ্খাতে পঞ্চৱিধে মাৰে বলৱিধমনসমউচ্ছেদপহানসহাযৱেকল্লনিদানোপচ্ছেদৱিসযাতিক্কমৱসেন পঞ্চহি আকাৰেহি জিতৱাতি জিনো, তং.

‘‘ধম্ম’’ন্তি এতস্স নিব্বচনাদিৱসেন অত্থৱিনিচ্ছযো হেট্ঠা দস্সিতোৱ. অধম্মৱিদ্ধংসন্তি ধম্মসঙ্খাতস্স কুসলস্স পটিপক্খত্তা অধম্মো ৱুচ্চতি অকুসলধম্মো, তং অকুসলসঙ্খাতং অধম্মং ৱিদ্ধংসেতি ৱিনাসেতি পজহতি তদঙ্গৱিক্খম্ভনসমুচ্ছেদপটিপ্পস্সদ্ধিনিস্সৰণপ্পহানেনাতি অধম্মৱিদ্ধংসো, সপৰিযত্তিকো নৱলোকুত্তৰো ধম্মো. পৰিযত্তি হি পঞ্চন্নং পহানানং মূলকাৰণত্তা ফলূপচাৰেন তথা ৱুচ্চতি, তং অধম্মৱিদ্ধংসং. ‘‘ধম্ম’’ন্তি এতস্স ৱিসেসনং.

গণন্তি অট্ঠন্নং অৰিযপুগ্গলানং সমূহং, সঙ্ঘন্তি অত্থো. অঙ্গণনাসনন্তি অত্তনো নিস্সযং অঙ্গন্তি মত্থেন্তীতি অঙ্গণা, কিলেসা ৰাগদোসমোহা, তে অঙ্গণে নাসেতি যথাযোগং তদঙ্গৱিক্খম্ভনসমুচ্ছেদপটিপ্পস্সদ্ধিনিস্সৰণপ্পহানেহি পজহতীতি অঙ্গণনাসনো, তং. ‘‘গণ’’ন্তি এতস্স ৱিসেসনং.

২. মযা ৱিনযস্স যো সাৰো ৱিনিচ্ছযো ৰচিতো, তস্স ৱিনিচ্ছযস্সাতি যোজনা. নত্থি তস্স উত্তৰোতি অনুত্তৰো, সব্বেসু ৱিনিচ্ছযেসু, সব্বেসং ৱা ৱিনিচ্ছযানং অনুত্তৰো উত্তমো ৱিনিচ্ছযোতি সব্বানুত্তৰো, তং. উত্তৰং পকৰণং ইদানি কৰিস্সামীতি যোজনা.

৩. ভণতোতি ভণন্তস্স পগুণং ৱাচুগ্গতং কৰোন্তস্স. পঠতোতি পঠন্তস্স ৱাচুগ্গতং সজ্ঝাযন্তস্স. পযুঞ্জতোতি তত্থ পকাৰেন যুঞ্জন্তস্স, তং অঞ্ঞেসং ৱাচেন্তস্স ৱা. সুণতোতি পৰেহি ৱুচ্চমানং সুণন্তস্স. চিন্তযতোতি যথাসুতং অত্থতো, সদ্দতো চ চিন্তেন্তস্স. ‘‘অবুদ্ধস্স বুদ্ধিৱড্ঢন’’ন্তি ৱত্তব্বে গাথাবন্ধৱসেন ৱিভত্তিলোপো. অবুদ্ধস্স বালস্স ৱিনযে অপ্পকতঞ্ঞুনো ভিক্খুভিক্খুনিজনস্স. বুদ্ধিৱড্ঢনং ৱিনযৱিনিচ্ছযে পঞ্ঞাৱুদ্ধিনিপ্ফাদকং. অথ ৱা বুদ্ধস্স ৱিনিচ্ছযে কতপৰিচযত্তা পঞ্ঞৱতো জনস্স বুদ্ধিৱড্ঢনং বুদ্ধিযা পঞ্ঞায তিক্খৱিসদভাৱাপাদনেন ভিয্যোভাৱসাধকং. পৰমং উত্তমং উত্তৰং নাম পকৰণং ৱদতো কথেন্তস্স মে মম সন্তিকা নিৰতা ৱিনিচ্ছযে, তীসু সিক্খাসু ৱা ৱিসেসেন ৰতা নিবোধথ জানাথ সুতমযঞাণং অভিনিপ্ফাদেথাতি সোতুজনং সৱনে নিযোজেতি.