একুত্তৰিকনযং
এককৱাৰৱণ্ণনা
৩২১. একুত্তৰিকনযে পন অজানন্তেন ৱীতিক্কন্তাতি পণ্ণত্তিং ৱা ৱত্থুং ৱা অজানন্তেন ৱীতিক্কন্তা পথৱীখণনসহসেয্যাদিকা, সাপি পচ্ছা আপন্নভাৱং ঞত্ৱা পটিকম্মং অকৰোন্তস্স অন্তৰাযিকাৱ হোতি.
পাৰিৱাসিকাদীহি পচ্ছা আপন্নাতি ৱত্তভেদেসু দুক্কটানি সন্ধায ৱুত্তং. তস্মিং খণে আপজ্জিতব্বঅন্তৰাপত্তিযো সন্ধাযাতি কেচি ৱদন্তি, তস্স পুব্বাপত্তীনংঅন্তৰাপত্তি-পদেনেৱ ৱক্খমানত্তা পুৰিমমেৱ যুত্ততৰং. মূলৱিসুদ্ধিযা অন্তৰাপত্তীতি মূলাযপটিকস্সনাদীনি অকত্ৱা সব্বপঠমং দিন্নপৰিৱাসমানত্তৱিসুদ্ধিযা চৰণকালে আপন্নঅন্তৰাপত্তিসঙ্খাতসঙ্ঘাদিসেসো. অগ্ঘৱিসুদ্ধিযাতি অন্তৰাপত্তিং আপন্নস্স মূলায পটিকস্সিত্ৱা ওধানসমোধানৱসেন ওধুনিত্ৱা পুৰিমাপত্তিযা সমোধায তদগ্ঘৱসেন পুন দিন্নপৰিৱাসাদিসুদ্ধিযা চৰণকালে পুন আপন্না অন্তৰাপত্তি.
সউস্সাহেনেৱাতি পুনপি তং আপত্তিং আপজ্জিতুকামতাচিত্তেন, এৱং দেসিতাপি আপত্তি ন ৱুট্ঠাতীতি অধিপ্পাযো. ধুৰনিক্খেপং অকত্ৱা আপজ্জনে সিখাপ্পত্তদোসং দস্সেন্তো আহ ‘‘অট্ঠমে ৱত্থুস্মিং ভিক্খুনিযা পাৰাজিকমেৱা’’তি. ন কেৱলঞ্চ ভিক্খুনিযা এৱ, ভিক্খূনম্পি ধুৰনিক্খেপং অকত্ৱা থোকং থোকং সপ্পিআদিকং থেয্যায গণ্হন্তানং পাদগ্ঘনকে পুণ্ণে পাৰাজিকমেৱ. কেচি পন ‘‘অট্ঠমে ৱত্থুস্মিং ভিক্খুনিযা পাৰাজিকমেৱ হোতীতি ৱুত্তত্তা অট্ঠৱত্থুকমেৱেতং সন্ধায ৱুত্ত’’ন্তি ৱদন্তি.
ধম্মিকস্স পটিস্সৱস্সাতি ‘‘ইধ ৱস্সং ৱসিস্সামী’’তিআদিনা গিহীনং সম্মুখা কতস্স ধম্মিকস্স পটিস্সৱস্স, অধম্মিকস্স পন ‘‘অসুকং পহৰিস্সামী’’তিআদিকস্স পটিস্সৱস্স অসচ্চাপনেন আপত্তি নত্থি.
তথা চোদিতোতি অধম্মেন চোদিতো, সযং সচ্চে, অকুপ্পে চ অট্ঠত্ৱা পটিচ্ছাদেন্তোপি অধম্মচুদিতকো এৱ. পঞ্চানন্তৰিযনিযতমিচ্ছাদিট্ঠিযেৱ মিচ্ছত্তনিযতা নাম. চত্তাৰো মগ্গা সম্মত্তনিযতা নাম.
এককৱাৰৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
দুকৱাৰৱণ্ণনা
৩২২. দুকেসু সযমেৱ সপুগ্গলোতি আহ ‘‘মুদুপিট্ঠিকস্সা’’তিআদি. আদি-সদ্দেন অঙ্গজাতচ্ছেদঅত্তঘাতাদিআপত্তিযো সঙ্গহিতা.
ভণ্ডাগাৰিকচিত্তকম্মানি ৱাতি গহট্ঠানং ভণ্ডপটিসামনং, ইত্থিপুৰিসাদিপটিভানচিত্তকম্মানি ৱা. ‘‘চীৱৰাদীনি অদেন্তো আপজ্জতী’’তি ইদং ‘‘উপজ্ঝাযেন, ভিক্খৱে, সদ্ধিৱিহাৰিকো সঙ্গহেতব্বো অনুগ্গহেতব্বো…পে… পত্তো দাতব্বো’’তিআদি (মহাৱ. ৬৭) ৱচনতো অনাদৰিযেন আমিসসঙ্গহং অকৰোন্তস্স দুক্কটং, ভিক্খুনিযা পাচিত্তিযঞ্চ সন্ধায ৱুত্তং. নিস্সট্ঠচীৱৰাদীনং অদানআপত্তিপি এত্থেৱ সঙ্গহিতা.
পাড়িযং দেসেন্তোতি সভাগাপত্তিং, অদেসনাগামিনিআদিঞ্চ দেসেন্তো. নিদানুদ্দেসে আপত্তিং অনাৱিকৰোন্তো, ন দেসেন্তো চ আপজ্জতি নাম. ওৱাদং অগণ্হন্তোতি ভিক্খূহি ভিক্খুনিওৱাদত্থায ৱুত্তং ৱচনং অগণ্হন্তো বালগিলানগমিযৱিৱজ্জিতো. অত্তনো পৰিভোগত্থং দিন্নং অঞ্ঞস্স দানে, সঙ্ঘাটিং অপাৰুপিত্ৱা সন্তৰুত্তৰেন গামপ্পৱেসনাদীসু চ আপত্তিযোপি অপৰিভোগেন আপজ্জিতব্বাপত্তিযোৱ. পমাণন্তি সঙ্ঘভেদানন্তৰিযনিপ্ফত্তিযা লক্খণং. বালস্সাতি নিস্সযগ্গহণৱিধিং অজানন্তস্স লজ্জিবালস্সেৱ. লজ্জিস্সাতি ব্যত্তস্স নিস্সযদাযকসভাগতং পৰিৱীমংসন্তস্স. ৱিনযে আগতা অত্থা ৱেনযিকাতি আহ ‘‘দ্ৱে অত্থা ৱিনযসিদ্ধা’’তি.
পাড়িযং অপ্পত্তো নিস্সাৰণন্তি এত্থ পব্বাজনীযকম্মং ৱিহাৰতো নিস্সাৰণত্তা নিস্সাৰণন্তি অধিপ্পেতং, তঞ্চ যস্মা কুলদূসকং অকৰোন্তো পুগ্গলো আপত্তিবহুলোপি আৱেণিকলক্খণেন অপ্পত্তো নাম হোতি, তস্মা অপ্পত্তো নিস্সাৰণং. যস্মা পন আপত্তাদিবহুলস্সাপি ‘‘আকঙ্খমানো সঙ্ঘো পব্বাজনীযকম্মং কৰেয্যা’’তি (চূড়ৱ. ২৭) ৱুত্তং, তস্মা সুনিস্সাৰিতো, সব্বথা পন সুদ্ধো নিৰাপত্তিকো দুন্নিস্সাৰিতোতি দট্ঠব্বো.
অপ্পত্তো ওসাৰণন্তিআদীসু উপসম্পদাকম্মং এত্থ ওসাৰণং অধিপ্পেতং, তঞ্চ হত্থচ্ছিন্নাদিকো একচ্চো পটিক্খিত্তত্তা অপ্পত্তোপি সোসাৰিতো, পণ্ডকাদিকো দোসাৰিতোতি অত্থো.
দুকৱাৰৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
তিকৱাৰৱণ্ণনা
৩২৩. তিকেসু লোহিতুপ্পাদাপত্তিন্তি পাৰাজিকাপত্তিং. আৱুসোৱাদেনাতি ‘‘আৱুসো’’তি আলপনেন. আপত্তিন্তি দুক্কটাপত্তিং. সেসা ৰত্তিঞ্চেৱ দিৱা চাতি এত্থ অৰুণুগ্গমনে আপজ্জিতব্বা পঠমকথিনাদী (পাৰা. ৪৫৯) সব্বা আপত্তিযোপি ৰত্তিন্দিৱানং ৱেমজ্ঝেযেৱ আপজ্জিতব্বত্তা ততিযকোট্ঠাসঞ্ঞেৱ পৱিট্ঠাতি দট্ঠব্বা. অথ ৱা উদ্ধস্তে অৰুণে আপজ্জিতব্বত্তা দিৱা আপজ্জিতব্বেসু এৱ পৱিট্ঠাতি দট্ঠব্বা, অত্থঙ্গতে সূৰিযে ভিক্খুনিযো ওৱাদনাপত্তিযো, পন ৰত্তন্ধকাৰে পুৰিসেন সদ্ধিং সন্তিট্ঠনাপত্তি চ ৰত্তিযঞ্ঞেৱ আপজ্জিতব্বা.
পুৰেভত্তং কুলানি উপসঙ্কমনঅনতিৰিত্তভোজনাদীনি দিৱা এৱ আপজ্জিতব্বানি. কেচি পন ‘‘ভোজনপটিসংযুত্তানি সেখিযানি, গণভোজনাদীনি চ দিৱা এৱ আপজ্জিতব্বানী’’তি ৱদন্তি. তস্মা ঈদিসা আপত্তিযো মুঞ্চিত্ৱা সেসাৱ ততিযকোট্ঠাসং ভজন্তীতি ৱেদিতব্বং.
ন ঊনদসৱস্সোতি দসৱস্সস্স বালস্সেৱ পঞ্ঞত্তসিক্খাপদত্তা ৱুত্তং. সদ্ধিৱিহাৰিকঅন্তেৱাসিকেসু অসম্মাৱত্তনাপত্তিং, অলজ্জীনং নিস্সযদানাদিম্পি দসৱস্সোৱ আপজ্জতি, ৱুট্ঠাপিনিং দ্ৱে ৱস্সানি অননুবন্ধাদিম্পি ঊনদসৱস্সা আপজ্জন্তি. অব্যাকতচিত্তোতি সুপন্তস্স ভৱঙ্গচিত্তং সন্ধায ৱুত্তং.
অপ্পৱাৰেন্তোতি অনাদৰিযেন অপ্পৱাৰেন্তো কেনচি পচ্চযেন অপ্পৱাৰেত্ৱা কাড়পক্খচাতুদ্দসে সঙ্ঘে পৱাৰেন্তে তত্থ অনাদৰিযেন অপ্পৱাৰেন্তো তমেৱ আপত্তিং কাড়েপি আপজ্জতীতি জুণ্হে এৱাতি নিযমো ন দিস্সতি, পচ্ছিমৱস্সংৱুত্থো পন পচ্ছিমকত্তিকপুণ্ণমিযমেৱ পৱাৰেতুং লব্ভতীতি তত্থ অপ্পৱাৰণাপচ্চযা আপত্তিং আপজ্জমানো এৱ জুণ্হে আপজ্জতীতি নিযমেতব্বোতি দট্ঠব্বং. জুণ্হে কপ্পতীতি এত্থাপি এসেৱ নযো.
‘‘অপচ্চুদ্ধৰিত্ৱা হেমন্তে আপজ্জতী’’তি ইমিনা ‘‘ৱস্সানং চাতুমাসং অধিট্ঠাতু’’ন্তি নিযমৱচনেনেৱ অপচ্চুদ্ধৰন্তস্স দুক্কটন্তি দস্সেতি. ৱস্সানুপগমনঅকৰণীযেন পক্কমাদযোপি ৱস্সে এৱ আপজ্জতি. ৱত্থিকম্মাদিম্পি গিলানো এৱ. অধোতপাদেহি অক্কমনাদীনিপি অন্তো এৱ আপজ্জতি. ভিক্খুনিযা অনাপুচ্ছা আৰামপ্পৱেসনাদি চ অন্তোসীমাযমেৱ. নিস্সযপটিপন্নস্স অনাপুচ্ছাদিসাপক্কমনাদি চ বহিসীমাযমেৱ. পাতিমোক্খুদ্দেসে সন্তিযা আপত্তিযা অনাৱিকৰণাপত্তিসমনুভাসনঊনৱীসতিৱস্সূপসম্পাদনাদিসব্বঅধম্মকম্মাপত্তিযোপি সঙ্ঘে এৱ. অধম্মেন গণুপোসথাদীসুপি গণাদিমজ্ঝে এৱ. অলজ্জিস্স সন্তিকে নিস্সযগ্গহণাদিপি পুগ্গলস্স সন্তিকে এৱ আপজ্জতি.
তীণি অধম্মিকানি অমূড়্হৱিনযস্স দানানীতি যো উম্মত্তকোপি ৱীতিক্কমকালে, অনুম্মত্তো সঞ্চিচ্চেৱ আপত্তিং আপজ্জিত্ৱা ভিক্খূহি পচ্ছা চোদিতো সৰমানো এৱ ‘‘ন সৰামী’’তি ৱদতি, যো চ ‘‘সুপিনং ৱিয সৰামী’’তি ৱা মুসা ৱদতি, যো চ উম্মত্তককালে কতং সব্বম্পি সব্বেসং ৱট্টতীতি ৱদতি, ইমেসং তিণ্ণং দিন্নানি তীণি অমূড়্হৱিনযস্স দানানি অধম্মিকানি.
অপকতত্তোতি ৱিনযে অপকতঞ্ঞূ. তেনাহ ‘‘আপত্তানাপত্তিং ন জানাতী’’তি (পৰি. ৩২৫). ‘‘দিট্ঠিঞ্চ অনিস্সজ্জন্তানংযেৱ কম্মং কাতব্ব’’ন্তি ইদং ভিক্খূহি ওৱদিযমানস্স দিট্ঠিযা অনিস্সজ্জনপচ্চযা দুক্কটং, পাচিত্তিযম্পি ৱা অৱস্সমেৱ সম্ভৱতীতি ৱুত্তং.
মুখালম্বৰকৰণাদিভেদোতি মুখভেৰীৱাদনাদিপ্পভেদো. উপঘাতেতীতি ৱিনাসেতি. বীজনিগ্গাহাদিকেতি চিত্তং বীজনিং গাহেত্ৱা অনুমোদনাদিকৰণেতি অত্থো.
তিকৱাৰৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
চতুক্কৱাৰৱণ্ণনা
৩২৪. চতুক্কেসু সোতি গিহিপৰিক্খাৰো. অৱাপুৰণং দাতুন্তি গব্ভং ৱিৱৰিত্ৱা অন্তো পৰিক্খাৰট্ঠপনত্থায ৱিৱৰণকুঞ্চিকং দাতুং. সঙ্ঘত্থায উপনীতং সযমেৱ অন্তো পটিসামিতুম্পি ৱট্টতি. তেনাহ ‘‘অন্তো ঠপাপেতুঞ্চ ৱট্টতী’’তি.
আদিকম্মিকেসু পঠমং পুৰিসলিঙ্গং উপ্পজ্জতীতি আহ ‘‘পঠমং উপ্পন্নৱসেনা’’তি. পাড়িযং অনাপত্তি ৱস্সচ্ছেদস্সাতি ৱস্সচ্ছেদসম্বন্ধিনিযা অনাপত্তিযা এৱমত্থো. মন্তভাসাতি মন্তায পঞ্ঞায কথনং. ‘‘নৱমভিক্খুনিতো পট্ঠাযা’’তি ইদং ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, অট্ঠন্নং ভিক্খুনীনং যথাৱুড্ঢং অৱসেসানং যথাকতিক’’ন্তি (চূড়ৱ. ৪২৬) ৱচনতো আদিতো অট্ঠন্নং ভিক্খুনীনং পচ্চুট্ঠাতব্বত্তা ৱুত্তং.
‘‘ইধ ন কপ্পন্তীতি ৱদন্তোপি পচ্চন্তিমেসু আপজ্জতী’’তিআদিনা সঞ্চিচ্চ কপ্পিযং অকপ্পিযন্তি ৱা অকপ্পিযং কপ্পিযন্তি ৱা কথেন্তস্স সব্বত্থ দুক্কটন্তি দস্সেতি.
পুব্বকৰণন্তি ৱুচ্চতীতি অট্ঠকথাসু ৱুত্তং, তানি ইধ পৰিৱাৰে উদ্ধটানীতি অধিপ্পাযো. ইধাধিপ্পেতানি পন দস্সেন্তো ‘‘ছন্দপাৰিসুদ্ধী’’তিআদিমাহ.
চতুক্কৱাৰৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
পঞ্চকৱাৰৱণ্ণনা
৩২৫. পঞ্চকেসু আপুচ্ছিত্ৱা চাৰস্স অভাৱোতি পিণ্ডপাতিকস্স ‘‘নিমন্তিতো সভত্তো’’তি ইমস্স অঙ্গস্স অভাৱা তেন সিক্খাপদেন তস্স সব্বথা অনাপত্তীতি অধিপ্পাযো. সুসানং নেত্ৱা পুন আনীতকন্তি সুসানে পেতকিচ্চং কত্ৱা নিক্খন্তেহি ন্হত্ৱা ছড্ডিতানি নিৱত্থপাৰুতৱত্থানি এৱং ৱুচ্চন্তি.
পাড়িযং পঞ্চহাকাৰেহীতি পঞ্চহি অৱহাৰঙ্গেহি. ৱত্থুতো পন গৰুকলহুকভেদেন পাৰাজিকথুল্লচ্চযদুক্কটানি ৱুত্তানি. ইত্থিপুৰিসসংযোগাদিকং কিলেসসমুদাচাৰহেতুকং পটিভানচিত্তকম্মং নাম. পঞ্হাসহস্সং পুচ্ছীতি সমথৱিপস্সনাকম্মট্ঠানেসু পঞ্হাসহস্সং সম্মজ্জিত্ৱা ঠিতং দহৰং পুচ্ছি. ইতৰোপি দহৰো অত্তনো গতমগ্গত্তা সব্বং ৱিস্সজ্জেসি, তেন থেৰো পসীদি. ৱত্তং পৰিচ্ছিন্দীতি ৱত্তং নিট্ঠাপেসি. কিং ত্ৱং আৱুসোতিআদিকং থেৰো খীণাসৱো সম্মজ্জনানিসংসং সব্বেসং পাকটং কাতুং অৱোচাতি দট্ঠব্বং.
‘‘জণ্ণুকেহি পতিট্ঠায পদচেতিয’’ন্তি পাঠসেসো. চোদনং কাৰেস্সামীতি ভগৱতা অত্তানং চোদাপেস্সামি, অত্তানং নিগ্গণ্হাপেস্সামীতি অত্থো.
এত্তকং গয্হূপগন্তি এত্তকং অধিকৰণৱূপসমত্থায গহেতব্বৱচনন্তি যথা সুত্ৱা ৱিঞ্ঞাতুং সক্কোতি, এৱং অনুগ্গণ্হন্তোতি যোজনা. এত্থ চ ‘‘অত্তনো ভাসপৰিযন্তং অনুগ্গহেত্ৱা পৰস্স ভাসপৰিযন্তং অনুগ্গহেত্ৱা’’তি একং, ‘‘অধম্মেন কৰোতী’’তি একং, ‘‘অপ্পটিঞ্ঞাযা’’তি একঞ্চ কত্ৱা পুৰিমেহি দ্ৱীহি পঞ্চঙ্গানি ৱেদিতব্বানি. ৱত্থুন্তি মেথুনাদিৱীতিক্কমং. কথানুসন্ধিৱিনিচ্ছযানুলোমসন্ধিৱসেন ৱত্থুং ন জানাতীতি চোদকেন ৱা চুদিতকেন ৱা ৱুত্তকথানুসন্ধিনা তেসং ৱচনপটিৱচনানুৰূপেন ৱদন্তো কথানুসন্ধিনা ৱত্থুং ন জানাতি নাম, তঞ্চ সুত্তৱিভঙ্গে ৱিনীতৱত্থুসঙ্খাতেন ৱিনিচ্ছযানুলোমেনেৱ ৱদন্তো ৱিনিচ্ছযানুলোমসন্ধিৱসেন ৱত্থুং ন জানাতি নাম. ঞত্তিকম্মং নাম হোতীতি ঞত্তিকম্মং নিট্ঠিতং নাম হোতীতি ন জানাতীতি সম্বন্ধো. ঞত্তিযা কম্মপ্পত্তোতি ঞত্তিযা নিট্ঠিতাযপি কম্মপ্পত্তো এৱ হোতি. অনুস্সাৱনট্ঠানে এৱ কম্মং নিট্ঠিতং হোতীতি ঞত্তিকম্মং নিট্ঠিতং নাম হোতি, তং ঞত্তিযা কাৰণং ন জানাতীতি অত্থো.
পাড়িযং পঞ্চ ৱিসুদ্ধিযোতি আপত্তিতো ৱিসুদ্ধিহেতুত্তা, ৱিসুদ্ধেহি কত্তব্বতো চ পাতিমোক্খুদ্দেসা ৱুত্তা.
পঞ্চকৱাৰৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ছক্কৱাৰাদিৱণ্ণনা
৩২৬. ছক্কাদীসু পাড়িযং ছ অগাৰৱাতি বুদ্ধধম্মসঙ্ঘসিক্খাসু, অপ্পমাদে, পটিসন্থাৰে চ ছ অগাৰৱা, তেসু এৱ চ ছ গাৰৱা ৱেদিতব্বা. ‘‘ছব্বস্সপৰমতা ধাৰেতব্ব’’ন্তি ইদং ৱিভঙ্গে আগতস্স পৰমস্স দস্সনং.
৩২৮. পাড়িযং আগতেহি সত্তহীতি ‘‘পুব্বেৱস্স হোতি মুসা ভণিস্স’’ন্তিআদিনা মুসাৱাদসিক্খাপদে (পাচি. ৪) আগতেহি সত্তহি.
৩২৯. তং কুতেত্থ লব্ভাতি তং অনত্থস্স অচৰণং এত্থ এতস্মিং পুগ্গলে, লোকসন্নিৱাসে ৱা কুতো কেন কাৰণেন সক্কা লদ্ধুন্তি আঘাতং পটিৱিনেতি.
৩৩০. সস্সতো লোকোতিআদিনা ৱসেনাতি ‘‘সস্সতো লোকো, অসস্সতো লোকো. অন্তৱা লোকো, অনন্তৱা লোকো. তং জীৱং তং সৰীৰন্তি ৱা, অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰন্তি ৱা. হোতি তথাগতো পৰম্মৰণা, ন হোতি তথাগতো পৰম্মৰণা. হোতি চ ন হোতি চ তথাগতো পৰম্মৰণা, নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰম্মৰণা’’তি (ম. নি. ১.২৬৯) এৱং আগতা দস অন্তগ্গাহিকা দিট্ঠিযো সন্ধায ৱুত্তং. মিচ্ছাদিট্ঠিআদযোতি মিচ্ছাদিট্ঠিমিচ্ছাসঙ্কপ্পাদযো অট্ঠমিচ্ছাঞাণমিচ্ছাৱিমুত্তীহি সদ্ধিং দস মিচ্ছত্তা. তত্থ মিচ্ছাঞাণন্তি মিচ্ছাদিট্ঠিসম্পযুত্তো মোহো. অৱিমুত্তস্সেৱ ৱিমুত্তসঞ্ঞিতা মিচ্ছাৱিমুত্তি নাম.
ৱিপৰীতাতি সম্মাদিট্ঠিআদযো সম্মাঞাণসম্মাৱিমুত্তিপৰিযোসানা দস. তত্থ সম্মাৱিমুত্তি অৰহত্তফলং, তংসম্পযুত্তং পন ঞাণং ৱা পচ্চৱেক্খণঞাণং ৱা সম্মাঞাণন্তি ৱেদিতব্বং.
একুত্তৰিকনযো নিট্ঠিতো.