ৱিমতিৱিনোদনী-টীকা (দুতিযো ভাগো)
৫. পাচিত্তিযকণ্ডং
১. মুসাৱাদৱগ্গো
১. মুসাৱাদসিক্খাপদৱণ্ণনা
১. মুসাৱাদৱগ্গস্স পঠমসিক্খাপদে খুদ্দকানন্তি এত্থ ‘‘খুদ্দক-সদ্দো বহু-সদ্দপৰিযাযো’’তি ৱদন্তি. তত্থাতি তেসু ৱগ্গেসু, খুদ্দকেসু ৱা. ‘‘জানিতব্বতো’’তি হেতুনো ৱিপক্খেপি নিব্বানে ৱত্তনতো অনেকন্তিকত্তে পৰেহি ৱুত্তে ‘‘ন মযা অযং হেতু ৱুত্তো’’তি তং কাৰণং পটিচ্ছাদেতুং পুন ‘‘জাতিধম্মতোতি মযা ৱুত্ত’’ন্তিআদীনি ৱদতি. ‘‘সম্পজান’’ন্তি ৱত্তব্বে অনুনাসিকলোপেন নিদ্দেসোতি আহ ‘‘জানন্তো’’তি.
২. সম্পজানমুসাৱাদেতি অত্তনা ৱুচ্চমানস্স অত্থস্স ৱিতথভাৱং পুব্বেপি জানিত্ৱা, ৱচনক্খণে চ জানন্তস্স মুসাৱাদভণনে. তেনাহ ‘‘জানিত্ৱা’’তিআদি. মুসাৱাদেতি চ নিমিত্তত্থে ভুম্মং, তস্মা মুসাভণননিমিত্তং পাচিত্তিযন্তি এৱমেত্থ, ইতো পৰেসুপি ঈদিসেসু অত্থো ৱেদিতব্বো.
৩. ৱদন্তি এতাযাতি ৱাচাতি আহ ‘‘মিচ্ছা’’তিআদি. ‘‘ধনুনা ৱিজ্ঝতী’’তিআদীসু ৱিয ‘‘চক্খুনা দিট্ঠ’’ন্তি পাকটৱসেন ৱুত্তন্তি আহ ‘‘ওড়াৰিকেনা’’তি.
১১. গতো ভৱিস্সতীতি এত্থাপি সন্নিট্ঠানতো ৱুত্তত্তা মুসাৱাদো জাতো. আপত্তিন্তি পাচিত্তিযাপত্তিং, ন দুব্ভাসিতং. জাতিআদীহি দসহি অক্কোসৱত্থূহি পৰং দৱা ৱদন্তস্স হি তং হোতি. চাৰেসুন্তি উপনেসুং. ৱত্থুৱিপৰীততা, ৱিসংৱাদনপুৰেক্খাৰতা, যমত্থং ৱত্থুকামো, তস্স পুগ্গলস্স ৱিঞ্ঞাপনপযোগো চাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. ৱত্থুৱিপৰীততায হি অসতি ৱিসংৱাদনপুৰেক্খাৰতায ৱিঞ্ঞাপিতেপি মুসাৱাদো ন হোতি, দুক্কটমত্তমেৱ হোতি. তস্মা সাপি অঙ্গমেৱাতি গহেতব্বং. উত্তৰিমনুস্সধম্মাৰোচনত্থং মুসা ভণন্তস্স পাৰাজিকং, পৰিযাযেন থুল্লচ্চযং, অমূলকেন পাৰাজিকেন অনুদ্ধংসনত্থং সঙ্ঘাদিসেসো, সঙ্ঘাদিসেসেনানুদ্ধংসনওমসৱাদাদীসু পাচিত্তিযং, অনুপসম্পন্নেসু দুক্কটং, উক্কট্ঠহীনজাতিআদীহি দৱা অক্কোসন্তস্স দুব্ভাসিতং, কেৱলং মুসা ভণন্তস্স ইধ পাচিত্তিযং ৱুত্তং.
মুসাৱাদসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. ওমসৱাদসিক্খাপদৱণ্ণনা
১৩. দুতিযে পুব্বে পতিট্ঠিতাৰপ্পদেসং পুন অৰে পত্তেতি পঠমং ভূমিযং পতিট্ঠিতনেমিপ্পদেসে পৰিৱত্তেত্ৱা পুন ভূমিযং পতিট্ঠিতেতি অত্থো.
১৫. পুব্বেতি অট্ঠুপ্পত্তিযং. পুপ্ফছড্ডকা নাম গব্ভমলাদিহাৰকা. তচ্ছককম্মন্তি পাসাণকোট্টনাদিৱড্ঢকীকম্মং. হত্থমুদ্দাগণনাতি অঙ্গুলিসঙ্কোচনেনেৱ গণনা. অচ্ছিদ্দকগণনা নাম একট্ঠানদসট্ঠানাদীসু সাৰিযো ঠপেত্ৱা অনুক্কমেন গণনা. আদি-সদ্দেন সঙ্কলনপটউপ্পাদনৱোক্লনভাগহাৰাদিৱসেন পৱত্তা পিণ্ডগণনা গহিতা. যস্স সা পগুণা, সো ৰুক্খম্পি দিস্ৱা ‘‘এত্তকানি এত্থ পণ্ণানী’’তি জানাতি. যভ-মেথুনেতি ৱচনতো আহ ‘‘য-কাৰ-ভ-কাৰে’’তিআদি.
১৬. ন পুৰিমেনাতি মুসাৱাদসিক্খাপদেন. সোপি আপত্তিযাতি উপসগ্গাদিৱিসিট্ঠেহিপি ৱদন্তো পাচিত্তিযাপত্তিযাৱ কাৰেতব্বো.
২৬. দুব্ভাসিতন্তি সামঞ্ঞতো ৱুত্তত্তা পাড়িযং অনাগতেহিপি পৰম্মুখা ৱদন্তস্সপি দুব্ভাসিতমেৱাতি আচৰিযা ৱদন্তি ততো লামকাপত্তিযা অভাৱা, অনাপত্তিযাপেত্থ ভৱিতুং অযুত্তত্তা. সব্বসত্তাতি এত্থ ৱচনত্থৱিদূহি তিৰচ্ছানাদযোপি গহিতা.
৩৫. অনুসাসনীপুৰেক্খাৰতায ৱা পাপগৰহিতায ৱা ৱদন্তানং চিত্তস্স লহুপৰিৱত্তিভাৱতো অন্তৰন্তৰা কোপে উপ্পন্নেপি অনাপত্তি. কাযৱিকাৰমত্তেনপি ওমসনসম্ভৱতো ‘‘তিসমুট্ঠানং, কাযকম্ম’’ন্তি চ ৱুত্তং. পৰিৱাৰে পন ‘‘চতুত্থেন আপত্তিসমুট্ঠানেন…পে… দুব্ভাসিতং আপজ্জেয্যাতি. ন হীতি ৱত্তব্ব’’ন্তিআদিনা (পৰি. ২৭৬) ইতৰানি সমুট্ঠানানি পটিক্খিপিত্ৱা পঞ্চমস্সেৱ ৱুত্তত্তা আহ ‘‘দুব্ভাসিতাপত্তি পনেত্থ ৱাচাচিত্ততো সমুট্ঠাতী’’তি. দৱকম্যতায হি কাযৱাচাচিত্তেহি ওমসন্তস্সপি ৱাচাচিত্তমেৱ আপত্তিযা অঙ্গং হোতি, ন পন কাযো ৱিজ্জমানোপি ধম্মদেসনাপত্তি ৱিয কেৱলং কাযৱিকাৰেনেৱ. ওমসন্তস্স পন কিঞ্চাপি ইধ দুব্ভাসিতাপত্তিযা অনাপত্তি, অথ খো কাযকীড়াপটিক্খেপসিক্খাপদেন দুক্কটমেৱাতি দট্ঠব্বং. উপসম্পন্নং জাতিআদীহি অনঞ্ঞাপদেসেন অক্কোসনং, তস্স জাননং, অত্থপুৰেক্খাৰতাদীনং অভাৱোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
ওমসৱাদসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. পেসুঞ্ঞসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৬. ততিযে ভণ্ডনং জাতং এতেসন্তি ভণ্ডনজাতা. পিসতীতি পিসুণা, ৱাচা, সমগ্গে ভিন্নে কৰোতীতি অত্থো. তায ৱাচায সমন্নাগতো পিসুণো, তস্স কম্মং পেসুঞ্ঞন্তি এৱমেত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো.
ইধাপি জাতিআদীহি দসহি ৱত্থূহি পেসুঞ্ঞং উপসংহৰন্তস্সেৱ পাচিত্তিযং, ইতৰেহি অক্কোসৱত্থূহি দুক্কটং. অনক্কোসৱত্থূহি পন উপসংহৰন্তস্স দুক্কটমেৱাতি ৱদন্তি. জাতিআদীহি অনঞ্ঞাপদেসেন অক্কোসন্তস্স ভিক্খুনো সুত্ৱা ভিক্খুস্স উপসংহৰণং, পিযকম্যতাভেদাধিপ্পাযেসু অঞ্ঞতৰতা, তস্স ৱিজাননাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
পেসুঞ্ঞসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. পদসোধম্মসিক্খাপদৱণ্ণনা
৪৫. চতুত্থে পুৰিমব্যঞ্জনেন সদিসন্তি ‘‘ৰূপং অনিচ্চ’’ন্তি এত্থ অনিচ্চ-সদ্দেন সদিসং ‘‘ৱেদনা অনিচ্চা’’তি এত্থ অনিচ্চ-সদ্দং ৱদতি. অক্খৰসমূহোতি অৱিভত্তিকো ৱুত্তো. পদন্তি ৱিভত্তিঅন্তং ৱুত্তং.
একং পদন্তি গাথাপদমেৱ সন্ধায ৱদতি. পদগণনাযাতি গাথাপদগণনায. অপাপুণিত্ৱাতি সদ্ধিং অকথেত্ৱা. এতেন গাথায পচ্ছিমপাদে ৱুচ্চমানে সামণেৰো পঠমপাদাদিং ৱদতি, আপত্তিযেৱ, তস্মিং নিস্সদ্দে এৱ ইতৰেন ৱত্তব্বন্তি দস্সেতি.
অট্ঠকথানিস্সিতোতি সঙ্গীতিত্তযাৰুড়্হং পোৰাণট্ঠকথং সন্ধায ৱদতি. ইদানিপি ‘‘যথাপি দীপিকো নাম, নিলীযিত্ৱা গণ্হতে মিগে’’তি (মি. প. ৬.১.৫; ৱিসুদ্ধি. ১.২১৭; দী. নি. অট্ঠ. ২.৩৭৪; ম. নি. অট্ঠ. ১.১০৭; পাৰা. অট্ঠ. ২.১৬৫; পটি. ম. অট্ঠ. ২.১.১৬৩) এৱমাদিকং অট্ঠকথাৱচনং অত্থেৱ, বুদ্ধঘোসাচৰিযাদীহি পোৰাণট্ঠকথানযেন ৱুত্তম্পি ইধ সঙ্গহেতব্বন্তি ৱদন্তি. পাড়িনিস্সিতোতি উদানৱগ্গসঙ্গহাদিকো. ৱিৱট্টূপনিস্সিতন্তি নিব্বাননিস্সিতং. থেৰস্সাতি নাগসেনত্থেৰস্স. মগ্গকথাদীনি পকৰণানি.
৪৬. পাড়িযং অক্খৰাযাতিআদি লিঙ্গৱিপল্লাসেন ৱুত্তং, অক্খৰেনাতিআদিনা অত্থো গহেতব্বো.
৪৮. উপচাৰং মুঞ্চিত্ৱাতি পৰিসায দ্ৱাদসহত্থং মুঞ্চিত্ৱা একতো ঠিতস্স ৱা নিসিন্নস্স ৱা অনুপসম্পন্নস্স অকথেত্ৱা অঞ্ঞে উদ্দিস্স ভণন্তস্সাপি অনাপত্তি. সচে পন দূৰে নিসিন্নম্পি উদ্দিস্স ভণতি, আপত্তি এৱ. ওপাতেতীতি সদ্ধিং কথেতি. অনুপসম্পন্নতা, ৱুত্তলক্খণধম্মং পদসো ৱাচনতা, একতো ভণনঞ্চাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
পদসোধম্মসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. সহসেয্যসিক্খাপদৱণ্ণনা
৫০-৫১. পঞ্চমে তত্ৰিদং নিদস্সনন্তি সেসো. দিৰত্ততিৰত্তন্তি এত্থ দিৰত্তগ্গহণং ৱচনালঙ্কাৰত্থং, নিৰন্তৰং তিস্সোৱ ৰত্তিযো ৱসিত্ৱা চতুত্থদিৱসাদীসু সযন্তস্সেৱ আপত্তি, ন একন্তৰিকাদিৱসেন সযন্তস্সাতি দস্সনত্থম্পীতি দট্ঠব্বং. দিৰত্তৱিসিট্ঠঞ্হি তিৰত্তং ৱুচ্চমানং, তেন অনন্তৰিকমেৱ তিৰত্তং দীপেতীতি. পঞ্চহি ছদনেহীতি ইট্ঠকসিলাসুধাতিণপণ্ণেহি. ৱাচুগ্গতৱসেনাতি পগুণৱসেন. দিযড্ঢহত্থুব্বেধো ৱড্ঢকীহত্থেন গহেতব্বো. একূপচাৰো একেন মগ্গেন পৱিসিত্ৱা অব্ভোকাসং অনুক্কমিত্ৱা সব্বত্থ অনুপৰিগমনযোগ্গো, এতং বহুদ্ৱাৰম্পি একূপচাৰোৱ. তত্থ পন কুট্টাদীহি ৰুন্ধিত্ৱা ৱিসুং দ্ৱাৰং যোজেন্তি, নানূপচাৰো হোতি. সচে পন ৰুন্ধতি এৱ, ৱিসুং দ্ৱাৰং ন যোজেন্তি, ‘‘এতম্পি একূপচাৰমেৱ মত্তিকাদীহি পিহিতদ্ৱাৰো ৱিয গব্ভো’’তি গহেতব্বং. অঞ্ঞথা গব্ভে পৱিসিত্ৱা পমুখাদীসু নিপন্নানুপসম্পন্নেহি সহসেয্যাপৰিমুত্তিযা গব্ভদ্ৱাৰং মত্তিকাদীহি পিদহাপেত্ৱা উট্ঠিতে অৰুণে ৱিৱৰাপেন্তস্সপি অনাপত্তি ভৱেয্যাতি.
তেসং পযোগে পযোগে ভিক্খুস্স আপত্তীতি এত্থ কেচি ‘‘অনুট্ঠহনেন অকিৰিযসমুট্ঠানা আপত্তি ৱুত্তা তস্মিং খণে সযন্তস্স কিৰিযাভাৱা. ইদঞ্হি সিক্খাপদং সিযা কিৰিযায সমুট্ঠাতি, সিযা অকিৰিযায সমুট্ঠাতি. কিৰিযাসমুট্ঠানতা চস্স তব্বহুলৱসেন ৱুত্তাতি ৱদতি. যথা চেতং, এৱং দিৱাসযনম্পি. অনুট্ঠহনেন, হি দ্ৱাৰাসংৱৰণেন চেতং অকিৰিযসমউট্ঠানম্পি হোতী’’তি ৱদন্তি. ইদঞ্চ যুত্তং ৱিয দিস্সতি, ৱীমংসিত্ৱা গহেতব্বং.
‘‘উপৰিমতলেন সদ্ধিং অসম্বদ্ধভিত্তিকস্সা’’তি ইদং সম্বদ্ধভিত্তিকে ৱত্তব্বমেৱ নত্থীতি দস্সনত্থং ৱুত্তং. উপৰিমতলে সযিতস্স সঙ্কা এৱ নত্থীতি ‘‘হেট্ঠাপাসাদে’’তিআদি ৱুত্তং. নানূপচাৰেতি বহি নিস্সেণিযা আৰোহণীযে.
সভাসঙ্খেপেনাতি সভাকাৰেন. ‘‘অড্ঢকুট্টকে’’তি ইমিনা সণ্ঠানং দস্সেতি. যত্থ তীসু দ্ৱীসু ৱা পস্সেসু ভিত্তিযো বদ্ধা, ছদনং ৱা অসম্পত্তা অড্ঢভিত্তি, ইদং অড্ঢকুট্টকং নাম. ৱাড়সঙ্ঘাটো নাম পৰিক্খেপস্স অন্তো থম্ভাদীনং উপৰি ৱাড়ৰূপেহি কতসঙ্ঘাটো. পৰিক্খেপস্স বহিগতেতি এত্থ যস্মিং পস্সে পৰিক্খেপো নত্থি, তত্থ সচে ভূমিতো ৱত্থু উচ্চং হোতি, উভতো উচ্চৱত্থুতো হেট্ঠা ভূমিযং নিব্বকোসব্ভন্তৰেপি অনাপত্তি এৱ তত্থ সেনাসনৱোহাৰাভাৱতো. অথ ৱত্থু নীচং ভূমিসমমেৱ সেনাসনস্স হেট্ঠিমতলে তিট্ঠতি, তত্থ পৰিক্খেপৰহিতদিসায নিব্বকোসব্ভন্তৰে সব্বত্থ আপত্তি হোতি, পৰিচ্ছেদাভাৱতো পৰিক্খেপস্স বহি এৱ অনাপত্তীতি দট্ঠব্বং. পৰিমণ্ডলং ৱাতিআদি মজ্ঝে উদকপতনত্থায আকাসঙ্গণৱন্তং সেনাসনং সন্ধায ৱুত্তং. তত্থ অপৰিচ্ছিন্নগব্ভূপচাৰেতি একেকগব্ভস্স দ্ৱীসু পস্সেসু পমুখেন গমনং পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা দিযড্ঢহত্থুব্বেধতো অনূনং কুট্টং কত্ৱা আকাসঙ্গণেন পৱেসং কৰোন্তি, এৱং অকতোতি অত্থো. গব্ভপৰিক্খেপোতি চতুৰস্সপাসাদাদীসু সমন্তা ঠিতগব্ভভিত্তিযো সন্ধায ৱুত্তং.
পাটেক্কসন্নিৱেসাতি একেকদিসায গব্ভপাড়িযো ইতৰদিসাসু গব্ভপাড়ীনং অভাৱেন, ভাৱেপি ৱা অঞ্ঞমঞ্ঞভিত্তিচ্ছদনেহি অসম্বন্ধতায পাটেক্কসন্নিৱেসা নাম ৱুচ্চতি. তং…পে… সন্ধায ৱুত্তন্তি তত্থ পাচিত্তিযেন অনাপত্তীতি ৱুত্তং, ন দুক্কটেন. তাদিসায হি গব্ভপাড়িযা পমুখং তীসু দিসাসু ভিত্তীনং অভাৱেন একদিসায গব্ভভিত্তিমত্তেন সব্বচ্ছন্নং চূড়পৰিচ্ছন্নং নাম হোতি. তস্মা দুক্কটমেৱ. যদি পন তস্স পমুখস্স ইতৰদিসাসুপি একিস্সং, সব্বাসু ৱা ভিত্তিং কৰোন্তি, তদা সব্বচ্ছন্নউপড্ঢপৰিচ্ছন্নাদিভাৱতো পাচিত্তিযমেৱ হোতীতি দট্ঠব্বং. ভূমিযং ৱিনা জগতিযা পমুখং সন্ধাযাতি এত্থ উচ্চৱত্থুং অকত্ৱা ভূমিযং কতগেহস্স পমুখং সন্ধায অপৰিক্খিত্তে পাচিত্তিযেন অনাপত্তীতি ইদং কথিতং. উচ্চৱত্থুকং চে পমুখং হোতি, তেন ৱত্থুনা পৰিক্খিত্তসঙ্খ্যমেৱ পমুখং গচ্ছতীতি অধিপ্পাযো. তত্থাতি অন্ধকট্ঠকথাযং. জগতিযা পমাণং ৱত্ৱাতি পকতিভূমিযা নিপন্নো যথা জগতিযা উপৰি সযিতং ন পস্সতি, এৱং উচ্চাতিউচ্চৱত্থুস্স উব্বেধপ্পমাণং ৱত্ৱা. একদিসায উজুকমেৱ দীঘং কত্ৱা সন্নিৱেসিতো পাসাদো একসালসন্নিৱেসো. দ্ৱীসু, তীসু ৱা চতূসুপি ৱা দিসাসু সিঙ্ঘাটকসণ্ঠানাদিৱসেন কতা দ্ৱিসালাদিসন্নিৱেসা ৱেদিতব্বা. সালপ্পভেদদীপনমেৱ চেত্থ পুৰিমতো ৱিসেসোতি. পৰিক্খেপো ৱিদ্ধস্তোতি পমুখস্স পৰিক্খেপং সন্ধায ৱদতি.
৫৩. উপড্ঢচ্ছন্নউপড্ঢপৰিচ্ছন্নং সেনাসনং দুক্কটস্স আদিং ৱত্ৱা পাড়িযং দস্সিতত্তা ততো অধিকং সব্বচ্ছন্নউপড্ঢপৰিচ্ছন্নাদিকম্পি সব্বং পাড়িযং অৱুত্তম্পি পাচিত্তিযস্সেৱ ৱত্থুভাৱেন দস্সিতং সিক্খাপদস্স পণ্ণত্তিৱজ্জত্তা, গৰুকে ঠাতব্বতো চাতি ৱেদিতব্বং. সত্ত পাচিত্তিযানীতি পাড়িযং ৱুত্তপাচিত্তিযদ্ৱযং সামঞ্ঞতো একত্তেন গহেত্ৱা ৱুত্তং.
৫৪. পাড়িযং ‘‘ততিযায ৰত্তিযা পুৰাৰুণা নিক্খমিত্ৱা পুন ৱসতী’’তি ইদং উক্কট্ঠৱসেন ৱুত্তং, অনিক্খমিত্ৱা পন পুৰাৰুণা উট্ঠহিত্ৱা অন্তোছদনে নিসিন্নস্সাপি পুনদিৱসে সহসেয্যেন অনাপত্তি এৱ. সেনম্বমণ্ডপৱণ্ণং হোতীতি সীহড়দীপে কিৰ উচ্চৱত্থুকো সব্বচ্ছন্নো সব্বঅপৰিচ্ছন্নো এৱংনামকো সন্নিপাতমণ্ডপো অত্থি, তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. এত্থ চতুত্থভাগো চূড়কং, দ্ৱে ভাগা উপড্ঢং, তীসু ভাগেসু দ্ৱে ভাগা যেভুয্যন্তি ইমিনা নযেন চূড়কচ্ছন্নপৰিচ্ছন্নতাদীনি ৱেদিতব্বানি. পাচিত্তিযৱত্থুকসেনাসনং, তত্থ অনুপসম্পন্নেন সহ নিপজ্জনং, চতুত্থদিৱসে সূৰিযত্থঙ্গমনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
সহসেয্যসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. দুতিযসহসেয্যসিক্খাপদৱণ্ণনা
৫৫. ছট্ঠে মাতুগামেন সদ্ধিং চতুত্থদিৱসে সযন্তস্সাপি ইমিনা সিক্খাপদেন একাৱ আপত্তি. কেচি পন পুৰিমসিক্খাপদেনাপীতি দ্ৱে আপত্তিযো ৱদন্তি, তং ন যুত্তং ‘‘অনুপসম্পন্নেনা’’তি অনিত্থিলিঙ্গেন ৱুত্তত্তা নপুংসকেন পন চতুত্থদিৱসে সযন্তস্স সদুক্কটপাচিত্তিযং ৱত্তুং যুত্তং. কিঞ্চাপেত্থ পাড়িযং পণ্ডকৱসেনেৱ দুক্কটং ৱুত্তং, তদনুলোমিকা পন পুৰিসউভতোব্যঞ্জনকেন সহ সযন্তস্স ইমিনা দুক্কটং, পুৰিমেন চতুত্থদিৱসে সদুক্কটপাচিত্তিযং. ইত্থিউভতোব্যঞ্জনকো ইত্থিগতিকোৱাতি অযং অম্হাকং খন্তি. মতিত্থিযা অনাপত্তীতি ৱদন্তি. পাচিত্তিযৱত্থুকসেনাসনং, তত্থ মাতুগামেন সদ্ধিং নিপজ্জনং, সূৰিযত্থঙ্গমনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
দুতিযসহসেয্যসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. ধম্মদেসনাসিক্খাপদৱণ্ণনা
৬০. সত্তমে ন যক্খেনাতিআদীনং ‘‘অঞ্ঞত্ৰ ৱিঞ্ঞুনা’’তি ইমিনা সম্বন্ধো. অঞ্ঞত্ৰ ৱিঞ্ঞুনা পুৰিসৱিগ্গহেন, ন যক্খাদিনাপীতি এৱমত্থো গহেতব্বোতি অধিপ্পাযো. তাদিসেনপি হি সহ ঠিতায দেসেতুং ন ৱট্টতি. তংতংদেসভাসায অত্থং যথাৰুচি ৱট্টতি এৱ.
ইৰিযাপথাপৰিৱত্তনং, পুৰিসং ৱা দ্ৱাদসহত্থূপচাৰে অপক্কোসাপনং এত্থ অকিৰিযা. ৱুত্তলক্খণস্স ধম্মস্স ছন্নং ৱাচানং উপৰি দেসনা, ৱুত্তলক্খণো মাতুগামো, ইৰিযাপথপঅৱত্তনাভাৱো, ৱিঞ্ঞূপুৰিসাভাৱো, অপঞ্হৱিস্সজ্জনাতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি.
ধম্মদেসনাসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. ভূতাৰোচনসিক্খাপদৱণ্ণনা
৭৭. অট্ঠমে অন্তৰাতি পৰিনিব্বানকালতো পুব্বেপি. অতিকড্ঢিযমানেনাতি ‘‘ৱদথ, ভন্তে, কিং তুম্হেহি অধিগত’’ন্তি এৱং নিপ্পীড়িযমানেন অতিবদ্ধিযমানেন. তথাৰূপে পচ্চযে সতি ৱত্তব্বমেৱ. সুতপৰিযত্তিসীলগুণন্তি এত্থ অত্থকুসলতা সুতগুণো, পাড়িপাঠকুসলতা পৰিযত্তিগুণোতি দট্ঠব্বং. ‘‘চিত্তক্খেপস্স ৱা অভাৱা’’তি ইমিনা খিত্তচিত্তৱেদনাট্টতাপি অৰিযানং নত্থীতি দস্সেতি.
পুব্বে অৱুত্তেহীতি চতুত্থপাৰাজিকে অৱুত্তেহি. ইদঞ্চ সিক্খাপদং পণ্ণত্তিঅজআননৱসেন একন্ততো অচিত্তকসমুট্ঠানমেৱ হোতি অৰিযানং পণ্ণত্তিৱীতিক্কমাভাৱা. ঝানলাভীনঞ্চ সত্থু আণাৱীতিক্কমপটিঘচিত্তস্স ঝানপৰিহানতো ভূতাৰোচনং ন সম্ভৱতি. উত্তৰিমনুস্সধম্মস্স ভূততা, অনুপসম্পন্নস্স আৰোচনং, তঙ্খণৱিজাননা, অনঞ্ঞাপদেসোতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি.
ভূতাৰোচনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. দুট্ঠুল্লাৰোচনসিক্খাপদৱণ্ণনা
৭৮. নৱমে তত্থ ভৱেয্যাতি তত্থ কস্সচি মতি এৱং ভৱেয্য. অট্ঠকথাৱচনমেৱ উপপত্তিতো দড়্হং কত্ৱা পতিট্ঠপেন্তো ‘‘ইমিনাপি চেত’’ন্তিআদিমাহ.
৮২. আদিতো পঞ্চ সিক্খাপদানীতি পাণাতিপাতাদীনি পঞ্চ. সেসানীতি ৱিকালভোজনাদীনি. সুক্কৱিস্সট্ঠিআদি অজ্ঝাচাৰোৱ. অন্তিমৱত্থুং অনজ্ঝাপন্নস্স ভিক্খুনো সৱত্থুকো সঙ্ঘাদিসেসো, অনুপসম্পন্নস্স আৰোচনং, ভিক্খুসম্মুতিযা অভাৱোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
দুট্ঠুল্লাৰোচনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. পথৱীখণনসিক্খাপদৱণ্ণনা
৮৬. দসমে অপ্পপংসুমত্তিকায পথৱিযা অনাপত্তিৱত্থুভাৱেন ৱুত্তত্তা উপড্ঢপংসুমত্তিকাযপি পাচিত্তিযমেৱাতি গহেতব্বং. ন হেতং দুক্কটৱত্থূতি সক্কা ৱত্তুং জাতাজাতৱিনিমুত্তায ততিযপথৱিযা অভাৱতো.
ৱট্টতীতি ইমস্মিং ঠানে পোক্খৰণিং খণাতি ওকাসস্স অনিযমিতত্তা ৱট্টতি. ইমং ৱল্লিং খণাতি পথৱীখণনং সন্ধায ৱুত্তত্তা ইমিনাৱ সিক্খাপদেন আপত্তি, ন ভূতগামসিক্খাপদেন. উভযম্পি সন্ধায ৱুত্তে পন দ্ৱেপি পাচিত্তিযা হোন্তি. উদকপপ্পটকোতি উদকে অন্তোভূমিযং পৱিট্ঠে তস্স উপৰিভাগং ছাদেত্ৱা তনুকপংসু ৱা মত্তিকা ৱা পটলং হুত্ৱা পতমানা তিট্ঠতি, তস্মিং উদকে সুক্খেপি তং পটলং ৱাতেন চলমানা তিট্ঠতি, তং উদকপপ্পটকো নাম.
অকতপব্ভাৰেতি অৱড়ঞ্জনট্ঠানদস্সনত্থং ৱুত্তং. তাদিসে এৱ হি ৱম্মিকস্স সম্ভৱোতি. মূসিকুক্কৰং নাম মূসিকাহি খনিত্ৱা বহি কতপংসুৰাসি. অচ্ছদনন্তিআদিৱুত্তত্তা উজুকং আকাসতো পতিতৱস্সোদকেন ওৱট্ঠমেৱ জাতপথৱী হোতি, ন ছদনাদীসু পতিত্ৱা ততো পৱত্তউদকেন তিন্তন্তি ৱেদিতব্বং. মণ্ডপত্থম্ভন্তি সাখামণ্ডপত্থম্ভং. উচ্চালেত্ৱাতি উক্খিপিত্ৱা. ততোতি পুৰাণসেনাসনতো.
৮৮. মহামত্তিকন্তি ভিত্তিলেপনং. জাতপথৱিতা, তথাসঞ্ঞিতা, খণনখণাপনানং অঞ্ঞতৰন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
পথৱীখণনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিট্ঠিতো মুসাৱাদৱগ্গো পঠমো.
২. ভূতগামৱগ্গো
১. ভূতগামসিক্খাপদৱণ্ণনা
৮৯. দুতিযৱগ্গস্স পঠমে নিগ্গহেতুং অসক্কোন্তোতি সাখট্ঠকৱিমানে সাখায ছিজ্জমানায ছিজ্জন্তে তত্থ অছেদনত্থায দেৱতায উপনীতং পুত্তং দিস্ৱাপি কুঠাৰিনিক্খেপৱেগং নিৱত্তেতুং অসক্কোন্তোতি অত্থো. ৰুক্খধম্মেতি ৰুক্খস্স পৱত্তিযং. ৰুক্খানং ৱিয ছেদনাদীসু অকুপ্পনঞ্হি ৰুক্খধম্মো নাম.
উপ্পতিতন্তি উপ্পন্নং. ভন্তন্তি ধাৱন্তং. ৱাৰযেতি নিগ্গণ্হেয্য. ইতৰোতি উপ্পন্নং কোধং অনিগ্গণ্হন্তো ৰাজউপৰাজাদীনং ৰস্মিমত্তগ্গাহকজনো ৱিয ন উত্তমসাৰথীতি অত্থো. ৱিসটং সপ্পৱিসন্তি সৰীৰে দাঠাৱণানুসাৰেন ৱিত্থিণ্ণং ব্যাপেত্ৱা ঠিতং কণ্হসপ্পৱিসং ৱিয. জহাতি ওৰপাৰন্তি পঞ্চোৰম্ভাগিযসঞ্ঞোজনানি ততিযমগ্গেন জহাতি. ‘‘ওৰপাৰ’’ন্তি হি ওৰিমতীৰং ৱুচ্চতি. অথ ৱা সোতি ততিযমগ্গেন কোধং ৱিনেত্ৱা ঠিতো ভিক্খু অৰহত্তমগ্গেন ওৰপাৰং জহাতীতি অত্থো. তত্থ ওৰং নাম সকত্তভাৱো, অজ্ঝত্তিকানি ৱা আযতনানি. পাৰং নাম পৰঅত্তভাৱো, বাহিৰানি ৱা আযতনানি. তদুভযে পন ছন্দৰাগং জহন্তো ‘‘জহাতি ওৰিমপাৰ’’ন্তি ৱুচ্চতি.
৯০. ভৱন্তীতি ৱড্ঢন্তি. অহুৱুন্তীতি বভূৱু. তেনাহ ‘‘জাতা ৱড্ঢিতা’’তি. ভূতানং গামোতি মহাভূতানং হৰিততিণাদিভাৱেন সমগ্গানং সমূহো. তব্বিনিমুত্তস্স গামস্স অভাৱং দস্সেতুং ‘‘ভূতা এৱ ৱা গামো’’তি ৱুত্তং. পাতব্য-সদ্দস্স পা পানেতি ধাত্ৱত্থং সন্ধাযাহ ‘‘পৰিভুঞ্জিতব্বতা’’তি. সা চ পাতব্যতা ছেদনাদি এৱ হোতীতি আহ ‘‘তস্সা…পে… ভূতগামস্স জাতা ছেদনাদিপচ্চযা’’তি.
৯১. জাত-সদ্দো এত্থ ৱিজাতপৰিযাযোতি ‘‘পুত্তং ৱিজাতা ইত্থী’’তিআদীসু ৱিয পসূতৱচনোতি আহ ‘‘পসূতানী’’তি, নিব্বত্তপণ্ণমূলানীতি অত্থো.
তানি দস্সেন্তোতি তানি বীজানি দস্সেন্তো. কাৰিযদস্সনমুখেনেৱ কাৰণঞ্চ গহিতন্তি আহ ‘‘বীজতো নিব্বত্তেন বীজং দস্সিত’’ন্তি.
৯২. ‘‘বীজতো সম্ভূতো ভূতগামো বীজ’’ন্তি ইমিনা উত্তৰপদলোপেন ‘‘পদুমগচ্ছতো নিব্বত্তং পুপ্ফং পদুম’’ন্তিআদীসু ৱিযাযং ৱোহাৰোতি দস্সেতি. যং বীজং ভূতগামো নাম হোতীতি নিব্বত্তপণ্ণমূলং সন্ধায ৱদতি. যথাৰুতন্তি যথাপাঠং.
‘‘সঞ্চিচ্চা’’তি ৱুত্তত্তা সৰীৰে লগ্গভাৱং ঞত্ৱাপি উট্ঠহতি, ‘‘তং উদ্ধৰিস্সামী’’তিসঞ্ঞায অভাৱতো ৱট্টতি. অনন্তক-গ্গহণেন সাসপমত্তিকা গহিতা, নামঞ্হেতং তস্সা সেৱালজাতিযা. মূলপণ্ণানং অভাৱেন ‘‘অসম্পুণ্ণভূতগামো নামা’’তি ৱুত্তং. সো বীজগামেন সঙ্গহিতোতি. অৱড্ঢমানেপি ভূতগামমূলকত্তা ৱুত্তং ‘‘অমূলকভূতগামে সঙ্গহং গচ্ছতী’’তি. নাড়িকেৰস্স আৱেণিকং কত্ৱা ৱদতি.
সেলেয্যকং নাম সিলায সম্ভূতা একা গন্ধজাতি. পুপ্ফিতকালতো পট্ঠাযাতি ৱিকসিতকালতো পভুতি. ছত্তকং গণ্হন্তোতি ৱিকসিতং গণ্হন্তো. মকুড়ং পন ৰুক্খত্তচং অকোপেন্তেনপি গহেতুং ন ৱট্টতি, ফুল্লং ৱট্টতি. হত্থকুক্কুচ্চেনাতি হত্থচাপল্লেন.
‘‘পানীযং ন ৱাসেতব্ব’’ন্তি ইদং অত্তনো পিৱনপানীযং সন্ধায ৱুত্তং, অঞ্ঞেসং পন ৱট্টতি অনুগ্গহিতত্তা. তেনাহ ‘‘অত্তনা খাদিতুকামেনা’’তি. যেসং ৰুক্খানং সাখা ৰুহতীতি মূলং অনোতাৰেত্ৱা পণ্ণমত্তনিগ্গমনমত্তেনপি ৱড্ঢতি. তত্থ কপ্পিযম্পি অকৰোন্তো ছিন্ননাড়িকেৰৱেড়ুদণ্ডাদযো কোপেতুং ৱট্টতি.
‘‘চঙ্কমিতট্ঠানং দস্সেস্সামী’’তি ৱুত্তত্তা কেৱলং চঙ্কমনাধিপ্পাযেন ৱা মগ্গগমনাধিপ্পাযেন ৱা অক্কমন্তস্স, তিণানং উপৰি নিসীদনাধিপ্পাযেন নিসীদন্তস্স চ দোসো নত্থি.
সমণকপ্পেহীতি সমণানং কপ্পিযৱোহাৰেহি, অবীজনিব্বট্টবীজানিপি কপ্পিযভাৱতো ‘‘সমণকপ্পানী’’তি ৱুত্তানি. অবীজং নাম তৰুণঅম্বফলাদীনি. নিব্বট্টেতব্বং ৱিযোজেতব্বং বীজং যস্মিং, তং পনসাদি নিব্বট্টবীজং নাম. কপ্পিযন্তি ৱত্ৱাৱাতি পুব্বকালকিৰিযাৱসেন ৱুত্তেপি ৱচনক্খণেৱ অগ্গিসত্থাদিনা বীজগামে ৱণং কাতব্বন্তি ৱচনতো পন পুব্বে কাতুং ন ৱট্টতি, তঞ্চ দ্ৱিধা অকত্ৱা ছেদনভেদনমেৱ দস্সেতব্বং. কৰোন্তেন চ ভিক্খুনা ‘‘কপ্পিযং কৰোহী’’তি যায কাযচি ভাসায ৱুত্তেযেৱ কাতব্বং. বীজগামপৰিমোচনত্থং পুন কপ্পিযং কাৰেতব্বন্তি কাৰাপনস্স পঠমমেৱ অধিকতত্তা. ‘‘কটাহেপি কাতুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তত্তা কটাহতো নীহতায মিঞ্জায ৱা বীজে ৱা যত্থ কত্থচি ৱিজ্ঝিতুং ৱট্টতি এৱ. ভূতগামো, ভূতগামসঞ্ঞিতা, ৱিকোপনং ৱা ৱিকোপাপনং ৱাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
ভূতগামসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. অঞ্ঞৱাদকসিক্খাপদৱণ্ণনা
৯৪. দুতিযে অঞ্ঞং ৱচনন্তি যং দোসৱিভাৱনত্থং পৰেহি ৱুত্তৱচনং তং তস্স অননুচ্ছৱিকেন অঞ্ঞেন ৱচনেন পটিচৰতি.
৯৮. যদেতং অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰণৱসেন পৱত্তৱচনং, তদেৱ পুচ্ছিতমত্থং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞং ৱদতি পকাসেতীতি অঞ্ঞৱাদকন্তি আহ ‘‘অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰণস্সেতং নাম’’ন্তি. তুণ্হীভূতস্সেতং নামন্তি তুণ্হীভাৱস্সেতং নামং, অযমেৱ ৱা পাঠো. অঞ্ঞৱাদকং আৰোপেতুন্তি অঞ্ঞৱাদে আৰোপেতুং. ৱিহেসকন্তি ৱিহেসকত্তং.
৯৯. পাড়িযং ন উগ্ঘাটেতুকামোতি পটিচ্ছাদেতুকামো.
১০০. অনাৰোপিতে অঞ্ঞৱাদকেতি ৱুত্তদুক্কটং পাড়িযং আগতঅঞ্ঞেনঞ্ঞপটিচৰণৱসেন যুজ্জতি, অট্ঠকথাযং আগতনযেন পন মুসাৱাদেন অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰন্তস্স পাচিত্তিযেন সদ্ধিং দুক্কটং, আৰোপিতে ইমিনাৱ পাচিত্তিযং. কেচি পন ‘‘মুসাৱাদপাচিত্তিযেন সদ্ধিং পাচিত্তিযদ্ৱয’’ন্তি ৱদন্তি, ৱীমংসিতব্বং. আদিকম্মিকস্সপি মুসাৱাদে ইমিনাৱ অনাপত্তীতি দট্ঠব্বং. ধম্মকম্মেন আৰোপিততা, আপত্তিযা ৱা ৱত্থুনা ৱা অনুযুঞ্জিযমানতা, ছাদেতুকামতায অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰণং, তুণ্হীভাৱো চাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
অঞ্ঞৱাদকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. উজ্ঝাপনকসিক্খাপদৱণ্ণনা
১০৩. ততিযে চিন্তাযনত্থস্স ঝে-ধাতুস্স অনেকত্থতায ওলোকনত্থসম্ভৱতো ৱুত্তং ‘‘ওলোকাপেন্তী’’তি. ছন্দাযাতি লিঙ্গৱিপল্লাসোতি আহ ‘‘ছন্দেনা’’তি.
১০৫. ভিক্খুং লামকতো চিন্তাপনত্থং অঞ্ঞেসং তং অৱণ্ণকথনং উজ্ঝাপনং নাম. অঞ্ঞেসং পন অৱত্ৱা অঞ্ঞমঞ্ঞং সমুল্লপনৱসেন ভিক্খুনো দোসপ্পকাসনং খিয্যনং নামাতি অযমেতেসং ভেদো.
১০৬. অঞ্ঞং অনুপসম্পন্নং উজ্ঝাপেতীতি অঞ্ঞেন অনুপসম্পন্নেন উজ্ঝাপেতি. তস্স ৱা তং সন্তিকেতি তস্স অনুপসম্পন্নস্স সন্তিকে তং সঙ্ঘেন সম্মতং উপসম্পন্নং খিয্যতি. ইধাপি মুসাৱাদেন উজ্ঝাপনাদীনং সম্ভৱতো দুক্কটট্ঠানানি চ আদিকম্মিকস্স অনাপত্তি চ ইমিনা এৱ সিক্খাপদেন ৱুত্তাতি ৱেদিতব্বং সব্বত্থ মুসাৱাদপাচিত্তিযস্স অনিৱত্তিতো. ধম্মকম্মেন সম্মততা, উপসম্পন্নতা, অগতিগমনাভাৱো, তস্স অৱণ্ণকামতা, যস্স সন্তিকে ৱদতি. তস্স উপসম্পন্নতা, উজ্ঝাপনং ৱা খিয্যনং ৱাতি ইমানেত্থ ছ অঙ্গানি.
উজ্ঝাপনকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. পঠমসেনাসনসিক্খাপদৱণ্ণনা
১১০. চতুত্থে অপঞ্ঞাতেতি অপ্পসিদ্ধে. ইমং পন অট্ঠ মাসে মণ্ডপাদীসু ঠপনসঙ্খাতং অত্থৱিসেসং গহেত্ৱা ভগৱতা পঠমমেৱ সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তন্তি অধিপ্পাযং ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, অট্ঠমাসে’’তিআদিৱচনেন অনুপঞ্ঞত্তিসদিসেন পকাসেত্ৱা ৱিসুং অনুপঞ্ঞত্তি ন ৱুত্তা. পৰিৱাৰে পনেতং অনুজাননৱচনং অনুপঞ্ঞত্তিট্ঠানন্তি ‘‘একা অনুপঞ্ঞত্তী’’তি (পৰি. ৬৫-৬৭) ৱুত্তং.
নৱৱাযিমোতি অধুনা সুত্তেন ৱীতকচ্ছেন পলিৱেঠিতমঞ্চো. ওনদ্ধোতি কপ্পিযচম্মেন ওনদ্ধো. তে হি ৱস্সেন সীঘং ন নস্সন্তি. ‘‘উক্কট্ঠঅব্ভোকাসিকো’’তি ইদং তস্স সুখপটিপত্তিদস্সনমত্তং, উক্কট্ঠস্সাপি পন চীৱৰকুটি ৱট্টতেৱ. কাযানুগতিকত্তাতি ভিক্খুনো তত্থেৱ নিসীদনভাৱং দীপেতি, তেন চ ৱস্সভযেন সযং অঞ্ঞত্থ গচ্ছন্তস্স আপত্তীতি দস্সেতি. অব্ভোকাসিকানং তেমনত্থায নিযমেত্ৱা দাযকেহি দিন্নম্পি অত্তানং ৰক্খন্তেন ৰক্খিতব্বমেৱ.
‘‘ৱলাহকানং অনুট্ঠিতভাৱং সল্লক্খেত্ৱা’’তি ইমিনা গিম্হানেপি মেঘে উট্ঠিতে অব্ভোকাসে নিক্খিপিতুং ন ৱট্টতীতি দীপেতি. তত্ৰ তত্ৰাতি চেতিযঙ্গণাদিকে তস্মিং তস্মিং অব্ভোকাসে নিযমেত্ৱা নিক্খিত্তা. মজ্ঝতো পট্ঠায পাদট্ঠানাভিমুখাতি যত্থ সমন্ততো সম্মজ্জিত্ৱা অঙ্গণমজ্ঝে সব্বদা কচৱৰস্স সঙ্কড্ঢনেন মজ্ঝে ৱালিকা সঞ্চিতা হোতি. তত্থ কত্তব্বৱিধিদস্সনত্থং ৱুত্তং. উচ্চৱত্থুপাদট্ঠানাভিমুখং ৱা ৱালিকা হৰিতব্বা. যত্থ ৱা পন কোণেসু ৱালিকা সঞ্চিতা, তত্থ ততো পট্ঠায অপৰদিসাভিমুখা হৰিতব্বাতি কেচি অত্থং ৱদন্তি. কেচি পন ‘‘সম্মট্ঠট্ঠানস্স পদৱড়ঞ্জেন অৱিকোপনত্থায সযং অসম্মট্ঠট্ঠানে ঠত্ৱা অত্তনো পাদাভিমুখং ৱালিকা হৰিতব্বাতি ৱুত্ত’’ন্তি ৱদন্তি, তত্থ ‘‘মজ্ঝতো পট্ঠাযা’’তি ৱচনস্স পযোজনং ন দিস্সতি.
১১১. ৱঙ্কপাদতামত্তেন কুড়ীৰপাদকস্স সেসেহি ৱিসেসো, ন অটনীসু পাদপ্পৱেসনৱিসেসেনাতি দস্সেতুং ‘‘যো ৱা পন কোচী’’তিআদি ৱুত্তং. তস্সাতি উপসম্পন্নস্সেৱ.
নিসীদিত্ৱা…পে… পাচিত্তিযন্তি এত্থ মেঘুট্ঠানাভাৱং ঞত্ৱা ‘‘পচ্ছা আগন্ত্ৱা উদ্ধৰিস্সামী’’তি আভোগেন গচ্ছন্তস্স অনাপত্তি, তেন পুনাগন্তব্বমেৱ. কপ্পং লভিত্ৱাতি ‘‘গচ্ছ, মা ইধ তিট্ঠা’’তি ৱুত্তৱচনং লভিত্ৱা.
আৱাসিকানংযেৱ পলিবোধোতি আগন্তুকেসু কিঞ্চি অৱত্ৱা নিসীদিত্ৱা ‘‘আৱাসিকা এৱ উদ্ধৰিস্সন্তী’’তি গতেসুপি আৱাসিকানমেৱ পলিবোধো. মহাপচ্চৰিৱাদে পন ‘‘ইদং অম্হাক’’ন্তি অৱত্ৱাপি নিসিন্নানমেৱাতি অধিপ্পাযো. ‘‘সন্থৰিত্ৱা ৱা সন্থৰাপেত্ৱা ৱা’’তি ৱুত্তত্তা অনাণত্তিযা পঞ্ঞাপিতত্তাপি দুক্কটে কাৰণং ৱুত্তং. উস্সাৰকোতি সৰভাণকো. সো হি উদ্ধং উদ্ধং পাড়িপাঠং সাৰেতি পৱত্তেতীতি উস্সাৰকোতি ৱুচ্চতি.
১১২. ৱণ্ণানুৰক্খণত্থং কতাতি পটখণ্ডাদীহি সিব্বিত্ৱা কতা. ভূমিযং অত্থৰিতব্বাতি চিমিলিকায সতি তস্সা উপৰি, অসতি সুদ্ধভূমিযং অত্থৰিতব্বা. ‘‘সীহচম্মাদীনং পৰিহৰণেযেৱ পটিক্খেপো’’তি ইমিনা মঞ্চপীঠাদীসু অত্থৰিত্ৱা পুন সংহৰিত্ৱা ঠপনাদিৱসেন অত্তনো অত্থায পৰিহৰণমেৱ ন ৱট্টতি, ভূমত্থৰণাদিৱসেন পৰিভোগো পন অত্তনো পৰিহৰণং ন হোতীতি দস্সেতি. খন্ধকে হি ‘‘অন্তোপি মঞ্চে পঞ্ঞত্তানি হোন্তি, বহিপি মঞ্চে পঞ্ঞত্তানি হোন্তী’’তি এৱং অত্তনো অত্তনো অত্থায মঞ্চাদীসু পঞ্ঞপেত্ৱা পৰিহৰণৱত্থুস্মিং –
‘‘ন, ভিক্খৱে, মহাচম্মানি ধাৰেতব্বানি সীহচম্মং ব্যগ্ঘচম্মং দীপিচম্মং. যো ধাৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৱ. ২৫৫) –
পটিক্খেপো কতো. তস্মা ৱুত্তনযেনেৱেত্থ অধিপ্পাযো দট্ঠব্বো. দাৰুমযপীঠন্তি ফলকমযপীঠমেৱ. পাদকথলিকন্তি অধোতপাদং যস্মিং ঘংসন্তা ধোৱন্তি, তং দাৰুফলকাদি.
১১৩. ‘‘আগন্ত্ৱা উদ্ধৰিস্সামীতি গচ্ছতী’’তি ৱুত্তত্তা অঞ্ঞেনপি কাৰণেন অনোতাপেন্তস্সপি আগমনে সাপেক্খস্স অনাপত্তি. তেনেৱ মাতিকাট্ঠকথাযং ‘‘মঞ্চাদীনং সঙ্ঘিকতা, ৱুত্তলক্খণে দেসে সন্থৰণং ৱা সন্থৰাপনং ৱা, অপলিবুদ্ধতা, আপদায অভাৱো, নিৰপেক্খতা, লেড্ডুপাতাতিক্কমো’’তি (কঙ্খা. অট্ঠ. পঠমসেনাসনসিক্খাপদৱণ্ণনা) এৱমেত্থ নিৰপেক্খতায সদ্ধিং ছ অঙ্গানি ৱুত্তানি.
পঠমসেনাসনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. দুতিযসেনাসনসিক্খাপদৱণ্ণনা
১১৬. পঞ্চমে পাৱাৰো কোজৱোতি পচ্চত্থৰণত্থাযেৱ ঠপিতা উগ্গতলোমা অত্থৰণৱিসেসা. এত্তকমেৱ ৱুত্তন্তি অট্ঠকথাসু ৱুত্তং. সেনাসনতোতি সব্বপচ্ছিমসেনাসনতো.
১১৭. কুৰুন্দট্ঠকথাযং ৱুত্তমেৱত্থং সৱিসেসং কত্ৱা দস্সেতুং ‘‘কিঞ্চাপি ৱুত্তো’’তিআদি আৰদ্ধং. ৱত্তব্বং নত্থীতি ৰুক্খমূলস্স পাকটত্তা ৱুত্তং. পলুজ্জতীতি ৱিনস্সতি.
১১৮. যেন মঞ্চং ৱা পীঠং ৱা ৱীনন্তি, তং মঞ্চপীঠকৱানং. সিলুচ্চযলেণন্তি পব্বতগুহা. ‘‘আপুচ্ছনং পন ৱত্ত’’ন্তি ইমিনা আপত্তি নত্থীতি দস্সেতি. ৱুত্তলক্খণসেয্যা, তস্সা সঙ্ঘিকতা, ৱুত্তলক্খণে ৱিহাৰে সন্থৰণং ৱা সন্থৰাপনং ৱা, অপলিবুদ্ধতা, আপদায অভাৱো, অনপেক্খস্স দিসাপক্কমনং, উপচাৰসীমাতিক্কমোতি ইমানেত্থ সত্ত অঙ্গানি.
দুতিযসেনাসনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. অনুপখজ্জসিক্খাপদৱণ্ণনা
১১৯. ছট্ঠে অনুপৱিসিত্ৱাতি সমীপং পৱিসিত্ৱা.
১২২. উপচাৰং ঠপেত্ৱাতি দিযড্ঢহত্থূপচাৰং ঠপেত্ৱা. সঙ্ঘিকৱিহাৰতা, অনুট্ঠাপনীযভাৱজাননং, সম্বাধেতুকামতা, উপচাৰে নিসীদনং ৱা নিপজ্জনং ৱাতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি.
অনুপখজ্জসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. নিক্কড্ঢনসিক্খাপদৱণ্ণনা
১২৬. সত্তমে কোট্ঠকানীতি দ্ৱাৰকোট্ঠকানি.
১২৮. ‘‘সকলসঙ্ঘাৰামতো নিক্কড্ঢিতুং ন ৱট্টতী’’তি ইদং অননুৰূপতো ৱুত্তং. পাপগৰহিতায হি অকুপিতচিত্তেন নিক্কড্ঢাপেন্তস্স ইমিনা সিক্খাপদেন আপত্তি নত্থি ‘‘কুপিতো অনত্তমনো’’তি ৱুত্তত্তা. অঞ্ঞাপেক্খা আপত্তি ন দিস্সতি. পাড়িযং ‘‘অলজ্জিং নিক্কড্ঢতী’’তিআদীসু চিত্তস্স লহুপৰিৱত্তিতায অন্তৰন্তৰা কোপে উপ্পন্নেপি অনাপত্তি অলজ্জিতাদিপচ্চযেনেৱ নিক্কড্ঢনস্স আৰদ্ধত্তা. সঙ্ঘিকৱিহাৰো, উপসম্পন্নস্স ভণ্ডনকাৰকভাৱাদিৱিনিমুত্ততা, কোপেন নিক্কড্ঢনং ৱা নিক্কড্ঢাপনং ৱাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
নিক্কড্ঢনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. ৱেহাসকুটিসিক্খাপদৱণ্ণনা
১২৯. অট্ঠমং উত্তানমেৱ. সঙ্ঘিকো ৱিহাৰো, অসীসঘট্টৱেহাসকুটি, হেট্ঠাপৰিভোগতা, অপটাণিদিন্নে আহচ্চপাদকে নিসীদনং ৱা নিপজ্জনং ৱাতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি.
ৱেহাসকুটিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. মহল্লকৱিহাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা
১৩৫. নৱমে ‘‘মহল্লকো নাম ৱিহাৰো সস্সামিকো’’তি ৱুত্তত্তা সঞ্ঞাচিকায কুটিযা অনাপত্তীতি ৱদন্তি. যস্সাতি ৱিহাৰস্স. সা অপৰিপূৰূপচাৰাপি হোতীতি ৱিৱৰিযমানং কৱাটং যং ভিত্তিং আহনতি, সা সামন্তা কৱাটৱিত্থাৰপ্পমাণা উপচাৰৰহিতাপি হোতীতি অত্থো. আলোকং ৱাতপানং সন্ধেতি ঘটযতীতি আলোকসন্ধীতি কৱাটং ৱুচ্চতি. দ্ৱাৰৱাতপানূপচাৰতো অঞ্ঞত্থ পুনপ্পুনং লিম্পনাদিং কৰোন্তস্স পিণ্ডগণনায পাচিত্তিযং.
কেচি পন ‘‘পাড়িযং পাচিত্তিযস্স অৱুত্তত্তা দুক্কট’’ন্তি ৱদন্তি. অধিট্ঠাতব্বন্তি সংৱিধাতব্বং. হৰিতে ঠিতো অধিট্ঠাতি. আপত্তি দুক্কটস্সাতি হৰিতযুত্তে খেত্তে ঠত্ৱা ছাদেন্তস্স দুক্কটন্তি অত্থো. কেচি পন ‘‘তাদিসে খেত্তে ৱিহাৰং কৰোন্তস্স দুক্কট’’ন্তি ৱদন্তি, তং পাড়িযা ন সমেতি.
১৩৬. উজুকমেৱ ছাদনন্তি ছাদনমুখৱট্টিতো পট্ঠায যাৱ পিট্ঠিৱংসকূটাগাৰকণ্ণিকাদি, তাৱ ইট্ঠকাদীহি উজুকং ছাদনং. ইমিনা পন যেন সব্বস্মিং ৱিহাৰে একৱাৰং ছাদিতে তং ছাদনং একমগ্গন্তি গহেত্ৱা পাড়িযং ‘‘দ্ৱে মগ্গে’’তিআদি ৱুত্তং. পৰিযাযেন ছাদনম্পি ইমিনাৱ নযেন যোজেতব্বন্তি ৱদন্তি, তং ‘‘পুনপ্পুনং ছাদাপেসী’’তি ইমায পাড়িযা চ ‘‘সব্বম্পি চেতং ছদনং ছদনূপৰি ৱেদিতব্ব’’ন্তি ইমিনা অট্ঠকথাৱচনেন চ সমেতি.
পাড়িযং ‘‘মগ্গেন ছাদেন্তস্স পৰিযাযেন ছাদেন্তস্সা’’তি ইদঞ্চ ইট্ঠকাদীহি, তিণপণ্ণেহি চ ছাদনপ্পকাৰভেদদস্সনত্থং ৱুত্তং. কেচি পন ‘‘পন্তিযা ছাদিতস্স ছদনস্স উপৰি ছদনমুখৱট্টিতো পট্ঠায উদ্ধং উজুকমেৱ একৱাৰং ছাদনং একমগ্গন্তি গহেত্ৱা ‘দ্ৱে মগ্গে’তিআদি ৱুত্তং, ন পন সকলৱিহাৰছাদনং. এস নযো পৰিযাযেন ছাদনেপী’’তি ৱদন্তি, তং পাড়িঅট্ঠকথাহি ন সমেতি.
ততিযায মগ্গন্তি এত্থ ততিযাযাতি উপযোগত্থে সম্পদানৱচনং, ততিযং মগ্গন্তি অত্থো. অযমেৱ ৱা পাঠো. তিণপণ্ণেহি লব্ভতীতি তিণপণ্ণেহি ছাদেত্ৱা উপৰি উল্লিত্তাৱলিত্তকৰণং সন্ধায ৱুত্তং. কেৱলং তিণকুটিযা হি অনাপত্তি ৱুত্তা. তিণ্ণং মগ্গানন্তি মগ্গৱসেন ছাদিতানং তিণ্ণং ছদনানং. তিণ্ণং পৰিযাযানন্তি এত্থাপি এসেৱ নযো. মহল্লকৱিহাৰতা, অত্তনো ৱাসাগাৰতা, উত্তৰি অধিট্ঠানন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
মহল্লকৱিহাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. সপ্পাণকসিক্খাপদৱণ্ণনা
১৪০. দসমে মাতিকাযং সপ্পাণকউদকং তিণেন ৱা মত্তিকায ৱা সিঞ্চেয্য, ছড্ডেয্যাতি অত্থো. অথ ৱা উদকং গহেত্ৱা বহি সিঞ্চেয্য, তস্মিঞ্চ উদকে তিণং ৱা মত্তিকং ৱা আহৰিত্ৱা পক্খিপেয্যাতি অজ্ঝাহৰিত্ৱা অত্থো ৱেদিতব্বো. তেনাহ ‘‘সকটভাৰমত্তঞ্চেপী’’তিআদি. ইদন্তি তিণমত্তিকপক্খিপনৱিধানং. ৱুত্তন্তি মাতিকাযং ‘‘তিণং ৱা মত্তিকং ৱা’’তি এৱং ৱুত্তং, অট্ঠকথাসু ৱা ৱুত্তং.
ইদঞ্চ সিক্খাপদং বাহিৰপৰিভোগং সন্ধায ৱত্থুৱসেন ৱুত্তং অব্ভন্তৰপৰিভোগস্স ৱিসুং ৱক্খমানত্তা. তদুভযম্পি ‘‘সপ্পাণক’’ন্তি কত্ৱা ৱধকচিত্তং ৱিনাৱ সিঞ্চনে পঞ্ঞত্তত্তা ‘‘পণ্ণত্তিৱজ্জ’’ন্তি ৱুত্তং. ৱধকচিত্তে পন সতি সিক্খাপদন্তৰেনেৱ পাচিত্তিযং, ন ইমিনাতি দট্ঠব্বং. উদকস্স সপ্পাণকতা, ‘‘সিঞ্চনেন পাণকা মৰিস্সন্তী’’তি জাননং, তাদিসমেৱ চ উদকং ৱিনা ৱধকচেতনায কেনচিদেৱ কৰণীযেন তিণাদীনং সিঞ্চনন্তি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি.
সপ্পাণকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিট্ঠিতো সেনাসনৱগ্গো দুতিযো.
‘‘ভূতগামৱগ্গো’’তিপি এতস্সেৱ নামং.
৩. ওৱাদৱগ্গো
১. ওৱাদসিক্খাপদৱণ্ণনা
১৪৪. ততিযৱগ্গস্স পঠমে তিৰচ্ছানভূতন্তি তিৰোকৰণভূতং, বাহিৰভূতন্তি অত্থো. সমিদ্ধোতি পৰিপুণ্ণো. সহিতত্থো অত্থযুত্তো. অত্থগম্ভীৰতাদিনা গম্ভীৰো.
১৪৫-১৪৭. পৰতোতি উত্তৰি. কৰোন্তোৱাতি পৰিবাহিৰে কৰোন্তো. ৱিভঙ্গেতি ঝানৱিভঙ্গে. চৰণন্তি নিব্বানগমনায পাদং.
যদস্সাতি যং অস্স. ধাৰেতীতি অৱিনস্সমানং ধাৰেতি. পৰিকথনত্থন্তি পকিণ্ণককথাৱসেন পৰিচ্ছিন্নধম্মকথনত্থং. তিস্সো অনুমোদনাতি সঙ্ঘভত্তাদীসু দানানিসংসপ্পটিসংযুত্তা নিধিকুণ্ডসুত্তাদি (খু. পা. ৮.১ আদযো) -অনুমোদনা, গেহপ্পৱেসমঙ্গলাদীসু মঙ্গলসুত্তাদি (খু. পা. ৫.১ আদযো; সু. নি. মঙ্গলসুত্ত) -অনুমোদনা, মতকভত্তাদিঅমঙ্গলেসু তিৰোকুট্টাদি (খু. পা. ৭.১ আদযো; পে. ৱ. ১৪ আদযো) -অনুমোদনাতি ইমা তিস্সো অনুমোদনা. কম্মাকম্মৱিনিচ্ছযোতি পৰিৱাৰাৱসানে কম্মৱগ্গে (পৰি. ৪৮২ আদযো) ৱুত্তৱিনিচ্ছযো. সমাধিৱসেনাতি সমথপুব্বকৱসেন. ৱিপস্সনাৱসেন ৱাতি দিট্ঠিৱিসুদ্ধিআদিকায সুক্খৱিপস্সনায ৱসেন. অত্তনো সীলৰক্খণত্থং অপৰানপেক্খতায যেন কামং গন্তুং চতস্সো দিসা অৰহতি, অস্স ৱা সন্তি, তাসু ৱা সাধূতি চাতুদ্দিসো.
অভিৱিনযেতি পাতিমোক্খসংৱৰসঙ্খাতে সংৱৰৱিনযে, তপ্পকাসকে ৱা ৱিনযপিটকে. ৱিনেতুন্তি সিক্খাপেতুং পকাসেতুং. পগুণা ৱাচুগ্গতাতি পাঠতো চ অত্থতো চ পগুণা মুখে সন্নিধাপনৱসেন ৱাচুগ্গতা কাতব্বা. অত্থমত্তৱসেনপেত্থ যোজনং কৰোন্তি. অভিধম্মেতি লক্খণৰসাদিৱসেন পৰিচ্ছিন্নে নামৰূপধম্মে. পুব্বে কিৰ মহাথেৰা পৰিযত্তিঅনন্তৰধানায একেকস্স গণস্স দীঘনিকাযাদিএকেকধম্মকোট্ঠাসং নিয্যাতেন্তা ‘‘তুম্হে এতং পাড়িতো চ অট্ঠকথাতো চ পৰিহৰথ, সক্কোন্তা উত্তৰিপি উগ্গণ্হথা’’তি এৱং সকলধম্মং গন্থৱসেন নিয্যাতেন্তি, তত্থ তে চ ভিক্খূ গন্থনামেন দীঘভাণকা মজ্ঝিমভাণকাতি ৱোহৰীযন্তি, তে চ অত্তনো ভাৰভূতং কোট্ঠাসং পৰিচ্চজিত্ৱা অঞ্ঞং উগ্গহেতুং ন লভন্তি. তং সন্ধাযাহ ‘‘সচে মজ্ঝিমভাণকো হোতী’’তিআদি.
তত্থ হেট্ঠিমা ৱা তযো ৱগ্গাতি মহাৱগ্গতো হেট্ঠিমা সগাথকৱগ্গো (সং. নি. ১.১ আদযো), নিদানৱগ্গো (সং. নি. ২.১ আদযো), খন্ধৱগ্গোতি (সং. নি. ৩.১ আদিযো) ইমে তযো ৱগ্গা. তিকনিপাততো পট্ঠায হেট্ঠাতি এককনিপাতদুকনিপাতে সন্ধায ৱুত্তং. ধম্মপদম্পি সহ ৱত্থুনা জাতকভাণকেন অত্তনো জাতকেন সদ্ধিং উগ্গহেতব্বং. ততো ওৰং ন ৱট্টতীতি মহাপচ্চৰিৱাদস্স অধিপ্পাযো. ততো ততোতি দীঘনিকাযাদিতো. উচ্চিনিত্ৱা উগ্গহিতং সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা, ভিক্খুনোপি পুব্বাপৰানুসন্ধিআদিকুসলতায চ ন হোতীতি ‘‘তং ন ৱট্টতী’’তি পটিক্খিত্তং. অভিধম্মে কিঞ্চি উগ্গহেতব্বন্তি ন ৱুত্তন্তি এত্থ যস্মা ৱিনযে কুসলত্তিকাদিৱিভাগো, সুত্তন্তেসু সমথৱিপস্সনামগ্গো চ অভিধম্মপাঠং ৱিনা ন ৱিঞ্ঞাযতি, অন্ধকাৰে পৱিট্ঠকালো ৱিয হোতি, তস্মা সুত্তৱিনযানং গহণৱসেন অভিধম্মগ্গহণং ৱুত্তমেৱাতি ৱিসুং ন ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. যথা ‘‘ভোজনং ভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি ৱুত্তে ‘‘ব্যঞ্জনং খাদিতব্ব’’ন্তি অৱুত্তম্পি ৱুত্তমেৱ হোতি তদৱিনাভাৱতো, এৱংসম্পদমিদং দট্ঠব্বং.
পৰিমণ্ডলপদব্যঞ্জনাযাতি পৰিমণ্ডলানি পৰিপুণ্ণানি পদেসু সিথিলধনিতাদিব্যঞ্জনানি যস্সং, তায. পুৰস্স এসাতি পোৰী, নগৰৱাসীনং কথাতি অত্থো. অনেলগড়াযাতি এত্থ এলাতি খেড়ং তগ্গড়নৱিৰহিতায. কল্যাণৱাক্কৰণোতি এত্থ ৱাচা এৱ ৱাক্কৰণং, উদাহৰণঘোসো. কল্যাণং মধুৰং ৱাক্কৰণমস্সাতি কল্যাণৱাক্কৰণো. উপসম্পন্নায মেথুনেনেৱ অভব্বো হোতি, ন সিক্খমানাসামণেৰীসূতি আহ ‘‘ভিক্খুনিযা কাযসংসগ্গং ৱা’’তিআদি.
১৪৮. গৰুকেহীতি গৰুকভণ্ডেহি. একতোউপসম্পন্নাযাতি উপযোগত্থে ভুম্মৱচনং. ভিক্খূনং সন্তিকে উপসম্পন্না নাম পৰিৱত্তলিঙ্গা ৱা পঞ্চসতসাকিযানিযো ৱা. এতা পন একতোউপসম্পন্না ওৱদন্তস্স পাচিত্তিযমেৱ.
১৪৯. ন নিমন্তিতা হুত্ৱা গন্তুকামাতি নিমন্তিতা হুত্ৱা ভোজনপৰিযোসানে গন্তুকামা ন হোন্তি, তত্থেৱ ৱসিতুকামা হোন্তীতি অত্থো. যতোতি ভিক্খুনুপস্সযতো. যাচিত্ৱাতি ‘‘তুম্হেহি আনীতওৱাদেনেৱ মযম্পি ৱসিস্সামা’’তি যাচিত্ৱা. তত্থাতি তস্মিং ভিক্খুনুপস্সযে. অভিক্খুকাৱাসে ৱস্সং ৱসন্তিযা পাচিত্তিযং, অপগচ্ছন্তিযা দুক্কটং.
ইমাসু কতৰাপত্তি পৰিহৰিতব্বাতি চোদনং পৰিহৰন্তো আহ ‘‘সা ৰক্খিতব্বা’’তি. সা ৱস্সানুগমনমূলিকা আপত্তি ৰক্খিতব্বা, ইতৰায অনাপত্তিকাৰণং অত্থীতি অধিপ্পাযো. তেনাহ ‘‘আপদাসু হী’’তিআদি.
ওৱাদত্থাযাতি ওৱাদে যাচনত্থায. দ্ৱে তিস্সোতি দ্ৱীহি তীহি, কৰণত্থে চেতং পচ্চত্তৱচনং. পাসাদিকেনাতি পসাদজনকেন কাযকম্মাদিনা. সম্পাদেতূতি তিৱিধং সিক্খং সম্পাদেতু. অসম্মততা, ভিক্খুনিযা পৰিপুণ্ণূপসম্পন্নতা, ওৱাদৱসেন অট্ঠগৰুধম্মদানন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
ওৱাদসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. অত্থঙ্গতসিক্খাপদৱণ্ণনা
১৫৩. দুতিযে কোকনদন্তি পদুমৱিসেসং, তং কিৰ বহুপত্তং ৱণ্ণসম্পন্নং. অযঞ্হেত্থ অত্থো – যথা কোকনদসঙ্খাতং পদুমং, এৱং ফুল্লমুখপদুমং অৱীতগুণগন্ধং নিম্মলে অন্তলিক্খে আদিচ্চং ৱিয চ অত্তনো তেজসা তপন্তং ততো এৱ ৱিৰোচমানং অঙ্গেহি নিচ্ছৰণকজুতিযা অঙ্গীৰসং সম্মাসম্বুদ্ধং পস্সাতি. ৰজোহৰণন্তি সৰীৰে ৰজং পুঞ্ছতীতি ৰজোহৰণন্তি পুঞ্ছনচোড়স্স নামং. ওভাসৱিস্সজ্জনপুব্বকা ভাসিতগাথা ওভাসগাথা নাম. ৱিসুদ্ধিমগ্গাদীসু (ৱিসুদ্ধি. ২.৩৮৬) পন ‘‘ৰাগো ৰজো ন চ পন ৰেণু ৱুচ্চতী’’তিআদি ওভাসগাথা ৱুত্তা, ন পনেসা ‘‘অধিচেতসো’’তি গাথা. অযঞ্চ চূড়পন্থকত্থেৰস্স উদানগাথাতি উদানপাড়িযং নত্থি, একুদানিযত্থেৰস্স (থেৰগা. ১.৬৭ একুদানিযত্থেৰগাথাৱণ্ণনা) নাযং উদানগাথাতি তত্থ ৱুত্তং. ইধ পন পাড়িযা এৱ ৱুত্তত্তা থেৰস্সাপি উদানগাথাতি গহেতব্বং. ইধ চ অগৰুধম্মেনাপি ওৱদতো পাচিত্তিযমেৱ. অত্থঙ্গতসূৰিযতা, পৰিপুণ্ণূপসম্পন্নতা, ওৱদনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
অত্থঙ্গতসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. ভিক্খুনুপস্সযসিক্খাপদৱণ্ণনা
১৬২. ততিযং উত্তানমেৱ. উপস্সযূপগমনং, পৰিপুণ্ণূপসম্পন্নতা, সমযাভাৱো, গৰুধম্মেহি ওৱদনন্তি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি.
ভিক্খুনুপস্সযসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. আমিসসিক্খাপদৱণ্ণনা
১৬৪. চতুত্থে আমিসনিৰপেক্খম্পি আমিসহেতু ওৱদতীতিসঞ্ঞায ভণন্তস্সপি অনাপত্তি সচিত্তকত্তা সিক্খাপদস্স. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. উপসম্পন্নতা, ধম্মেন লদ্ধসম্মুতিতা, অনামিসন্তৰতা, অৱণ্ণকামতায এৱং ভণনন্তি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি.
আমিসসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১৬৯. পঞ্চমং চীৱৰদানসিক্খাপদং উত্তানমেৱ.
৬. চীৱৰসিব্বনসিক্খাপদৱণ্ণনা
১৭৬. ছট্ঠে কথিনৱত্তন্তি কথিনমাসে চীৱৰং কৰোন্তানং সব্ৰহ্মচাৰীনং সহাযভাৱূপগমনং সন্ধায ৱুত্তং. ৱঞ্চেত্ৱাতি ‘‘তৱ ঞাতিকাযা’’তি অৱত্ৱা ‘‘একিস্সা ভিক্খুনিযা’’তি এত্তকমেৱ ৱত্ৱা ‘‘একিস্সা ভিক্খুনিযা’’তি সুত্ৱা তে অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞিনো অহেসুন্তি আহ ‘‘অকপ্পিযে নিযোজিতত্তা’’তি. অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা সন্তকতা, নিৱাসনপাৰুপনূপগতা, ৱুত্তনযেন সিব্বনং ৱা সিব্বাপনং ৱাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
চীৱৰসিব্বনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.