৫. খুদ্দকৱত্থুক্খন্ধকো

খুদ্দকৱত্থুকথাৱণ্ণনা

২৪৩. খুদ্দকৱত্থুক্খন্ধকে অট্ঠপদাকাৰেনাতি জূতফলকে অট্ঠগব্ভৰাজিআকাৰেন. মল্লকমূলসণ্ঠানেনাতি খেড়মল্লকমূলসণ্ঠানেন. ইদঞ্চ ৱট্টাধাৰকং সন্ধায ৱুত্তং, কণ্টকে উট্ঠাপেত্ৱা কতৱট্টকপালস্সেতং অধিৱচনং.

২৪৪. পুথুপাণিকন্তি মুট্ঠিং অকত্ৱা ৱিকসিতহত্থতলেহি পিট্ঠিপৰিকম্মং ৱুচ্চতি. এতমেৱ সন্ধায ‘‘হত্থপৰিকম্ম’’ন্তি ৱুত্তং.

২৪৫. মুত্তোলম্বকাদীনন্তি আদি-সদ্দেন কুণ্ডলাদিং সঙ্গণ্হাতি. পলম্বকসুত্তন্তি ব্ৰাহ্মণানং যঞ্ঞোপচিতসুত্তাদিআকাৰং ৱুচ্চতি. ৱলযন্তি হত্থপাদৱলযং.

২৪৬. দ্ৱঙ্গুলেতি উপযোগবহুৱচনং, দ্ৱঙ্গুলপ্পমাণং অতিক্কামেতুং ন ৱট্টতীতি অত্থো. এত্থ চ দুমাসস্স ৱা দ্ৱঙ্গুলস্স ৱা অতিক্কন্তভাৱং অজানন্তস্সাপি কেসমস্সুগণনায অচিত্তকাপত্তিযো হোন্তীতি ৱদন্তি.

কোচ্ছেনাতি উসীৰতিণাদীনি বন্ধিত্ৱা সমং ছিন্দিত্ৱা গহিতকোচ্ছেন. চিক্কলেনাতি সিলেসযুত্ততেলেন. উণ্হাভিতত্তৰজসিৰানম্পীতি উণ্হাভিতত্তানং ৰজোকিণ্ণসিৰানং. অদ্দহত্থেনাতি অল্লহত্থেন.

২৪৮-৯. সাধুগীতন্তি অনিচ্চতাদিপটিসঞ্ঞুত্তং গীতং. চতুৰস্সেন ৱত্তেনাতি পৰিপুণ্ণেন উচ্চাৰণৱত্তেন. তৰঙ্গৱত্তাদীনং সব্বেসম্পি সামঞ্ঞলক্খণং দস্সেতুং ‘‘সব্বেসং…পে… লক্খণ’’ন্তি ৱুত্তং. যত্তকাহি মত্তাহি অক্খৰং পৰিপুণ্ণং হোতি, ততোপি অধিকমত্তাযুত্তং কত্ৱা কথনং ৱিকাৰকথনং নাম, তথা অকত্ৱা কথনমেৱ লক্খণন্তি অত্থো. বাহিৰলোমিন্তি ভাৱনপুংসকনিদ্দেসো, যথা বহিদ্ধা লোমানি দিস্সন্তি, এৱং ধাৰেন্তস্স দুক্কটন্তি অত্থো.

২৫০. পাড়িযং তৰুণঞ্ঞেৱ অম্বন্তি তৰুণং অসঞ্জাতবীজং এৱ অম্বফলং. পাতাপেত্ৱাতি ছিন্দাপেত্ৱাৱ. ‘‘মত্তাৱণ্ণিতা’’তি ইদং ‘‘পৰে নিন্দন্তী’’তি সাসনহিতেসিতায ৱুত্তং. ন পৰিযাপুণিংসূতি নাসিক্খিংসু.

২৫১. চত্তাৰি অহিৰাজকুলানীতি সব্বেসং অহিভেদানং চতূসু এৱ সঙ্গহতো ৱুত্তং. অত্তপৰিত্তং কাতুন্তি অত্তনো পৰিত্তাণং কাতুং.

ৱিৰূপক্খেহি মে মেত্তন্তি ৱিৰূপক্খজাতিকেহি নাগেহি সহ ময্হং মিত্তভাৱো হোতু, মেত্তা হোতূতি অত্থো, তে সুখিতা নিদ্দুক্খা অৱেৰা হোন্তূতি অধিপ্পাযো. এৱঞ্হি মেত্তাফৰণং হোতি. সেসেসুপি এসেৱ নযো. অপাদকেহীতি অহিকুলেহি সহ সব্বসত্তেসু ওধিসো মেত্তাফৰণদস্সনং. মা মং অপাদকো হিংসীতি তায মেত্তায অত্তৰক্খাৱিধানদস্সনং.

সব্বে সত্তাতিআদি অত্তানং উপমং কত্ৱা সব্বসত্তেসু অনোধিসো মেত্তাফৰণদস্সনং. তত্থ মা কঞ্চি পাপমাগমাতি কঞ্চি সত্তং লামকং দুক্খহেতু, দুক্খঞ্চ মা আগচ্ছতু.

এৱং মেত্তায অত্তগুত্তিং দস্সেত্ৱা ইদানি ৰতনত্তযানুস্সৰণেন দস্সেতুং ‘‘অপ্পমাণো’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ পমাণকৰধম্মা অকুসলা, তব্বিপাকা চ পমাণা, তপ্পটিপক্খা সীলাদযো গুণা, তব্বিপাকা চ লোকিযলোকুত্তৰফলানি অপ্পমাণা, তে অস্স অত্থীতি অপ্পমাণো, অপ্পমাণা ৱা অপৰিমেয্যগুণা অস্সাতিপি অপ্পমাণো. পমাণৱন্তানীতি যথাৱুত্তপমাণকৰধম্মযুত্তানি. অহিৱিচ্ছিকাতি সৰীসপানঞ্ঞেৱ পভেদদস্সনং. উণ্ণনাভীতি লোমসনাভিকো মক্কটো. সৰবূতি ঘৰগোড়িকা.

পটিক্কমন্তূতি অপগচ্ছন্তু, মা মং ৱিহেসযিংসূতি অত্থো. সোহং নমোতি এত্থ ‘‘কৰোমী’’তি পাঠসেসো. যস্মা মযা মেত্তাদীহি তুম্হাকঞ্চ ময্হঞ্চ ৰক্খা কতা, যস্মা চ সোহং ভগৱতো নমো কৰোমি, ৱিপস্সীআদীনং সত্তন্নম্পি নমো কৰোমি, তস্মা পটিক্কমন্তু ভূতানীতি যোজনা.

অঞ্ঞম্হীতি কামৰাগে অসুভমনসিকাৰাদিনা ছেতব্বেতি অত্থো. অঙ্গজাতন্তি বীজৱিৰহিতং পুৰিসনিমিত্তং. বীজে হি ছিন্নে ওপক্কমিকপণ্ডকো নাম অভব্বো হোতীতি ৱদন্তি. একে পন ‘‘বীজস্সাপি ছেদনক্খণে দুক্কটাপত্তি এৱ কমেন পুৰিসিন্দ্ৰিযাদিকে অন্তৰহিতে পণ্ডকো নাম অভব্বো হোতি, তদা লিঙ্গনাসনায নাসেতব্বো’’তি ৱদন্তি. তাদিসং ৱা দুক্খং উপ্পাদেন্তস্সাতি মুট্ঠিপ্পহাৰাদীহি অত্তনো দুক্খং উপ্পাদেন্তস্স.

২৫২. পাড়িযং তুয্হেসো পত্তোতি ‘‘যো চ অৰহা চেৱ ইদ্ধিমা চ, তস্স দিন্নমেৱা’’তি সেট্ঠিনা ৱুত্তং, তং সন্ধায ৱদতি. তং পত্তং গহেত্ৱা তিক্খত্তুং ৰাজগহং অনুপৰিযাযীতি এত্থ ৱেড়ুপৰম্পৰায বদ্ধপত্তস্স উপৰিভাগে আকাসে নগৰং তিক্খত্তুং অনুপৰিযাযিত্ৱা ঠিতভাৱং সন্ধায ‘‘পত্তং গহেত্ৱা’’তি ৱুত্তং, ন পন থেৰো হত্থেন পত্তং সযমেৱ অগ্গহেসি. কেচি পন ৱদন্তি ‘‘ইদ্ধিবলেন তং পত্তং ৱেড়ুপৰম্পৰতো মুঞ্চিত্ৱা থেৰং অনুবন্ধমানো অট্ঠাসি, সো চ অনেন হত্থেন গহিতো ৱিয অহোসী’’তি. তথা ঠিতমেৱ পন সন্ধায ‘‘ভাৰদ্ৱাজস্স হত্থতো পত্তং গহেত্ৱা’’তি ৱুত্তং. তে চ মনুস্সা…পে… অনুবন্ধিংসূতি যে চ মনুস্সা পঠমং পাটিহাৰিযং নাদ্দসংসু, তে অম্হাকম্পি পাটিহাৰিযং দস্সেহীতি থেৰমনুবন্ধিংসু. থেৰো চ সীহব্যগ্ঘাদিৰূপং গহেত্ৱা ৱিকুব্বনিদ্ধিং দস্সেতি, তে চ অচ্ছৰিযব্ভুতজাতা উচ্চাসদ্দা মহাসদ্দা অহেসুং. তেনাহ ‘‘কিং নু খো সো, আনন্দ, উচ্চাসদ্দো মহাসদ্দো’’তি. ইদ্ধিপাটিহাৰিযং ন দস্সেতব্বন্তি এত্থ ‘‘যো পকতিৱণ্ণং ৱিজহিত্ৱা কুমাৰৱণ্ণং ৱা দস্সেতি, নাগৱণ্ণং ৱা…পে… ৱিৱিধম্পি সেনাব্যূহং দস্সেতী’’তি (পটি. ম. ৩.১৩) এৱমাগতা অত্তনো সৰীৰস্স ৱিকাৰাপাদনৱসপ্পৱত্তা ৱিকুব্বনিদ্ধি অধিপ্পেতাতি আহ ‘‘অধিট্ঠানিদ্ধি পন অপ্পটিক্খিত্তা’’তি. পকতিযা একো বহুকং আৱজ্জতি, সতং ৱা সহস্সং ৱা সতসহস্সং ৱা আৱজ্জেত্ৱা ঞাণেন অধিট্ঠাতি ‘‘বহুকো হোমী’’তি (পটি. ম. ৩.১০) এৱং দস্সিতা অধিট্ঠানৱসেন নিপ্ফন্না অধিট্ঠানিদ্ধি নাম. গিহিৱিকটানীতি গিহিসন্তকানি.

২৫৩. পাড়িযং ন অচ্ছুপিযন্তীতি ন ফুসিতানি হোন্তি. ৰূপকাকিণ্ণানীতি ইত্থিৰূপাদীহি আকিণ্ণানি.

২৫৪. ভূমিআধাৰকেতি দন্তাদীহি কতে ৱলযাধাৰকে. এতস্স ৱলযাধাৰকস্স অনুচ্চতায ঠপিতা পত্তা ন পৰিপতন্তীতি ‘‘তযো পত্তে ঠপেতুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. অনুচ্চতঞ্হি সন্ধায অযং ‘‘ভূমিআধাৰকো’’তি ৱুত্তো. দাৰুআধাৰকদণ্ডাধাৰকেসূতি একদাৰুনা কতআধাৰকে, বহূহি দণ্ডেহি কতআধাৰকে চ. এতে চ উচ্চতৰা হোন্তি পত্তেহি সহ পতনসভাৱা. তেন ‘‘সুসজ্জিতেসূ’’তি ৱুত্তং. ভমকোটিসদিসোতি যত্থ ধমকৰণাদিং পৱেসেত্ৱা লিখন্তি, তস্স ভমকস্স কোটিযা সদিসো. তাদিসস্স দাৰুআধাৰকস্স অৱিত্থিণ্ণতায ঠপিতোপি পত্তো পততীতি ‘‘অনোকাসো’’তি ৱুত্তো.

আলিন্দকমিড্ঢিকাদীনন্তি পমুখমিড্ঢিকাদীনং, উচ্চৱত্থুকানন্তি অত্থো. বাহিৰপস্সেতি পাসাদাদীনং বহিকুট্টে. তনুকমিড্ঢিকাযাতি ৱেদিকায. সব্বত্থ পন হত্থপ্পমাণতো অব্ভন্তৰে ঠপেতুং ৱট্টতি. আধাৰে পন ততো বহিপি ৱট্টতি.

পাড়িযং ওট্ঠোতি মুখৱট্টি. পত্তমাড়কন্তি উপচিকানং অনুট্ঠহনত্থায ভূমিতো উচ্চতৰং কতং ৱেদিকাকাৰমাড়কং. মহামুখকুণ্ডসণ্ঠানাতি মহামুখচাটিসণ্ঠানা. লগ্গেন্তস্স দুক্কটন্তি কেৱলং পত্তং লগ্গেন্তস্স, ন থৱিকায লগ্গেন্তস্সাতি ৱদন্তি. ৱীমংসিতব্বং. অঞ্ঞেন পন ভণ্ডকেনাতি অঞ্ঞেন ভাৰবন্ধনেন ভণ্ডকেন. ‘‘বন্ধিত্ৱা ওলম্বেতু’’ন্তি ৱুত্তত্তা পত্তত্থৱিকায অংসবদ্ধকো যথা লগ্গিতট্ঠানতো ন পৰিগড়তি, তথা সব্বথাপি বন্ধিত্ৱা ঠপেতুং ৱট্টতি. বন্ধিত্ৱাপি উপৰি ঠপেতুং ন ৱট্টতীতি উপৰি নিসীদন্তা ওত্থৰিত্ৱা ভিন্দন্তীতি ৱুত্তং. তত্থ ঠপেতুং ৱট্টতীতি নিসীদনসঙ্কাভাৱতো ৱুত্তং. বন্ধিত্ৱা ৱাতি বন্ধিত্ৱা ঠপিতছত্তে ৱা. যো কোচীতি ভত্তপূৰোপি তুচ্ছপত্তোপি.

২৫৫. পৰিহৰিতুন্তি দিৱসে দিৱসে পিণ্ডায চৰণত্থায ঠপেতুং. পত্তং অলভন্তেন পন একদিৱসং পিণ্ডায চৰিত্ৱা ভুঞ্জিত্ৱা ছড্ডেতুং ৱট্টতি. তেনাহ ‘‘তাৱকালিকং পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতী’’তি. পণ্ণপুটাদীসুপি এসেৱ নযো. অভুং মেতি অভূতি ময্হং, ৱিনাসো ময্হন্তি অত্থো. পাড়িযং পিসাচো ৱতমন্তি পিসাচো ৱতাযং, অযমেৱ ৱা পাঠো. পিসাচিল্লিকাতি পিসাচদাৰকা. ছৱসীসস্স পত্তোতি ছৱসীসমযো পত্তো. পকতিৱিকাৰসম্বন্ধে চেতং সামিৱচনং.

চব্বেত্ৱাতি নিট্ঠুভিত্ৱা. ‘‘পটিগ্গহং কত্ৱা’’তি ৱুত্তত্তা উচ্ছিট্ঠহত্থেন উদকং গহেত্ৱা পত্তং পৰিপ্ফোসিত্ৱা ধোৱনঘংসনৱসেন হত্থং ধোৱিতুং ৱট্টতি, এত্তকেন পত্তং পটিগ্গহং কত্ৱা হত্থো ধোৱিতো নাম ন হোতি. একং উদকগণ্ডুসং গহেত্ৱাতি পত্তং অফুসিত্ৱা তত্থ উদকমেৱ উচ্ছিট্ঠহত্থেন উক্খিপিত্ৱা গণ্ডুসং কত্ৱা, ৱামহত্থেনেৱ ৱা পত্তং উক্খিপিত্ৱা মুখেন গণ্ডুসং গহেতুম্পি ৱট্টতি. বহি উদকেন ৱিক্খালেত্ৱাতি দ্ৱীসু অঙ্গুলীসু আমিসমত্তং ৱিক্খালেত্ৱা বহি গহেতুম্পি ৱট্টতি. পটিখাদিতুকামোতি এত্থ ন সযং খাদিতুকামোপি অঞ্ঞেসং খাদনাৰহং ঠপেতুং লভতি. তত্থেৱ কত্ৱাতি পত্তেযেৱ যথাঠপিতট্ঠানতো অনুদ্ধৰিত্ৱা. লুঞ্চিত্ৱাতি ততো মংসমেৱ নিৰৱসেসং উপ্পট্টেত্ৱা.

২৫৬. কিণ্ণচুণ্ণেনাতি সুৰাকিণ্ণচুণ্ণেন. মক্খেতুন্তি সূচিং মক্খেতুং. নিস্সেণিম্পীতি চতূহি দণ্ডেহি চীৱৰপ্পমাণেন আযতচতুৰস্সং কত্ৱা বদ্ধপটলম্পি. এত্থ হি চীৱৰকোটিযো সমকং বন্ধিত্ৱা চীৱৰং যথাসুখং সিব্বন্তি. তত্থ অত্থৰিতব্বন্তি তস্সা নিস্সেণিযা উপৰি চীৱৰস্স উপত্থম্ভনত্থায অত্থৰিতব্বং. কথিনসঙ্খাতায নিস্সেণিযা চীৱৰস্স বন্ধনকৰজ্জু কথিনৰজ্জূতি মজ্ঝিমপদলোপীসমাসোতি আহ ‘‘যাযা’’তিআদি. তত্থ যস্মা দ্ৱিন্নং পটলানং একস্মিং অধিকে জাতে তত্থ ৱলিযো হোন্তি, তস্মা দুপট্টচীৱৰস্স পটলদ্ৱযম্পি সমকং কত্ৱা বন্ধনকৰজ্জু কথিনৰজ্জূতি ৱেদিতব্বং.

পাড়িযং কথিনস্স অন্তো জীৰতীতি কথিনে বদ্ধস্স চীৱৰস্স পৰিযন্তো জীৰতি. কথিননিস্সিতঞ্হি চীৱৰং ইধ নিস্সযৱোহাৰেন ‘‘কথিন’’ন্তি ৱুত্তং ‘‘মঞ্চা ঘোসন্তী’’তিআদীসু ৱিয. অনুৱাতং পৰিভণ্ডন্তি কথিনে বন্ধনৰজ্জূহি চীৱৰস্স সমন্তা পৰিযন্তস্স অজীৰণত্থং যেহি কেহিচি চোড়কেহি দীঘতো অনুৱাতং, তিৰিযতো পৰিভণ্ডঞ্চ সিব্বিত্ৱা কাতুং যত্থ ৰজ্জুকে পৱেসেত্ৱা দণ্ডেসু পলিৱেঠেত্ৱা চীৱৰসমকং আকড্ঢিতুং সক্কা, তাদিসন্তি অত্থো. কেচি পন ‘‘কথিনসঙ্খাতেসু কিলঞ্জাদীসু এৱ অজীৰণত্থায অনুৱাতপৰিভণ্ডকৰণং অনুঞ্ঞাত’’ন্তি ৱদন্তি. তস্স মজ্ঝেতি পুৰাণকথিনস্সেৱ অন্তো. ভিক্খুনো পমাণেনাতি ভিক্খুনো চীৱৰস্স পমাণেন. অঞ্ঞং নিস্সেণিন্তি দীঘতো চ তিৰিযতো চ অঞ্ঞং দণ্ডং ঠপেত্ৱা বন্ধিতুং.

বিদলকন্তি দিগুণকৰণসঙ্খাতকিৰিযাৱিসেসস্স অধিৱচনং. তেনাহ ‘‘দুগুণকৰণ’’ন্তি. পৱেসনসলাকন্তি ৱলীনং অগ্গহণত্থায পৱেসনকৱেড়ুসলাকাদি. পাড়িযং পটিগ্গহন্তি অঙ্গুলিকঞ্চুকং.

২৫৭. পাতি নাম ভণ্ডট্ঠপনকো ভাজনৱিসেসো. পাড়িযং পটিগ্গহথৱিকন্তি পাতিআদিভাজনত্থৱিকং. চিনিতুন্তি উচ্চৱত্থুপৰিযন্তস্স অপতনত্থায ইট্ঠকাদীহি চিনিতুং. আলম্বনবাহন্তি আলম্বনৰজ্জুদণ্ডাদি. পৰিভিজ্জতীতি কটসাৰাদিকং কথিনমজ্ঝে ভঙ্গং হোতি. উস্সাপেত্ৱাতি দণ্ডকথিনং সন্ধায ৱুত্তং.

২৫৮-৯. উদকং অকপ্পিযন্তি সপ্পাণকং. উপনন্ধীতি ৱেৰং বন্ধি. অদ্ধানমগ্গো পটিপজ্জিতব্বোতি এত্থ অদ্ধযোজনং অদ্ধানমগ্গো নাম, তং পটিপজ্জিতুকামস্স সঞ্চিচ্চ ৱিহাৰূপচাৰাতিক্কমনে আপত্তি. অসঞ্চিচ্চ গতস্স পন যত্থ সৰতি, তত্থ ঠত্ৱা সঙ্ঘাটিকণ্ণাদিং অনধিট্ঠহিত্ৱা গমনে পদৱাৰেন আপত্তীতি ৱেদিতব্বং. ন সম্মতীতি ন পহোতি.

২৬০. অভিসন্নকাযাতি সেম্হাদিদোসসন্নিচিতকাযা. তত্থ মজ্ঝেতি অগ্গড়পাসকস্স মজ্ঝে. উপৰীতি অগ্গড়পাসকস্স উপৰিভাগে. উদকট্ঠপনট্ঠানন্তি উদকট্ঠপনত্থায পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা কতট্ঠানং.

২৬১. পাড়িযং উদপানন্তি কূপং. নীচৱত্থুকোতি কূপস্স সমন্তা কূলট্ঠানং, ভূমিসমং তিট্ঠতীতি অত্থো. উদকেন ওত্থৰিয্যতীতি সমন্তা ৱস্সোদকং আগন্ত্ৱা কূপে পততীতি অত্থো.

২৬২. ৱাহেন্তীতি উস্সিঞ্চন্তি. অৰহটঘটিযন্তং নাম চক্কসণ্ঠানং অনেকাৰং অৰে অৰে ঘটিকানি বন্ধিত্ৱা একেন, দ্ৱীহি ৱা পৰিব্ভমিযমানযন্তং.

২৬৩. আৱিদ্ধপক্খপাসকন্তি কণ্ণিকমণ্ডলস্স সমন্তা ঠপিতপক্খপাসকং. মণ্ডলেতি কণ্ণিকমণ্ডলে. পক্খপাসকে ঠপেত্ৱাতি সমন্তা চতুৰস্সাকাৰেন ফলকাদীনি ঠপেত্ৱা.

২৬৪. নমতকং নাম সন্থতসদিসন্তি কেচি ৱদন্তি. কেচি পন ‘‘ৰুক্খতচময’’ন্তি. চম্মখণ্ডপৰিহাৰেনাতি অনধিট্ঠহিত্ৱা সযনাসনৱিধিনাতি অত্থো. পেড়াযাতি অট্ঠংসসোড়সংসাদিআকাৰেন কতায ভাজনাকাৰায পেড়ায. যত্থ উণ্হপাযাসাদিং পক্খিপিত্ৱা উপৰি ভোজনপাতিং ঠপেন্তি ভত্তস্স উণ্হভাৱাৱিগমনত্থং, তাদিসস্স ভাজনাকাৰস্স আধাৰস্সেতং অধিৱচনং. তেনেৱ পাড়িযং ‘‘আসিত্তকূপধান’’ন্তি ৱুত্তং. তস্স চ পাযাসাদীহি আসিত্তকাধাৰোতি অত্থো. ইদঞ্চ আসিত্তকূপধানং পচ্চন্তেসু ন জানন্তি কাতুং, মজ্ঝিমদেসেযেৱ কৰোন্তি. কেচি পন ‘‘গিহিপৰিভোগো অযোমযাদি সব্বোপি আধাৰো আসিত্তকূপধানমেৱ অনুলোমেতী’’তি ৱদন্তি, একে পন ‘‘কপ্পিযলোহমযো আধাৰো মড়োৰিকমেৱ অনুলোমেতী’’তি. ৱীমংসিত্ৱা গহেতব্বং. পুব্বে পত্তগুত্তিযা আধাৰো অনুঞ্ঞাতো. ইদানি ভুঞ্জিতুং মড়োৰিকা অনুঞ্ঞাতা. ছিদ্দন্তি ছিদ্দযুত্তং. ৱিদ্ধন্তি অন্তোৱিনিৱিদ্ধছিদ্দং. আৱিদ্ধন্তি সমন্ততো ছিদ্দং.

২৬৫. পত্তং নিক্কুজ্জিতুন্তি এত্থ কম্মৱাচায অসম্ভোগকৰণৱসেনেৱ নিক্কুজ্জনং, ন পত্তানং অধোমুখট্ঠপনেন. তেনাহ ‘‘অসম্ভোগং সঙ্ঘেন কৰোতূ’’তিআদি, তং ৱড্ঢং কম্মৱাচায সঙ্ঘেন সদ্ধিং অসম্ভোগং সঙ্ঘো কৰোতূতি অত্থো.

পত্তং নিক্কুজ্জেয্যাতি ৱড্ঢস্স পত্তনিক্কুজ্জনদণ্ডকম্মং কৰেয্য. অসম্ভোগং সঙ্ঘেন কৰণন্তি সঙ্ঘেন ৱড্ঢস্স অসম্ভোগকৰণং. যথা অসম্ভোগো হোতি, তথা কৰণন্তি অত্থো. নিক্কুজ্জিতো…পে… অসম্ভোগং সঙ্ঘেনাতি এত্থ সঙ্ঘেন অসম্ভোগো হোতীতি অত্থো দট্ঠব্বো. এৱং ভগৱতা অসম্ভোগকৰণস্স আণত্তত্তা, কম্মৱাচায চ সাৱিতত্তা, অট্ঠকথাযঞ্চ ‘‘কোচি দেয্যধম্মো ন গহেতব্বো’’তি ৱুত্তত্তা পত্তে নিক্কুজ্জিতে তস্স সন্তকং ঞত্ৱা গণ্হন্তস্স দুক্কটমেৱাতি গহেতব্বং.

অচ্চযোতি ঞাযপ্পটিপত্তিং অতিক্কমিত্ৱা পৱত্তি, অপৰাধোতি অত্থো. মং অচ্চগমাতি মং অতিক্কম্ম পৱত্তো. তং তে মযং পটিগ্গণ্হামাতি তং তে অপৰাধং মযং খমাম. ভিক্খূনং অলাভায পৰিসক্কতীতিআদীসু অলাভায পৰিসক্কনাদিতো ৱিৰতোতি এৱমত্থো গহেতব্বো. অসম্ভোগং ভিক্খুসঙ্ঘেনাতি এত্থ ‘‘কতো’’তি পাঠসেসো.

২৬৮. যাৱ পচ্ছিমা সোপানকড়েৱৰাতি পঠমসোপানফলকং সন্ধায ৱুত্তং. তঞ্হি পচ্ছা দুস্সেন সন্থতত্তা এৱ ৱুত্তং. ‘‘পচ্ছিমং জনতং তথাগতো অনুকম্পতী’’তি ইদং থেৰো অনাগতে ভিক্খূনং চেলপটিকস্স অক্কমনপচ্চযা অপৱাদং সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা নিৱাৰণেন ভগৱতো অনুকম্পং সন্ধাযাহ. অপগতগব্ভাতি ৱিজাতপুত্তা. তেনাহ ‘‘মঙ্গলত্থাযা’’তি.

২৬৯-২৭০. বীজনিন্তি চতুৰস্সবীজনিং. একপণ্ণচ্ছত্তন্তি তালপণ্ণাদিনা একেন পত্তেন কতছত্তং.

২৭৪-৫. অনুৰক্খণত্থন্তি পৰিগ্গহেত্ৱা গোপনত্থং. দীঘং কাৰেন্তীতি কেসেহি সদ্ধিং অচ্ছিন্দিত্ৱা ঠপাপেন্তি. চতুকোণন্তি যথা উপৰি নলাটন্তেসু দ্ৱে, হেট্ঠা হনুকপস্সে দ্ৱেতি চত্তাৰো কোণা পঞ্ঞাযন্তি, এৱং চতুৰস্সং কত্ৱা কপ্পাপনং. পাড়িযং দাঠিকং ঠপাপেন্তীতি উত্তৰোট্ঠে মস্সুং অচ্ছিন্দিত্ৱা ঠপাপেন্তি. ৰুধীতি খুদ্দকৱণং.

২৭৭. পাড়িযং লোহভণ্ডকংসভণ্ডসন্নিচযোতি লোহভণ্ডস্স, কংসভণ্ডস্স চ সন্নিচযোতি অত্থো. বন্ধনমত্তন্তি ৱাসিদণ্ডাদীনং কোটীসু অপাতনত্থং লোহেহি বন্ধনং. তন্তকন্তি আযোগৱাযনত্থং তদাকাৰেন পসাৰিততন্তং.

২৭৮. ‘‘যত্থ সৰতি, তত্থ বন্ধিতব্ব’’ন্তি এতেন অসঞ্চিচ্চ কাযবন্ধনং অবন্ধিত্ৱা পৱিট্ঠস্স অনাপত্তীতি দস্সেতি. মুৰজৱট্টিসণ্ঠানং ৱেঠেত্ৱা কতন্তি এৱং বহুৰজ্জুকে একতো কত্ৱা নানাৱণ্ণেহি সুত্তেহি কতন্তি কেচি ৱদন্তি. একৱণ্ণসুত্তেনাপি ৱলযঘটকাদিৱিকাৰং দস্সেত্ৱা ৱেঠিতম্পি মুৰজমেৱ. ৱিকাৰং পন অদস্সেত্ৱা মট্ঠং কত্ৱা নিৰন্তৰং ৱেঠিতং ৱট্টতি. তেনেৱ দুতিযপাৰাজিকসংৱণ্ণনাযং ৱুত্তং ‘‘বহুৰজ্জুকে একতো কত্ৱা একেন নিৰন্তৰং ৱেঠেত্ৱা কতং ‘বহুৰজ্জুক’ন্তি ন ৱত্তব্বং, ৱট্টতী’’তি. মুদ্দিককাযবন্ধনং নাম চতুৰস্সং অকত্ৱা সজ্জিতং. পামঙ্গদসা চতুৰস্সা. মুদিঙ্গসণ্ঠানেনাতি ৱৰকসীসাকাৰেন. পাসন্তোতি দসাপৰিযোসানং.

২৭৯. পাড়িযং গণ্ঠিকফলকং পাসকফলকন্তি এত্থ দাৰুদন্তাদিমযেসু ফলকেসু গণ্ঠিকপাসকানি অপ্পেত্ৱা চীৱৰে ঠপেতুং অনুঞ্ঞাতং. কোট্টো ৱিৱৰিযতীতি অনুৱাতো ৱিৱৰিযতি.

২৮০-১. পাড়িকাৰকোতি ভিক্খূনং যথাৱুড্ঢং পাড়িযা পতিট্ঠাপকো. তস্সাপি তথা পাৰুপিতুং ন ৱট্টতি. পাড়িযং মুণ্ডৱট্টীতি মল্লাদযো.

২৮২. পমাণঙ্গুলেনাতি ৱড্ঢকীঅঙ্গুলেন. কেচি পন ‘‘পকতিঅঙ্গুলেনা’’তি ৱদন্তি, তং চতুৰঙ্গুলপচ্ছিমকৱচনেন ন সমেতি. ন হি পকতঙ্গুলেন চতুৰঙ্গুলপ্পমাণং দন্তকট্ঠং কণ্ঠে অৱিলগ্গং খাদিতুং সকাতি.

২৮৫. পাড়িযং সকায নিৰুত্তিযা বুদ্ধৱচনং দূসেন্তীতি মাগধভাসায সব্বেসং ৱত্তুং সুকৰতায হীনজচ্চাপি উগ্গণ্হন্তা দূসেন্তীতি অত্থো.

২৮৯. মা ভিক্খূ ব্যাবাধযিংসূতি লসুণগন্ধেন ভিক্খূ মা বাধযিংসু.

২৯১. অৱলেখনপীঠৰোতি অৱলেখনকট্ঠানং ঠপনভাজনৱিসেসো. অপিধানন্তি পিধানফলকাদি.

খুদ্দকৱত্থুকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

খুদ্দকৱত্থুক্খন্ধকৱণ্ণনানযো নিট্ঠিতো.