৪. সমথক্খন্ধকো

সতিৱিনযকথাদিৱণ্ণনা

১৯৫. সমথক্খন্ধকে খীণাসৱস্স ৱিপুলসতিং নিস্সায দাতব্বো ৱিনযো চোদনাদিঅসাৰুপ্পানং ৱিনযনুপাযো সতিৱিনযো.

১৯৬. চিত্তৱিপৰিযাসকতোতি কতচিত্তৱিপৰিযাসো. গগ্গং ভিক্খুং…পে… চোদেন্তীতি এত্থ পন উম্মত্তকস্স ইদং উম্মত্তকং, অজ্ঝাচিণ্ণং. তদেৱ চিত্তৱিপৰিযাসেন কতন্তি চিত্তৱিপৰিযাসকতং. তেন উম্মত্তকেন চিত্তৱিপৰিযাসকতেন অজ্ঝাচিণ্ণেন অনাচাৰেন আপন্নায আপত্তিযা গগ্গং ভিক্খুং চোদেন্তীতি এৱমত্থো দট্ঠব্বো. পঠমং মূড়্হো হুত্ৱা পচ্ছা অমূড়্হভাৱং উপগতস্স দাতব্বো ৱিনযো অমূড়্হৱিনযো.

২০২. ধম্মৱাদীনং যেভুয্যভাৱসম্পাদিকা কিৰিযা যেভুয্যসিকাতি ইমস্মিং অত্থে স-কাৰাগমসহিতো ইক-পচ্চযন্তোযং সদ্দোতি দস্সেতুং আহ ‘‘যস্সা’’তিআদি. তত্থ যস্সা কিৰিযাযাতি গূড়্হকৱিৱট্টকাদিনা সলাকগ্গাহাপককিৰিযায. যেভুয্যভাৱং নিস্সিতসমথকিৰিযা যেভুয্যসিকাতি এৱং যেভুয্যসিকাসদ্দস্স অত্থো গহেতব্বো. এৱঞ্হি অযং অধিকৰণসমথো নাম হোতি. যথাৱুত্তসলাকগ্গাহেন হি ধম্মৱাদীনং যেভুয্যভাৱে সিদ্ধে পচ্ছা তং যেভুয্যভাৱং নিস্সাযেৱ অধিকৰণৱূপসমো হোতি, ন ধম্মৱাদীনং বহুতৰভাৱসাধককিৰিযামত্তেন.

২০৭. ‘‘সেসমেত্থ তজ্জনীযাদীসু ৱুত্তনযমেৱা’’তি এতেন তজ্জনীযাদিসত্তকম্মানি ৱিয ইদম্পি তস্সপাপিযসিকাকম্মং অসুচিভাৱাদিদোসযুত্তস্স, সঙ্ঘস্স চ ৱিনিচ্ছযে অতিট্ঠমানস্স কত্তব্বং ৱিসুং একং নিগ্গহকম্মন্তি দস্সেতি. এতস্মিঞ্হি নিগ্গহকম্মে কতে সো পুগ্গলো ‘‘অহং সুদ্ধো’’তি অত্তনো সুদ্ধিযা সাধনত্থং সঙ্ঘমজ্ঝং ওতৰিতুং, সঙ্ঘো চস্স ৱিনিচ্ছযং দাতুং ন লভতি, তং কম্মকৰণমত্তেনেৱ চ তং অধিকৰণং ৱূপসন্তং হোতি.

কথং পনেতং কম্মং পটিপ্পস্সম্ভতীতি? কেচি পনেত্থ ‘‘সো তথা নিগ্গহিতো নিগ্গহিতোৱ হোতি, ওসাৰণং ন লভতি. তেনেৱ পাড়িযং ওসাৰণা ন ৱুত্তা’’তি ৱদন্তি. অঞ্ঞে পন ‘‘পাড়িযং ন উপসম্পাদেতব্বন্তিআদিনা সম্মাৱত্তনস্স ৱুত্তত্তা সম্মাৱত্তিত্ৱা লজ্জিধম্মে ওক্কন্তস্স ওসাৰণা অৱুত্তাপি তজ্জনীযাদীসু ৱিয নযতো কম্মৱাচং যোজেত্ৱা ওসাৰণা কাতব্বা এৱা’’তি ৱদন্তি, ইদং যুত্তং. তেনেৱ অট্ঠকথাযং ৱক্খতি ‘‘সচে সীলৱা ভৱিস্সতি, ৱত্তং পৰিপূৰেত্ৱা পটিপ্পস্সদ্ধিং লভিস্সতি. নো চে, তথানাসিতকোৱ ভৱিস্সতী’’তি (চূড়ৱ. অট্ঠ. ২৩৮). তস্সপাপিযসিকাকম্মন্তি চ অলুত্তসমাসোযেৱ. তেনাহ ‘‘ইদং হী’’তি আদি.

সতিৱিনযকথাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

অধিকৰণকথাৱণ্ণনা

২১৫. ৱিৰূপতো ৱিপৰিণামট্ঠেন চিত্তং দুক্খং ৱিপচ্চতীতি আহ ‘‘চিত্তদুক্খত্থং ৱোহাৰো’’তিআদি. উপৱদনাতি চোদনা. তত্থেৱাতি অনুৱদনে.

আদিতো পট্ঠায চ তস্স তস্স কম্মস্স ৱিঞ্ঞাতত্তাতি ৱিত্থাৰতো আগতকম্মৱগ্গস্স আদিতো পট্ঠায ৱণ্ণনামুখেন ৱিঞ্ঞাতত্তা ৱিনিচ্ছযো ভৱিস্সতীতি যোজনা.

২১৬. পাড়িযং অজ্ঝত্তং ৱাতি অত্তনি ৱা অত্তনো পৰিসায ৱা. বহিদ্ধা ৱাতি পৰস্মিং ৱা পৰস্স পৰিসায ৱা. অনৱস্সৱাযাতি অনুপ্পাদায.

২২০. ‘‘ৱিৱাদাধিকৰণং কুসলং অকুসলং অব্যাকত’’ন্তি ইদং পুচ্ছাৱচনং. ৱিৱাদাধিকৰণং সিযা কুসলন্তিআদি ৱিসজ্জনং. এস নযো সেসেসুপি.

২২২. সম্মুতিসভাৱাযপি আপত্তিযা কাৰণূপচাৰেন অকুসলাব্যাকতভাৱেন ৱুচ্চমানে কুসলস্সাপি আপত্তিকাৰণত্তা তদুপচাৰেন ‘‘আপত্তাধিকৰণং সিযা কুসল’’ন্তি ৱত্তব্বং ভৱেয্য, তথা অৱত্ৱা ‘‘নত্থি আপত্তাধিকৰণং কুসল’’ন্তি এৱংৱচনস্স কাৰণং দস্সেতুং ‘‘এত্থ সন্ধাযভাসিতৱসেন অত্থো ৱেদিতব্বো’’তি ৱুত্তং. এত্থ চাযমধিপ্পাযো – যদি হি আপত্তি নাম পৰমত্থধম্মসভাৱা ভৱেয্য, তদা ‘‘আপত্তাধিকৰণং সিযা অকুসল’’ন্তিআদিৱচনং যুজ্জেয্য. যস্মা দুট্ঠদোসসিক্খাপদট্ঠকথাদীসু দস্সিতদোসপ্পসঙ্গতো পৰমত্থসভআৱতা ন যুত্তা, একন্তসম্মুতিসভাৱা এৱ সা হোতি, তস্মা ‘‘সিযা অকুসলং সিযা অব্যাকত’’ন্তিপি নিপ্পৰিযাযতো ন ৱত্তব্বা. যদি পন অকুসলঅব্যাকতধম্মসমুট্ঠিতত্তমেৱ উপাদায পৰিযাযতো ‘‘সিযা অকুসলং সিযা অব্যাকত’’ন্তি ৱুত্তং. তদা কুসলধম্মসমউট্ঠিতত্তম্পি উপাদায পৰিযাযতো ‘‘আপত্তাধিকৰণং সিযা কুসল’’ন্তিপি ৱত্তব্বং ভৱেয্য. যতো চেতং ৱচনং আপত্তিযা অকুসলাব্যাকতূপচাৰাৰহত্তস্স কুসলূপচাৰানাৰহত্তস্স ৱিসুং কাৰণসব্ভাৱং সন্ধায ভাসিতং, তস্মা যং তং কাৰণৱিসেসং সন্ধায ইদং ভাসিতং, তস্স ৱসেনেৱেত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো.

ইদানি পন যো অঙ্গপ্পহোনকচিত্তমেৱ সন্ধায আপত্তিযা অকুসলাদিভাৱো ৱুত্তো, নাঞ্ঞং ৱিসেসকাৰণং সন্ধাযাতি গণ্হেয্য, তস্স গাহে দোসং দস্সেন্তো ‘‘যস্মিং হী’’তিআদিমাহ. তত্থ পথৱীখণনাদিকেতি পথৱীখণনাদিনিমিত্তে পণ্ণত্তিৱজ্জে. আপত্তাধিকৰণে কুসলচিত্তং অঙ্গন্তি পণ্ণত্তিং অজানিত্ৱা কুসলচিত্তেন চেতিযঙ্গণাদীসু ভূমিসোধনাদিৱসেন পথৱীভূতগামৱিকোপনাদিকালে কুসলচিত্তং কাৰণং হোতি. তস্মিং সতীতি তস্মিং আপত্তাধিকৰণে ৱিজ্জমানে কুসলচিত্তসমুট্ঠিতত্তেন কুসলৱোহাৰাৰহায আপত্তিযা ৱিজ্জমানাযাতি অধিপ্পাযো. সাৰত্থদীপনিযং (সাৰত্থ. টী. চূড়ৱগ্গ ৩.২২২) পন ‘‘তস্মিং সতী’’তি ইমস্স ‘‘তস্মিং কুসলচিত্তে আপত্তিভাৱেন গহিতে’’তি অত্থো ৱুত্তো, তং ন যুজ্জতি ‘‘যস্মি’’ন্তি য-সদ্দেন পৰামট্ঠস্সেৱ আপত্তাধিকৰণস্স ‘‘তস্মি’’ন্তি পৰামসিতব্বতো.

ন সক্কা ৱত্তুন্তি যদি সম্মুতিসভাৱাযপি আপত্তিযা অকুসলাদিসমুট্ঠিতত্তেন অকুসলাদিৱোহাৰো কৰীযতি, তদা কুসলৱোহাৰোপি কত্তব্বোতি ‘‘নত্থি আপত্তাধিকৰণং কুসল’’ন্তি ন সক্কা ৱত্তুং, অঞ্ঞথা অকুসলাদিভাৱোপিস্স পটিক্খিপিতব্বোতি অধিপ্পাযো. তস্মাতি যস্মা কুসলাদীনং তিণ্ণং সমানেপি আপত্তিযা অঙ্গপ্পহোনকত্তে কুসলৱোহাৰোৱ আপত্তিযা পটিক্খিত্তো, ন অকুসলাদিৱোহাৰো, তস্মা নযিদং অঙ্গপ্পহোনকং চিত্তং সন্ধায ৱুত্তন্তি ‘‘আপত্তাধিকৰণং সিযা অকুসলং সিযা অব্যাকতং, নত্থি আপত্তাধিকৰণং কুসল’’ন্তি ইদং আপত্তিযা সমুট্ঠাপকত্তেন অঙ্গপ্পহোনকং কাৰণভূতং চিত্তমত্তং সন্ধায ন ৱুত্তং, অঞ্ঞথা ‘‘আপত্তাধিকৰণং সিযা কুসল’’ন্তিপি ৱত্তব্বতোতি অধিপ্পাযো. এতেন আপত্তিযা অকুসলাদিভাৱোপি কেনচি নিমিত্তেন পৰিযাযতোৱ ৱুত্তো, ন পৰমত্থতোতি দস্সেতি. যথাহ ‘‘যং কুসলচিত্তেন আপজ্জতি, তং কুসলং, ইতৰেহি ইতৰ’’ন্তি.

ইদং পনাতিআদীসু অযং অধিপ্পাযো – ‘‘আপত্তাধিকৰণং সিযা অকুসলং সিযা অব্যাকত’’ন্তি ইদঞ্হি যং কিঞ্চি কদাচি কত্থচি কাৰণং ভৱন্তং অনিযতকাৰণং সন্ধায ৱুত্তং ন হোতি. যং পন সব্বসিক্খাপদেসু আপত্তিযা কাৰণং ভৱিতুমৰহতি, ইদমেৱ কাৰণং সন্ধায ৱুত্তং. অকুসলঞ্হি পণ্ণত্তিং ঞত্ৱা ৱীতিক্কমন্তস্স সব্বাপত্তিযা কাৰণং হোতি, লোকৱজ্জাপত্তিযা পন পণ্ণত্তিং অজানন্তস্সপি কাৰণং হোতি. কেৱলং পণ্ণত্তিৱজ্জাপত্তীসু কুসলাব্যাকতচিত্তপৱত্তিক্খণে এৱ অকুসলং ন ৱত্ততি, তদঞ্ঞত্থ সযমেৱ পৱত্ততি. অব্যাকতং পন কাযৱচীভূতং কুসলাকুসলাদীনং পৱত্তিক্খণে নিৰোধসমাপন্নস্স সহসেয্যাপত্তিযন্তি সব্বাপত্তিযা অঙ্গমেৱ হোতি ছন্নং আপত্তিসমুট্ঠানানং কাযৱাচঙ্গৱিৰহিতত্তাভাৱা. তস্মা ইমেসং অকুসলাব্যাকতানং সব্বাপত্তিমূলকত্তমেৱ সন্ধায ইদং আপত্তিযা অকুসলত্তং, অব্যাকতত্তঞ্চ ৱুত্তং. যত্থ পন পথৱীখণনাদীসু কুসলম্পি আপত্তিযা কাৰণং হোতি, তত্থাপি আপত্তিযা তদুপচাৰেন কুসলত্তৱোহাৰো অযুত্তো সাৱজ্জানৱজ্জানং একত্তৱোহাৰস্স ৱিৰুদ্ধত্তা. যদগ্গেন অঞ্ঞমঞ্ঞং ৱিৰুদ্ধা, তদগ্গেন কাৰণকাৰিযৱোহাৰোপি নেসং অযুত্তো. তস্মা তত্থ ৱিজ্জমানম্পি কুসলং অব্বোহাৰিকং, কাযৱচীদ্ৱাৰমেৱ আৱেণিকং কাৰণন্তি.

তত্থ একন্ততো অকুসলমেৱাতি অকুসলচিত্তেন সমুট্ঠহনতো কাৰণূপচাৰতো এৱং ৱুত্তং. তত্থাতি লোকৱজ্জে. ৱিকপ্পো নত্থীতি সিযা-সদ্দস্স ৱিকপ্পনত্থতং দস্সেতি. অকুসলং হোতীতি অকুসলসমুট্ঠিতায কাৰণূপচাৰেন অকুসলং হোতি. সহসেয্যাদিৱসেন আপজ্জনতো অব্যাকতং হোতীতি ইত্থিযাদীহি সহ পিট্ঠিপসাৰণৱসপ্পৱত্তকাযদ্ৱাৰসঙ্খাতৰূপাব্যাকতৱসেনেৱ আপজ্জিতব্বতো কাৰণূপচাৰেনেৱ আপত্তি অব্যাকতং হোতি. তত্থাতি তস্মিং পণ্ণত্তিৱজ্জাপত্তাধিকৰণে. সঞ্চিচ্চাসঞ্চিচ্চৱসেনাতি পণ্ণত্তিং ঞত্ৱা, অঞ্ঞত্ৱা চ আপজ্জনৱসেন ইমং ৱিকপ্পভাৱং সন্ধায অকুসলত্তঅব্যাকতত্তসঙ্খাতং যথাৱুত্তং ইমং ৱিকপ্পসভাৱং সন্ধায ইদং ৱচনং ৱুত্তং.

যদি এৱং অসঞ্চিচ্চাপজ্জনপক্খে কুসলেনাপি আপজ্জনতো তম্পি ৱিকপ্পং সন্ধায ‘‘আপত্তাধিকৰণং সিযা কুসল’’ন্তিপি কস্মা ন ৱুত্তন্তি আহ ‘‘সচে পনা’’তিআদি. ‘‘অচিত্তকান’’ন্তি ৱুত্তমেৱত্থং সমুট্ঠানৱসেন ৱিভাৱেতুং ‘‘এড়কলোমপদসোধম্মাদিসমুট্ঠানানম্পী’’তি ৱুত্তং. অচিত্তকসমুট্ঠানানং ‘‘কুসলচিত্তং আপজ্জেয্যা’’তি এতেন সাৱজ্জভূতায আপত্তিযা কাৰণূপচাৰেনাপি অনৱজ্জভূতকুসলৱোহাৰো অযুত্তোতি দস্সেতি. ‘‘ন চ তত্থা’’তিআদিনা কুসলস্স আপত্তিযা কাৰণত্তং ৱিজ্জমানম্পি তথা ৱোহৰিতুং অযুত্তন্তি পটিক্খিপিত্ৱা কাযৱাচাসঙ্খাতং অব্যাকতস্সেৱ কাৰণত্তং দস্সেতি. তত্থ চলিতপ্পৱত্তানন্তি চলিতানং, পৱত্তানঞ্চ. চলিতো হি কাযো, পৱত্তা ৱাচা. এত্থ চ কাযৱাচানমঞ্ঞতৰমেৱ অঙ্গং. তঞ্চ…পে… অব্যাকতন্তি এৱং অব্যাকতস্স আপত্তিকাৰণভাৱেনেৱ ৱুত্তত্তা. ‘‘আপত্তাধিকৰণং সিযা অকুসলং সিযা অব্যাকত’’ন্তি ইদং কাৰণূপচাৰেন পৰিযাযতো ৱুত্তং, ন নিপ্পৰিযাযতোতি সিজ্ঝতি.

যং পন সাৰত্থদীপনিযং (সাৰত্থ. টী. চূড়ৱ. ৩.২২২) আপত্তিযা নিপ্পৰিযাযতোৱ অকুসলাদিসভাৱতং সমত্থেতুং বহুং পপঞ্চিতং, তং ন সাৰতো পচ্চেতব্বং দুট্ঠদোসসিক্খাপদট্ঠকথাযমেৱ পটিক্খিত্তত্তা. তেনেৱেত্থাপি ‘‘যং চিত্তং আপত্তিযা অঙ্গং হোতী’’তিআদিনা অকুসলচিত্তস্সাপি আপত্তিযা কাৰণত্তেন ভিন্নতাৱ দস্সিতা. যং পনেত্থ ৱত্তব্বং, তং হেট্ঠা দস্সিতমেৱাতি ইধ ন ৱিত্থাৰযিম্হ. এৱং ৱীতিক্কমতো যো ৱীতিক্কমোতি এত্থ অকুসলচিত্তেন ঞত্ৱা ৱীতিক্কমন্তস্স কাযৱচীৱীতিক্কমসমুট্ঠিতা আপত্তিৱীতিক্কমোতি ৱুত্তো. এস নযো অব্যাকতৱাৰেপি.

অধিকৰণকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

অধিকৰণৱূপসমনসমথকথাদিৱণ্ণনা

২২৮. পাড়িযং ৱিৱাদাধিকৰণং একং সমথং অনাগম্মাতিআদি পুচ্ছা. সিযাতিআদি ৱিস্সজ্জনং. সিযাতিস্স ৱচনীযন্তি এতেনেৱ ৱূপসমং সিযাতি ৱত্তব্বং ভৱেয্যাতি অত্থো. সম্মুখাৱিনযস্মিন্তি সম্মুখাৱিনযত্তস্মিন্তি ভাৱপ্পধানো নিদ্দেসো দট্ঠব্বো. এৱং সব্বৱাৰেসু. ‘‘কাৰকো উক্কোটেতী’’তি ইদং উপলক্খণমত্তং, যস্স কস্সচি উক্কোটেন্তস্স পাচিত্তিযমেৱ. উব্বাহিকায খীযনকে পাচিত্তিযং ন ৱুত্তং তত্থ ছন্দদানস্স নত্থিতায.

২৩৫. ৱণ্ণাৱণ্ণাযো কত্ৱাতি খুদ্দকমহন্তেহি সঞ্ঞাণেহি যুত্তাযো কত্ৱা. তেনাহ ‘‘নিমিত্তসঞ্ঞং আৰোপেত্ৱা’’তি.

২৪২. কিচ্চাধিকৰণং …পে… সম্মতীতি এত্থ সম্মুখাৱিনযেন অপলোকনাদিকম্মং সম্পজ্জতীতি অত্থো দট্ঠব্বো.

অধিকৰণৱূপসমনসমথকথাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সমথক্খন্ধকৱণ্ণনানযো নিট্ঠিতো.