১. কম্মক্খন্ধকো

তজ্জনীযকম্মকথাৱণ্ণনা

১. চূড়ৱগ্গস্স পঠমে কম্মক্খন্ধকে তাৱ ‘‘বলৱাবলৱ’’ন্তি ইদং একপদং. ‘‘বলৱবলৱ’’ন্তি ৱত্তব্বে আকাৰং কত্ৱা ‘‘বলৱাবলৱ’’ন্তি ৱুত্তং. তঞ্চ ‘‘দুক্খদুক্খ’’ন্তিআদীসু ৱিয অতিসযত্থে ৱত্ততীতি আহ ‘‘সুট্ঠু বলৱং পটিৱদথা’’তি, অতি ৱিয বলৱং কত্ৱা পটিৱচনং দেথাতি অত্থো.

২. পাড়িযং আপত্তি আৰোপেতব্বাতি এত্থ কিঞ্চাপি ‘‘মা খো তুম্হে আযস্মন্তো এসো অজেসী’’তিআদিকে ভণ্ডনাদিজনকে ৱচনে পঞ্ঞত্তা কাচি আপত্তি নাম নত্থি মুসাপেসুঞ্ঞাদীসু এতস্স অপ্পৱিট্ঠত্তা, তথাপি ভিক্খূহি ৱিসুং, সঙ্ঘমজ্ঝে চ ‘‘মা, আৱুসো, ভিক্খূ অঞ্ঞমঞ্ঞং পযোজেত্ৱা ভণ্ডনাদিং অকাসি, নেদং অপ্পিচ্ছতাদীনং অত্থায ৱত্ততী’’তি এৱং অপঞ্ঞত্তেন ৱুচ্চমানস্স ভিক্খুনো অনাদৰিযেন অনোৰমনপচ্চযা ৱা অঞ্ঞৱাদৱিহেসাদিকৰণপচ্চযা ৱা যা আপত্তি হোতি, সা আপত্তি আৰোপেতব্বা দিট্ঠিৱিপন্নস্স ৱিযাতি এৱমত্থো দট্ঠব্বো.

যস্স পন ইদং ৱচনং ৱিনাৱ কাযৱাচাহি আপন্না লহুকাপত্তি অত্থি, তস্সপি আৰোপেতব্বাৱ. যং পন কম্মৱাচায ‘‘অত্তনা ভণ্ডনকাৰকা’’তি অত্তনা-সদ্দগ্গহণং, ‘‘যেপি চঞ্ঞে ভিক্খূ ভণ্ডনকাৰকা…পে… তে উপসঙ্কমিত্ৱা’’তিআদিৱচনঞ্চ, তং ৱত্থুৱসেন গহিতং. যো পন সযমেৱ ভণ্ডনকাৰকো হোতি, অঞ্ঞে পন ভণ্ডনকাৰকে উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘মা খো তুম্হে’’তিআদিৱচনং ন ৱদতি, তস্সাপেতং কম্মং কাতব্বমেৱ. কৰোন্তেহি চ ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু ভণ্ডনকাৰকো…পে… সঙ্ঘে অধিকৰণকাৰকো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্ল’’ন্তিআদিনাৱ কম্মৱাচা কাতব্বা. যো চ অঞ্ঞেপি ভিক্খূ কলহায সমাদপেতি, তস্সাপি এৱমেৱ কম্মৱাচং কাতুং ৱট্টতি অঞ্ঞেসং সমাদাপনস্সপি ভণ্ডনকাৰকত্তে এৱ পৱিসনতো. অঞ্ঞেসং সমাদাপনাকাৰম্পি ৱত্ৱাৱ, কম্মৱাচং কাতুকামেনপি চ তেহি ৱুত্তৱচনত্থমেৱ গহেত্ৱা তদনুগুণং যোজেত্ৱাৱ কাতব্বং, ন ইধাগতৱসেনেৱ সব্বেসম্পি ইধাগতৱসেনেৱ ৱচনাসম্ভৱা. ভূতেন ৱত্থুনা কতমেৱ হি অৱিপন্নং হোতি, নাঞ্ঞন্তি গহেতব্বং. এস নযো নিযস্সকম্মাদীসুপি.

তজ্জনীযকম্মকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

অধম্মকম্মদ্ৱাদসককথাদিৱণ্ণনা

৪. অপ্পটিঞ্ঞায কতন্তি ৱত্থুং ৱা আপত্তিং ৱা অসম্পটিচ্ছাপেত্ৱা কতং. যো পন সব্বেসং পস্সন্তানং এৱ ৱত্থুৱীতিক্কমং কত্ৱা পচ্ছা কম্মকৰণভযেন ‘‘ন কৰোমী’’তি মুসা ৱদতি, তস্স ভিক্খূনং সম্মুখে ৱীতিক্কমকৰণমেৱ পটিঞ্ঞা. তথতো জাননত্থমেৱ পটিঞ্ঞায কৰণং অনুঞ্ঞাতং. যত্থ পন সন্দেহো হোতি, তত্থ সম্পটিচ্ছাপেত্ৱাৱ কত্তব্বন্তি গহেতব্বং.

‘‘পাৰাজিকাপত্তিযা ৱা’’তি ইদং লিঙ্গনাসননিমিত্ততায পাৰাজিকস্স কম্মেন অতিকিচ্ছনীযতো ৱুত্তং. ‘‘সঙ্ঘাদিসেসাপত্তিযা ৱা’’তি ইদং পন পৰিৱাসাদিনিস্সাৰণকম্মস্স আৱেণিকস্স ৱিজ্জমানত্তা ৱুত্তং. যং পন পৰতো ‘‘অধিসীলে সীলৱিপন্নো হোতি…পে… তজ্জনীযকম্মং কৰেয্যা’’তি (চূড়ৱ. ৬) ৱুত্তং, তং ‘‘আযতিং সংৱৰে ঠত্ৱা ৱুট্ঠানং কৰোহী’’তি ওৱদিযমানস্স অনাদৰিযাদিপচ্চযলহুকাপত্তিং সন্ধায ৱুত্তং. সীলৱিপত্তিমূলকঞ্হি লহুকাপত্তিং আপন্নো ইধ অভেদূপচাৰেন ‘‘অধিসীলে সীলৱিপন্নো’’তি ৱুত্তো ‘‘অতিদিট্ঠিযা দিট্ঠিৱিপন্নো’’তি এত্থ ৱিয.

যথা চ দিট্ঠিং গহেত্ৱা ৱোহৰন্তস্স ‘‘ইতো দিট্ঠিতো ওৰমাহী’’তি অৱত্ৱা কতকম্মং কেৱলায দিট্ঠিৱিপত্তিযা কতত্তা অনাপত্তিযা কতং নাম অধম্মকম্মং হোতি, এৱং সীলৱিপত্তিং আপজ্জিত্ৱা লজ্জিধম্মে ওক্কন্তে যথাধম্মং ৱুট্ঠায সংৱৰে ঠাতুকামস্স কতং তজ্জনীযাদিকম্মং কেৱলায সীলৱিপত্তিযা কতত্তা অদেসনাগামিনিযা কতং নাম অধম্মকম্মং হোতি. তেনেৱ নিযস্সকম্মেপি ‘‘অপিস্সু ভিক্খূ পকতা পৰিৱাসং দেন্তা’’তিআদিনা সংৱৰে অট্ঠানমেৱ কম্মনিমিত্তভাৱেন ৱুত্তং. অদন্তং দমনত্থমেৱ হি তজ্জনীযাদিকম্মানি অনুঞ্ঞাতানীতি. কেচি পন ‘‘অদেসনাগামিনিযাতি ইদং পাৰাজিকাপত্তিংযেৱ সন্ধায ৱুত্তং, ন সঙ্ঘাদিসেস’’ন্তি (সাৰত্থ. টী. চূড়ৱগ্গ ৩.৪) ৱদন্তি, তং সুক্কপক্খে ‘‘দেসনাগামিনিযা আপত্তিযা কতং হোতী’’তি ইমিনা ৱচনেন ৱিৰুজ্ঝতি. সঙ্ঘাদিসেসস্সাপি চ পৰিযাযতো দেসনাগামিনিৱোহাৰে গয্হমানে ‘‘আপত্তিযা কতং হোতী’’তি ৱুত্তৱাৰতো ইমস্স ৱাৰস্স ৱিসেসো ন সিযা, অট্ঠকথাযম্পেত্থ ৱিসেসভাৱো ন দস্সিতো. তস্মা ৱুত্তনযেনেৱেত্থ অধিপ্পাযো গহেতব্বো.

৬. সব্বানিপীতি তজ্জনীযনিযস্সপব্বাজনীযকম্মানি তীণিপি. অঞ্ঞকম্মস্স ৱত্থুনাতি তজ্জনীযতো অঞ্ঞস্স কম্মস্স ৱত্থুনা অঞ্ঞকম্মকৰণং নাম কোচি দোসোপি ন হোতীতি অধিপ্পাযো. কাৰণমাহ ‘‘কস্মা’’তিআদিনা.

৮. পন্নলোমাতি পতিতমানলোমা.

অধম্মকম্মদ্ৱাদসককথাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নিযস্সকম্মকথাদিৱণ্ণনা

১১. নিযস্সকম্মে পাড়িযং অপিস্সূতি অপিচাতি ইমস্মিং অত্থে নিপাতসমুদাযো. নিস্সায তে ৱত্থব্বন্তি এত্থ কেচি কল্যাণমিত্তাযত্তৱুত্তিতং সন্ধায ৱুত্তন্তি ৱদন্তি, অঞ্ঞে পন নিস্সযগ্গহণমেৱাতি, উভযেনপিস্স সেৰিৱিহাৰো ন ৱট্টতীতি দীপিতন্তি দট্ঠব্বং.

২১. পব্বাজনীযকম্মে ‘‘পব্বাজনীযকম্মং পটিপ্পস্সম্ভেতূ’’তি ইদং পক্কমনাদিং অকত্ৱা সম্মাৱত্তন্তানং ৱসেন ৱুত্তং.

৩৩. পটিসাৰণীযকম্মে নেৱ ভিক্খুৱচনং, ন গিহিৱচনন্তি এত্থ পৰিযাযতোপি ভিক্খূ পৰখুংসনং ন ৱদন্তি, গহট্ঠা পন সৰূপেনেৱ অক্কোসিতুং সমত্থাপি উপকাৰীসু অকাৰণং এৱৰূপং ন ৱদন্তি, ত্ৱং গিহিগুণতোপি পৰিহীনোতি অধিপ্পাযো.

৩৯. ‘‘অঙ্গসমন্নাগমো পুৰিমেহি অসদিসো’’তি ইমিনা তজ্জনীযাদীনং ৱুত্তকাৰণমত্তেন ইদং কাতুং ন ৱট্টতীতি দীপেতি. ইধ ৱুত্তেন পন গিহীনং অলাভায পৰিসক্কনাদিনা অঙ্গেন তানিপি কাতুং ৱট্টতীতি গহেতব্বং. এত্থ চ ‘‘সদ্ধং পসন্নং দাযকং কাৰকং সঙ্ঘুপট্ঠাকং হীনেন খুংসেতী’’তি ৱুত্তত্তা তাদিসেসু গিহীসু খুংসনাদীহি গিহিপটিসংযুত্তেহি এৱ অঙ্গেহি কম্মাৰহতা, ন আৰামিকচেটকাদীসু খুংসনাদীহি. তত্থাপি দাযকাদীসু খমাপিতেসু কম্মাৰহতা নত্থি, আপত্তি চ যত্থ কত্থচি দেসেতুং ৱট্টতি. যো চে তিক্খত্তুং খমাপিযমানোপি ন খমতি, অকতকম্মেনপি দস্সনূপচাৰে আপত্তি দেসেতব্বা. সো চে কালকতো হোতি, দেসন্তৰং ৱা গতো, গতদিসা ন ঞাযতি, অন্তৰামগ্গে ৱা জীৱিতন্তৰাযো হোতি, কতকম্মেনপি অকতকম্মেনপি সঙ্ঘমজ্ঝে যথাভূতং ৱিঞ্ঞাপেত্ৱা খমাপেত্ৱা আপত্তি দেসেতব্বাতি ৱদন্তি. ধম্মিকপটিস্সৱস্স অসচ্চাপনে পন তেসং সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘মযা অসমৱেক্খিত্ৱা পটিস্সৱং কত্ৱা সো ন সচ্চাপিতো, তং মে খমথা’’তিআদিনা খমাপনে ৱচনক্কমো ঞাপেতব্বো.

৪১. পাড়িযং মঙ্কুভূতো নাসক্খি চিত্তং গহপতিং খমাপেতুন্তি তিংসযোজনমগ্গং পুন গন্ত্ৱাপি মানথদ্ধতায যথাভূতং দোসং আৱিকত্ৱা অখমাপনেন ‘‘নাহং খমামী’’তি তেন পটিক্খিত্তো মঙ্কুভূতো খমাপেতুং ন সক্খি, সো পুনদেৱ সাৱত্থিং পচ্চাগন্ত্ৱাপি মাননিগ্গহত্থাযেৱ পুনপি সত্থাৰা পেসিতো পুৰিমনযেনেৱ খমাপেতুং অসক্কোন্তো পুনাগচ্ছি. অথস্স ভগৱা ‘‘অসন্তং ভাৱনমিচ্ছেয্যা’’তিআদিনাৱ (ধ. প. ৭৩) ধম্মং দেসেত্ৱা মাননিম্মথনং কত্ৱা অনুদূতদানং অনুঞ্ঞাসীতি দট্ঠব্বং.

৪২. ‘‘নো চে খমতি…পে… আপত্তিং দেসাপেতব্বো’’তি ৱুত্তত্তা পগেৱ গহট্ঠো খমতি চে, দস্সনূপচাৰে আপত্তিদেসনাকিচ্চং নত্থীতি গহেতব্বং.

৪৬. উক্খেপনীযকম্মেসু তীসু অৰিট্ঠৱত্থুস্মিং আপত্তিং আৰোপেত্ৱাতি ৱিসুং সঙ্ঘমজ্ঝেৱ পাপিকায দিট্ঠিযা অপ্পটিনিস্সজ্জনপচ্চযা দুক্কটং, সমনুভাসনপৰিযোসানে পাচিত্তিযং ৱা আপত্তিং আৰোপেত্ৱা. এত্থাপি কম্মৱাচায ‘‘তথাহং ভগৱতা’’তিআদি ৱত্থুৱসেন ৱুত্তং. যেন যেন পকাৰেন দিট্ঠিগতিকা ৱোহৰিংসু, তেন তেন পকাৰেন যোজেত্ৱা কম্মৱাচা কাতব্বা. গহণাকাৰং পন ৱিনাপি ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো পাপিকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং, সো তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জতি, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্ল’’ন্তি এৱং সামঞ্ঞতোপি কম্মৱাচং কাতুং ৱট্টতি.

৬৫. ‘‘যং দিট্ঠিং নিস্সায ভণ্ডনাদীনি কৰোতী’’তি ইমিনা দিট্ঠিং নিস্সায উপ্পন্নানি এৱ ভণ্ডনাদীনি ইধ অধিপ্পেতানি, ন কেৱলানীতি দস্সেতি. যো পন ‘‘ভণ্ডনাদীনং কৰণে দোসো নত্থী’’তি দিট্ঠিকো হুত্ৱা ভণ্ডনাদিং কৰোতি, সাপিস্স দিট্ঠি এৱ হোতি, তস্সপি অপ্পটিনিস্সগ্গে কম্মং কাতুং ৱট্টতি.

নিযস্সকম্মকথাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

কম্মক্খন্ধকৱণ্ণনানযো নিট্ঠিতো.