৫. চম্মক্খন্ধকো
সোণকোড়িৱিসকথাদিৱণ্ণনা
২৪২. চম্মক্খন্ধকে উণ্ণপাৱাৰণন্তি উভতো লোমানি উট্ঠাপেত্ৱা কতং উণ্ণমযং পাৱাৰণং, উভতো কপ্পাসপিচুং উট্ঠাপেত্ৱা ৱীতপাৱাৰোপি অত্থি, ততো নিৱত্তনত্থং ‘‘উণ্ণপাৱাৰণ’’ন্তি ৱুত্তং.
অড্ঢচন্দপাসাণেতি সোপানমূলে উপড্ঢং অন্তো পৱেসেত্ৱা ঠপিতে অড্ঢপাসাণে. পাড়িযং ৱিহাৰপচ্ছাযাযন্তি ৱিহাৰপচ্চন্তে ছাযায, ৱিহাৰস্স ৱড্ঢমানচ্ছাযাযন্তিপি ৱদন্তি.
২৪৩. ভোগাতি উপযোগত্থে পচ্চত্তৱচনং. অচ্চাযতাতি অতিআযতা খৰমুচ্ছনা. সৰৱতীতি মধুৰসৰসংযুত্তা. অতিসিথিলা মন্দমুচ্ছনা. ৱীৰিযসমথন্তি ৱীৰিযসম্পযুত্তসমথং. তত্থ চ নিমিত্তং গণ্হাহীতি তস্মিঞ্চ সমভাৱে সতি যং আদাসে মুখনিমিত্তং ৱিয নিমিত্তং উপ্পজ্জতি, তং সমথনিমিত্তং, ৱিপস্সনানিমিত্তং, মগ্গনিমিত্তং, ফলনিমিত্তঞ্চ গণ্হাহি নিব্বত্তেহীতি, এৱমস্স অৰহত্তপৰিযোসানং কম্মট্ঠানং কথিতং.
২৪৪. ছঠানানীতি ছ কাৰণানি. অধিমুত্তোতি পটিৱিজ্ঝিত্ৱা ঠিতো. নেক্খম্মাধিমুত্তোতিআদি সব্বং অৰহত্তৱসেন ৱুত্তং. অৰহত্তঞ্হি সব্বকিলেসেহি নিক্খন্তত্তা নেক্খম্মং, তেহেৱ চ পৱিৱিত্তত্তা পৱিৱেকো, ব্যাপজ্জাভাৱতো অব্যাপজ্জং, উপাদানস্স খযন্তে উপ্পন্নত্তা উপাদানক্খযো, তণ্হক্খযন্তে উপ্পন্নত্তা তণ্হক্খযো, সম্মোহাভাৱতো অসম্মোহোতি চ ৱুচ্চতি.
কেৱলং সদ্ধামত্তকন্তি কেৱলং পটিৱেধপঞ্ঞায অসম্মিস্সং সদ্ধামত্তকং. পটিচযন্তি পুনপ্পুনং কৰণেন ৱড্ঢিং. ৱীতৰাগত্তাতি মগ্গপটিৱেধেন ৰাগস্স ৱিগতত্তা এৱ নেক্খম্মসঙ্খাতং অৰহত্তং পটিৱিজ্ঝিত্ৱা সচ্ছিকত্ৱা ঠিতো হোতি. সেসপদেসুপি এসেৱ নযো. পৱিৱেকাধিমুত্তোতি ‘‘পৱিৱেকে অধিমুত্তো অহ’’ন্তি এৱং অৰহত্তং ব্যাকৰোতীতি অত্থো.
সীলব্বতপৰামাসন্তি সীলঞ্চ ৱতঞ্চ পৰামসিত্ৱা গহিতগ্গহণমত্তং. সাৰতো পচ্চাগচ্ছন্তোতি সাৰভাৱেন জানন্তো. অব্যাপজ্জাধিমুত্তোতি অব্যাপজ্জং অৰহত্তং ব্যাকৰোতি.
অমিস্সীকতন্তি অমিস্সকতং. কিলেসা হি আৰম্মণেন সদ্ধিং চিত্তং মিস্সং কৰোন্তি, তেসং অভাৱা অমিস্সীকতং. ভুসা ৱাতৱুট্ঠীতি বলৱৱাতক্খন্ধো.
উপাদানক্খযস্স চাতি উপযোগত্থে সামিৱচনং. দিস্ৱা আযতনুপ্পাদন্তি চক্খাদিআযতনানং উপ্পাদঞ্চ ৱযঞ্চ দিস্ৱা. চিত্তং ৱিমুচ্চতীতি ইমায ৱিপস্সনাপটিপত্তিযা ফলসমাপত্তিৱসেন চিত্তং ৱিমুচ্চতি.
সোণকোড়িৱিসকথাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
দিগুণাদিউপাহনপটিক্খেপকথাৱণ্ণনা
২৪৫. সকটৱাহেতি দ্ৱীহি সকটেহি পৰিচ্ছিন্নে ৱাহে. ‘‘ৱাহে’’তি বহুৱচনস্স হিৰঞ্ঞৱিসেসনত্তেপি সামঞ্ঞাপেক্খায ‘‘হিৰঞ্ঞ’’ন্তি একৱচনং কতং.
২৪৬. অদ্দাৰিট্ঠকৱণ্ণাতি অল্লাৰিট্ঠফলৱণ্ণা, তিন্তকাকপক্খৱণ্ণাতিপি ৱদন্তি. ৰজনন্তি উপলিত্তং নীলাদিৱণ্ণং সন্ধায ৱুত্তং. তেনাহ ‘‘চোড়কেন পুঞ্ছিত্ৱা’’তি. তঞ্হি তথা পুঞ্ছিতে ৱিগচ্ছতি. যং পন চম্মস্স দুগ্গন্ধাপনযনত্থং কাড়ৰত্তাদিৰজনেহি ৰঞ্জিতত্তা কাড়ৰত্তাদিৱণ্ণং হোতি, তং চোড়াদীহি অপনেতুং ন সক্কা চম্মগতিকমেৱ, তস্মা তং ৱট্টতীতি দট্ঠব্বং.
খল্লকন্তি সব্বপণ্হিপিধানচম্মং, অপৰিগড়নত্থং পণ্হিউপৰিভাগে অপিধায আৰোপনবন্ধনমত্তং ৱট্টতি. ৱিচিত্ৰাতি সণ্ঠানতো ৱিচিত্ৰপটা অধিপ্পেতা, ন ৱণ্ণতো সব্বসো অপনেতব্বেসু খল্লকাদীসু পৱিট্ঠত্তা. বিড়ালসদিসমুখত্তা মহাউলূকা ‘‘পক্খিবিড়ালা’’তি ৱুচ্চতি, তেসং চম্মং নাম পক্খলোমমেৱ.
দিগুণাদিউপাহনপটিক্খেপকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
অজ্ঝাৰামেউপাহনপটিক্খেপকথাদিৱণ্ণনা
২৫১. উণ্ণাহি কতপাদুকাতি এত্থ উণ্ণামযকম্বলেহি কতা পাদুকা সঙ্গয্হন্তি.
২৫৩. গঙ্গামহকীড়িকাযাতি গঙ্গামহে কীড়িকায. তত্থ হি ইত্থিপুৰিসা যানেহি উদককীড়ং গচ্ছন্তি. পীঠকসিৱিকন্তি ফলকাদিনা কতং পীঠকযানং. পটপোতলিকং অন্দোলিকা. সব্বম্পি যানং উপাহনেনপি গন্তুং অসমত্থস্স গিলানস্স অনুঞ্ঞাতং.
২৫৪. ৱাড়ৰূপানীতি আহৰিমানি ৱাড়ৰূপানি. চতুৰঙ্গুলাধিকানীতি উদ্দলোমীএকন্তলোমীহি ৱিসেসদস্সনং. চতুৰঙ্গুলতো হি ঊনানি কিৰ উদ্দলোমীআদীসু পৱিসন্তি. ৱানচিত্ৰো উণ্ণামযত্থৰণোতি নানাৱণ্ণেহি উণ্ণামযসুত্তেহি ভিত্তিচ্ছেদাদিৱসেন ৱাযিত্ৱা কতচিত্তত্থৰণো. ঘনপুপ্ফকোতি বহলৰাগো. পকতিতূলিকাতি তূলপুণ্ণা ভিসি. ৱিকতিকাতি সীহৰূপাদিৱসেন ৱানচিত্ৰাৱ গয্হতি. উদ্দলোমীতি ‘‘উভতোদসং উণ্ণামযত্থৰণ’’ন্তি দীঘনিকাযট্ঠকথাযং ৱুত্তং. কোসেয্যকট্টিস্সমযন্তি কোসিযসুত্তানং অন্তৰা সুৱণ্ণমযসুত্তানি পৱেসেত্ৱা ৱীতং. সুৱণ্ণসুত্তং কিৰ ‘‘কট্টিস্সং, কসট’’ন্তি চ ৱুচ্চতি. তেনেৱ ‘‘কোসেয্যকসটময’’ন্তি আচৰিয-ধম্মপালত্থেৰেন ৱুত্তন্তি ৱদন্তি. ৰতনপৰিসিব্বিতন্তি সুৱণ্ণলিত্তং. সুদ্ধকোসেয্যন্তি ৰতনপৰিসিব্বনৰহিতং.
অজিনমিগচম্মানং অতিসুখুমত্তা দুপট্টতিপট্টানি কত্ৱা সিব্বন্তীতি ৱুত্তং ‘‘অজিনপ্পৱেণী’’তি. ৰত্তৱিতানেনাতি সব্বৰত্তেন ৱিতানেন. যং পন নানাৱণ্ণং ৱানচিত্তং ৱা লেপচিত্তং ৱা, তং ৱট্টতি. উভতোলোহিতকূপধানেপি এসেৱ নযো. ‘‘চিত্ৰং ৱা’’তি ইদং পন সব্বথা কপ্পিযত্তা ৱুত্তং, ন পন উভতোউপধানেসু অকপ্পিযত্তা. ন হি লোহিতক-সদ্দো চিত্তে ৱত্ততি, পটলিগ্গহণেনেৱ চিত্তকস্সপি অত্থৰণস্স সঙ্গহেতব্বপ্পসঙ্গতো, কাসাৱং পন লোহিতকৱোহাৰং ন গচ্ছতি. তস্মা ৱিতানেপি উভতোউপধানেপি ৱট্টতি. সচে পমাণযুত্তন্তিআদি অঞ্ঞপ্পমাণাতিক্কন্তস্স বিব্বোহনস্স পটিক্খিত্তভাৱদস্সনত্থং ৱুত্তং, ন পন উচ্চাসযনমহাসযনভাৱদস্সনত্থং তথা অৱুত্তত্তা. তং পন উপধানং উপোসথিকানং গহট্ঠানং ৱট্টতি. উচ্চাসযনমহাসযনমেৱ হি তদা তেসং ন ৱট্টতি. দীঘনিকাযট্ঠকথাদীসু কিঞ্চাপি ‘‘ঠপেত্ৱা তূলিকং সব্বানেৱ গোনকাদীনি ৰতনপৰিসিব্বিতানি ৱট্টন্তী’’তিআদি ৱুত্তং, ৱিনযট্ঠকথাযেৱ কপ্পিযাকপ্পিযভাৱে পমাণন্তি গহেতব্বং.
অজ্ঝাৰামেউপাহনপটিক্খেপকথাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
গিহিৱিকতানুঞ্ঞাতাদিকথাৱণ্ণনা
২৫৬. অভিনিস্সাযাতি অপস্সায. ৱিসুকাযিকৱিপ্ফন্দিতানন্তি পটিপক্খভূতানং দিট্ঠিচিত্তৱিপ্ফন্দিতানন্তি অত্থো.
২৫৭. যতিন্দ্ৰিযন্তি মনিন্দ্ৰিযৱসেন সঞ্ঞতিন্দ্ৰিযং.
২৫৮. পাড়িযং অট্ঠকৱগ্গিকানীতি সুত্তনিপাতে (সু. নি. ৭৭২ আদযো) অট্ঠকৱগ্গভূতানি সোড়স সুত্তানি. এৱং চিৰং অকাসীতি এৱং চিৰকালং পব্বজ্জং অনুপগন্ত্ৱা অগাৰমজ্ঝে কেন কাৰণেন ৱাসমকাসীতি অত্থো. সো কিৰ মজ্ঝিমৱযে পব্বজিতো, তেন ভগৱা এৱমাহ. এতমত্থং ৱিদিত্ৱাতি কামেসু দিট্ঠাদীনৱা চিৰাযিত্ৱাপি ঘৰাৱাসেন পক্খন্দন্তীতি এতমত্থং সব্বাকাৰতো ৱিদিত্ৱা.
আদীনৱং লোকেতি সঙ্খাৰলোকে অনিচ্চতাদিআদীনৱং. নিৰুপধিন্তি নিব্বানং. ‘‘অৰিযো ন ৰমতী পাপে’’তি ইমস্স হেতুমাহ ‘‘পাপে ন ৰমতী সুচী’’তি. তত্থ সুচীতি ৱিসুদ্ধপুগ্গলো.
২৫৯. কাড়সীহোতি কাড়মুখৱানৰজাতি. চম্মং ন ৱট্টতীতি নিসীদনত্থৰণং কাতুং ন ৱট্টতি, ভূমত্থৰণাদিৱসেন সেনাসনপৰিভোগো ৱট্টতেৱ.
গিহিৱিকতানুঞ্ঞাতাদিকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
চম্মক্খন্ধকৱণ্ণনানযো নিট্ঠিতো.