৩. ওৱাদৱগ্গো
১. ওৱাদসিক্খাপদৱণ্ণনা
১৪৪. ততিযৱগ্গস্স পঠমে তিৰচ্ছানভূতন্তি তিৰোকৰণভূতং, বাহিৰভূতন্তি অত্থো. সমিদ্ধোতি পৰিপুণ্ণো. সহিতত্থো অত্থযুত্তো. অত্থগম্ভীৰতাদিনা গম্ভীৰো.
১৪৫-১৪৭. পৰতোতি উত্তৰি. কৰোন্তোৱাতি পৰিবাহিৰে কৰোন্তো. ৱিভঙ্গেতি ঝানৱিভঙ্গে. চৰণন্তি নিব্বানগমনায পাদং.
যদস্সাতি যং অস্স. ধাৰেতীতি অৱিনস্সমানং ধাৰেতি. পৰিকথনত্থন্তি পকিণ্ণককথাৱসেন পৰিচ্ছিন্নধম্মকথনত্থং. তিস্সো অনুমোদনাতি সঙ্ঘভত্তাদীসু দানানিসংসপ্পটিসংযুত্তা নিধিকুণ্ডসুত্তাদি (খু. পা. ৮.১ আদযো) -অনুমোদনা, গেহপ্পৱেসমঙ্গলাদীসু মঙ্গলসুত্তাদি (খু. পা. ৫.১ আদযো; সু. নি. মঙ্গলসুত্ত) -অনুমোদনা, মতকভত্তাদিঅমঙ্গলেসু তিৰোকুট্টাদি (খু. পা. ৭.১ আদযো; পে. ৱ. ১৪ আদযো) -অনুমোদনাতি ইমা তিস্সো অনুমোদনা. কম্মাকম্মৱিনিচ্ছযোতি পৰিৱাৰাৱসানে কম্মৱগ্গে (পৰি. ৪৮২ আদযো) ৱুত্তৱিনিচ্ছযো. সমাধিৱসেনাতি সমথপুব্বকৱসেন. ৱিপস্সনাৱসেন ৱাতি দিট্ঠিৱিসুদ্ধিআদিকায সুক্খৱিপস্সনায ৱসেন. অত্তনো সীলৰক্খণত্থং অপৰানপেক্খতায যেন কামং গন্তুং চতস্সো দিসা অৰহতি, অস্স ৱা সন্তি, তাসু ৱা সাধূতি চাতুদ্দিসো.
অভিৱিনযেতি পাতিমোক্খসংৱৰসঙ্খাতে সংৱৰৱিনযে, তপ্পকাসকে ৱা ৱিনযপিটকে. ৱিনেতুন্তি সিক্খাপেতুং পকাসেতুং. পগুণা ৱাচুগ্গতাতি পাঠতো চ অত্থতো চ পগুণা মুখে সন্নিধাপনৱসেন ৱাচুগ্গতা কাতব্বা. অত্থমত্তৱসেনপেত্থ যোজনং কৰোন্তি. অভিধম্মেতি লক্খণৰসাদিৱসেন পৰিচ্ছিন্নে নামৰূপধম্মে. পুব্বে কিৰ মহাথেৰা পৰিযত্তিঅনন্তৰধানায একেকস্স গণস্স দীঘনিকাযাদিএকেকধম্মকোট্ঠাসং নিয্যাতেন্তা ‘‘তুম্হে এতং পাড়িতো চ অট্ঠকথাতো চ পৰিহৰথ, সক্কোন্তা উত্তৰিপি উগ্গণ্হথা’’তি এৱং সকলধম্মং গন্থৱসেন নিয্যাতেন্তি, তত্থ তে চ ভিক্খূ গন্থনামেন দীঘভাণকা মজ্ঝিমভাণকাতি ৱোহৰীযন্তি, তে চ অত্তনো ভাৰভূতং কোট্ঠাসং পৰিচ্চজিত্ৱা অঞ্ঞং উগ্গহেতুং ন লভন্তি. তং সন্ধাযাহ ‘‘সচে মজ্ঝিমভাণকো হোতী’’তিআদি.
তত্থ হেট্ঠিমা ৱা তযো ৱগ্গাতি মহাৱগ্গতো হেট্ঠিমা সগাথকৱগ্গো (সং. নি. ১.১ আদযো), নিদানৱগ্গো (সং. নি. ২.১ আদযো), খন্ধৱগ্গোতি (সং. নি. ৩.১ আদিযো) ইমে তযো ৱগ্গা. তিকনিপাততো পট্ঠায হেট্ঠাতি এককনিপাতদুকনিপাতে সন্ধায ৱুত্তং. ধম্মপদম্পি সহ ৱত্থুনা জাতকভাণকেন অত্তনো জাতকেন সদ্ধিং উগ্গহেতব্বং. ততো ওৰং ন ৱট্টতীতি মহাপচ্চৰিৱাদস্স অধিপ্পাযো. ততো ততোতি দীঘনিকাযাদিতো. উচ্চিনিত্ৱা উগ্গহিতং সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা, ভিক্খুনোপি পুব্বাপৰানুসন্ধিআদিকুসলতায চ ন হোতীতি ‘‘তং ন ৱট্টতী’’তি পটিক্খিত্তং. অভিধম্মে কিঞ্চি উগ্গহেতব্বন্তি ন ৱুত্তন্তি এত্থ যস্মা ৱিনযে কুসলত্তিকাদিৱিভাগো, সুত্তন্তেসু সমথৱিপস্সনামগ্গো চ অভিধম্মপাঠং ৱিনা ন ৱিঞ্ঞাযতি, অন্ধকাৰে পৱিট্ঠকালো ৱিয হোতি, তস্মা সুত্তৱিনযানং গহণৱসেন অভিধম্মগ্গহণং ৱুত্তমেৱাতি ৱিসুং ন ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. যথা ‘‘ভোজনং ভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি ৱুত্তে ‘‘ব্যঞ্জনং খাদিতব্ব’’ন্তি অৱুত্তম্পি ৱুত্তমেৱ হোতি তদৱিনাভাৱতো, এৱংসম্পদমিদং দট্ঠব্বং.
পৰিমণ্ডলপদব্যঞ্জনাযাতি পৰিমণ্ডলানি পৰিপুণ্ণানি পদেসু সিথিলধনিতাদিব্যঞ্জনানি যস্সং, তায. পুৰস্স এসাতি পোৰী, নগৰৱাসীনং কথাতি অত্থো. অনেলগড়াযাতি এত্থ এলাতি খেড়ং তগ্গড়নৱিৰহিতায. কল্যাণৱাক্কৰণোতি এত্থ ৱাচা এৱ ৱাক্কৰণং, উদাহৰণঘোসো. কল্যাণং মধুৰং ৱাক্কৰণমস্সাতি কল্যাণৱাক্কৰণো. উপসম্পন্নায মেথুনেনেৱ অভব্বো হোতি, ন সিক্খমানাসামণেৰীসূতি আহ ‘‘ভিক্খুনিযা কাযসংসগ্গং ৱা’’তিআদি.
১৪৮. গৰুকেহীতি গৰুকভণ্ডেহি. একতোউপসম্পন্নাযাতি উপযোগত্থে ভুম্মৱচনং. ভিক্খূনং সন্তিকে উপসম্পন্না নাম পৰিৱত্তলিঙ্গা ৱা পঞ্চসতসাকিযানিযো ৱা. এতা পন একতোউপসম্পন্না ওৱদন্তস্স পাচিত্তিযমেৱ.
১৪৯. ন নিমন্তিতা হুত্ৱা গন্তুকামাতি নিমন্তিতা হুত্ৱা ভোজনপৰিযোসানে গন্তুকামা ন হোন্তি, তত্থেৱ ৱসিতুকামা হোন্তীতি অত্থো. যতোতি ভিক্খুনুপস্সযতো. যাচিত্ৱাতি ‘‘তুম্হেহি আনীতওৱাদেনেৱ মযম্পি ৱসিস্সামা’’তি যাচিত্ৱা. তত্থাতি তস্মিং ভিক্খুনুপস্সযে. অভিক্খুকাৱাসে ৱস্সং ৱসন্তিযা পাচিত্তিযং, অপগচ্ছন্তিযা দুক্কটং.
ইমাসু কতৰাপত্তি পৰিহৰিতব্বাতি চোদনং পৰিহৰন্তো আহ ‘‘সা ৰক্খিতব্বা’’তি. সা ৱস্সানুগমনমূলিকা আপত্তি ৰক্খিতব্বা, ইতৰায অনাপত্তিকাৰণং অত্থীতি অধিপ্পাযো. তেনাহ ‘‘আপদাসু হী’’তিআদি.
ওৱাদত্থাযাতি ওৱাদে যাচনত্থায. দ্ৱে তিস্সোতি দ্ৱীহি তীহি, কৰণত্থে চেতং পচ্চত্তৱচনং. পাসাদিকেনাতি পসাদজনকেন কাযকম্মাদিনা. সম্পাদেতূতি তিৱিধং সিক্খং সম্পাদেতু. অসম্মততা, ভিক্খুনিযা পৰিপুণ্ণূপসম্পন্নতা, ওৱাদৱসেন অট্ঠগৰুধম্মদানন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
ওৱাদসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. অত্থঙ্গতসিক্খাপদৱণ্ণনা
১৫৩. দুতিযে কোকনদন্তি পদুমৱিসেসং, তং কিৰ বহুপত্তং ৱণ্ণসম্পন্নং. অযঞ্হেত্থ অত্থো – যথা কোকনদসঙ্খাতং পদুমং, এৱং ফুল্লমুখপদুমং অৱীতগুণগন্ধং নিম্মলে অন্তলিক্খে আদিচ্চং ৱিয চ অত্তনো তেজসা তপন্তং ততো এৱ ৱিৰোচমানং অঙ্গেহি নিচ্ছৰণকজুতিযা অঙ্গীৰসং সম্মাসম্বুদ্ধং পস্সাতি. ৰজোহৰণন্তি সৰীৰে ৰজং পুঞ্ছতীতি ৰজোহৰণন্তি পুঞ্ছনচোড়স্স নামং. ওভাসৱিস্সজ্জনপুব্বকা ভাসিতগাথা ওভাসগাথা নাম. ৱিসুদ্ধিমগ্গাদীসু (ৱিসুদ্ধি. ২.৩৮৬) পন ‘‘ৰাগো ৰজো ন চ পন ৰেণু ৱুচ্চতী’’তিআদি ওভাসগাথা ৱুত্তা, ন পনেসা ‘‘অধিচেতসো’’তি গাথা. অযঞ্চ চূড়পন্থকত্থেৰস্স উদানগাথাতি উদানপাড়িযং নত্থি, একুদানিযত্থেৰস্স (থেৰগা. ১.৬৭ একুদানিযত্থেৰগাথাৱণ্ণনা) নাযং উদানগাথাতি তত্থ ৱুত্তং. ইধ পন পাড়িযা এৱ ৱুত্তত্তা থেৰস্সাপি উদানগাথাতি গহেতব্বং. ইধ চ অগৰুধম্মেনাপি ওৱদতো পাচিত্তিযমেৱ. অত্থঙ্গতসূৰিযতা, পৰিপুণ্ণূপসম্পন্নতা, ওৱদনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
অত্থঙ্গতসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. ভিক্খুনুপস্সযসিক্খাপদৱণ্ণনা
১৬২. ততিযং উত্তানমেৱ. উপস্সযূপগমনং, পৰিপুণ্ণূপসম্পন্নতা, সমযাভাৱো, গৰুধম্মেহি ওৱদনন্তি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি.
ভিক্খুনুপস্সযসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. আমিসসিক্খাপদৱণ্ণনা
১৬৪. চতুত্থে আমিসনিৰপেক্খম্পি আমিসহেতু ওৱদতীতিসঞ্ঞায ভণন্তস্সপি অনাপত্তি সচিত্তকত্তা সিক্খাপদস্স. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. উপসম্পন্নতা, ধম্মেন লদ্ধসম্মুতিতা, অনামিসন্তৰতা, অৱণ্ণকামতায এৱং ভণনন্তি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি.
আমিসসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১৬৯. পঞ্চমং চীৱৰদানসিক্খাপদং উত্তানমেৱ.
৬. চীৱৰসিব্বনসিক্খাপদৱণ্ণনা
১৭৬. ছট্ঠে কথিনৱত্তন্তি কথিনমাসে চীৱৰং কৰোন্তানং সব্ৰহ্মচাৰীনং সহাযভাৱূপগমনং সন্ধায ৱুত্তং. ৱঞ্চেত্ৱাতি ‘‘তৱ ঞাতিকাযা’’তি অৱত্ৱা ‘‘একিস্সা ভিক্খুনিযা’’তি এত্তকমেৱ ৱত্ৱা ‘‘একিস্সা ভিক্খুনিযা’’তি সুত্ৱা তে অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞিনো অহেসুন্তি আহ ‘‘অকপ্পিযে নিযোজিতত্তা’’তি. অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা সন্তকতা, নিৱাসনপাৰুপনূপগতা, ৱুত্তনযেন সিব্বনং ৱা সিব্বাপনং ৱাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
চীৱৰসিব্বনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. সংৱিধানসিক্খাপদৱণ্ণনা
১৮৩. সত্তমে পাড়িযং গচ্ছাম ভগিনি গচ্ছামায্যাতি ভিক্খুপুব্বকং সংৱিধানং, ইতৰং ভিক্খুনিপুব্বকং. একদ্ধানমগ্গন্তি একতো অদ্ধানসঙ্খাতং মগ্গং. হিয্যোতি সুৱে. পৰেতি ততিযে দিৱসে.
দ্ৱিধা ৱুত্তপ্পকাৰোতি পাদগমনে পক্খগমনেতি দ্ৱিধা ৱুত্তপ্পকাৰো. উপচাৰো ন লব্ভতীতি যো পৰিক্খিত্তাদিগামস্স একলেড্ডুপাতাদিউপচাৰো ৱুত্তো, সো ইধ ন লব্ভতি আসন্নত্তা. এতেন চ অন্তৰঘৰেযেৱেত্থ গামোতি অধিপ্পেতো, ন সকলং গামখেত্তং. তত্থাপি যত্থ উপচাৰো লব্ভতি, তত্থ উপচাৰোক্কমনে এৱ আপত্তীতি দস্সেতি. তেনাহ ‘‘ৰতনমত্তন্তৰো’’তিআদি. উপচাৰোক্কমনঞ্চেত্থ উপচাৰব্ভন্তৰে পৱিসনমেৱ হোতি. তত্থ অপ্পৱিসিত্ৱাপি উপচাৰতো বহি অদ্ধযোজনব্ভন্তৰগতেন মগ্গেন গচ্ছন্তোপি মগ্গস্স দ্ৱীসু পস্সেসু অদ্ধযোজনব্ভন্তৰগতং গামূপচাৰং সব্বং ওক্কমিত্ৱা গচ্ছতিচ্চেৱ ৱুচ্চতি. অদ্ধযোজনতো বহি গতেন মগ্গেন গচ্ছন্তো ন গামূপচাৰগণনায কাৰেতব্বো, অদ্ধযোজনগণনাযেৱ কাৰেতব্বো. এৱঞ্চ সতি অনন্তৰসিক্খাপদে নাৱাযেৱ গামতীৰপস্সেন গচ্ছন্তস্স গামূপচাৰগণনায আপত্তি সমত্থিতা হোতি. ন হি সক্কা নাৱায গামূপচাৰব্ভন্তৰে পৱিসিতুং. তিণ্ণং মগ্গানং সম্বন্ধট্ঠানং সিঙ্ঘাটকং. এত্থন্তৰে সংৱিদহিতেতি এত্থ ন কেৱলং যথাৱুত্তৰথিকাদীসু এৱ সংৱিদহনে দুক্কটং, অন্তৰামগ্গেপীতি অধিপ্পাযো.
অদ্ধযোজনং অতিক্কমন্তস্সাতি অসতি গামে অদ্ধযোজনং অতিক্কমন্তস্স. যস্মিঞ্হি গামখেত্তভূতেপি অৰঞ্ঞে অদ্ধযোজনব্ভন্তৰে গামো ন হোতি, তম্পি ইধ অগামকং অৰঞ্ঞন্তি অধিপ্পেতং, ন ৱিঞ্ঝাটৱাদযো.
১৮৫. ৰট্ঠভেদেতি ৰট্ঠৱিলোপে. চক্কসমাৰুড়্হাতি ইৰিযাপথচক্কং, সকটচক্কং ৱা সমাৰুড়্হা. দ্ৱিন্নম্পি সংৱিদহিত্ৱা মগ্গপ্পটিপত্তি, অৱিসঙ্কেতং, সমযাভাৱো, অনাপদা, গামন্তৰোক্কমনং ৱা অদ্ধযোজনাতিক্কমো ৱাতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. একতোউপসম্পন্নাদীহি সদ্ধিং সংৱিধায গচ্ছন্তস্স পন মাতুগামসিক্খাপদেন আপত্তি.
সংৱিধানসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. নাৱাভিৰুহনসিক্খাপদৱণ্ণনা
১৮৯. অট্ঠমে একং তীৰং…পে… নিৰন্তৰন্তি নদিতো অদ্ধযোজনব্ভন্তৰে পদেসে নিৱিট্ঠগামেহি নিৰন্তৰতা ৱুত্তা. একং অগামকং অৰঞ্ঞন্তি তথা নিৱিট্ঠগামাভাৱেন ৱুত্তং. অগামকতীৰপস্সেনাতিআদি পন অতিৰেকঅদ্ধযোজনৱিত্থতং নদিং সন্ধায ৱুত্তং. ততো ঊনৱিত্থাৰায হি নদিযা মজ্ঝেনাপি গমনে তীৰদ্ৱযস্সাপি অদ্ধযোজনব্ভন্তৰে গতত্তা গামন্তৰগণনায, অদ্ধযোজনগণনায চ আপত্তিযো পৰিচ্ছিন্দিতব্বা. তেনেৱ ‘‘যোজনৱিত্থতা…পে… অদ্ধযোজনগণনায পাচিত্তিযানী’’তি ৱুত্তং. তেনেৱ হি যোজনতো ঊনায নদিযা অদ্ধযোজনব্ভন্তৰগততীৰৱসেনেৱ আপত্তিগণনং ৱুত্তমেৱ হোতি. ‘‘সব্বঅট্ঠকথাসূ’’তিআদিনা ৱুত্তমেৱত্থং সমত্থেতি. তত্থ কিঞ্চাপি সমুদ্দতড়াকাদীসু পাচিত্তিযং ন ৱুত্তং, তথাপি কীড়াপুৰেক্খাৰস্স তত্থ দুক্কটমেৱাতি গহেতব্বং, পঠমং কীড়াপুৰেক্খাৰস্সাপি পচ্ছা নাৱায নিদ্দুপগতস্স, যোনিসো ৱা মনসি কৰোন্তস্স গামন্তৰোক্কমনাদীসুপি আপত্তিসম্ভৱতো পণ্ণত্তিৱজ্জতা, তিচিত্ততা চস্স সিক্খাপদস্স ৱুত্তাতি ৱেদিতব্বং. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
নাৱাভিৰুহনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. পৰিপাচিতসিক্খাপদৱণ্ণনা
১৯৭. নৱমে পাড়িযং ‘‘সিক্খমানা…পে… পঞ্চ ভোজনানি ঠপেত্ৱা সব্বত্থ অনাপত্তী’’তি ইদং ইমিনা সিক্খাপদেন অনাপত্তিং সন্ধায ৱুত্তং. পঞ্চহি সহধম্মিকেহি কতৱিঞ্ঞত্তিপৰিকথাদীহি উপ্পন্নং পৰিভুঞ্জন্তস্স দুক্কটমেৱ. ভিক্খুনিযা পৰিপাচিততা, তথা জাননং, গিহিসমাৰম্ভাভাৱো, ভোজনতা, তস্স অজ্ঝোহৰণন্তি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি.
পৰিপাচিতসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. ৰহোনিসজ্জসিক্খাপদৱণ্ণনা
১৯৮. দসমে উপনন্দস্স চতুত্থসিক্খাপদেনাতি মাতুগামেন ৰহোনিসজ্জসিক্খাপদং সন্ধায ৱুত্তং, তং পন অচেলকৱগ্গে পঞ্চমম্পি উপনন্দং আৰব্ভ পঞ্ঞত্তেসু চতুত্থত্তা এৱং ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং.
ৰহোনিসজ্জসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিট্ঠিতো ওৱাদৱগ্গো ততিযো.