৮. পঠমদুট্ঠদোসসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৮০. অট্ঠমে পাকাৰেন চ পৰিক্খিত্তন্তি সম্বন্ধো. গোপুৰট্টালকযুত্তন্তি এত্থ পাকাৰেসু যুদ্ধত্থায কতো ৱঙ্কসণ্ঠানো সৰক্খেপছিদ্দসহিতো পতিস্সযৱিসেসো অট্টালকো নাম.
সোড়সৱিধস্সাতি চতূহি মগ্গেহি পচ্চেকং চতূসু সচ্চেসু কত্তব্বস্স পৰিঞ্ঞাপহানসচ্ছিকিৰিযাভাৱনাসঙ্খাতস্স সোড়সৱিধস্স. তে গাৰৱেনাতি তে কিলন্তৰূপা ভিক্খূ ভত্তুদ্দেসকট্ঠানে সন্নিপতিতানং ভিক্খূনং পুৰতো অত্তনো কিলন্তসৰীৰং দস্সেত্ৱা উদ্দিসাপনে গাৰৱেন, লজ্জাযাতি অত্থো. তেৰসপীতি ভত্তুদ্দেসকসেনাসনগাহাপকভণ্ডাগাৰিকচীৱৰপটিগ্গাহকচীৱৰভাজকযাগুভাজকফলভাজকখজ্জভাজকঅপ্পমত্তকৱিস্সজ্জকসাটিযগাহাপকপত্তগাহাপকআৰামিকপেসকসামণেৰপেসকসম্মুতীনং ৱসেন তেৰসপি.
পাড়িযং ‘‘অপিসূ’’তি ইদং ‘‘অপিচা’’তি ইমিনা সমানত্থো নিপাতো. এৱং সব্বপদেসূতি পীঠাদীসু সেনাসনসাধাৰণেসু, কতিকসণ্ঠানপৱেসনিক্খমনকালাদীসু পন ৱিসুং ৱিসুং অধিট্ঠহিত্ৱা কথাপেতীতি ৱেদিতব্বং. অযঞ্হি নিম্মিতানং ধম্মতাতি অনিযমেত্ৱা নিম্মিতানং ৱসেন ৱুত্তং, নিযমেত্ৱা পন ‘‘এত্তকা ইদঞ্চিদঞ্চ কথেন্তু, এত্তকা তুণ্হী ভৱন্তু, নানাপ্পকাৰং ইৰিযাপথং, কিৰিযঞ্চ কপ্পেন্তু, নানাৱণ্ণসণ্ঠানৱযোনিযমা চ হোন্তূ’’তি পৰিকম্মং কত্ৱা সমাপজ্জিত্ৱা ৱুট্ঠায অধিট্ঠিতে ইচ্ছিতিচ্ছিতপ্পকাৰা অঞ্ঞমঞ্ঞম্পি ৱিসদিসাৱ হোন্তি. অৱত্থুকৱচনন্তি নিৰত্থকৱচনং.
৩৮৩. একচাৰিকভত্তন্তি অতিমনাপত্তা সব্বেসম্পি পটিলাভত্থায ৱিসুং ঠিতিকায পাপেতব্বভত্তং. তদ্ধিতৱোহাৰেনাতি চত্তাৰি পমাণমস্স চতুক্কন্তি এৱং তদ্ধিতৱোহাৰেন. ভৱোতি ভৱিতব্বো. অতীতং দিৱসভাগন্তি তস্মিঞ্ঞেৱ দিৱসে সলাকদানক্খণং সন্ধায ৱুত্তং. হিয্যোতি ইমস্স অজ্জ ইচ্চেৱ অত্থো. তেনেৱাহংসু ‘‘স্ৱে অম্হে’’তিআদি. পধূপাযন্তাতি পুনপ্পুনং উপ্পজ্জনকোধৱসেন পধূপাযন্তা. পাড়িযং কিস্স মন্তি কেন কাৰণেন মযাতি অত্থো.
৩৮৪. ‘‘সৰসি ত্ৱ’’ন্তি ইদং একং ৱাক্যং কত্ৱা, ‘‘কত্তা’’তি ইদঞ্চ কত্তৰি ৰিতুপচ্চযন্তং কত্ৱা, ‘‘অসী’’তি অজ্ঝাহাৰপদেন সহ একৱাক্যং কত্ৱা, ‘‘এৱৰূপ’’ন্তি ইদং, ‘‘যথাযং ভিক্খুনী আহা’’তি ইদঞ্চ দ্ৱীসু ৱাক্যেসু পচ্চেকং যোজেতব্বন্তি দস্সেতুং ‘‘অথ ৱা’’তিআদিমাহ. উজুকমেৱাতি ত্ৱা-পচ্চযন্তৱসেন পঠমং অত্থগ্গহণং উজুকন্তি অধিপ্পাযো.
দুতিযো দব্ব-সদ্দো পণ্ডিতাদিৱচনোতি আহ ‘‘ন খো দব্ব দব্বা পণ্ডিতা’’তি. নিব্বেঠেন্তীতি দোসতো মোচেন্তি. ৱিনযলক্খণে তন্তিন্তি ৱিনযৱিনিচ্ছযলক্খণৱিসযে আগমং ঠপেন্তো. পাড়িযং যতো অহন্তিআদীসু যস্মিং কালে অহং জাতো, ততো পভুতি সুপিনন্তেনপি মেথুনং ধম্মং নাভিজানামি, ন চ তস্স মেথুনধম্মস্স পটিসেৱিতা অহোসিন্তি অত্থো দট্ঠব্বো. তেনাহ ‘‘সুপিনন্তেনপী’’তিআদি. ইদানি একৱাক্যৱসেন যোজনং দস্সেতুং ‘‘অথ ৱা’’তিআদি ৱুত্তং. ন ঘটতীতি যস্মা খীণাসৱস্স ৱচনেন এতিস্সা ৱচনং ন সমেতি, তঞ্চ ন ঘটনং যস্মা পুব্বে ভিক্খূসু পসিদ্ধায এৱ অচ্চন্তদুস্সীলতায এৱ অহোসি, তস্মা মেত্তিযং ভিক্খুনিং নাসেথাতি অধিপ্পাযো.
চৰ পিৰেতি চৰ গচ্ছ পিৰে পৰ অমামক ত্ৱং. ৱিনস্সাতি অদস্সনং গচ্ছ. অকাৰিকাতি অমূলকেন চোদনায ন কাৰিকা. কাৰকো হোতীতি ‘‘অয্যেনম্হি দূসিতা’’তি ইমায পটিঞ্ঞায যদি নাসিতা, তদা থেৰো ভিক্খুনীদূসকত্তসিদ্ধিতো তস্স দোসস্স কাৰকো হোতি. অকাৰকো হোতীতি তায কতপটিঞ্ঞং অনপেক্খিত্ৱা সামঞ্ঞতো ‘‘মেত্তিযং ভিক্খুনিং নাসেথা’’তি ভগৱতা ৱুত্তত্তা অকাৰকো হোতি. যদি হি থেৰো কাৰকো ভৱেয্য, অৱস্সং তমেৱ দোসং অপদিসিত্ৱা ইমিনা নাম কাৰণেন ‘‘মেত্তিযং ভিক্খুনিং নাসেথা’’তি ৱত্তব্বং সিযা, তথা অৱুত্তত্তা, ‘‘দব্বঞ্চ অনুযুঞ্জথা’’তি অৱত্ৱা ‘‘ইমে চ ভিক্খূ অনুযুঞ্জথা’’তি ৱুত্তত্তা চ সামত্থিযতো মেত্তিযায ভিক্খুনিযা অঞ্ঞেন দোসেন নাসনাৰহতা, ৱত্থুস্স চ অমূলকভাৱো, থেৰস্স অকাৰকভাৱো চ সিদ্ধো হোতীতি অধিপ্পাযো.
অত্তনো সুত্তন্তি ‘‘সকায পটিঞ্ঞাযা’’তি ইমিনা পক্খেপৱচনেন সহিতং কূটসুত্তং. থেৰো কাৰকো হোতীতি এত্থ অযমধিপ্পাযো – ‘‘সকায পটিঞ্ঞাযা’’তি অৱত্ৱা সামঞ্ঞতো ‘‘মেত্তিযং ভিক্খুনিং নাসেথা’’তি ওতিণ্ণৱত্থুস্মিংযেৱ তস্সা নাসনা ৱিহিতাতি তুম্হাকং ৱাদে থেৰো কাৰকো হোতি, ‘‘সকায পটিঞ্ঞাযা’’তি পন ৱুত্তে পুব্বেযেৱ সিদ্ধস্স পাৰাজিকস্স সুচিকায অস্সা সকায পটিঞ্ঞায নাসেথাতি সিজ্ঝনতো অম্হাকং ৱাদে থেৰো অকাৰকো হোতীতি. মহাৱিহাৰৱাসীনম্পি পন ‘‘সকায পটিঞ্ঞাযা’’তি ৱুত্তে ওতিণ্ণৱত্থুস্মিংযেৱ তস্সা নাসনা ৱিহিতা হোতি, ন সামঞ্ঞতোতি অধিপ্পাযো. এত্থাতি ইমেসু দ্ৱীসু ৱাদেসু, সুত্তেসু ৱা. যং পচ্ছা ৱুত্তন্তি মহাৱিহাৰৱাসীহি যং ৱুত্তং, তং যুত্তন্তি অত্থো. ৱিচাৰিতং হেতন্তি এতং পচ্ছিমস্স যুত্তত্তং ৱিচাৰিতং, ‘‘তত্ৰ সঙ্ঘাদিসেসো ৱুট্ঠানগামিনী…পে… অসুদ্ধতাযেৱ নাসেসী’’তি ৱক্খমাননযেন ৱিনিচ্ছিতন্তি অত্থো. ‘‘ভিক্খুনিং অনুদ্ধংসেতি দুক্কট’’ন্তি ইমিনা মহাঅট্ঠকথাৱাদো দস্সিতো.
তত্ৰাতি তেসু দুক্কটপাচিত্তিযেসু. দুক্কটন্তি ৱুত্তমহাঅট্ঠকথাৱাদস্স অধিপ্পাযং দস্সেত্ৱা ‘‘পাচিত্তিয’’ন্তি পৱত্তস্স কুৰুন্দিৱাদস্স অধিপ্পাযং দস্সেতুং ‘‘পচ্ছিমনযেপী’’তিআদি ৱুত্তং. ৱচনপ্পমাণতোতি ৱিসংৱাদনাধিপ্পাযে সমানেপি অনুদ্ধংসনাদিৱিসেসে সঙ্ঘাদিসেসাদিনো ৱিধাযকৱচনবলেনাতি অত্থো. ভিক্খুস্স পন ভিক্খুনিযা দুক্কটন্তি ভিক্খুনিং অনুদ্ধংসেন্তস্স ভিক্খুস্স দুক্কটং.
এৱং দ্ৱীসুপি অট্ঠকথাৱচনেসু অধিপ্পাযং ৱিভাৱেত্ৱা ইদানি পচ্ছিমে পাচিত্তিযৱাদে দোসং দস্সেত্ৱা পুৰিমদুক্কটৱাদমেৱ পতিট্ঠাপেতুং ‘‘তত্ৰ পনা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ ৱিসুন্তি সম্পজানমুসাৱাদে পাচিত্তিযতো (পাচি. ১) ৱিসুং পাচিত্তিযং ৱুত্তং, তত্থ অনন্তোগধভাৱাতি অধিপ্পাযো. তস্মাতি যস্মা অমূলকানুদ্ধংসনে ৱিসুঞ্ঞেৱ পাচিত্তিযং পঞ্ঞত্তং, তস্মা পুৰিমনযোতি দুক্কটৱাদো. এৱং অন্তৰা পৱিট্ঠং দুক্কটপাচিত্তিযৱাদং দস্সেত্ৱা ইদানি পাকটমেৱ অত্থং ৱিভাৱেতুং ‘‘তথা ভিক্খুনী’’তিআদি আৰদ্ধং. তত্থ তথাতি যথা ভিক্খুস্স ভিক্খুং, ভিক্খুনিঞ্চ অনুদ্ধংসেন্তস্স সঙ্ঘাদিসেসদুক্কটানি ৱুত্তানি, তথাতি অত্থো. এতেহি নাসনা নত্থীতি সামঞ্ঞতো ৱুত্তং, দুক্কটেন ইমিস্সা পন নাসনা নত্থীতি অধিপ্পাযো. দুস্সীলাতি পাৰাজিকা.
৩৮৬. আকাৰনানত্তেনাতি দূসিতাকাৰস্স, দূসকাকাৰস্স চ নানত্তেন. অনভিৰদ্ধোতি অতুট্ঠো. তেনাহ ‘‘ন সুখিতো’’তি. ন পসাদিতোতি অনুপ্পাদিতপ্পসাদো. খীল-সদ্দো থদ্ধভাৱৱচনো, কচৱৰপৰিযাযো চ হোতীতি আহ ‘‘চিত্ত…পে… খীল’’ন্তি. নপ্পতীতোতি পীতিসুখাদীহি ন অভিগতো ন উপগতো. তেনাহ ‘‘ন অভিসটো’’তি.
যেন দুট্ঠোতি চ কুপিতোতি চ ৱুত্তোতি এত্থ যেন দুট্ঠোতি চ ৱুত্তো যেন কুপিতোতি চ ৱুত্তো, তং মাতিকাযঞ্চ পদভাজনে (পাৰা. ৩৮৬) চ ৱুত্তং উভযম্পেতন্তি যোজেতব্বং. দ্ৱীহীতি ‘‘তেন চ কোপেন, তেন চ দোসেনা’’তি ৱুত্তকোপদোসপদেহি দ্ৱীহি, অত্থতো পন দ্ৱীহিপি দোসোৱ দস্সিতোতি আহ ‘‘সঙ্খাৰক্খন্ধমেৱ দস্সেতী’’তি. যাযাতি অনত্তমনতায.
ন চুদিতকৱসেনাতি যদি চুদিতকৱসেনাপি অমূলকং অধিপ্পেতং সিযা, অমূলকং নাম অনজ্ঝাপন্নন্তি পদভাজনং ৱদেয্যাতি অধিপ্পাযো. যং পাৰাজিকন্তি ভিক্খুনো অনুৰূপেসু একূনৱীসতিযা পাৰাজিকেসু অঞ্ঞতৰং. পদভাজনে (পাৰা. ৩৮৬) পন ভিক্খুৱিভঙ্গে আগতানেৱ গহেত্ৱা ‘‘চতুন্নং অঞ্ঞতৰেনা’’তি ৱুত্তং. এতং ইধ অপ্পমাণন্তি এতং আপন্নানাপন্নতং ইধানুদ্ধংসনে আপত্তিযা অনঙ্গং, আপত্তিং পন আপন্নে ৱা অনাপন্নে ৱা পুগ্গলে ‘‘অনাপন্নো এসো সুদ্ধো’’তি সুদ্ধসঞ্ঞায ৱা ৱিমতিযা ৱা চাৱনাধিপ্পাযোৱ ইধ অঙ্গন্তি অধিপ্পাযো.
তথেৱাতি পসাদসোতেন, দিব্বসোতেন ৱাতি ইমমত্থং অতিদিসতি. দিট্ঠানুসাৰেনেৱ সমুপ্পন্না পৰিসঙ্কাৱ দিট্ঠপৰিসঙ্কিতং নাম. এৱং সেসেসুপি. ‘‘অদিস্ৱা ৱা’’তি ইদং উক্কট্ঠৱসেন ৱুত্তং, দিস্ৱা পক্কন্তেসুপি দোসো নত্থিযেৱ. ইমেসন্তি ইমেহি. কৰিস্সন্তীতি তস্মিং খণে উপ্পজ্জনাকাৰদস্সনং, পচ্ছা পন এত্তকেন কালেন কতং ৱাতি সঙ্কায চোদেতি. ন হি কৰিস্সন্তীতি চোদনা অত্থি. ‘‘অৰিট্ঠং পীত’’ন্তি ইদং মুখে সুৰাগন্ধৱাযননিমিত্তদস্সনং. অৰিট্ঠঞ্হি সুৰাসদিসৱণ্ণগন্ধং কপ্পিযভেসজ্জং.
দিট্ঠং অত্থি সমূলকন্তিআদীসু অজ্ঝাচাৰস্স সম্ভৱাসম্ভৱানং মূলামূলভাৱদস্সনং. অত্থি সঞ্ঞাসমূলকন্তিআদি পন দিট্ঠসঞ্ঞায সম্ভৱাসম্ভৱানং মূলামূলভাৱদস্সনং. দিস্ৱাৱ দিট্ঠসঞ্ঞী হুত্ৱা চোদেতীতি এত্থ যং চোদেতি, ততো অঞ্ঞং পুগ্গলং ৱীতিক্কমন্তং, পটিচ্ছন্নোকাসতো নিক্খমন্তং ৱা দিস্ৱা ‘‘অযং সো’’তি সঞ্ঞায চোদেন্তোপি সঙ্গয্হতি. এস নযো সুতাদীসুপি. সমূলকেন ৱা সঞ্ঞাসমূলকেন ৱাতি এত্থ পাৰাজিকমাপন্নং দিট্ঠাদিমূলকেন চ ‘‘অযং আপন্নো’’তি অসুদ্ধসঞ্ঞায চোদেন্তো সমূলকেন চোদেতি নাম. সঞ্ঞাসমূলকত্তে এৱ অনাপত্তিসম্ভৱতো আপন্নে ৱা অনাপন্নে ৱা পুগ্গলে আপন্নসঞ্ঞী দিট্ঠাদীসু, অদিট্ঠাদীসু ৱা মূলেসু দিট্ঠসুতাদিসঞ্ঞী তেন দিট্ঠাদিমূলকেন তং পুগ্গলং চোদেন্তো সঞ্ঞাসমূলকেন চোদেতি নাম. ইমেসং অনাপত্তি, ৱুত্তৱিপৰিযাযেন আপত্তিৱাৰে অত্থো ৱেদিতব্বো.
সমীপে ঠত্ৱাতি হত্থৱিকাৰৱচীঘোসানং চোদনাৱসেন পৱত্তিযমানানং দস্সনসৱনূপচাৰে ঠত্ৱাতি অত্থো. কেচি পন ‘‘দ্ৱাদসহত্থব্ভন্তৰে ঠত্ৱা’’তি (সাৰত্থ. টী. ২.৩৮৫-৩৮৬) ৱদন্তি, তং ন যুত্তং. পৰতো ব্যতিৰেকতো অনাপত্তিং দস্সেন্তেন ‘‘দূতং ৱা পণ্ণং ৱা সাসনং ৱা পেসেত্ৱা’’তি এত্তকমেৱ ৱুত্তং, ন পন ‘‘দ্ৱাদসহত্থং মুঞ্চিত্ৱা চোদেন্তস্স সীসং ন এতী’’তি ৱুত্তং. ৱাচায ৱাচাযাতি সকিং আণত্তস্স সকলম্পি দিৱসং ৱদতো ৱাচায ৱাচায চোদাপকস্সেৱ আপত্তি. সোপীতি আণত্তোপি. তস্স চ ‘‘মযাপি দিট্ঠ’’ন্তিআদিং অৱত্ৱাপি ‘‘অমূলক’’ন্তি সঞ্ঞায চাৱনাধিপ্পাযেন ‘‘ত্ৱং পাৰাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপন্নোসী’’তি ইদমেৱ ৱাচং পৰস্স ৱচনং ৱিয অকত্ৱা সামঞ্ঞতো ৱদন্তস্সাপি সঙ্ঘাদিসেসো এৱ. সতিপি পন অনুদ্ধংসনাধিপ্পাযে ‘‘অসুকেন এৱং ৱুত্ত’’ন্তি পৰেন ৱুত্তমেৱ ৱদন্তস্স নত্থি সঙ্ঘাদিসেসো. সচে পন পৰেন অৱুত্তম্পি ৱুত্তন্তি ৱদতি, আপত্তি এৱ.
সম্বহুলা সম্বহুলে সম্বহুলেহি ৱত্থূহীতি এত্থ সম্বহুলেতি চুদিতকবহুত্তনিদ্দেসেন পুৰিমেসু তীসু ৱাৰেসু চুদিতকবহুত্তেনাপি ৱাৰভেদসব্ভাৱং ঞাপেতি. একস্মিঞ্হি চুদিতকৱত্থুচোদকভেদেন ইদং চতুক্কং ৱুত্তং, চুদিতকবহুত্তেনাপি চতুক্কন্তৰং লব্ভতীতি অট্ঠকং হোতি এৱ.
অমূলকচোদনাপসঙ্গেন সমূলকচোদনালক্খণাদিং দস্সেতুং ‘‘চোদেতুং পন কো লভতী’’তিআদি আৰদ্ধং. ভিক্খুস্স সুত্ৱা চোদেতীতিআদি সুত্তং যস্মা যে চোদকস্স অঞ্ঞেসং ৱিপত্তিং পকাসেন্তি, তেপি তস্মিং খণে চোদকভাৱে ঠত্ৱাৱ পকাসেন্তি, তেসঞ্চ ৱচনং গহেত্ৱা ইতৰোপি যস্মা চোদেতুঞ্চ অসম্পটিচ্ছন্তং তেহি তিত্থিযসাৱকপৰিযোসানেহি পঠমচোদকেহি সম্পটিচ্ছাপেতুঞ্চ লভতি, তস্মা ইধ সাৱকভাৱেন উদ্ধটন্তি ৱেদিতব্বং.
দূতং ৱাতিআদীসু ‘‘ত্ৱং এৱং গন্ত্ৱা চোদেহী’’তি দূতং ৱা পেসেত্ৱা যো চোদেতুং সক্কোতি, তস্স পণ্ণং, মূলসাসনং ৱা পেসেত্ৱা. সমযেনাতি পকতিযা জাননক্খণে.
গৰুকানং দ্ৱিন্নন্তি পাৰাজিকসঙ্ঘাদিসেসানং. মিচ্ছাদিট্ঠি নাম ‘‘নত্থি দিন্ন’’ন্তিআদিনযপ্পৱত্তা (ম. নি. ১.৪৪৫; ২.৯৪, ৯৫, ২২৫; ৩.৯১, ১১৬, ১৩৬; সং. নি. ৩.২১০) দসৱত্থুকা দিট্ঠি, সস্সতুচ্ছেদসঙ্খাতং অন্তং গণ্হাপকদিট্ঠি অন্তগ্গাহিকা নাম. আজীৱহেতু পঞ্ঞত্তানং ছন্নন্তি আজীৱহেতুপি আপজ্জিতব্বানং উত্তৰিমনুস্সধম্মপাৰাজিকং (পাৰা. ১৯৫), সঞ্চৰিত্তে (পাৰা. ৩০১, ৩০২) সঙ্ঘাদিসেসো, ‘‘যো তে ৱিহাৰে ৱসতি, সো অৰহা’’তি (পাৰা. ২২০) পৰিযাযেন থুল্লচ্চযং, ভিক্খুস্স পণীতভোজনৱিঞ্ঞত্তিযা পাচিত্তিযং (পাচি. ২৫৭), ভিক্খুনিযাপণীতভোজনৱিঞ্ঞত্তিযা পাটিদেসনীযং (পাচি. ১২৩৬), সূপোদনৱিঞ্ঞত্তিযা (পাচি. ৬১২-৬১৩) দুক্কটন্তি ইমেসং পৰিৱাৰে (পৰি. ২৮৭) ৱুত্তানং ছন্নং. ন হেতা আপত্তিযো আজীৱহেতু এৱ পঞ্ঞত্তা সঞ্চৰিত্তাদীনং অঞ্ঞথাপি আপজ্জিতব্বতো. আজীৱহেতুপি এতাসং আপজ্জনং সন্ধায এৱং ৱুত্তং, আজীৱহেতুপি পঞ্ঞত্তানন্তি অত্থো. ন কেৱলঞ্চ এতা এৱ, অঞ্ঞাপি অদিন্নাদানকুলদূসনপাণৱধৱেজ্জকম্মাদিৱসেন আজীৱহেতু আপজ্জিতব্বাপি সন্তি, তা পন আপত্তিসভআগতায পাৰাজিকাদীসু ছসু এৱ সঙ্গয্হন্তীতি ৱিসুং ন ৱুত্তাতি ৱেদিতব্বা.
এত্তাৱতা পন সীসং ন এতীতি সঙ্ঘাদিসেসং সন্ধায ৱুত্তং, চোদনা পন কতা এৱ হোতি. তিংসানীতি তিংসং এতেসমত্থীতি তিংসানি, তিংসাধিকানীতি ৱুত্তং হোতি. নৱুতানীতি এত্থাপি এসেৱ নযো.
অত্তাদানং আদাতুকামেনাতি এত্থ অত্তনা আদাতব্বতো দিট্ঠাদিমূলকেহি গহেতব্বতো পৰস্স ৱিপ্ফন্দিতুং অদত্ৱা পগ্গণ্হনতো অত্তাদানন্তি চোদনা ৱুচ্চতি, তং আদাতুকামেন, চোদনং কত্তুকামেনাতি অত্থো.
উব্বাহিকাযাতি উব্বহন্তি ৱিযোজেন্তি এতায অলজ্জীনং তজ্জনিং ৱা কলহং ৱাতি উব্বাহিকা, সঙ্ঘসম্মুতি, তায. ৱিনিচ্ছিননং নাম তায সম্মতভিক্খূহি ৱিনিচ্ছননমেৱ. অলজ্জুস্সন্নায হি পৰিসায সমথক্খন্ধকে (চূড়ৱ. ২২৭) আগতেহি দসঙ্গেহি সমন্নাগতা দ্ৱে তযো ভিক্খূ তত্থেৱ ৱুত্তায ঞত্তিদুতিযকম্মৱাচায সম্মন্নিতব্বা, তেহি চ সম্মতেহি ৱিসুং ৱা নিসীদিত্ৱা, তস্সা এৱ ৱা পৰিসায ‘‘অঞ্ঞেহি ন কিঞ্চি কথেতব্ব’’ন্তি সাৱেত্ৱা তং অধিকৰণং ৱিনিচ্ছিতব্বং.
কিম্হীতি কিস্মিং ৱত্থুস্মিং, কতৰৱিপত্তিযন্তি অত্থো. ‘‘কিম্হি নং নামা’’তি ইদং ‘‘কতৰায ৱিপত্তিযা এতং চোদেসী’’তি যায কাযচি ৱিঞ্ঞাযমানায ভাসায ৱুত্তেপি চোদকস্স ৱিনযে অপকতঞ্ঞুতায ‘‘সীলাচাৰদিট্ঠিআজীৱৱিপত্তীসু কতৰাযাতি মং পুচ্ছতী’’তি ঞাতুং অসক্কোন্তস্স পুচ্ছা, ন পন কিম্হীতিআদিপদত্থমত্তং অজানন্তস্স. ন হি অনুৱিজ্জকো চোদকং বালং অপৰিচিতভাসায ‘‘কিম্হি ন’’ন্তি পুচ্ছতি. ‘‘কিম্হি নম্পি ন জানাসী’’তি ইদম্পি ৱচনমত্তং সন্ধায ৱুত্তং ন হোতি, ‘‘কতৰৱিপত্তিযা’’তি ৱুত্তে ‘‘অসুকায ৱিপত্তিযা’’তি ৱত্তুম্পি ন জানাসীতি ৱচনস্স অধিপ্পাযমেৱ সন্ধায ৱুত্তন্তি গহেতব্বং. তেনেৱ ৱক্খতি ‘‘বালস্স লজ্জিস্স নযো দাতব্বো’’তি ৱত্ৱা চ ‘‘কিম্হি নং চোদেসীতি সীলৱিপত্তিযা’’তিআদি অধিপ্পাযপ্পকাসনমেৱ নযদানং ৱুত্তং, ন পন কিম্হি-নং-পদানং পৰিযাযমত্তদস্সনং. ন হি বালো ‘‘কতৰৱিপত্তিযং নং চোদেসী’’তি ইমস্স ৱচনস্স অত্থে ঞাতেপি ৱিপত্তিপ্পভেদনং, অত্তনা চোদিযমানং ৱিপত্তিসৰূপঞ্চ জানিতুং সক্কোতি, তস্মা তেনেৱ অজাননেন অলজ্জী অপসাদেতব্বো. ‘‘কিম্হি ন’’ন্তি ইদম্পি উপলক্খণমত্তং, অঞ্ঞেন ৱা যেন কেনচি আকাৰেন অৱিঞ্ঞুতং পকাসেত্ৱা ৱিস্সজ্জেতব্বোৱ.
‘‘দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহাযা’’তিআদিৱচনতো (পাৰা. ৩৯; পৰি. ২) ‘‘অলজ্জীনিগ্গহত্থায…পে… পঞ্ঞত্ত’’ন্তি ৱুত্তং. এহিতীতি হি-কাৰো এত্থ আগমো দট্ঠব্বো, আগমিস্সতীতি অত্থো. দিট্ঠসন্তানেনাতি দিট্ঠনিযামেন. অলজ্জিস্স পটিঞ্ঞায এৱ কাতব্বন্তি ৱচনপটিৱচনক্কমেনেৱ দোসে আৱিভূতেপি অলজ্জিস্স ‘‘অসুদ্ধোহ’’ন্তি দোসসম্পটিচ্ছনপঅঞ্ঞায এৱ আপত্তিযা কাতব্বন্তি অত্থো. কেচি পন ‘‘অলজ্জিস্স এতং নত্থীতি সুদ্ধপটিঞ্ঞায এৱ অনাপত্তিযা কাতব্বন্তি অযমেত্থ অত্থো সঙ্গহিতো’’তি ৱদন্তি, তং ন যুত্তং অনুৱিজ্জকস্সেৱ নিৰত্থকত্তাপত্তিতো চোদকেনেৱ অলজ্জিপটিঞ্ঞায ঠাতব্বতো. দোসাপগমপটিঞ্ঞা এৱ হি ইধ পটিঞ্ঞাতি অধিপ্পেতা. তেনেৱ ৱক্খতি ‘‘এতম্পি নত্থীতি পটিঞ্ঞং ন দেতী’’তিআদি (পাৰা. অট্ঠ. ২.৩৮৫-৩৮৬).
তদত্থদীপনত্থন্তি অলজ্জিস্স দোসে আৱিভূতেপি তস্স দোসাপগমপটিঞ্ঞায এৱ কাতব্বতাদীপনত্থং. ৱিৱাদৱত্থুসঙ্খাতে অত্থে পচ্চত্থিকা অত্থপচ্চত্থিকা. সঞ্ঞং দত্ৱাতি নেসং কথাপচ্ছেদত্থং, অভিমুখকৰণত্থঞ্চ সদ্দং কত্ৱা. ৱিনিচ্ছিনিতুং অননুচ্ছৱিকোতি ‘‘অসুদ্ধো’’তি সঞ্ঞায চোদকপক্খে পৱিট্ঠত্তা অনুৱিজ্জকভাৱতো বহিভূতত্তা অনুৱিজ্জিতুং অসক্কুণেয্যতং সন্ধায ৱুত্তং. সন্দেহে এৱ হি সতি অনুৱিজ্জিতুং সক্কা, অসুদ্ধদিট্ঠিযা পন সতি চুদিতকেন ৱুত্তং সব্বং অসচ্চতোপি পটিভাতি, কথং তত্থ অনুৱিজ্জনা সিযাতি.
‘‘তথা নাসিতকোৱ ভৱিস্সতী’’তি ইমিনা ৱিনিচ্ছযং অদত্ৱা সঙ্ঘতো ৱিযোজনং নাম লিঙ্গনাসনা ৱিয অযম্পি একো নাসনপ্পকাৰোতি দস্সেতি. ৱিৰদ্ধং হোতীতি সঞ্চিচ্চ আপত্তিং সহসা আপন্নো হোতি. ‘‘আদিতো পট্ঠায অলজ্জী নাম নত্থী’’তি ইদং ‘‘পক্খানুৰক্খণত্থায পটিঞ্ঞং ন দেতী’’তি ইমস্স অলজ্জিলক্খণসম্ভৱস্স কাৰণৱচনং. পটিচ্ছাদিতকালতো পট্ঠায অলজ্জী নাম এৱ, পুৰিমো লজ্জিভাৱো ন ৰক্খতীতি অত্থো. পটিঞ্ঞং ন দেতীতি সচে মযা কতদোসং ৱক্খামি, ময্হং অনুৱত্তকা ভিজ্জিস্সন্তীতি পটিঞ্ঞং ন দেতি. ঠানে ন তিট্ঠতীতি লজ্জিট্ঠানে ন তিট্ঠতি, কাযৱাচাসু ৱীতিক্কমো হোতি এৱাতি অধিপ্পাযো. তেনাহ ‘‘ৱিনিচ্ছযো ন দাতব্বো’’তি, পুব্বে পক্খিকানং পটিঞ্ঞায ৱূপসমিতস্সাপি অধিকৰণস্স দুৱূপসন্ততায অযম্পি তথা নাসিতকোৱ ভৱিস্সতীতি অধিপ্পাযো.
চুদিতকচোদকেসু পটিপত্তিং ঞত্ৱাতি ‘‘তুম্হে অম্হাকং ৱিনিচ্ছযেন তুট্ঠা ভৱিস্সথা’’তিআদিনা ৱুত্তং চুদিতকচোদকেসু অনুৱিজ্জকেন পটিপজ্জিতব্বকম্মং ঞত্ৱা. ৱিনিচ্ছযো মজ্ঝেতি আপত্তীতি ৱা অনাপত্তীতি ৱা ৱিনিচ্ছযপৰিযোসানঅনুৱিজ্জনানং মজ্ঝং নামাতি অত্থো.
অমূলকম্পি সমূলকং কত্ৱা ৱদন্তীতি আহ ‘‘দ্ৱে মূলানী’’তি. কালেন ৱক্খামীতিআদীসু ওকাসং কাৰাপেত্ৱা ৱদন্তো কালেন ৱদতি নাম. সলাকগ্গযাগুঅগ্গভিক্খাচাৰট্ঠানাদীসু চোদেন্তো অকালেন ৱদতি নাম. দোসতো ৱুট্ঠাপেতুকামতায ৱদন্তো অত্থসংহিতেন ৱদতি নাম. দোসন্তৰোতি দোসচিত্তো. পন্নৰসসু ধম্মেসূতি ‘‘পৰিসুদ্ধকাযসমআচাৰতা, তথা ৱচীসমাচাৰতা, সব্ৰহ্মচাৰীসু মেত্তচিত্ততা, বহুস্সুততা, উভিন্নং পাতিমোক্খানং স্ৱাগতাদিতা, কালেন ৱক্খামী’’তিআদিনা (পৰি. ৩৬২) ৱুত্তপঞ্চধম্মা চ কাৰুঞ্ঞতা, হিতেসিতা, অনুকম্পতা, আপত্তিৱুট্ঠানতা, ৱিনযপুৰেক্খাৰতাতি (চূড়ৱ. ৪০১) ইমেসু পন্নৰসসু. তত্থ ‘‘কাৰুঞ্ঞতা’’তি ইমিনা কৰুণা দস্সিতা. হিতেসিতাতি হিতগৱেসনতা. অনুকম্পতাতি তেন হিতেন সংযোজনতা, ইমেহি দ্ৱীহিপি মেত্তা দস্সিতা. আপত্তিৱুট্ঠানতাতি সুদ্ধন্তে পতিট্ঠাপনতা. ৱত্থুং চোদেত্ৱা সাৰেত্ৱা পটিঞ্ঞং আৰোপেত্ৱা যথাপটিঞ্ঞায কম্মকৰণং ৱিনযপুৰেক্খাৰতা নাম.
অধিকৰণট্ঠেনাতি অধিকাতব্বট্ঠেন, সমথেহি ৱূপসমেতব্বট্ঠেনাতি অত্থো. তং নানত্তং দস্সেতুন্তি ইধ অনধিপ্পেতম্পি অত্থুদ্ধাৰৱসেন তং নানত্তং দস্সেতুন্তি অধিপ্পাযো. তেনেৱ ৱক্খতি ‘‘সেসানি অত্থুদ্ধাৰৱসেন ৱুত্তানী’’তি (পাৰা. অট্ঠ. ২.৩৮৫-৩৮৬). যং অধিকিচ্চাতিআদিনা অধিকৰণসদ্দস্স কম্মসাধনতা ৱুত্তা.
গাহন্তি ‘‘অসুকং চোদেস্সামী’’তি মনসা চোদনাকাৰস্স গহণং. চেতনন্তি ‘‘চোদেস্সামী’’তি উপ্পন্নচিত্তব্যাপাৰসঙ্খাতং চিত্তকম্মং. অক্খন্তিন্তি চুদিতকস্স ৱিপত্তিং দিস্ৱা উপ্পন্নং কোধং অসহনং, তথা পৱত্তং ৱা যং কিঞ্চি চিত্তচেতসিকৰাসিং. ৱোহাৰন্তি চোদনাৱসপ্পৱত্তৱচনং. পণ্ণত্তিন্তি চোদনাৱসপ্পৱত্তং মনসা পৰিকপ্পিতং নামপণ্ণত্তিং. অত্তাদানং গহেত্ৱাতি চোদনং মনসা গহেত্ৱা. তং অধিকৰণন্তি তং গাহলক্খণং অধিকৰণং. নিৰুজ্ঝতি চেতনায খণিকত্তা, সা চ সমথপ্পত্তা হোতীতি এৱমেত্থ অনিট্ঠপ্পসঙ্গো ৱেদিতব্বো. এৱং উপৰিপি ‘‘তুণ্হী হোতী’’তি ইমিনা ৱোহাৰৱচনস্স নিৰোধং দস্সেতি. তেনাহ ‘‘তং অধিকৰণং সমথপ্পত্তং ভৱিস্সতী’’তি. ‘‘তস্মা পণ্ণত্তি অধিকৰণ’’ন্তি অট্ঠকথাসু কতসন্নিট্ঠানং দস্সেত্ৱা ইদানি তস্সাপি একচ্চেহি পটিক্খিত্তভাৱং দস্সেত্ৱা পুন তম্পি পটিসেধেত্ৱা অট্ঠকথাসু ৱুত্তপণ্ণত্তিযা এৱ অধিকৰণতং সমত্থেতুং ‘‘তং পনেত’’ন্তিআদিমাহ. তত্থ তং পনেতন্তি পণ্ণত্তি অধিকৰণন্তি এতং গহণং ৱিৰুজ্ঝতীতি সম্বন্ধো. পাৰাজিকাদিআপত্তি একন্তঅকুসলসভাৱা ৱা অব্যাকতসভাৱা ৱা হোতীতি সঞ্ঞায ‘‘মেথুনধম্মপাৰাজিকাপত্তী’’তিআদিকং সুত্তং পণ্ণত্তিঅধিকৰণৱাদেন ৱিৰুজ্ঝতীতি দস্সেতুং উদ্ধটং. তেনাহ ‘‘ন হি তে…পে… অচ্চন্তঅকুসলত্তা’’তিআদি. তেতি অট্ঠকথাচৰিযা.
অমূলকঞ্চেৱ তং অধিকৰণন্তি এত্থ অমূলকপাৰাজিকমেৱ অধিকৰণ-সদ্দেন অধিপ্পেতন্তি দস্সেতুং ‘‘যঞ্চেত’’ন্তিআদি ৱুত্তং. যস্মা পনাতিআদি পন ইধাধিপ্পেতায অমূলকপাৰাজিকাপত্তিযা এৱ পণ্ণত্তিভাৱো যুজ্জতীতি দস্সেতুং আৰদ্ধং. তত্থ যায পণ্ণত্তিযাতি সভাৱতো পৰিসুদ্ধেপি পুগ্গলে ‘‘পাৰাজিকো’’তিআদিনা চোদকেন পৱত্তিতং নামপণ্ণত্তিং সন্ধায ৱদতি. পঞ্ঞত্তোতি কথিতো. অধিকৰণে পৱত্তত্তাতি অৱিজ্জমানেপি মনসা আৰোপিতমত্তে আপত্তাধিকৰণে ৱাচকভাৱেন পৱত্তত্তা.
এৱং নামপণ্ণত্তিৱসেন ইমস্মিং সিক্খাপদে আপত্তাধিকৰণস্স পঞ্ঞত্তিভাৱং দস্সেত্ৱা ইদানি অত্থপণ্ণত্তিৱসেনাপি দস্সেতুং ‘‘যস্মা ৱায’’ন্তিআদি ৱুত্তং. পঞ্ঞত্তিমত্তমেৱাতি অৱিজ্জমানস্স ৱিজ্জমানাকাৰেন মনসা আৰোপিতঅত্থপণ্ণত্তিমত্তমেৱাতি অত্থো. তঞ্চ খো ইধেৱাতি তঞ্চ যথাৱুত্তপৰিযাযেন পণ্ণত্তিযা অধিকৰণত্তং ইধেৱ ইমস্মিং এৱ সিক্খাপদে. একেতি কেচি. তং ন যুত্তন্তি যং একচ্চেহি অট্ঠকথাসু ৱুত্তং, অধিকৰণস্স পণ্ণত্তিভাৱং নিসেধেত্ৱা কুসলাদিপৰমত্থভাৱং সাধেতুং ‘‘তং পনেতং মেথুনধম্মপাৰাজিকাপত্তী’’তিআদিনা পপঞ্চতো দস্সিতো, তং ন যুত্তন্তি অত্থো. তত্থ কাৰণমাহ ‘‘আদিকম্মিকস্সা’’তিআদিনা, তেন চ তস্মিং ৱাদে যদি আপত্তি নাম অকুসলা ৱা অব্যাকতা ৱা ভৱেয্য, কথং আদিকম্মিকস্স অনাপত্তি ভৱেয্য? তস্সাপি অকুসলাদীনং উপ্পন্নত্তা ভগৱতো সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিতো পট্ঠায যাৱ আপত্তীতিপি ন সক্কা ৱত্তুং, মেথুনাদীসু অকুসলাদীনং সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিতো পুব্বেপি সমুপ্পত্তিতো. ততো এৱ অনুপসম্পন্নানম্পি আপত্তিপ্পসঙ্গো, গিলানাদীনং উপ্পন্নত্তা অনুপঞ্ঞত্তিযাপি অনাপত্তিঅভাৱপ্পসঙ্গো চ সিযা. অথ মতং ‘‘ন কেৱলং অকুসলাদি এৱ, অথ খো ভগৱতা পটিক্খিত্তভাৱং জানন্তস্স সমুপ্পজ্জমানা এৱ অকুসলাদযো আপত্তী’’তি, তম্পি অসাৰং, সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিং অজানিত্ৱা ৱীতিক্কমন্তস্স মেথুনাদীসু অনাপত্তিপ্পসঙ্গতো, অকুসলাদিসভাৱায চ আপত্তিযা একপযোগাদীসু একত্তাদিপি ন সিযা. ন হি সকলম্পি দিৱসং ইত্থিং কাযতো অমোচেত্ৱা ফুসন্তস্স একমেৱাকুসলং উপ্পজ্জতি, বহূ ৱা ইত্থিযো ফুসিত্ৱা অপগচ্ছন্তস্স বহূনি, যেনাপত্তিযা একত্তং, বহুত্তং ৱা সিযাতি এৱমাদিকং অযুত্তিং সঙ্গহেত্ৱা দস্সিতন্তি ৱেদিতব্বং.
তত্থ ৱত্থুঞ্চাতি ৱীতিক্কমো. তঞ্হি আপত্তিসম্মুতিপঞ্ঞাপনস্স ওকাসট্ঠেন ‘‘ৱত্থূ’’তি ৱুচ্চতি. গোত্তন্তি অদিন্নাদানাদিতো বুদ্ধিসদ্দনিৱত্তনট্ঠেন পৰিকপ্পিতসামঞ্ঞাকাৰো গোত্তং. নামন্তি অৱিজ্জমাননামপঞ্ঞত্তি. তস্স পন পাৰাজিকন্তি নামস্স অত্থভূতা আপত্তি অত্থপঞ্ঞত্তি এৱাতি দট্ঠব্বং. যং পন ‘‘ৱিৱাদাধিকৰণং সিযা কুসল’’ন্তিআদি (চূড়ৱ. ২২০; পৰি. ৩০৩), ‘‘আপত্তাধিকৰণং সিযা অকুসল’’ন্তিআদি (চূড়ৱ. ২২২) চ সুত্তং তেহি সমুদ্ধটং, তম্পি ন ৱিৱাদাদীনং কুসলাদিভাৱস্স পৰিযাযদেসিতত্তাতি যং এত্থ ৱত্তব্বং, তং হেট্ঠা পঠমপাৰাজিকসমুট্ঠানাদিৱণ্ণনায সাৰত্থদীপনিযং ৱিৰদ্ধট্ঠানসোধনত্থং ৱিত্থাৰতো ৱুত্তন্তি তত্থেৱ তং গহেতব্বং, সাৰত্থদীপনীকাৰকস্স অকুসলাদিৰূপাৱ আপত্তীতি লদ্ধি, তেনেৱ সো ইধাপি ‘‘তস্মা পণ্ণত্তিঅধিকৰণন্তি অট্ঠকথাসু কতসন্নিট্ঠানং দস্সেত্ৱা ইদানি তম্পি ন যুত্তন্তি দস্সেতুং ‘তং পনেত’ন্তিআদিমাহা’’তি (সাৰত্থ. টী. ২.৩৮৫-৩৮৬) এৱং অত্তনো লদ্ধিং অট্ঠকথাচৰিযস্সপি লদ্ধিং কত্ৱা গন্থৱিৰোধম্পি অনোলোকেত্ৱা দস্সেসি. ন হেত্থ বুদ্ধঘোসাচৰিযো অট্ঠকথাৱাদং অযুত্তন্তি দস্সেতুং ‘‘তং পনেত’’ন্তিআদিমাৰভি ‘‘পণ্ণত্তিমত্তমেৱ আপত্তাধিকৰণন্তি ৱেদিতব্ব’’ন্তি সযমেৱ উপৰি কথনতো, অথ খো দুল্লদ্ধিকানং একচ্চানং তত্থ ৱিপ্পটিপত্তিং দস্সেত্ৱা পুন তং পটিসেধেতুকামো আৰভি, তেনেৱ অন্তে ‘‘একে’’তি ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. ৱিৱাদাদীনং কুসলাদিকত্তে তংসমথানম্পি তব্ভাৱো আপজ্জতি পৰমত্থেসু পণ্ণত্তিযা সমথাযোগাতি আহ ‘‘কুসলাদিসমথেহী’’তি. পঞ্ঞত্তিসভাৱানমেৱ চতুন্নং অধিকৰণানং সমথেহি অধিকৰণীযতা, ন পন কুসলাদিপৰমত্থৰূপানং তেসং তেসং খণিকতায সযমেৱ সমথপ্পত্তিতোতি হেট্ঠা সমত্থিতমত্থং নিগমনৱসেন দস্সেন্তেন ‘‘ইতি ইমিনা অধিকৰণট্ঠেনা’’তি ৱুত্তং, তস্স যথাৱুত্তনযেন সমথেহি অধিকৰণীযতাযাতি অত্থো. ‘‘ইধেকচ্চো’’তি ইমিনা ইধাধিপ্পেতং ৱিৱাদং নিৱত্তেতি.
অনুৱাদোতি ৱিপত্তীহি উপৱদনা চেৱ চোদনা চ. তত্থ উপৱদনা নাম গৰহা, অক্কোসো চ. পঞ্চপীতি মাতিকাপৰিযাপন্নাপত্তিযো সন্ধায ৱুত্তং. কিচ্চযতাতি কত্তব্বতা. সপদানুক্কমনিদ্দেসস্সাতি এত্থ পদানুক্কমনিদ্দেসোতি পদভাজনং ৱুচ্চতি, তেন সহিতস্স সিক্খাপদস্সাতি অত্থো.
৩৮৭. অস্সাতি কত্তুঅত্থে সামিৱচনন্তি আহ ‘‘এতেন চোদকেনা’’তিআদি. দিট্ঠমূলকে পনাতি ‘‘দিট্ঠস্স হোতি পাৰাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপজ্জন্তো’’তিআদি (পাৰা. ৩৮৭) পাড়িৱাৰং সন্ধায ৱুত্তং. তত্থ ইত্থিযা সদ্ধিং ৰহোনিসজ্জাদিদস্সনমত্তৱসেন পাৰাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপজ্জন্তো পুগ্গলো তেন দিট্ঠো, ন পন মগ্গেন মগ্গপ্পটিপাদনাদিদস্সনৱসেন. যদি হি তেন সো তথা দিট্ঠো ভৱেয্য, অসুদ্ধসঞ্ঞী এৱাযং তস্মিং পুগ্গলে সিযা, অসুদ্ধসঞ্ঞায চ সুদ্ধং ৱা অসুদ্ধং ৱা চোদেন্তস্স সঙ্ঘাদিসেসো ন সিযা ‘‘অনাপত্তি সুদ্ধে অসুদ্ধদিট্ঠিস্স, অসুদ্ধে অসুদ্ধদিট্ঠিস্সা’’তিআদিৱচনতো (পাৰা. ৩৯০). তস্মা ইত্থিযা সদ্ধিং ৰহোনিসজ্জাদিমত্তমেৱ দিস্ৱাপি ‘‘সদ্ধো কুলপুত্তো, নাযং পাৰাজিকং আপজ্জতী’’তি তস্মিং সুদ্ধসঞ্ঞিস্স ৱা ৱেমতিকস্স ৱা ‘‘সুতো মযা পাৰাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপজ্জন্তো’’তিআদিনা নিযমেত্ৱা চোদেন্তস্সেৱ সঙ্ঘাদিসেসো, ন অসুদ্ধসঞ্ঞিস্স, তস্স পন দিট্ঠং সুতন্তি মুসাৱাদাদিপচ্চযা লহুকাপত্তি এৱাতি ৱেদিতব্বং. যদি পন সো তস্মিং সুদ্ধদিট্ঠিচাৱনাধিপ্পাযোপি দিট্ঠং ৰহোনিসজ্জাদিমত্তমেৱ ৱদতি, অদিট্ঠং পন মগ্গেনমগ্গপ্পটিপাদনাদিপাৰাজিকৱত্থুং ৱা ‘‘অস্সমণোসী’’তিআদিকং ৱা ন ৱদতি, তস্স অনাপত্তি. অধিকং ৱদন্তস্স পন আপত্তিযেৱ ‘‘অদিট্ঠং দিট্ঠ’’ন্তি (পাৰা. ৩৮৬-৩৮৭) ৱুত্তত্তা. যো পন দিট্ঠেন ৰহোনিসজ্জাদিনা পঠমপাৰাজিকেন অসুদ্ধসঞ্ঞী হুত্ৱা চাৱনাধিপ্পাযো অদিন্নাদানং অজ্ঝাপজ্জন্তো ‘‘দিট্ঠো’’তি ৱা ‘‘সুতো’’তি ৱা আদিং ৱদতি, তস্সাপি ন সঙ্ঘাদিসেসো অসুদ্ধে অসুদ্ধদিট্ঠিতাযাতি কেচি ৱদন্তি. অঞ্ঞে পন ‘‘যেন পাৰাজিকেন চোদেতি, তেন সুদ্ধসঞ্ঞাভাৱা আপত্তিযেৱা’’তি ৱদন্তি, ইদং যুত্তং. তথা হি ৱুত্তং মাতিকাট্ঠকথাযং (কঙ্খা. অট্ঠ. দুট্ঠদোসসিক্খাপদৱণ্ণনা) ‘‘যেন পাৰাজিকেন চোদেতি, তং ‘অযং অনজ্ঝাপন্নো’তি ঞত্ৱা চাৱনাধিপ্পাযেন…পে… সঙ্ঘাদিসেসো’’তি. ইমিনা নযেন সুতাদিমূলকেসুপি ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো. অঞ্ঞত্ৰ আগতেসূতি ওমসৱাদাদীসু আগতেসু. অৱস্সুতোতি তীহিপি দ্ৱাৰেহি পাৰাজিকৱত্থুভূতদুচ্চৰিতানুৱস্সনেন তিন্তো. কসম্বুজাতোতি কচৱৰভূতো, নিস্সাৰোতি অত্থো.
কোণ্ঠোতি চোৰো, দুস্সীলোতি অত্থো. জেট্ঠব্বতিকোতি কাড়কণ্ণিদেৱীৱতে নিযুত্তো তিত্থিযোতি ৱদতি, সা কিৰ কাড়কণ্ণিসিৰিদেৱিযা জেট্ঠাতি ৱুত্তা. যদগ্গেনাতি যেন কাৰণেন, যত্তকেনাতি অত্থো. তদগ্গেনাতি এত্থাপি এসেৱ নযো. নো কপ্পেতীতিআদি ৱেমতিকভাৱদীপনত্থমেৱ ৱুত্তন্তি মহাপদুমত্থেৰস্স অধিপ্পাযো.
৩৮৯. এত্থাতি চোদনাযং. তজ্জনীযাদিকম্মং কৰিস্সামীতিআপত্তিযা চোদেন্তস্স অধিপ্পাযো কম্মাধিপ্পাযো নাম. পৰিৱাসদানাদিক্কমেন আপত্তিতো ৱুট্ঠাপেতুং আপত্তিযা চোদেন্তস্স অধিপ্পাযো ৱুট্ঠানাধিপ্পাযো. উপোসথং, পৱাৰণং ৱা সঙ্ঘে কাতুং অদানত্থায আপত্তিযা চোদযতো অধিপ্পাযো উপোসথপৱাৰণট্ঠপনাধিপ্পাযো. অসম্মুখা…পে… দুক্কটন্তি অনুদ্ধংসেন্তস্সপি অক্কোসন্তস্সপি দুক্কটং.
সব্বত্থেৱাতি সব্বাসু অট্ঠকথাসু. উপোসথপৱাৰণানং ঞত্তিকম্মভাৱতো ঞত্তিযা ৱত্তমানায এৱ উপোসথপৱাৰণট্ঠপনং হোতি, ন নিট্ঠিতায, সা চ য্য-কাৰে পত্তে নিট্ঠিতা নাম হোতীতি আহ ‘‘য্য-কাৰে পত্তে ন লব্ভতী’’তি.
অনুপাসকোতি উপাসকোপি সো ভিক্খু ন হোতি সৰণগমনস্সাপি পটিপ্পস্সদ্ধত্তাতি ৱদন্তি. ‘‘অনোদিস্স ধম্মং কথেন্তস্সা’’তি ইমিনা ওদিস্স কথেন্তেন ওকাসং কাৰেতব্বন্তি দস্সেতি. আপত্তিং দেসেত্ৱাতি ওকাসাকাৰাপনাপত্তিং দেসেত্ৱা. যং চোদেতি, তস্স উপসম্পন্নোতি সঙ্খ্যুপগমনং, তস্মিং সুদ্ধসঞ্ঞিতা ৱেমতিকতা ৱা, যেন পাৰাজিকেন চোদেতি, তস্স দিট্ঠাদিৱসেন অমূলকতা, চাৱনাধিপ্পাযেন ‘‘ত্ৱং পাৰাজিকো’’তিআদিনা নিযমেত্ৱা সম্মুখা চোদনা চোদাপনা, তস্স তঙ্খণৱিজাননন্তি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি.
পঠমদুট্ঠদোসসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.