২. দুতিযপাৰাজিকং

অদুতিযেনাতি অসদিসেন জিনেন যং দুতিযং পাৰাজিকং পকাসিতং, তস্স ইদানি যস্মা সংৱণ্ণনাক্কমো পত্তো, তস্মা অস্স দুতিযস্স অযং সংৱণ্ণনা হোতীতি যোজনা.

ধনিযৱত্থুৱণ্ণনা

৮৪. ৰাজূহি গহিতন্তি ৰাজগহন্তি আহ ‘‘মন্ধাতূ’’তি. ৰাজপুৰোহিতেন পৰিগ্গহিতম্পি ৰাজপৰিগ্গহিতমেৱাতি মহাগোৱিন্দগ্গহণং, নগৰসদ্দাপেক্খায চেত্থ ‘‘ৰাজগহ’’ন্তি নপুংসকনিদ্দেসো. অঞ্ঞেপেত্থ পকাৰেতি সুসংৱিহিতাৰক্খত্তা ৰাজূনং গহং গেহভূতন্তি ৰাজগহন্তিআদিকে পকাৰে. ৱসন্তৱনন্তি কীড়াৱনং, ৱসন্তকালে কীড়ায যেভুয্যত্তা পন ৱসন্তৱনন্তি ৱুত্তং.

সদ্ৱাৰবন্ধাতি ৱস্সূপগমনযোগ্গতাদস্সনং. নালকপটিপদন্তি সুত্তনিপাতে (সু. নি. ৬৮৪ আদযো) নালকত্থেৰস্স দেসিতং মোনেয্যপটিপদং. পঞ্চন্নং ছদনানন্তি তিণপণ্ণইট্ঠকসিলাসুধাসঙ্খাতানং পঞ্চন্নং. নো চে লভতি…পে… সামম্পি কাতব্বন্তি ইমিনা নাৱাসত্থৱজে ঠপেত্ৱা অঞ্ঞত্থ ‘‘অসেনাসনিকো অহ’’ন্তি আলযকৰণমত্তেন উপগমনং ন ৱট্টতি. সেনাসনং পৰিযেসিত্ৱা ৱচীভেদং কত্ৱা ৱস্সং উপগন্তব্বমেৱাতি দস্সেতি. ‘‘ন, ভিক্খৱে, অসেনাসনিকেনা’’তিআদিনা (মহাৱ. ২০৪) হি পাড়িযং ‘‘নালকপটিপদং পটিপন্নেনাপী’’তি অট্ঠকথাযঞ্চ অৱিসেসেন দড়্হং কত্ৱা ৱুত্তং, নাৱাসত্থৱজেসুযেৱ চ ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, নাৱায ৱস্সং উপগন্তু’’ন্তিআদিনা (মহাৱ. ২০৩) অসতিপি সেনাসনে আলযকৰণৱসেন ৱস্সূপগমনং অনুঞ্ঞাতং, নাঞ্ঞত্থাতি গহেতব্বং. অযমনুধম্মতাতি সামীচিৱত্তং. কতিকৱত্তানীতি ভস্সাৰামতাদিং ৱিহায সব্বদা অপ্পমত্তেহি ভৱিতব্বন্তিআদিকতিকৱত্তানি. খন্ধকৱত্তানীতি ‘‘আগন্তুকাদিখন্ধকৱত্তং পূৰেতব্ব’’ন্তি এৱং খন্ধকৱত্তানি চ অধিট্ঠহিত্ৱা.

ৱস্সংৱুত্থাতি পদস্স অট্ঠকথাযং ‘‘পুৰিমিকায উপগতা মহাপৱাৰণায পৱাৰিতা পাটিপদদিৱসতো পট্ঠায ‘ৱুত্থৱস্সা’তি ৱুচ্চন্তী’’তি ৱুত্তত্তা মহাপৱাৰণাদিৱসে পৱাৰেত্ৱা ৱা অপ্পৱাৰেত্ৱা ৱা অঞ্ঞত্থ গচ্ছন্তেহি সত্তাহকৰণীযনিমিত্তে সতি এৱ গন্তব্বং, নাসতি, ইতৰথা ৱস্সচ্ছেদো দুক্কটঞ্চ হোতীতি ৱেদিতব্বং. ‘‘ইমং তেমাসং ৱস্সং উপেমী’’তি হি ‘‘ন, ভিক্খৱে, ৱস্সং উপগন্ত্ৱা পুৰিমং ৱা তেমাসং পচ্ছিমং ৱা তেমাসং অৱসিত্ৱা চাৰিকা পক্কমিতব্বা’’তি (মহাৱ. ১৮৫) চ ৱুত্তং. ইধেৱ চ ৱস্সংৱুত্থা তেমাসচ্চযেন…পে… পক্কমিংসূতি ৱুত্তং. পৱাৰণাদিৱসোপি তেমাসপৰিযাপন্নোৱ. কেচি পন ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ৱস্সংৱুত্থানং ভিক্খূনং তীহি ঠানেহি পৱাৰেতুন্তি (মহাৱ. ২০৯) পৱাৰণাকম্মস্স পুব্বেযেৱ ৱস্সংৱুত্থানন্তি ৱুত্থৱস্সতায ৱুত্তত্তা মহাপৱাৰণাদিৱসে সত্তাহকৰণীযনিমিত্তং ৱিনাপি যথাসুখং গন্তুং ৱট্টতী’’তি ৱদন্তি, তং তেসং মতিমত্তং, ৱুত্থৱস্সানঞ্হি পৱাৰণানুজাননং অনুপগতছিন্নৱস্সাদীনং নিৱত্তনত্থং কতং, ন পন পৱাৰণাদিৱসে অৱসিত্ৱা পক্কমিতব্বন্তি দস্সনত্থং তদত্থস্স ইধ পসঙ্গাভাৱা, পৱাৰণং কাতুং অনুচ্ছৱিকানং পৱাৰণা ইধ ৱিধীযতি, যে চ ৱস্সং উপগন্ত্ৱা ৱস্সচ্ছেদঞ্চ অকত্ৱা যাৱ পৱাৰণাদিৱসা ৱসিংসু, তে তত্তকেন পৱাৰণাকম্মং পতি পৰিযাযতো ৱুত্থৱস্সাতি ৱুচ্চন্তি, অপ্পকং ঊনমধিকং ৱা গণনূপগং ন হোতীতি ঞাযতো, ন কথিনকম্মং পতি তেমাসস্স অপৰিপুণ্ণত্তা, ইতৰথা তস্মিং মহাপৱাৰণাদিৱসেপি কথিনত্থাৰপ্পসঙ্গতো. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ৱস্সংৱুত্থানং ভিক্খূনং কথিনং অত্থৰিতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩০৬) ইদং পন ‘‘ন, ভিক্খৱে, ৱস্সং উপগন্ত্ৱা পুৰিমং ৱা তেমাসং পচ্ছিমং ৱা তেমাসং অৱসিত্ৱা চাৰিকা পক্কমিতব্বা’’তিআদি (মহাৱ. ১৮৫) চ নিপ্পৰিযাযতো মহাপৱাৰণায অনন্তৰপাটিপদদিৱসতো পট্ঠায কথিনত্থাৰং পক্কমনঞ্চ সন্ধায ৱুত্তং, পৰিৱাৰে চ ‘‘কথিনস্স অত্থাৰমাসো জানিতব্বো’’তি (পৰি. ৪১২) ৱত্ৱা ‘‘ৱস্সানস্স পচ্ছিমো মাসো জানিতব্বো’’তি (পৰি. ৪১২) ৱুত্তং. যো হি কথিনত্থাৰস্স কালো, ততো পট্ঠাযেৱ চাৰিকাপক্কমনস্সাপি কালো, ন ততো পুৰে ৱস্সংৱুত্থানংযেৱ কথিনত্থাৰাৰহত্তা. যদগ্গেন হি পৱাৰণাদিৱসে কথিনত্থাৰো ন ৱট্টতি, তদগ্গেন ভিক্খূপি ৱুত্থৱস্সা ন হোন্তি পৱাৰণাদিৱসস্স অৱুত্থত্তা.

যং পন সাৰত্থদীপনিযং (সাৰত্থ. টী. পাৰাজিককণ্ড ২.৮৪) ‘‘একদেসেন অৱুত্থম্পি তং দিৱসং ৱুত্থভাগাপেক্খায ৱুত্থমেৱ হোতী’’তিআদি ৱুত্তং, তং ন যুত্তং, তংদিৱসপৰিযোসানে অৰুণুগ্গমনকালে ৱসন্তোৱ হি তং দিৱসং ৱুত্থো নাম হোতি পৰিৱাসঅৰঞ্ঞৱাসাদীসু ৱিয, অযঞ্চ ৱিচাৰণা উপৰি ৱস্সূপনাযিকক্খন্ধকে আৱি ভৱিস্সতীতি তত্থেৱ তং পাকটং কৰিস্সাম.

মহাপৱাৰণায পৱাৰিতাতি পুৰিমিকায ৱস্সং উপগন্ত্ৱা অচ্ছিন্নৱস্সতাদস্সনপৰং এতং কেনচি অন্তৰাযেন অপ্পৱাৰিতানম্পি ৱুত্থৱস্সত্তা. ন ওৱস্সিযতীতি অনোৱস্সকন্তি কম্মসাধনং দট্ঠব্বং, যথা ন তেমিযতি, তথা কত্ৱাতি অত্থো. অনৱযোতি এত্থ অনুসদ্দো ৱিচ্ছাযং ৱত্ততীতি আহ অনু অনু অৱযোতিআদি. আচৰিযস্স কম্মং আচৰিযকন্তি আহ ‘‘আচৰিযকম্মে’’তি. কট্ঠকম্মং থম্ভাদি. তেলতম্বমত্তিকাযাতি তেলমিস্সায তম্বমত্তিকায.

৮৫. কুটিকায কৰণভাৱন্তি কুটিযা কতভাৱং. কিং-সদ্দপ্পযোগে অনাগতপ্পচ্চযৱিধানং সন্ধায তস্স লক্খণন্তিআদি ৱুত্তং. কিঞ্চাপি থেৰস্স পাণঘাতাধিপ্পাযো নত্থি, অনুপপৰিক্খিত্ৱা কৰণেন পন বহূনং পাণানং মৰণত্তা পাণে ব্যাবাধেন্তস্সাতিআদি ৱুত্তং. পাতব্যভাৱন্তি ৱিনাসেতব্বতং. পাণাতিপাতং কৰোন্তানন্তি থেৰেন অকতেপি পাণাতিপাতে পাণকানং মৰণমত্তেন পচ্ছিমানং লেসেন গহণাকাৰং দস্সেতি, তেন চ ‘‘মম তাদিসং অকুসলং নত্থী’’তি পচ্ছিমানং ৱিপল্লাসলেসগ্গহণনিমিত্তকিচ্চং ন কত্তব্বন্তি দীপিতং হোতি. দিট্ঠানুগতিন্তি দিট্ঠস্স কম্মস্স অনুপগমনং অনুকিৰিযং, দিট্ঠিযা ৱা লদ্ধিযা অনুগমনং গাহং. ঘংসিতব্বেতি মদ্দিতব্বে, ৱিনাসিতব্বেতি অত্থো. কতং লভিত্ৱা তত্থ ৱসন্তানম্পি দুক্কটমেৱাতি ইদং ভগৱতা কুটিযা ভেদাপনৱচনেন সিদ্ধং, সাপি তিণদব্বসম্ভাৰেহি তুলাথম্ভাদীহি অমিস্সা সুদ্ধমত্তিকামযাপি ইট্ঠকাহি কতা ৱট্টতি. কেচি হি ইট্ঠকাহিযেৱ থম্ভে চিনিত্ৱা তদুপৰি ইট্ঠকাহিযেৱ ৱিতানাদিসণ্ঠানেন তুলাদিদাৰুসম্ভাৰৱিৰহিতং ছদনম্পি বন্ধিত্ৱা ইট্ঠকামযমেৱ আৱসথং কৰোন্তি, তাদিসং ৱট্টতি. গিঞ্জকাৱসথসঙ্খেপেন কতাতি এত্থ গিঞ্জকা ৱুচ্চন্তি ইট্ঠকা, তাহিযেৱ কতো আৱসথো গিঞ্জকাৱসথো. ৱযকম্মম্পীতি মত্তিকুদ্ধাৰণইট্ঠকদাৰুচ্ছেদনাদিকাৰকানং দিন্নভত্তৱেত্তনাদিৱত্থুব্বযেন নিপ্ফন্নকম্মম্পি অত্থি, এতেন কুটিভেদকানং গীৱাদিভাৱং পৰিসঙ্কতি. তিত্থিযধজোতি তিত্থিযানমেৱ সঞ্ঞাণভূতত্তা ৱুত্তং. তে হি ঈদিসেসু চাটিআদীসু ৱসন্তি. অঞ্ঞানিপীতি পি-সদ্দেন অত্তনা ৱুত্তকাৰণদ্ৱযম্পি মহাঅট্ঠকথাযমেৱ ৱুত্তন্তি দস্সেতি. যস্মা সব্বমত্তিকামযা কুটি সীতকালে অতিসীতা উণ্হকালে চ উণ্হা সুকৰা চ হোতি চোৰেহি ভিন্দিতুং, তস্মা তত্থ ঠপিতপত্তচীৱৰাদিকং সীতুণ্হচোৰাদীহি ৱিনস্সতীতি ৱুত্তং ‘‘পত্তচীৱৰগুত্তত্থাযা’’তি. ছিন্দাপেয্য ৱা ভিন্দাপেয্য ৱা অনুপৱজ্জোতি ইদং অযং কুটি ৱিয সব্বথা অনুপযোগাৰহং সন্ধায ৱুত্তং. যং পন পঞ্চৱণ্ণসুত্তেহি ৱিনদ্ধছত্তাদিকং, তত্থ অকপ্পিযভাগোৱ ছিন্দিতব্বো, ন তদৱসেসো তস্স কপ্পিযত্তা, তং ছিন্দন্তো উপৱজ্জোৱ হোতি. তেনেৱ ৱক্খতি ‘‘ঘটকম্পি ৱাড়ৰূপম্পি ভিন্দিত্ৱা ধাৰেতব্ব’’ন্তিআদি.

পাড়িমুত্তকৱিনিচ্ছযৱণ্ণনা

ছত্তদণ্ডগ্গাহকং সলাকপঞ্জৰন্তি এত্থ যো পঞ্জৰসলাকানং মজ্ঝট্ঠো বুন্দে পুথুলো অহিচ্ছত্তকসদিসো অগ্গে সছিদ্দো যত্থ দণ্ডন্তৰং পৱেসেত্ৱা ছত্তং গণ্হন্তি, যো ৱা সযমেৱ দীঘতায গহণদণ্ডো হোতি, অযং ছত্তদণ্ডো নাম, তস্স অপৰিগড়নত্থায ছত্তসলাকানং মূলপ্পদেসদণ্ডস্স সমন্ততো দড়্হপঞ্জৰং কত্ৱা সুত্তেহি ৱিনন্ধন্তি, সো পদেসো ছত্তদণ্ডগাহকসলাকপঞ্জৰং নাম, তং ৱিনন্ধিতুং ৱট্টতি. ন ৱণ্ণমট্ঠত্থাযাতি ইমিনা থিৰকৰণত্থমেৱ একৱণ্ণসুত্তেন ৱিনন্ধিযমানং যদি ৱণ্ণমট্ঠং হোতি, ন তত্থ দোসোতি দস্সেতি. আৰগ্গেনাতি নিখাদনমুখেন. দণ্ডবুন্দেতি দণ্ডমূলে কোটিযং. ছত্তমণ্ডলিকন্তি ছত্তপঞ্জৰে মণ্ডলাকাৰেন বদ্ধদণ্ডৱলযং. উক্কিৰিত্ৱাতি নিন্নং, উন্নতং ৱা কত্ৱা.

নানাসুত্তকেহীতি নানাৱণ্ণেহি সুত্তেহি. ইদঞ্চ তথা কৰোন্তানং ৱসেন ৱুত্তং, একৱণ্ণসুত্তকেনাপি ন ৱট্টতিযেৱ, ‘‘পকতিসূচিকম্মমেৱ ৱট্টতী’’তি হি ৱুত্তং. পট্টমুখেতি দ্ৱিন্নং পট্টানং সঙ্ঘটিতট্ঠানং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. পৰিযন্তেতি চীৱৰপৰিযন্তে, অনুৱাতং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. ৱেণিন্তি ৱৰকসীসাকাৰেন সিব্বনং. সঙ্খলিকন্তি দিগুণসঙ্খলিকাকাৰেন সিব্বনং, ৱেণিং ৱা সঙ্খলিকং ৱা কৰোন্তীতি পকতেন সম্বন্ধো. অগ্ঘিযং নাম চেতিযসণ্ঠানং, যং অগ্ঘিযত্থম্ভোতি ৱদন্তি. উক্কিৰন্তীতি উট্ঠপেন্তি. চতুকোণমেৱ ৱট্টতীতি গণ্ঠিকপাসকপট্টানি সন্ধায ৱুত্তং. কোণসুত্তপিড়কাতি গণ্ঠিকপাসকপট্টানং কোণেহি বহি নিগ্গতসুত্তানং পিড়কাকাৰেন ঠপিতকোটিযোতি কেচি ৱদন্তি, তে পিড়কে ছিন্দিত্ৱা দুৱিঞ্ঞেয্যা কাতব্বাতি তেসং অধিপ্পাযো. কেচি পন ‘‘কোণসুত্তা চ পিড়কাতি দ্ৱেযেৱা’’তি ৱদন্তি, তেসং মতেন গণ্ঠিকপাসকপট্টানং কোণতো কোণেহি নীহতসুত্তা কোণসুত্তা নাম. সমন্ততো পন পৰিযন্তেন কতা চতুৰস্সসুত্তা পিড়কা নাম. তং দুৱিধম্পি কেচি চীৱৰতো ৱিসুং পঞ্ঞাযনত্থায ৱিকাৰযুত্তং কৰোন্তি, তং নিসেধায ‘‘দুৱিঞ্ঞেয্যৰূপা ৱট্টন্তী’’তি ৱুত্তং, ন পন সব্বথা অচক্খুগোচৰভাৱেন সিব্বনত্থায তথাসিব্বনস্স অসক্কুণেয্যত্তা. যথা পকতিচীৱৰতো ৱিকাৰো ন পঞ্ঞাযতি, এৱং সিব্বিতব্বন্তি অধিপ্পাযো. ৰজনকম্মতো পুব্বে পঞ্ঞাযমানোপি ৱিসেসো চীৱৰে ৰত্তে একৱণ্ণতায ন পঞ্ঞাযতীতি আহ ‘‘চীৱৰে ৰত্তে’’তি. মণিনাতি নীলমণিআদিমট্ঠপাসাণেন, অংসৱদ্ধককাযবন্ধনাদিকং পন অচীৱৰত্তা সঙ্খাদীহি ঘংসিতুং ৱট্টতীতি ৱদন্তি. কণ্ণসুত্তকন্তি চীৱৰস্স দীঘতো তিৰিযঞ্চ সিব্বিতানং চতূসু কণ্ণেসু কোণেসু চ নিক্খন্তানং সুত্তসীসানমেতং নামং, তং ছিন্দিত্ৱাৱ পাৰুপিতব্বং, তেনাহ ‘‘ৰজিতকালে ছিন্দিতব্ব’’ন্তি. ভগৱতা অনুঞ্ঞাতং একং কণ্ণসুত্তম্পি অত্থি, তং পন নামেন সদিসম্পি ইতো অঞ্ঞমেৱাতি দস্সেতুং যং পনাতিআদি ৱুত্তং. লগ্গনত্থাযাতি চীৱৰৰজ্জুযং চীৱৰবন্ধনত্থায. গণ্ঠিকেতি দন্তাদিমযে. পীড়কাতি বিন্দুং বিন্দুং কত্ৱা উট্ঠাপেতব্বপীড়কা.

থালকে ৱাতি তম্বাদিমযে পুগ্গলিকে তিৱিধেপি কপ্পিযথালকে. ন ৱট্টতীতি মণিৱণ্ণকৰণপ্পযোগো ন ৱট্টতি, তেলৱণ্ণকৰণত্থং পন ৱট্টতি. পত্তমণ্ডলেতি তিপুসীসাদিমযে. ‘‘ন, ভিক্খৱে, চিত্তানি পত্তমণ্ডলানি ধাৰেতব্বানি ৰূপকাকিণ্ণানি ভিত্তিকম্মকতানী’’তি (চূড়ৱ. ২৫৩) ৱুত্তত্তা ‘‘ভিত্তিকম্মং ন ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, মকৰদন্তকং ছিন্দিতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৫৩) ৱুত্তত্তা ‘‘মকৰদন্তকং পন ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং, ইদং পন পাড়িযা লদ্ধম্পি ইধ পাড়িযা মুত্তত্তা পাড়িমুত্তকনযে ৱুত্তং. এৱমঞ্ঞম্পি ঈদিসং.

লেখা ন ৱট্টতীতি আৰগ্গেন দিন্নলেখাৱ ন ৱট্টতি, জাতিহিঙ্গুলিকাদিৱণ্ণেহি কতলেখা ৱট্টতি. ছত্তমুখৱট্টিযন্তি ধমকৰণস্স হত্থেন গহণছত্তাকাৰস্স মুখৱট্টিযং, ‘‘পৰিস্সাৱনচোড়বন্ধনট্ঠানে’’তি কেচি.

দেড্ডুভসীসন্তি উদকসপ্পসীসং. অচ্ছীনীতি কুঞ্জৰচ্ছিসণ্ঠানানি. একমেৱ ৱট্টতীতি এত্থ একৰজ্জুকং দিগুণং তিগুণং কত্ৱাপি বন্ধিতুং ন ৱট্টতি, একমেৱ পন সতৱাৰম্পি সৰীৰং পৰিক্খিপিত্ৱা বন্ধিতুং ৱট্টতি, বহুৰজ্জুকে একতো কত্ৱা একেন নিৰন্তৰং ৱেঠেত্ৱা কতং ‘‘বহুৰজ্জুক’’ন্তি ন ৱত্তব্বং ‘‘ৱট্টতী’’তি ৱুত্তত্তা, তং মুৰজসঙ্খং ন গচ্ছতীতি ৱেদিতব্বং. মুৰজঞ্হি নানাৱণ্ণেহি সুত্তেহি মুৰজৱট্টিসণ্ঠানং ৱেঠেত্ৱা কতং, ইদং পন মুৰজং মদ্দৱীণসঙ্খাতং পামঙ্গসণ্ঠানঞ্চ দসাসু ৱট্টতি ‘‘কাযবন্ধনস্স দসা জীৰন্তি; অনুজানামি, ভিক্খৱে, মুৰজং মদ্দৱীণ’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৭৮) ৱুত্তত্তা.

ৱিধেতি দসাপৰিযোসানে থিৰভাৱায দন্তৱিসাণসুত্তাদীহি কত্তব্বে ৱিধে. অট্ঠ মঙ্গলানি নাম সঙ্খো চক্কং পুণ্ণকুম্ভো গযা সিৰীৱচ্ছো অঙ্কুসো ধজং সোৱত্তিকন্তি ৱদন্তি. মচ্ছযুগড়ছত্তনন্দিযাৱট্টাদিৱসেনপি ৱদন্তি. পৰিচ্ছেদলেখামত্তন্তি দন্তাদীহি কতৱিধস্স উভোসু কোটীসু কতপৰিচ্ছেদৰাজিমত্তং.

‘‘উজুকমেৱা’’তি ৱুত্তত্তা চতুৰস্সাদিসণ্ঠানাপি অঞ্জনী ৱঙ্কগতিকা ন ৱট্টতি. সিপাটিকাযাতি ৱাসিআদিভণ্ডনিক্খিপনপসিব্বকে. আৰকণ্টকং নাম পোত্থকাদিঅঅসঙ্খাৰণত্থং কতদীঘমুখসত্থকন্তি ৱদন্তি. ‘‘ভমকাৰানং দাৰুআদিলিখনসত্থক’’ন্তি কেচি. ৱট্টমণিকন্তি ৱট্টং কত্ৱা উট্ঠপেতব্বং পুপ্ফুড়কং. অঞ্ঞন্তি ইমিনা পিড়কাদিং সঙ্গণ্হাতি. পিপ্ফলিকেতি যং কিঞ্চি ছেদনকে খুদ্দকসত্থে. ৱলিতকন্তি নখচ্ছেদনকালে দড়্হগ্গহণত্থং ৱলীহি যুত্তমেৱ কৰোন্তি. তস্মা তং ৱট্টতীতি ইমিনা যং অঞ্ঞম্পি ৱিকাৰং দড়্হীকম্মাদিঅত্থায কৰোন্তি, ন ৱণ্ণমট্ঠত্থায, তং ৱট্টতীতি দীপিতং, তেন চ কত্তৰদণ্ডকোটিযং অঞ্ঞমঞ্ঞম্পি ঘট্টনেন সদ্দনিচ্ছৰণত্থায কতং অযোৱলযাদিকং সংযুত্তম্পি কপ্পিযতো উপপন্নং হোতি. মণ্ডলন্তি উত্তৰাৰণিযা পৱেসনত্থং আৱাটমণ্ডলং হোতি. উজুকমেৱ বন্ধিতুন্তি সম্বন্ধো, উভোসু ৱা পস্সেসু একপস্সে ৱাতি ৱচনসেসো. ৱাসিদণ্ডস্স উভোসু পস্সেসু দণ্ডকোটীনং অচলনত্থং বন্ধিতুন্তি অত্থো.

আমণ্ডসাৰকেতি আমলকফলানি পিসিত্ৱা তেন কক্কেন কততেলভাজনে. তত্থ কিৰ পক্খিত্তং তেলং সীতলং হোতি. ভূমত্থৰণেতি কটসাৰাদিমযে পৰিকম্মকতায ভূমিযা অত্থৰিতব্বঅত্থৰণে. পানীযঘটেতি সব্বং ভাজনৱিকতিং সঙ্গণ্হাতি. সব্বং…পে… ৱট্টতীতি যথাৱুত্তেসু মঞ্চাদীসু ইত্থিপুৰিসৰূপম্পি ৱট্টতি তেলভাজনেসুযেৱ ইত্থিপুৰিসৰূপানং পটিক্খিত্তত্তা, তেলভাজনেন সহ অগণেত্ৱা ৱিসুং মঞ্চাদীনং গহিতত্তা চাতি ৱদন্তি, কিঞ্চাপি ৱদন্তি, এতেসং পন মঞ্চাদীনং হত্থেন আমসিতব্বভণ্ডত্তা ইত্থিৰূপমেৱেত্থ ন ৱট্টতীতি গহেতব্বং. অঞ্ঞেসন্তি সীমসামিকানং. ৰাজৱল্লভেহীতি লজ্জীপেসলাদীনং উপোসথাদিঅন্তৰাযকৰা অলজ্জিনো ভিন্নলদ্ধিকা চ ভিক্খূ অধিপ্পেতা তেহি সহ উপোসথাদিকৰণাযোগা, তেনেৱ ‘‘সীমাযা’’তি ৱুত্তং. তেসং লজ্জীপৰিসাতি তেসং সীমাসামিকানং অনুবলং দাতুং সমত্থা লজ্জীপৰিসা. ভিক্খূহি কতন্তি যং অলজ্জীনং সেনাসনভেদনাদিকং লজ্জীভিক্খূহি কতং, সব্বঞ্চেতং সুকতমেৱ অলজ্জীনিগ্গহত্থায পৱত্তিতব্বতো.

৮৮. অৱজ্ঝাযন্তীতি নীচতো চিন্তেন্তি. উজ্ঝাযনত্থোতি ভিক্খুনো থেয্যকম্মনিন্দনত্থো ‘‘কথঞ্হি নাম অদিন্নং আদিযিস্সতী’’তি, ন পন দাৰু-সদ্দৱিসেসনত্থো তস্স বহুৱচনত্তা. ৱচনভেদেতি একৱচনবহুৱচনানং ভেদে. সব্বাৱন্তন্তি ভিক্খুভিক্খুনীআদিসব্বাৱযৱৱন্তং. বিম্বিসাৰোতি তস্স নামন্তি এত্থ বিম্বীতি সুৱণ্ণং. তস্মা সাৰসুৱণ্ণসদিসৱণ্ণতায ‘‘বিম্বিসাৰো’’তি ৱুচ্চতীতি ৱেদিতব্বং. পোৰাণসত্থানুৰূপং উপ্পাদিতো ৱীসতিমাসপ্পমাণউত্তমসুৱণ্ণগ্ঘনকো লক্খণসম্পন্নো নীলকহাপণোতি ৱেদিতব্বো. ৰুদ্ৰদামেন নাম কেনচি উপ্পাদিতো ৰুদ্ৰদামকো. সো কিৰ নীলকহাপণস্স তিভাগং অগ্ঘতি. যস্মিং পন দেসে নীলকহাপণা ন সন্তি, তত্থাপি কাড়কৱিৰহিতস্স নিদ্ধন্তসুৱণ্ণস্স পঞ্চমাসগ্ঘনকেন ভণ্ডেন পাদপৰিচ্ছেদো কাতব্বো. তেনাতি নীলকহাপণস্স চতুত্থভাগভূতেন. পাৰাজিকৱত্থুম্হি ৱাতিআদি পাৰাজিকানং সব্ববুদ্ধেহি পঞ্ঞত্তভাৱেন ৱুত্তং, সঙ্ঘাদিসেসাদীসু পন ইতৰাপত্তীসুপি তব্বত্থূসু চ নানত্তং নত্থেৱ, কেৱলং কেচি সব্বাকাৰেন পঞ্ঞপেন্তি, কেচি একদেসেনাতি এত্তকমেৱ ৱিসেসো. ন হি কদাচিপি সম্মাসম্বুদ্ধা যথাপৰাধং অতিক্কম্ম ঊনমধিকং ৱা সিক্খাপদং পঞ্ঞপেন্তি.

পদভাজনীযৱণ্ণনা

৯২. পুনপি ‘‘আগন্তুকামা’’তি ৱুত্তত্তা চ সব্বথা মনুস্সেহি অনিৱুত্থপুব্বে অভিনৱমাপিতে, ‘‘পুন ন পৱিসিস্সামা’’তি নিৰালযেহি পৰিচ্চত্তে চ গামে গামৱোহাৰাভাৱা গামপ্পৱেসনাপুচ্ছনাদিকিচ্চং নত্থীতি ৱেদিতব্বং. অৰঞ্ঞপৰিচ্ছেদদস্সনত্থন্তি গামগামূপচাৰেসু দস্সিতেসু তদঞ্ঞং অৰঞ্ঞন্তি অৰঞ্ঞপৰিচ্ছেদো সক্কা ঞাতুন্তি ৱুত্তং. মাতিকাযং পন গামগ্গহণেনেৱ গামূপচাৰোপি গহিতোতি দট্ঠব্বো. ইন্দখীলেতি উম্মাৰে. অৰঞ্ঞসঙ্খেপং গচ্ছতি তথা অভিধম্মে ৱুত্তত্তা. অসতিপি ইন্দখীলে ইন্দখীলট্ঠানিযত্তা ‘‘ৱেমজ্ঝমেৱ ইন্দখীলোতি ৱুচ্চতী’’তি ৱুত্তং. যত্থ পন দ্ৱাৰবাহাপি নত্থি, তত্থ পাকাৰৱেমজ্ঝমেৱ ইন্দখীলোতি গহেতব্বং. লুঠিত্ৱাতি পৱট্টিত্ৱা.

মজ্ঝিমস্স পুৰিসস্স সুপ্পপাতো ৱাতিআদি মাতুগামস্স কাকুট্ঠাপনৱসেন গহেতব্বং, ন বলদস্সনৱসেন ‘‘মাতুগামো ভাজনধোৱনউদকং ছড্ডেতী’’তি (পাৰা. অট্ঠ. ১.৯২) উপৰি ৱুচ্চমানত্তা, তেনেৱ ‘‘লেড্ডুপাতো’’তি অৱত্ৱা সুপ্পপাতোতিআদি ৱুত্তং. কুৰুন্দট্ঠকথাযং মহাপচ্চৰিযঞ্চ ঘৰূপচাৰোৱ গামোতি অধিপ্পাযেন ‘‘ঘৰূপচাৰে ঠিতস্স লেড্ডুপাতো গামূপচাৰো’’তি ৱুত্তং. কতপৰিক্খেপোতি ইমিনা পৰিক্খেপতো বহি উপচাৰো ন গহেতব্বোতি দস্সেতি. সুপ্পমুসলপাতোপি অপৰিক্খিত্তগেহস্সেৱ, সো চ যতো পহোতি, তত্থেৱ গহেতব্বো, অপ্পহোনট্ঠানে পন ৱিজ্জমানট্ঠানমেৱ গহেতব্বং. যস্স পন ঘৰস্স সমন্ততো পাকাৰাদীহি পৰিক্খেপো কতো হোতি, তত্থ সোৱ পৰিক্খেপো ঘৰূপচাৰোতি গহেতব্বং.

পুব্বে ৱুত্তনযেনাতি পৰিক্খিত্তগামে ৱুত্তনযেন. সঙ্কৰীযতীতি মিস্সীযতি. ৱিকালে গামপ্পৱেসনে ‘‘পৰিক্খিত্তস্স গামস্স পৰিক্খেপং অতিক্কমন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অপৰিক্খিত্তস্স গামস্স উপচাৰং ওক্কমন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্সা’’তি (পাচি. ৫১৩) ৱুত্তত্তা গামগামূপচাৰানং অসঙ্কৰতা ইচ্ছিতব্বাতি আহ অসঙ্কৰতো চাতিআদি. কেচি পনেত্থ পাড়িযং ‘‘অপৰিক্খিত্তস্স গামস্স উপচাৰং ওক্কমন্তস্সাতি ইদং পৰিক্খেপাৰহট্ঠানং সন্ধায ৱুত্তং, ন ততো পৰং একলেড্ডুপাতপৰিচ্ছিন্নং উপচাৰং. তস্মা পৰিক্খেপাৰহট্ঠানসঙ্খাতং গামং ওক্কমন্তস্সেৱ আপত্তি, ন উপচাৰ’’ন্তি ৱদন্তি, তং ন গহেতব্বং ‘‘ঘৰূপচাৰে ঠিতস্স মজ্ঝিমস্স পুৰিসস্স লেড্ডুপাতব্ভন্তৰং গামো নাম. ততো অঞ্ঞস্স লেড্ডুপাতস্স অব্ভন্তৰং গামূপচাৰো নামা’’তি (পাৰা. অট্ঠ. ১.৯২) ইধেৱ অট্ঠকথাযং ৱুত্তত্তা. ৱিকালে গামপ্পৱেসনসিক্খাপদট্ঠকথাযঞ্হি অপৰিক্খিত্তস্স গামস্স উপচাৰো অদিন্নাদানে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বোতি (পাচি. অট্ঠ. ৫১২) অযমেৱ নযো অতিদিসিতো. তেনেৱ মাতিকাট্ঠকথাযম্পি ‘‘য্ৱাযং অপৰিক্খিত্তস্স গামস্স উপচাৰো দস্সিতো, তস্স ৱসেন ৱিকালে গামপ্পৱেসনাদীসু আপত্তি পৰিচ্ছিন্দিতব্বা’’তি (কঙ্খা. অট্ঠ. দুতিযপাৰাজিকৱণ্ণনা) ৱুত্তং, তস্মা পৰিক্খিত্তস্স গামস্স পৰিক্খেপং অতিক্কমন্তস্স, অপৰিক্খিত্তস্স গামস্স ঘৰূপচাৰতো পট্ঠায দুতিযলেড্ডুপাতসঙ্খাতং গামূপচাৰং ওক্কমন্তস্স ৱিকালে গামপ্পৱেসনাপত্তি হোতি, মাতিকাযঞ্চ ৱিকালে গামং পৱিসেয্যাতি গামগ্গহণেনেৱ গামূপচাৰোপি গহিতোতি ৱেদিতব্বং. ৱিকালে গামপ্পৱেসনাদীসূতি আদি-সদ্দেন ঘৰঘৰূপচাৰাদীসু ঠিতানং উপ্পন্নলাভভাজনাদিং সঙ্গণ্হাতি.

নিক্খমিত্ৱা বহি ইন্দখীলাতি ইন্দখীলতো বহি নিক্খমিত্ৱা ঠিতং যং ঠানং সব্বমেতং অৰঞ্ঞন্তি যোজনা. আচৰিযধনু নাম পকতিহত্থেন নৱৱিদত্থিপমাণং, জিযায পন আৰোপিতায সত্তট্ঠৱিদত্থিমত্তন্তি ৱদন্তি.

কপ্পিযন্তি অনুৰূপৱসেন ৱুত্তং অকপ্পিযস্সাপি অপ্পটিগ্গহিতস্স পৰিভোগে পাচিত্তিযত্তা. পৰিচ্চাগাদিম্হি অকতে ‘‘ইদং ময্হং সন্তক’’ন্তি ৱত্থুসামিনা অৱিদিতম্পি পৰিগ্গহিতমেৱ বালুম্মত্তাদীনং সন্তকং ৱিয, তাদিসং অৱহৰন্তোপি ঞাতকাদীহি পচ্ছা ঞত্ৱা ৱত্থুসামিনা চ অনুবন্ধিতব্বতো পাৰাজিকোৱ হোতি. যস্স ৱসেন পুৰিসো থেনো হোতি, তং থেয্যন্তি আহ ‘‘অৱহৰণচিত্তস্সেতং অধিৱচন’’ন্তি. পপঞ্চসঙ্খাতি তণ্হামানদিট্ঠিসঙ্খাতা পপঞ্চকোট্ঠাসা. একো চিত্তকোট্ঠাসোতি ঠানাচাৱনপযোগসমুট্ঠাপকো একো চিত্তকোট্ঠাসোতি অত্থো.

অভিযোগৱসেনাতি অট্টকৰণৱসেন. সৱিঞ্ঞাণকেনেৱাতি ইদং সৱিঞ্ঞাণকানঞ্ঞেৱ আৱেণিকৱিনিচ্ছযং সন্ধায ৱুত্তং. পাণো অপদন্তিআদীসু হি ‘‘পদসা নেস্সামী’’তি পঠমং পাদং সঙ্কামেতি, আপত্তি থুল্লচ্চযস্সাতিআদিনা পাড়িযং (পাৰা. ১১১), ভিক্খু দাসং দিস্ৱা সুখদুক্খং পুচ্ছিত্ৱা ৱা অপুচ্ছিত্ৱা ৱা ‘‘গচ্ছ, পলাযিত্ৱা সুখং জীৱা’’তি ৱদতি, সো চে পলাযতি, দুতিযপদৱাৰে পাৰাজিকন্তিআদিনা (পাৰা. অট্ঠ. ১.১১৪) অট্ঠকথাযঞ্চ যো সৱিঞ্ঞাণকানঞ্ঞেৱ আৱেণিকো ৱিনিচ্ছযো ৱুত্তো, সো আৰামাদিঅৱিঞ্ঞাণকেসু ন লব্ভতীতি তাদিসং সন্ধায ‘‘সৱিঞ্ঞাণকেনেৱা’’তি ৱুত্তং. যো পন ৱিনিচ্ছযো আৰামাদিঅৱিঞ্ঞাণকেসু লব্ভতি, সো যস্মা সৱিঞ্ঞাণকেসু অলব্ভনকো নাম নত্থি, তস্মা ৱুত্তং ‘‘নানাভণ্ডৱসেন সৱিঞ্ঞাণকাৱিঞ্ঞাণকমিস্সকেনা’’তি. সৱিঞ্ঞাণকেন চ অৱিঞ্ঞাণকেন চাতি অত্থো. যস্মা চেত্থ অৱিঞ্ঞাণকেনেৱ আদিযনাদীনি ছপি পদানি ন সক্কা যোজেতুং ইৰিযাপথৱিকোপনস্স সৱিঞ্ঞাণকৱসেনেৱ যোজেতব্বতো, তস্মা ‘‘অৱিঞ্ঞাণকেনেৱা’’তি ততিযং পকাৰং ন ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং.

আৰামন্তি ইদং উপলক্খণমত্তং দাসাদিসৱিঞ্ঞাণকস্সাপি ইধ সঙ্গহেতব্বতো, নানাভণ্ডৱসেন হেত্থ যোজনা দস্সিযতি. পৰিকপ্পিতট্ঠানন্তি পৰিকপ্পিতোকাসং. সুঙ্কঘাতন্তি এত্থ মগ্গং গচ্ছন্তেহি সত্থিকেহি অত্তনা নীযমানভণ্ডতো ৰঞ্ঞো দাতব্বভাগো সুঙ্কো নাম, সো এত্থ হঞ্ঞতি অদত্ৱা গচ্ছন্তেহি অৱহৰীযতি, তং ৱা হন্তি এত্থ ৰাজপুৰিসা অদদন্তানং সন্তকং বলক্কাৰেনাতি সুঙ্কঘাতো, ‘‘এত্থ পৱিট্ঠেহি সুঙ্কো দাতব্বো’’তি ৰুক্খপব্বতাদিসঞ্ঞাণেন নিযমিতপ্পদেসস্সেতং অধিৱচনং.

পঞ্চৱীসতিঅৱহাৰকথাৱণ্ণনা

কত্থচীতি একিস্সা অট্ঠকথাযং. একং পঞ্চকং দস্সিতন্তি ‘‘পৰপৰিগ্গহিতঞ্চ হোতি, পৰপৰিগ্গহিতসঞ্ঞী চ, গৰুকো চ হোতি পৰিক্খাৰো পঞ্চমাসকো ৱা অতিৰেকপঞ্চমাসকো ৱা, থেয্যচিত্তঞ্চ পচ্চুপট্ঠিতং হোতি, ঠানা চাৱেতী’’তি (পাৰা. ১২২) ৱুত্তপঞ্চঅৱহাৰঙ্গানি একং পঞ্চকন্তি দস্সিতং. দ্ৱে পঞ্চকানি দস্সিতানীতি ‘‘ছহি আকাৰেহি অদিন্নং আদিযন্তস্স আপত্তি পাৰাজিকস্স. ন চ সকসঞ্ঞী, ন চ ৱিস্সাসগ্গাহী, ন চ তাৱকালিকং, গৰুকো চ হোতি পৰিক্খাৰো পঞ্চমাসকো ৱা অতিৰেকপঞ্চমাসকো ৱা, থেয্যচিত্তঞ্চ পচ্চুপট্ঠিতং হোতি, ঠানা চাৱেতি, আপত্তি পাৰাজিকস্সা’’তি (পাৰা. ১২৫) এৱং ৱুত্তেসু ছসু পদেসু একং অপনেত্ৱা সেসানি পঞ্চ পদানি একং পঞ্চকং কত্ৱা হেট্ঠা ৱুত্তপঞ্চকঞ্চ গহেত্ৱা দ্ৱে পঞ্চকানি দস্সিতানি. এত্থ পনাতি পঞ্চহাকাৰেহীতিআদীসু. সব্বেহিপি পদেহীতি পৰপৰিগ্গহিতঞ্চ হোতীতিআদীহি সব্বেহি পঞ্চহি পদেহি.

পঞ্চন্নং অৱহাৰানং সমূহো পঞ্চকং. সকো হত্থো সহত্থো, তেন নিব্বত্তো, তস্স ৱা সম্বন্ধীতি সাহত্থিকো, অৱহাৰো. সাহত্থিকাদি পঞ্চকং সাহত্থিকপঞ্চকন্তিআদিপদৱসেন নামলাভো দট্ঠব্বো. এৱং সেসেসুপি. ততিযপঞ্চমেসু পঞ্চকেসূতি সাহত্থিকপঞ্চকথেয্যাৱহাৰপঞ্চকেসু. লব্ভমানপদৱসেনাতি সাহত্থিকপঞ্চকে লব্ভমানস্স নিস্সগ্গিযাৱহাৰপদস্স ৱসেন, থেয্যাৱহাৰপঞ্চকে লব্ভমানস্স পৰিকপ্পাৱহাৰপদস্স চ ৱসেন যোজেতব্বন্তি অত্থো.

নিস্সগ্গিযো নাম…পে… পাৰাজিকস্সাতি ইমিনা বহিসুঙ্কঘাতপাতনং নিস্সগ্গিযপযোগোতি দস্সেতি. ‘‘হত্থে ভাৰং থেয্যচিত্তো ভূমিযং নিক্খিপতি, আপত্তি পাৰাজিকস্সা’’তি (পাৰা. ১০১) ৱুত্তত্তা পন সুদ্ধচিত্তেন গহিতপৰভণ্ডস্স থেয্যচিত্তেন গুম্বাদিপটিচ্ছন্নট্ঠানে খিপনম্পি ইমস্মিং নিস্সগ্গিযপযোগে সঙ্গয্হতীতি দট্ঠব্বং. কিৰিযাসিদ্ধিতো পুৰেতৰমেৱ পাৰাজিকাপত্তিসঙ্খাতং অত্থং সাধেতীতি অত্থসাধকো. অথ ৱা অত্তনো ৱত্তমানক্খণে অৱিজ্জমানম্পি কিৰিযাসিদ্ধিসঙ্খাতং অত্থং অৱস্সং আপত্তিং সাধেতীতিপি অত্থসাধকো. অসুকং নাম ভণ্ডং যদা সক্কোসীতি ইদং নিদস্সনমত্তং পৰস্স তেলকুম্ভিযা উপাহনাদীনং নিক্খেপপযোগস্সাপি অত্থসাধকত্তা. তথা হি ৱুত্তং মাতিকাট্ঠকথাযং –

‘‘অত্থসাধকো নাম ‘অসুকস্স ভণ্ডং যদা সক্কোতি, তদা তং অৱহৰা’তি অঞ্ঞং আণাপেতি. তত্থ সচে পৰো অনন্তৰাযিকো হুত্ৱা তং অৱহৰতি, আণাপকস্স আণত্তিক্খণেযেৱ পাৰাজিকং. পৰস্স ৱা পন তেলকুম্ভিযা পাদগ্ঘনকতেলং অৱস্সং পিৱনকানি উপাহনাদীনি পক্খিপতি, হত্থতো মুত্তমত্তেযেৱ পাৰাজিক’’ন্তি (কঙ্খা. অট্ঠ. দুতিযপাৰাজিকৱণ্ণনা).

ইমস্স অত্থসাধকস্স আণত্তিযা চ কো ৱিসেসোতি? তঙ্খণঞ্ঞেৱ গহণে নিযুঞ্জনং আণত্তিকপযোগো, কালন্তৰেন গহণত্থং নিযোগো অত্থসাধকোতি অযং নেসং ৱিসেসো. তেনেৱাহ ‘‘অসুকং নাম ভণ্ডং যদা সক্কোসী’’তিআদি. ধুৰনিক্খেপো পন উপনিক্খিত্তভণ্ডৱসেন ৱেদিতব্বোতি ইদং নিদস্সনমত্তং, আৰামাভিযুঞ্জনাদীসুপি তাৱকালিকভণ্ডদেয্যানং অদানেপি এসেৱ নযো. ভণ্ডগ্গহণপ্পযোগতো আণত্তিযা পুব্বত্তা আহ ‘‘আণত্তিৱসেন পুব্বপযোগো ৱেদিতব্বো’’তি. পযোগেন সহ ৱত্তমানো অৱহাৰো সহপযোগোতি আহ ‘‘ঠানাচাৱনৱসেনা’’তি, ইদঞ্চ নিদস্সনমত্তং খীলসঙ্কমনাদীসুপি অসতি ঠানাচাৱনে সহপযোগত্তা. ৱুত্তঞ্হি মাতিকাট্ঠকথাযং ‘‘ঠানাচাৱনৱসেন খীলাদীনি সঙ্কামেত্ৱা খেত্তাদিগ্গহণৱসেন চ সহপযোগো ৱেদিতব্বো’’তি (কঙ্খা. অট্ঠ. দুতিযপাৰাজিকৱণ্ণনা).

তুলযিত্ৱাতি উপপৰিক্খিত্ৱা. সামীচীতি ৱত্তং. সকসঞ্ঞায অদেন্তস্স আপত্তি নত্থীতি ৱদন্তি. সম্মদ্দোতি নিৱিদ্ধতাসঙ্খোভো. ভট্ঠে জনকাযেতি অপগতে জনসমূহে. অত্তনো সন্তকং কত্ৱা এতস্সেৱ ভিক্খুনো দেহীতি ইদং উভিন্নম্পি কুক্কুচ্চৱিনোদনত্থং ৱুত্তং. অৱহাৰকস্স হি ‘‘মযা সহত্থেন ন দিন্নং, ভণ্ডদেয্যং এত’’ন্তি কুক্কুচ্চং উপ্পজ্জেয্য, ইতৰস্স চ ‘‘মযা পঠমং ধুৰনিক্খেপং কত্ৱা পচ্ছা অদিন্নং গহিত’’ন্তি কুক্কুচ্চং উপ্পজ্জেয্যাতি.

সমগ্ঘন্তি অপ্পগ্ঘং. দাৰুঅত্থং ফৰতীতি দাৰূহি কত্তব্বকিচ্চং সাধেতি. একদিৱসং দন্তকট্ঠচ্ছেদনাদিনা যা অযং অগ্ঘহানি ৱুত্তা, সা সব্বা ভণ্ডসামিনা কিণিত্ৱা গহিতমেৱ সন্ধায ৱুত্তা. সব্বং পনেতং অট্ঠকথাচৰিযপ্পমাণেন ৱেদিতব্বং. পাসাণঞ্চ সক্খৰঞ্চ পাসাণসক্খৰং.

অক্খদস্সাতি এত্থ অক্খ-সদ্দেন কিৰ ৱিনিচ্ছযসালা ৱুচ্চতি, তত্থ নিসীদিত্ৱা ৱজ্জাৱজ্জং নিৰূপযন্তীতি ‘‘অক্খদস্সা’’তি ৱুচ্চন্তি ধম্মৱিনিচ্ছনকা. হননং নাম হত্থপাদাদীহি পোথনঞ্চেৱ হত্থনাসাদিচ্ছেদনঞ্চ হোতীতি আহ ‘‘হনেয্যুন্তি পোথেয্যুঞ্চেৱ ছিন্দেয্যুঞ্চা’’তি.

পদভাজনীযঞ্চ ‘‘হত্থেন ৱা পাদেন ৱা কসায ৱা ৱেত্তেন ৱা অড্ঢদণ্ডকেন ৱা ছজ্জায ৱা হনেয্যু’’ন্তি (পাৰা. ৯২) ৱুত্তং. তত্থ অড্ঢদণ্ডকেনাতি দ্ৱিহত্থপ্পমাণেন ৰস্সমুগ্গৰেন, ৱেড়ুপেসিকায ৱা. ছেজ্জায ৱাতি হত্থাদীনং ছেদনেন. ছিন্দন্তি এতায হত্থপাদাদীনীতি ছেজ্জা, সত্থং, তেন সত্থেনাতিপি অত্থো. নীহৰেয্যুন্তি ৰট্ঠতো নীহৰেয্যুং. ‘‘চোৰোসি…পে… থেনোসী’’তি এত্থ পৰিভাসেয্যুন্তি পদং অজ্ঝাহৰিত্ৱা অত্থো ৱেদিতব্বোতি আহ ‘‘চোৰোসি…পে… পৰিভাসেয্যু’’ন্তি. যং তং ভণ্ডং দস্সিতন্তি সম্বন্ধো.

৯৩. যত্থ যত্থ ঠিতন্তি ভূমিযাদীসু যত্থ যত্থ ঠিতং. যথা যথা আদানং গচ্ছতীতি যেন যেন আকাৰেন গহণং উপগচ্ছতি.

ভূমট্ঠকথাৱণ্ণনা

৯৪. ৱাচায ৱাচাযাতি একেকত্থদীপিকায ৱাচায ৱাচায. উপলদ্ধোতি ঞাতো. পাড়িযং সেসঅট্ঠকথাসু চ কুদালং ৱা পিটকং ৱাতি ইদমেৱ দ্ৱযং ৱত্ৱা ৱাসিফৰসূনং অৱুত্তত্তা তেসম্পি সঙ্খেপট্ঠকথাদীসু আগতভাৱং দস্সেতুং সঙ্খেপট্ঠকথাযন্তিআদি ৱুত্তং. থেয্যচিত্তেন কতত্তা ‘‘দুক্কটেহি সদ্ধিং পাচিত্তিযানী’’তি ৱুত্তং.

অট্ঠৱিধং হেতন্তিআদীসু এতং দুক্কটং নাম থেৰেহি ধম্মসঙ্গাহকেহি ইমস্মিং ঠানে সমোধানেত্ৱা অট্ঠৱিধন্তি দস্সিতন্তি যোজনা. সব্বেসম্পি দুক্কটানং ইমেসুযেৱ অট্ঠসু সঙ্গহেতব্বভাৱতো পন ইতৰেহি সত্তহি দুক্কটেহি ৱিনিমুত্তং ৱিনযদুক্কটেযেৱ সঙ্গহেতব্বং. দসৱিধং ৰতনন্তি ‘‘মুত্তা মণি ৱেড়ুৰিযো সঙ্খো সিলা পৱাড়ং ৰজতং জাতৰূপং লোহিতকো মসাৰগল্ল’’ন্তি এৱমাগতং দসৱিধং ৰতনং.

‘‘মুত্তা মণি ৱেড়ুৰিযো চ সঙ্খো,

সিলা পৱাড়ং ৰজতঞ্চ হেমং;

লোহিতকঞ্চ মসাৰগল্লং,

দসেতে ধীৰো ৰতনানি জঞ্ঞা’’তি. –

হি ৱুত্তং. সত্তৱিধং ধঞ্ঞন্তি সালি ৱীহি যৱো কঙ্গু কুদ্ৰূসং ৱৰকো গোধুমোতি ইমং সত্তৱিধং ধঞ্ঞং. আৱুধভণ্ডাদিন্তি আদি-সদ্দেন তুৰিযভণ্ডইত্থিৰূপাদিং সঙ্গণ্হাতি. অনামসিতব্বে ৱত্থুম্হি দুক্কটং অনামাসদুক্কটং. দুৰূপচিণ্ণদুক্কটন্তি ‘‘অকত্তব্ব’’ন্তি ৱাৰিতস্স কতত্তা দুট্ঠু উপচিণ্ণং চৰিতন্তি দুৰূপচিণ্ণং, তস্মিং দুক্কটং দুৰূপচিণ্ণদুক্কটং. ৱিনযে পঞ্ঞত্তং অৱসেসং দুক্কটং ৱিনযদুক্কটং. একাদস সমনুভাসনা নাম ভিক্খুপাতিমোক্খে চত্তাৰো যাৱততিযকা সঙ্ঘাদিসেসা অৰিট্ঠসিক্খাপদন্তি পঞ্চ, ভিক্খুনীপাতিমোক্খে একং যাৱততিযকপাৰাজিকং চত্তাৰো সঙ্ঘাদিসেসা চণ্ডকাড়ীসিক্খাপদন্তি ছ.

সহপযোগতো পট্ঠায চেত্থ পুৰিমপুৰিমা আপত্তিযো পটিপ্পস্সম্ভন্তীতি আহ অথ ধুৰনিক্খেপং অকত্ৱাতিআদি. ‘‘ধুৰনিক্খেপং অকত্ৱা’’তি ৱুত্তত্তা ধুৰনিক্খেপং কত্ৱা পুন খণন্তস্স পুৰিমাপত্তিযো ন পটিপ্পস্সম্ভন্তীতি ৱদন্তি. ‘‘ছেদনপচ্চযা দুক্কটং দেসেত্ৱা মুচ্চতী’’তি ৱত্ৱা পুব্বপযোগে আপত্তীনং দেসেতব্বতায অৱুত্তত্তা সহপযোগে পত্তে পুব্বপযোগে আপত্তিযো পটিপ্পস্সম্ভন্তীতি ৱেদিতব্বং.

অপৰদ্ধং ৱিৰদ্ধং খলিতন্তি সব্বমেতং যঞ্চ দুক্কটন্তি এত্থ ৱুত্তস্স দুক্কটস্স পৰিযাযৱচনং, যং মনুস্সো কৰেতিআদি পনেত্থ ওপম্মনিদস্সনং. সংযোগভাৱোতি দ্ৱিত্তং সন্ধায ৱুত্তং, তেন ৰস্সত্তস্সাপি নিমিত্তং দস্সিতন্তি ৱেদিতব্বং. একস্স মূলেতি একস্স সন্তিকে. সব্বত্থাপি আমসনে দুক্কটং, ফন্দাপনে থুল্লচ্চযঞ্চ ৱিসুং ৱিসুং আমসনফন্দাপনপযোগং কৰোন্তস্সেৱ হোতি, একপযোগেন গণ্হন্তস্স পন উদ্ধাৰে পাৰাজিকমেৱ, ন দুক্কটথুল্লচ্চযানীতি ৱদন্তি, একপযোগেন গণ্হন্তস্সাপি আমসনফন্দাপনানম্পি লব্ভমানত্তা তং ন গহেতব্বং. ন হি সক্কা অনামসিত্ৱা অফন্দাপেত্ৱা চ কিঞ্চি গহেতুং. ‘‘একমেৱ দেসেত্ৱা মুচ্চতী’’তি পংসুখণনাদিসমানপযোগেপি পুৰিমা আপত্তি উত্তৰমুত্তৰং আপত্তিং পত্ৱা পটিপ্পস্সম্ভন্তীতি সঞ্ঞায কুৰুন্দট্ঠকথাযং ৱুত্তং, ইতৰট্ঠকথাসু পন খণনপযোগভেদেহি পযোগে পযোগে আপন্না আপত্তিযো উত্তৰমুত্তৰং পত্ৱা ন পটিপ্পস্সম্ভন্তি অঞ্ঞমঞ্ঞং সদিসত্তা ৱিযূহনং পত্ৱা তা সব্বাপি পটিপ্পস্সম্ভন্তি ৱিসদিসপযোগত্তাতি ইমিনা অধিপ্পাযেন পটিপ্পস্সদ্ধিৱিধানং ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. ইমিনা হি অৱহাৰকস্স আসন্নং ওৰিমন্তং পৰামসতি.

তত্থেৱাতি মুখৱট্টিযমেৱ. বুন্দেনাতি কুম্ভিযা হেট্ঠিমতলেন. একট্ঠানে ঠিতায কুম্ভিযা ঠানা চাৱনং ছহি আকাৰেহি ৱেদিতব্বন্তি সম্বন্ধো. একট্ঠানেতি চ সঙ্খলিকবদ্ধভাৱেন একস্মিং পতিট্ঠিতোকাসট্ঠানেতি অত্থো. খাণুকং কেসগ্গমত্তম্পি ঠানা চাৱেতীতি খাণুকং অত্তনো পতিট্ঠিতট্ঠানতো পঞ্চহি আকাৰেহি ঠানা চাৱেতি. ছিন্নমত্তে পাৰাজিকন্তি অৱস্সং চে পততি, ছিন্নমত্তে পাৰাজিকং. পৰিচ্ছেদোতি পঞ্চমাসকাদিগৰুভাৱপৰিচ্ছেদো. অপব্যূহন্তোতি ঠিতট্ঠানতো অপনযনৱসেন ৱিযূহন্তো ৰাসিং কৰোন্তো. এৱং কত্ৱাতি ভাজনমুখৱট্টিযা কুম্ভিগতেন ভাজনগতস্স একাবদ্ধভাৱং ৱিযোজেত্ৱাতি অত্থো. উপড্ঢকুম্ভীযন্তি উপড্ঢপুণ্ণায কুম্ভিযা. ৱিনযধম্মতাতি অধিককাৰণালাভে ৱিনযৱিনিচ্ছযধম্মতাতি অধিপ্পাযো. ন কেৱলঞ্চেত্থ গৰুকতাৱ, সুত্তানুগমনম্পি অত্থীতি দস্সেন্তো অপিচাতিআদিমাহ. কণ্ঠেন পন পৰিচ্ছিন্নকালেতি মুখগতং অজ্ঝোহটকালেতি অত্থো. অজ্ঝোহৰণমেৱ হেত্থ পৰিচ্ছিন্দনং, ন কণ্ঠপিদহনং. চিক্কনন্তি থদ্ধং, বহলং ঘনন্তি অত্থো.

যোপি থেয্যচিত্তেন পৰস্স কুম্ভিযা পাদগ্ঘনকং সপ্পিং ৱা তেলং ৱা অৱস্সং পিৱনকং যং কিঞ্চি দুকূলসাটকং ৱা চম্মখণ্ডাদীনং ৱা অঞ্ঞতৰং পক্খিপতি, হত্থতো মুত্তমত্তে পাৰাজিকন্তি এত্থ অৱহাৰো ৱীমংসিতব্বো. যদি চ দুকূলাদীসু সপ্পিতেলানং পৱিসনং সন্ধায পাৰাজিকং ভৱেয্য, তত্থ পৱিট্ঠতেলাদিনো কুম্ভিগতেন একাবদ্ধতায ন তাৱ অৱহাৰো ভাজনন্তৰং পৱেসেত্ৱা গহণকালে ৱিয. তথা হি ৱুত্তং – ‘‘ভাজনং পন নিমুজ্জাপেত্ৱা গণ্হন্তস্স যাৱ একাবদ্ধং হোতি, তাৱ ৰক্খতী’’তিআদি. অথ তেলাদিৱিনাসেন পাৰাজিকং ভৱেয্য, তদাপি তিণজ্ঝাপনাদীসু ৱিয অৱহাৰো নত্থি, দুক্কটেন সদ্ধিং ভণ্ডদেয্যমেৱ হোতি, তথা চ পাদগ্ঘনকং তেলাদিং পীতং দুকূলাদিং উদ্ধৰন্তস্সাপি পাৰাজিকং ন সিযা তত্থ পৱিট্ঠস্স তেলাদিনো ৱিনট্ঠট্ঠেন গহণক্খণে অৱিজ্জমানত্তা, ৱিজ্জমানত্তেন চ উদ্ধাৰেযেৱ পাৰাজিকং ৱত্তব্বং, ন হত্থতো মুত্তমত্তেতি. সব্বঅট্ঠকথাসু চ দুকূলাদীনং পক্খিপনে হত্থতো মুত্তমত্তে পাৰাজিকস্স ৱুত্তত্তা ন তং পটিক্খিপিতুং সক্কা. অট্ঠকথাপ্পমাণেন পনেতং গহেতব্বং, যুত্তি পনেত্থ পণ্ডিতেহি পুব্বাপৰং সংসন্দিত্ৱা উদ্ধাৰেতব্বা.

পলিবুজ্ঝিস্সতীতি নিৱাৰেস্সতি. ৱুত্তনযেন পাৰাজিকন্তি হত্থতো মুত্তমত্তেযেৱ পাৰাজিকং. নেৱ অৱহাৰো, ন গীৱাতি অত্তনো ভাজনত্তা ৱুত্তং, অনাপত্তিমত্তমেৱ ৱুত্তং, ন পন এৱং ৱিচাৰিতন্তি অধিপ্পাযো. বহিগতং নাম হোতীতি ততো পট্ঠায তেলস্স অট্ঠানতো অধোমুখভাৱতো চ বহিগতং নাম হোতি. অন্তো পট্ঠায ছিদ্দে কৰিযমানে তেলস্স নিক্খমিত্ৱা গতগতট্ঠানং ভাজনসঙ্খ্যমেৱ গচ্ছতীতি আহ ‘‘বাহিৰন্ততো পাদগ্ঘনকে গড়িতে পাৰাজিক’’ন্তি. যথা তথা ৱা কতস্সাতি বাহিৰন্ততো ৱা অব্ভন্তৰন্ততো ৱা পট্ঠায কতস্স. মজ্ঝে ঠপেত্ৱা কতছিদ্দেতি মজ্ঝে থোকং কপালং ঠপেত্ৱা পচ্ছা তং ছিন্দন্তেন কতছিদ্দে.

পত্থীনস্স খাদনং ইতৰস্স পানঞ্চ সপ্পিআদীনং পৰিভোগোতি আহ ‘‘অখাদিতব্বং ৱা অপাতব্বং ৱা কৰোতী’’তি. কস্মা পনেত্থ দুক্কটং ৱুত্তন্তি আহ ‘‘ঠানাচাৱনস্স নত্থিতায দুক্কট’’ন্তি. পুৰিমদ্ৱযন্তি ভেদনং ছড্ডনঞ্চ. কুম্ভিজজ্জৰকৰণেনাতি পুণ্ণকুম্ভিযা জজ্জৰকৰণেন. মাতিকাউজুকৰণেনাতি উদকপুণ্ণায মাতিকায উজুকৰণেন. একলক্খণন্তি ভেদনং কুম্ভিযা জজ্জৰকৰণেন, ছড্ডনং মাতিকায উজুকৰণেন চ সদ্ধিং একসভাৱং. পচ্ছিমং পন দ্ৱযন্তি ঝাপনং অপৰিভোগকৰণঞ্চ. এত্থ এৱং ৱিনিচ্ছযং ৱদন্তীতি এতস্মিং মহাঅট্ঠকথাযং ৱুত্তে অত্থে একে আচৰিযা এৱং ৱিনিচ্ছযং ৱদন্তি. পচ্ছিমদ্ৱযং সন্ধায ৱুত্তন্তি এত্থ পুৰিমপদদ্ৱযে ৱিনিচ্ছযো হেট্ঠা ৱুত্তানুসাৰেন সক্কা ৱিঞ্ঞাতুন্তি তত্থ কিঞ্চি অৱত্ৱা পচ্ছিমপদদ্ৱযং সন্ধায ‘‘ঠানাচাৱনস্স নত্থিতায দুক্কট’’ন্তি ইদং ৱুত্তন্তি অধিপ্পাযো. থেয্যচিত্তেনাতি অত্তনো ৱা পৰস্স ৱা কাতুকামতাৱসেন উপ্পন্নথেয্যচিত্তেন. ৱিনাসেতুকামতাযাতি হত্থপাদাদীনি ছিন্দন্তো ৱিয কেৱলং ৱিনাসেতুকামতায. ৱুত্তনযেন ভিন্দন্তস্স ৱা ছড্ডেন্তস্স ৱাতি মুগ্গৰেন পোথেত্ৱা ভিন্দন্তস্স ৱা উদকং ৱা ৱালিকং ৱা আকিৰিত্ৱা উত্তৰাপেন্তস্স ৱাতি অত্থো. অযুত্তন্তি চেতি পাড়িযং পুৰিমদ্ৱযেপি দুক্কটস্সেৱ ৱুত্তত্তা ‘‘পুৰিমদ্ৱযে পাৰাজিক’’ন্তি ইদং অযুত্তন্তি যদি তুম্হাকং সিযাতি অত্থো. নাতি অযুত্তভাৱং নিসেধেত্ৱা তত্থ কাৰণমাহ ‘‘অঞ্ঞথা গহেতব্বত্থতো’’তি.

এৱমেকে ৱদন্তীতি হেট্ঠা ৱুত্তস্স অত্থনযস্স অত্তনা অনভিমতভাৱং দস্সেত্ৱা সযং অঞ্ঞথাপি পাড়িং অট্ঠকথঞ্চ সংসন্দিত্ৱা অত্থং দস্সেতুকামো অযং পনেত্থ সাৰোতিআদিমাহ. অচাৱেতুকামোৱাতি থেয্যচিত্তেন ঠানা অচাৱেতুকামোৱ. অছড্ডেতুকামোযেৱাতি এত্থাপি থেয্যচিত্তেনাতি সম্বন্ধিতব্বং. ইদঞ্হি থেয্যচিত্তপক্খং সন্ধায ৱুত্তং নাসেতুকামতাপক্খস্স ৱক্খমানত্তা. তেনেৱাহ নাসেতুকামতাপক্খে পনাতিআদি. ইতৰথাপি যুজ্জতীতি থেয্যচিত্তাভাৱা ঠানা চাৱেতুকামস্সাপি দুক্কটং যুজ্জতীতি ৱুত্তং হোতি.

ভূমট্ঠকথাৱণ্ণনানযো নিট্ঠিতো.

আকাসট্ঠকথাৱণ্ণনা

৯৬. আকাসট্ঠকথাযং অন্তোৱত্থুম্হীতি পৰিক্খিত্তস্স ৱত্থুস্স অন্তো. অন্তোগামেতি পৰিক্খিত্তস্স গামস্স অন্তো. অপৰিক্খিত্তে পন ৱত্থুম্হি গামে ৱা ঠিতট্ঠানমেৱ ঠানং. অটৱিমুখং কৰোতি…পে… ৰক্খতীতি তেন পযোগেন তস্স ইচ্ছিতট্ঠানং আগতত্তা ৰক্খতি. গামতো নিক্খন্তস্সাতি পৰিক্খিত্তগামতো নিক্খন্তস্স. কপিঞ্জৰো নাম অঞ্ঞমঞ্ঞং যুজ্ঝাপনত্থায বালজনেহি পোসাৱনিযপক্খিজাতি.

ৱেহাসট্ঠকথাৱণ্ণনা

৯৭. ৱেহাসট্ঠকথাযং ছিন্নমত্তে মুত্তমত্তেতি যথা ছিন্নং মুত্তঞ্চ পকতিট্ঠানে ন তিট্ঠতি, তথা ছেদনং মোচনঞ্চ সন্ধায ৱুত্তং.

উদকট্ঠকথাৱণ্ণনা

৯৮. উদকট্ঠকথাযং সন্দমানউদকে নিক্খিত্তং ন তিট্ঠতীতি আহ ‘‘অসন্দনকে উদকে’’তি. অনাপত্তীতি হত্থৱাৰপদৱাৰেসু দুক্কটাপত্তিযা অভাৱং সন্ধায ৱুত্তং. কড্ঢতীতি হেট্ঠতো ওসাৰেতি. সকলমুদকন্তি দণ্ডেন ফুট্ঠোকাসগতং সকলমুদকং. ন উদকং ঠানন্তি অত্তনা কতট্ঠানস্স অট্ঠানত্তা. পদুমিনিযন্তি পদুমগচ্ছে. কলাপবন্ধন্তি হত্থকৱসেন খুদ্দকং কত্ৱা বদ্ধং কলাপবদ্ধং. ভাৰবদ্ধং নাম সীসভাৰাদিৱসেন বদ্ধং. মুড়ালন্তি কন্দং. পত্তং ৱা পুপ্ফং ৱাতি ইদং কদ্দমস্স অন্তো পৱিসিত্ৱা ঠিতং সন্ধায ৱুত্তং. নিদ্ধমনতুম্বন্তি ৱাপিযা উদকস্স নিক্খমননাড়ং. উদকৱাহকন্তি মহামাতিকং. অৱহাৰেন সো ন কাৰেতব্বোতি ইমিনা পাণং জীৱিতা ৱোৰোপনে আপত্তিযা সব্বত্থ ন মুচ্চতীতি দীপেতি. মাতিকং আৰোপেত্ৱাতি খুদ্দকমাতিকং আৰোপেত্ৱা. মৰিত্ৱা…পে… তিট্ঠন্তীতি এত্থ মতমচ্ছানংযেৱ তেসং সন্তকত্তা অমতে গণ্হন্তস্স নত্থি অৱহাৰো.

নাৱট্ঠকথাৱণ্ণনা

৯৯. নাৱট্ঠকথাযং থুল্লচ্চযম্পি পাৰাজিকম্পি হোতীতি এত্থ পঠমং ঠানা অচাৱেত্ৱা মুত্তে থুল্লচ্চযং, পঠমং পন ঠানা চাৱেত্ৱা মুত্তে পাৰাজিকন্তি ৱেদিতব্বং. পাসে বদ্ধসূকৰো ৱিযাতিআদিনা ৱুত্তং সন্ধাযাহ ‘‘তত্থ যুত্তি পুব্বে ৱুত্তাএৱা’’তি. ৱিপন্নট্ঠনাৱাতি ৱিসমৱাতেহি দেসন্তৰং পলাতা, ভিজ্জিত্ৱা ৱা ৱিনাসং পত্ৱা উদকে নিমুজ্জিত্ৱা হেট্ঠা ভূমিতলং অপ্পত্ৱা সামিকেহি চ অপৰিচ্চত্তালযা ৱুচ্চতি. বলৱা চ ৱাতো আগম্মাতি ইমিনা অসতি ৱাতে অযং পযোগো কতোতি দস্সেতি. পুগ্গলস্স নত্থি অৱহাৰোতি সুক্খমাতিকাযং উজুকৰণনযেন ৱুত্তং. তং অত্তনো পাদেন অনক্কমিত্ৱা হত্থেন চ অনুক্খিপিত্ৱা অঞ্ঞস্মিং দণ্ডাদীসু বন্ধিত্ৱা ঠপিতে যুজ্জতি, অত্তনো পাদেন অক্কমিত্ৱা হত্থেন চ উক্খিপিত্ৱা ঠিতস্স পন বলৱৱাতেন ছত্তচীৱৰাদীসু পহটেসু পকতিং ৱিজহিত্ৱা দড়্হতৰং অক্কমনগহণাদিপযোগো অভিনৱো কাতব্বো সিযা. ইতৰথা ছত্তচীৱৰাদীনি ৱা ৱিগচ্ছন্তি, অৱহাৰকো ৱা সযং পতিস্সতি, নাৱা চ তদা ন গমিস্সতি. তস্মা ঈদিসে অভিনৱপ্পযোগে সতি অৱহাৰেন ভৱিতব্বং. সুক্খমাতিকাযং উজুকতায উদকাগমনকালে কাতব্বকিচ্চং নত্থীতি তং ইধ নিদস্সনং ন হোতি. দাসং পন পকতিযা পলাযন্তং ‘‘সীঘং যাহী’’তি ৱত্ৱা পকতিগমনতো তুৰিতগমনুপ্পাদনাদিনা ইধ নিদস্সনেন ভৱিতব্বন্তি অম্হাকং খন্তি, ৱীমংসিত্ৱা গহেতব্বং. ৱাতে আগতেপি যত্থ অতিলহুকত্তা নাৱায কঞ্চি পযোগং অকত্ৱা পকতিযা অৱহাৰকো তিট্ঠতি, তত্থিদং অট্ঠকথাযং ৱুত্তন্তি গহেতব্বং.

যানট্ঠকথাৱণ্ণনা

১০০. যানট্ঠকথাযং উভোসু পস্সেসূতি চতুন্নং থম্ভানং উপৰি চতুৰস্সং দাৰুসঙ্ঘাটং আৰোপেত্ৱা তস্স ৱামদক্খিণপস্সেসু উভোসু ৱাতাতপাদিপৰিস্সযৱিনোদনত্থং গৰুড়পক্খিনো উভো পক্খা ৱিয কতা সন্দমানিকা. দুকযুত্তস্সাতি দ্ৱীহি গোণেহি যুত্তস্স. অযুত্তকন্তি গোণেহি অযুত্তং. কপ্পকতাতি দ্ৱিন্নং সিখানং সন্ধিট্ঠানে গোসিঙ্গানি ৱিয দ্ৱে কোটিযো ঠপেত্ৱা উপত্থম্ভনী কপ্পকতা নাম, সা দ্ৱীহিপি কোটীহি ভূমিযং পতিট্ঠাতি, তেনাহ ‘‘ছ ঠানানী’’তি. তীণি ৱা চত্তাৰি ৱা ঠানানীতি অকপ্পকতায উপত্থম্ভনিযা চ দ্ৱিন্নং চক্কানঞ্চ ৱসেন তীণি ঠানানি, কপ্পকতায ৱসেন চত্তাৰি ঠানানি, তথা পথৱিযং ঠপিতস্স তীণি ঠানানীতি সম্বন্ধো. অক্খসীসেহীতি অক্খদাৰুনো দ্ৱীহি কোটীহি. অক্খুদ্ধীহীতি অক্খদাৰুনা সম্পটিচ্ছকা হেট্ঠিমভাগে কপ্পকতা দ্ৱে দাৰুখণ্ডা অক্খুদ্ধিযো নাম, তাসং কপ্পকতানং দ্ৱিন্নং কপ্পসীসানি চত্তাৰি ইধ ‘‘অক্খুদ্ধিযো’’তি ৱুচ্চন্তি, তেনাহ ‘‘চতূহি চ অক্খুদ্ধীহী’’তি. তাহি পতিট্ঠিতাহি পতিট্ঠিতট্ঠানানি চত্তাৰি ধুৰেন পতিট্ঠিতট্ঠানং একন্তি পঞ্চ ঠানানি হোন্তি. উদ্ধিযোৱ ‘‘উদ্ধিখাণুকা’’তি ৱুত্তা, উদ্ধিখাণুকানং অভাৱে অক্খসীসানং পতিট্ঠানোকাসং দস্সেন্তো আহ সমমেৱ বাহং কত্ৱাতিআদি. তত্থ সমমেৱাতি উদ্ধিযো হেট্ঠা অনোলম্বেত্ৱা বাহুনো হেট্ঠিমভাগং সমং কত্ৱা দ্ৱিন্নং বাহুদাৰূনং মজ্ঝে অক্খসীসপ্পমাণেন ছিদ্দং কত্ৱা তত্থ অক্খসীসানি পৱেসিতানি হোন্তি, তেন বাহানং হেট্ঠাভাগং সব্বং ভূমিং ফুসিত্ৱা তিট্ঠতি, তেনাহ ‘‘সব্বং পথৱিং ফুসিত্ৱা তিট্ঠতী’’তি. সেসং নাৱাযং ৱুত্তসদিসন্তি ইমিনা যদি পন তং এৱং গচ্ছন্তং পকতিগমনং পচ্ছিন্দিত্ৱা অঞ্ঞং দিসাভাগং নেতি, পাৰাজিকং. সযমেৱ যং কিঞ্চি ঠানং সম্পত্তং ঠানা অচালেন্তোৱ ৱিক্কিণিত্ৱা গচ্ছতি, নেৱত্থি অৱহাৰো, ভণ্ডদেয্যং পন হোতীতি ইমং নযং অতিদিসতি.

ভাৰট্ঠকথাৱণ্ণনা

১০১. ভাৰট্ঠকথাযং ভাৰট্ঠন্তি মাতিকাপদস্স ভাৰো নামাতি ইদং অত্থদস্সনন্তি আহ ‘‘ভাৰোযেৱ ভাৰট্ঠ’’ন্তি. পুৰিমগলেতি গলস্স পুৰিমভাগে. গলৱাটকোতি গীৱায উপৰিমগলৱাটকো. উৰপৰিচ্ছেদমজ্ঝেতি উৰপৰিযন্তস্স মজ্ঝে. সামিকেহি অনাণত্তোতি ইদং যদি সামিকেহি ‘‘ইমং ভাৰং নেত্ৱা অসুকট্ঠানে দেহী’’তি আণত্তো ভৱেয্য, তদা তেন গহিতভণ্ডং উপনিক্খিত্তং সিযা, তঞ্চ থেয্যচিত্তেন সীসাদিতো ওৰোপেন্তস্সাপি অৱহাৰো ন সিযা, সামিকানং পন ধুৰনিক্খেপে এৱ সিযাতি ততো উপনিক্খিত্তভণ্ডভাৱতো ৱিযোজেতুং ৱুত্তং, তেনেৱ ৱক্খতি ‘‘তেহি পন অনাণত্তত্তা পাৰাজিক’’ন্তি. ঘংসন্তোতি সীসতো অনুক্খিপন্তো, যদি উক্খিপেয্য, উক্খিত্তমত্তে পাৰাজিকং, তেনাহ সীসতো কেসগ্গমত্তম্পীতিআদি. যো চাযন্তি যো অযং ৱিনিচ্ছযো.

আৰামট্ঠকথাৱণ্ণনা

১০২. আৰামট্ঠকথাযং আৰামং অভিযুঞ্জতীতি ইদং অভিযোগকৰণং পৰেসং ভূমট্ঠভণ্ডাদীসুপি কাতুং ৱট্টতিযেৱ. আৰামাদিথাৱৰেসু পন যেভুয্যেন অভিযোগৱসেনেৱ গহণসম্ভৱতো এত্থেৱ পাড়িযং অভিযোগো ৱুত্তো, ইতি ইমিনা নযেন সব্বত্থাপি সক্কা ঞাতুন্তি গহেতব্বং. অদিন্নাদানস্স পযোগত্তাতি সহপযোগমাহ. ৱত্থুম্হিযেৱ কতপযোগত্তা সহপযোগৱসেন হেতং দুক্কটং. সযম্পীতি অভিযুঞ্জকোপি. ‘‘কিং কৰোমি কিং কৰোমী’’তি এৱং কিঙ্কাৰমেৱ পটিস্সুণন্তো ৱিয চৰতীতি কিঙ্কাৰপটিস্সাৱী, তস্স ভাৱো কিঙ্কাৰপটিস্সাৱিভাৱো, তস্মিং, অত্তনো ৱসৱত্তিভাৱেতি ৱুত্তং হোতি. উক্কোচন্তি লঞ্জং. সব্বেসং পাৰাজিকন্তি কূটৱিনিচ্ছযিকাদীনং. অযং ৱত্থুসামীতিআদিকস্স উভিন্নং ধুৰনিক্খেপকৰণহেতুনো পযোগস্স কৰণক্খণেৱ পাৰাজিকং হোতীতি ৱেদিতব্বং. সচে পন সামিকস্স ৱিমতি চ ধুৰনিক্খেপো চ কমেন উপ্পজ্জন্তি, পযোগসমুট্ঠাপকচিত্তক্খণে পাৰাজিকমেৱ হোতি, ন থুল্লচ্চযং. যদি ৱিমতিযেৱ উপ্পজ্জতি, তদা থুল্লচ্চযমেৱাতি ৱেদিতব্বং, অযং নযো সব্বত্থ যথানুৰূপং গহেতব্বো. ধুৰনিক্খেপৱসেনেৱ পৰাজযোতি সামিকো ‘‘অহং ন মুচ্চামী’’তি ধুৰং অনিক্খিপন্তো অট্টো পৰাজিতো নাম ন হোতীতি দস্সেতি.

ৱিহাৰট্ঠকথাৱণ্ণনা

১০৩. ৱিহাৰট্ঠকথাযং ৱিহাৰন্তি উপচাৰসীমাসঙ্খাতং সকলং ৱিহাৰং. পৰিৱেণন্তি তস্স ৱিহাৰস্স অব্ভন্তৰে ৱিসুং ৱিসুং পাকাৰাদিপৰিচ্ছিন্নট্ঠানং. আৱাসন্তি একং আৱসথমত্তং. গণসন্তকে পৰিচ্ছিন্নসামিকত্তা সক্কা ধুৰং নিক্খিপাপেতুন্তি আহ ‘‘দীঘভাণকাদিভেদস্স পন গণস্সা’’তি. ইধাপি সচে একোপি ধুৰং ন নিক্খিপতি, ৰক্খতিযেৱ. এস নযো বহূনং সন্তকে সব্বত্থ.

খেত্তট্ঠকথাৱণ্ণনা

১০৪. খেত্তট্ঠকথাযং নিৰুম্ভিত্ৱা ৱাতিআদীসু গণ্হন্তস্সাতি পচ্চেকং যোজেতব্বং, তত্থ নিৰুম্ভিত্ৱা গহণং নাম ৱীহিসীসং অচ্ছিন্দিত্ৱা যথাঠিতমেৱ হত্থেন গহেত্ৱা আকড্ঢিত্ৱা বীজমত্তস্সেৱ গহণং. একমেকন্তি একং ৱীহিসীসং. যস্মিং বীজে ৱাতিআদি নিৰুম্ভিত্ৱা গহণাদীসু যথাক্কমং যোজেতব্বং. ‘‘তস্মিং বন্ধনা মোচিতমত্তে’’তি ৱচনতো তস্মিং বীজাদিম্হি বন্ধনা মুত্তে সতি ততো অনপনীতেপি ঠানন্তৰস্স অভাৱা পাৰাজিকমেৱ. যস্স পন সীসাদিকস্স সন্তৰাদিনা সহ সংসিব্বনং ৱা একাবদ্ধতা ৱা হোতি, তস্স বন্ধনা মোচিতে থুল্লচ্চযং, ইতৰট্ঠানতো মোচিতে পাৰাজিকন্তি গহেতব্বং, তেনাহ ৱীহিনাড়ন্তিআদি. সভুসন্তি পলালসহিতং. খীলেনাতি খাণুকেন. এত্থ চ খীলসঙ্কমনাদীসু সহপযোগো ধুৰনিক্খেপো চাতি উভযং সম্ভৱতি. খীলসঙ্কমনাদি এত্থ সহপযোগো. তস্মিঞ্চ কতে যদি সামিকা ধুৰং ন নিক্খিপন্তি পুন গণ্হিতুকামাৱ হোন্তি, ন তাৱ অৱহাৰো, ‘‘খীলং সঙ্কামেত্ৱা খেত্তাদিং অসুকো ৰাজৱল্লভো ভিক্খু গণ্হিতুকামো’’তি ঞত্ৱা তস্স বলং কক্খড়াদিভাৱঞ্চ নিস্সায খীলসঙ্কমনাদিকিৰিযানিট্ঠানতো পঠমমেৱ সামিকা ধুৰং নিক্খিপন্তি, ন অৱহাৰো এতস্স পযোগনিট্ঠানতো পুৰেতৰমেৱ ধুৰস্স নিক্খিত্তত্তা. যদা পন খীলসঙ্কমনাদিপযোগেনেৱ ধুৰনিক্খেপো হোতি, তদাযেৱ অৱহাৰো, তেনেৱেত্থ ‘‘তঞ্চ খো সামিকানং ধুৰনিক্খেপেনা’’তি ৱুত্তং. খীলাদীনং সঙ্কমিতভাৱং অজানিত্ৱা সামিকানং সম্পটিচ্ছনম্পেত্থ ধুৰনিক্খেপোতি ৱেদিতব্বো. এৱং সব্বত্থাতি যথাৱুত্তমত্থং ৰজ্জুসঙ্কমনাদীসুপি অতিদিসতি. যট্ঠিন্তি মানদণ্ডং. একস্মিং অনাগতে থুল্লচ্চযং, তস্মিং আগতে পাৰাজিকন্তি সচে দাৰূনি নিখণিত্ৱা তত্তকেনেৱ গণ্হিতুকামো হোতি, অৱসানে দাৰুম্হি পাৰাজিকং. সচে তত্থ কণ্টকসাখাদীহি পাদানং অন্তৰং পটিচ্ছাদেত্ৱা কস্সচি অপ্পৱেসাৰহং কত্ৱা গহেতুকামো হোতি, অৱসানসাখায পাৰাজিকং, তেনাহ ‘‘সাখাপৰিৱাৰেনেৱ অত্তনো কাতুং সক্কোতী’’তি, দাৰূনি চ নিখণিত্ৱা সাখাপৰিৱাৰঞ্চ কত্ৱা এৱ অত্তনো সন্তকং কাতুং সক্কোতীতি অত্থো. খেত্তমৰিযাদন্তি ৱুত্তমেৱত্থং ৱিভাৱেতুং ‘‘কেদাৰপাড়ি’’ন্তি ৱুত্তং. ইদঞ্চ খীলসঙ্কমনাদিনা গহণং আৰামাদীসুপি লব্ভতেৱ.

ৱত্থুট্ঠকথাৱণ্ণনা

১০৫. ৱত্থুট্ঠকথাযং তিণ্ণং পাকাৰানন্তি ইট্ঠকসিলাদাৰূনং ৱসেন তিণ্ণং পাকাৰানং.

১০৬. গামট্ঠকথাযং ‘‘গামো নামা’’তি পাড়িযং ন ৱুত্তং সব্বসো গামলক্খণস্স পুব্বে ৱুত্তত্তা.

অৰঞ্ঞট্ঠকথাৱণ্ণনা

১০৭. অৰঞ্ঞট্ঠকথাযং ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱাতি উজুকমেৱ ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা. লক্খণচ্ছিন্নস্সাতি অৰঞ্ঞসামিকানং হত্থতো কিণিত্ৱা গণ্হন্তেহি কতঅক্খৰাদিসঞ্ঞাণস্স. ছল্লিযা পৰিযোনদ্ধন্তি ইমিনা সামিকানং নিৰাপেক্খতায চিৰছড্ডিতভাৱং দীপেতি, তেনাহ ‘‘গহেতুং ৱট্টতী’’তি. যদি সামিকানং সাপেক্খতা অত্থি, ন ৱট্টতি. তানি কতানি অজ্ঝাৱুত্থানি চ হোন্তীতি তানি গেহাদীনি কতানি পৰিনিট্ঠিতানি মনুস্সেহি চ অজ্ঝাৱুত্থানি চ হোন্তি. দাৰূনীতি গেহাদীনং কতত্তা অৱসিট্ঠদাৰূনি. গহেতুং ৱট্টতীতি সামিকানং অনালযত্তা ৱুত্তং, তে চ যদি গহণকালে দিস্ৱা সালযা হুত্ৱা ৱাৰেন্তি, গহেতুং ন ৱট্টতিযেৱ. ‘‘দেহী’’তি ৱুত্তে দাতব্বমেৱাতি ‘‘দেহী’’তি ৱুত্তে ‘‘দস্সামী’’তি আভোগং কত্ৱা গচ্ছন্তস্স ‘‘দেহী’’তি অৱুত্তে অদত্ৱা গমনে আপত্তি নত্থি. পচ্ছাপি তেহি চোদিতে দাতব্বমেৱ.

অদিস্ৱা গচ্ছতি, ভণ্ডদেয্যন্তি সুদ্ধচিত্তেন গতস্স ভণ্ডদেয্যং. আৰক্খট্ঠানম্পি সুদ্ধচিত্তেন অতিক্কমিত্ৱা থেয্যচিত্তে উপ্পন্নেপি অৱহাৰো নত্থি আৰক্খট্ঠানস্স অতিক্কন্তত্তা. কেচি পন ‘‘যত্থ কত্থচি নীতানম্পি দাৰূনং অৰঞ্ঞসামিকানঞ্ঞেৱ সন্তকত্তা পুন থেয্যচিত্তং উপ্পাদেত্ৱা গচ্ছতি, পাৰাজিকমেৱা’’তি ৱদন্তি, তং ন যুত্তং ‘‘আৰক্খট্ঠানং পত্ৱা…পে… অস্সতিযা অতিক্কমতী’’তি, সহসা তং ঠানং অতিক্কমতীতিআদিনা (পাৰা. অট্ঠ. ১.১০৭) চ আৰক্খট্ঠানাতিক্কমেযেৱ আপত্তিযা ৱুচ্চমানত্তা, আৰক্খট্ঠানাতিক্কমমেৱ সন্ধায ‘‘ইদং পন থেয্যচিত্তেন পৰিহৰন্তস্স আকাসেন গচ্ছতোপি পাৰাজিকমেৱা’’তি ৱুত্তং. যঞ্চ ‘‘যত্থ কত্থচি নীতানম্পি দাৰূনং অৰঞ্ঞসামিকানঞ্ঞেৱ সন্তকত্তা’’তি কাৰণং ৱুত্তং, তম্পি আৰক্খট্ঠানতো বহি পাৰাজিকাপজ্জনস্স কাৰণং ন হোতি ভণ্ডদেয্যভাৱস্সেৱ কাৰণত্তা. তেসং সন্তকত্তেনেৱ হি বহি কতস্সাপি ভণ্ডদেয্যং জাতং, ইতৰথা চ ভণ্ডদেয্যম্পি ন সিযা সুঙ্কঘাতাতিক্কমে ৱিয. অদ্ধিকেহি দিন্নমেৱ সুঙ্কিকানং সন্তকং হোতি, নাদিন্নং, তেন তং ঠানং যতো কুতোচি পচ্চযতো সুদ্ধচিত্তেন অতিক্কন্তস্স ভণ্ডদেয্যম্পি ন হোতি. ইধ পন অৰঞ্ঞসামিকানং সন্তকত্তা সব্বত্থাপি ভণ্ডদেয্যমেৱ হোতি, তেনেৱেতং অৰঞ্ঞে আৰক্খট্ঠানং সুঙ্কঘাততোপি গৰুতৰং জাতং. যদি হি আৰক্খট্ঠানতো বহিপি থেয্যচিত্তে সতি অৱহাৰো ভৱেয্য, আৰক্খট্ঠানং পত্ৱাতিআদিনা ঠাননিযমো নিৰত্থকো সিযা যত্থ কত্থচি থেয্যচিত্তে উপ্পন্নে পাৰাজিকন্তি ৱত্তব্বতো. তস্মা আৰক্খট্ঠানতো বহি থেয্যচিত্তেন গচ্ছন্তস্স অৱহাৰো ন ভৱতি এৱাতি নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং. ইদং পন থেয্যচিত্তেন পৰিহৰন্তস্সাতি যস্মিং পদেসে অতিক্কন্তে তেসং অৰঞ্ঞং আৰক্খট্ঠানঞ্চ অতিক্কন্তো নাম হোতি, তং পদেসং আকাসেনাপি অতিক্কমনৱসেন গচ্ছন্তস্সাপীতি অত্থো.

উদককথাৱণ্ণনা

১০৮. উদককথাযং মহাকুচ্ছিকা উদকচাটি উদকমণিকো, ‘‘সমেখলা চাটি উদকমণিকো’’তিপি ৱদন্তি. তত্থাতি তেসু ভাজনেসু. ভূতগামেন সদ্ধিম্পীতি পি-সদ্দেন অকপ্পিযপথৱিম্পি সঙ্গণ্হাতি. তড়াকৰক্খণত্থাযাতি ‘‘মহোদকং আগন্ত্ৱা তড়াকমৰিযাদং মা ছিন্দী’’তি তড়াকৰক্খণত্থং. নিব্বহনউদকন্তি এত্থ তড়াকস্স একেন উন্নতেন পস্সেন অধিকজলং নিব্বহতি নিগচ্ছতি এতেনাতি ‘‘নিব্বহন’’ন্তি অধিকজলনিক্খমনমাতিকা ৱুচ্চতি. তত্থ গচ্ছমানং উদকং নিব্বহনউদকং নাম. নিদ্ধমনতুম্বন্তি সস্সাদীনং অত্থায ইট্ঠকাদীহি কতং উদকনিক্খমনপনাড়ি. মৰিযাদং দুব্বলং কত্ৱাতি এত্থ দুব্বলং অকত্ৱাপি যথাৱুত্তপ্পযোগে কতে মৰিযাদং ছিন্দিত্ৱা নিক্খন্তউদকগ্ঘানুৰূপেন অৱহাৰেন কত্তব্বমেৱ. যত্তকং তপ্পচ্চযা সস্সং উপ্পজ্জতীতি বীজকসিকম্মাদিব্বযং ঠপেত্ৱা যং অধিকলাভং উপ্পজ্জতি, তং সন্ধায ৱুত্তং. ন হি তেহি কাতব্বং ৱযকৰণম্পি এতস্স দাতব্বং. ইদঞ্চ তৰুণসস্সে জাতে উদকং ৱিনাসেন্তস্স যুজ্জতি, সস্সে পন সব্বথা অকতেযেৱ উদকং ৱিনাসেন্তেন চ উদকগ্ঘমেৱ দাতব্বং, ন তপ্পচ্চযা সকলং সস্সং তেন ৱিনাসিতভণ্ডস্সেৱ ভণ্ডদেয্যত্তা, ইতৰথা ৱাণিজ্জাদিঅত্থায পৰেহি ঠপিতভণ্ডং অৱহৰন্তস্স তদুভযম্পি গহেত্ৱা ভণ্ডগ্ঘং কাতব্বং সিযা, তঞ্চ ন যুত্তন্তি অম্হাকং খন্তি. সামিকানং ধুৰনিক্খেপেনাতি এত্থ একস্স সন্তকে তড়াকে খেত্তে চ জাতে তস্সেৱ ধুৰনিক্খেপেন পাৰাজিকং, যদি পন তং তড়াকং সব্বসাধাৰণং, খেত্তানি পাটিপুগ্গলিকানি, তস্স তস্স পুগ্গলস্সেৱ ধুৰনিক্খেপে অৱহাৰো, অথ খেত্তানিপি সব্বসাধাৰণানি, সব্বেসং ধুৰনিক্খেপেযেৱ পাৰাজিকং, নাসতীতি দট্ঠব্বং.

অনিগ্গতেতি অনিক্খন্তে, তড়াকেযেৱ ঠিতেতি অত্থো. পৰেসং মাতিকামুখন্তি খুদ্দকমাতিকামুখং. অসম্পত্তেৱাতি তড়াকতো নিক্খমিত্ৱা মহামাতিকাযং এৱ ঠিতে. অনিক্খন্তে বদ্ধা সুবদ্ধাতি তড়াকতো অনিক্খন্তে ভণ্ডদেয্যম্পি ন হোতি সব্বসাধাৰণত্তা উদকস্সাতি অধিপ্পাযো. নিক্খন্তে পন পাটিপুগ্গলিকং হোতীতি আহ ‘‘নিক্খন্তে বদ্ধা ভণ্ডদেয্য’’ন্তি. ইধ পন খুদ্দকমাতিকাযং অপ্পৱিট্ঠত্তা অৱহাৰো ন জাতো, ‘‘তড়াকতো অনিগ্গতে পৰেসং মাতিকামুখং অসম্পত্তেৱা’’তি হেট্ঠা ৱুত্তস্স ৱিকপ্পদ্ৱযস্স ‘‘অনিক্খন্তে বদ্ধা সুবদ্ধা, নিক্খন্তে বদ্ধা ভণ্ডদেয্য’’ন্তি ইদং দ্ৱযং যথাক্কমেন যোজনত্থং ৱুত্তং. নত্থি অৱহাৰোতি এত্থ ‘‘অৱহাৰো নত্থি, ভণ্ডদেয্যং পন হোতী’’তি কেচি ৱদন্তি, তং ন যুত্তং. ৱত্থুং…পে… ন সমেতীতি এত্থ তড়াকগতউদকস্স সব্বসাধাৰণত্তা পৰসন্তকৱত্থু ন হোতীতি অধিপ্পাযো.

দন্তপোনকথাৱণ্ণনা

১০৯. দন্তকট্ঠকথাযং ততো পট্ঠায অৱহাৰো নত্থীতি ‘‘যথাসুখং ভিক্খুসঙ্ঘো পৰিভুঞ্জতূ’’তি অভাজেত্ৱাৱ যাৱদিচ্ছকং গহণত্থমেৱ ঠপিতত্তা অৰক্খিতত্তা সব্বসাধাৰণত্তা চ অঞ্ঞং সঙ্ঘিকং ৱিয ন হোতীতি থেয্যচিত্তেন গণ্হন্তস্সাপি নত্থি অৱহাৰো. খাদন্তু, পুন সামণেৰা আহৰিস্সন্তীতি কেচি থেৰা ৱদেয্যুন্তি যোজেতব্বং.

ৱনপ্পতিকথাৱণ্ণনা

১১০. ৱনপ্পতিকথাযং সন্ধাৰিতত্তাতি ছিন্নস্স ৰুক্খস্স পতিতুং আৰদ্ধস্স সন্ধাৰণমত্তেন ৱুত্তং, ন পন মৰিচৱল্লিআদীহি পুব্বে ৱেঠেত্ৱা ঠিতভাৱেন. তাদিসে হি ছিন্নেপি অৱহাৰো নত্থি অৰঞ্ঞট্ঠকথাযং ৱেঠিতৱল্লিযং ৱিয. উজুকমেৱ তিট্ঠতীতি ইমিনা সব্বসো ছিন্দনমেৱ ৱল্লিআদীহি অসম্বদ্ধস্স ৰুক্খস্স ঠানাচাৱনং পুব্বে ৱিয আকাসাদীসু ফুট্ঠসকলপদেসতো মোচনন্তি আৱেণিকমিধ ঠানাচাৱনং দস্সেতি. কেচি পন ‘‘ৰুক্খভাৰেন কিঞ্চিদেৱ ভস্সিত্ৱা ঠিতত্তা হোতিযেৱ ঠানাচাৱন’’ন্তি ৱদন্তি, তন্ন, ৰুক্খেন ফুট্ঠস্স সকলস্স আকাসপদেসস্স পঞ্চহি ছহি ৱা আকাৰেহি অনতিক্কমিতত্তা. ৱাতমুখং সোধেতীতি যথা ৱাতো আগন্ত্ৱা ৰুক্খং পাতেতি, এৱং ৱাতস্স আগমনমগ্গং ৰুন্ধিত্ৱা ঠিতানি সাখাগুম্বাদীনি ছিন্দিত্ৱা অপনেন্তো সোধেতি. মণ্ডূককণ্টকং ৱাতি মণ্ডূকানং নঙ্গুট্ঠে অগ্গকোটিযং ঠিতকণ্টকন্তি ৱদন্তি, একে ‘‘ৱিসমচ্ছকণ্টক’’ন্তিপি ৱদন্তি.

হৰণককথাৱণ্ণনা

১১১. হৰণককথাযং হৰণকন্তি ৱত্থুসামিনা হৰিযমানং. সো চ পাদং অগ্ঘতি, পাৰাজিকমেৱাতি ‘‘অন্তং ন গণ্হিস্সামী’’তি অসল্লক্খিতত্তা সামঞ্ঞতো ‘‘গণ্হিস্সামি এত’’ন্তি সল্লক্খিতস্সেৱ পটস্স একদেসতায তম্পি গণ্হিতুকামোৱাতি পাৰাজিকং ৱুত্তং. সভণ্ডহাৰকন্তি সহভণ্ডহাৰকং, সকাৰাদেসস্স ৱিকপ্পত্তা সহ সদ্দোৱ ঠিতো, ভণ্ডহাৰকেন সহ তং ভণ্ডন্তি অত্থো. সাসঙ্কোতি ‘‘যদি উপসঙ্কমিত্ৱা ভণ্ডং গণ্হিস্সামি, আৱুধেন মং পহৰেয্যা’’তি ভযেন সঞ্জাতাসঙ্কো. একমন্তং পটিক্কম্মাতি ভযেনেৱ অনুপগন্ত্ৱা মগ্গতো সযং পটিক্কম্ম. সন্তজ্জেত্ৱাতি ফৰুসৱাচায চেৱ আৱুধপৰিৱত্তনাদিকাযৱিকাৰেন চ সন্তজ্জেত্ৱা. অনজ্ঝাৱুত্থকন্তি অপৰিগ্গহিতকং. আলযেন অনধিমুত্তম্পি ভণ্ডং অনজ্ঝাৱুত্থকং নাম হোতীতি আহ ‘‘আহৰাপেন্তে দাতব্ব’’ন্তি, ইমিনা পঠমং পৰিচ্চত্তালযানম্পি যদি পচ্ছাপি সকসঞ্ঞা উপ্পজ্জতি, তেসঞ্ঞেৱ তং ভণ্ডং হোতি, বলক্কাৰেনাপি সকসঞ্ঞায তস্স গহণে দোসো নত্থি, অদদন্তস্সেৱ অৱহাৰোতি দস্সেতি. যদি পন সামিনো ‘‘পৰিচ্চত্তং মযা পঠমং, ইদানি মম সন্তকং ৱা এতং, নো’’তি আসঙ্কা হোতি, বলক্কাৰেন গহেতুং ন ৱট্টতি সকসঞ্ঞাবলেনেৱ পুন গহেতব্বভাৱস্স আপন্নত্তা. ‘‘অদেন্তস্স পাৰাজিক’’ন্তি ৱচনতো চোৰস্স সকসঞ্ঞায ৱিজ্জমানাযপি সামিকেসু সালযেসু অদাতুং ন ৱট্টতীতি দীপিতং হোতি. অঞ্ঞেসূতি মহাপচ্চৰিযাদীসু. ৱিচাৰণাযেৱ নত্থীতি ইমিনা তত্থাপি পটিক্খেপাভাৱতো অযমেৱ অত্থোতি দস্সেতি.

উপনিধিকথাৱণ্ণনা

১১২. উপনিধিকথাযং সঙ্গোপনত্থায অত্তনো হত্থে নিক্খিত্তস্স ভণ্ডস্স গুত্তট্ঠানে পটিসামনপ্পযোগং ৱিনা নাহং গণ্হামীতিআদিনা অঞ্ঞস্মিং পযোগে অকতে ৰজ্জসঙ্খোভাদিকালে ‘‘ন দানি তস্স দস্সামি, ন ময্হং দানি দস্সতী’’তি উভোহিপি সকসকট্ঠানে নিসীদিত্ৱা ধুৰনিক্খেপে কতেপি অৱহাৰো নত্থি. কেচি পনেত্থ ‘‘পাৰাজিকমেৱ পটিসামনপ্পযোগস্স কতত্তা’’তি ৱদন্তি, তং তেসং মতিমত্তং, ন সাৰতো পচ্চেতব্বং. পটিসামনকালে হিস্স থেয্যচিত্তং নত্থি, ‘‘ন দানি তস্স দস্সামী’’তি থেয্যচিত্তুপ্পত্তিক্খণে পন সামিনো ধুৰনিক্খেপচিত্তুপ্পত্তিযা হেতুভূতো কাযৱচীপযোগো নত্থি, যেন সো আপত্তিং আপজ্জেয্য. ন হি অকিৰিযসমুট্ঠানাযং আপত্তীতি. দানে সউস্সাহো, ৰক্খতি তাৱাতি অৱহাৰং সন্ধায অৱুত্তত্তা নাহং গণ্হামীতিআদিনা মুসাৱাদকৰণে পাচিত্তিযমেৱ হোতি, ন দুক্কটং থেয্যচিত্তাভাৱেন সহপযোগস্সাপি অভাৱতোতি গহেতব্বং. যদিপি মুখেন দস্সামীতি ৱদতি…পে… পাৰাজিকন্তি এত্থ কতৰপযোগেন আপত্তি, ন তাৱ পঠমেন ভণ্ডপটিসামনপ্পযোগেন তদা থেয্যচিত্তাভাৱা, নাপি ‘‘দস্সামী’’তি কথনপ্পযোগেন তদা থেয্যচিত্তে ৱিজ্জমানেপি পযোগস্স কপ্পিযত্তাতি? ৱুচ্চতে – সামিনা ‘‘দেহী’’তি বহুসো যাচিযমানোপি অদত্ৱা যেন পযোগেন অত্তনো অদাতুকামতং সামিকস্স ঞাপেতি, যেন চ সো ‘‘অদাতুকামো অযং ৱিক্খিপতী’’তি ঞত্ৱা ধুৰং নিক্খিপতি, তেনেৱ পযোগেনস্স আপত্তি. ন হেত্থ উপনিক্খিত্তভণ্ডে পৰিযাযেন মুত্তি অত্থি. অদাতুকামতায হি কদা তে দিন্নং, কত্থ তে দিন্নন্তিআদিপৰিযাযৱচনেনাপি সামিকস্স ধুৰে নিক্খিপাপিতে আপত্তিযেৱ. তেনেৱ অট্ঠকথাযং ৱুত্তং – ‘‘কিং তুম্হে ভণথ…পে… এৱং উভিন্নং ধুৰনিক্খেপেন ভিক্খুনো পাৰাজিক’’ন্তি (পাৰা. অট্ঠ. ১.১১১). পৰসন্তকস্স পৰেহি গণ্হাপনে এৱ পৰিযাযতো মুত্তি, ন সব্বত্থাতি গহেতব্বং. অত্তনো হত্থে নিক্খিত্তত্তাতি এত্থ অত্তনো হত্থে সামিনা দিন্নতায ভণ্ডাগাৰিকট্ঠানে ঠিতত্তা চ ঠানাচাৱনেপি নত্থি অৱহাৰো, থেয্যচিত্তেন পন গহণে দুক্কটতো ন মুচ্চতীতি ৱেদিতব্বং.

এসেৱ নযোতি উদ্ধাৰেযেৱ চোৰস্স পাৰাজিকং, কস্মা? অঞ্ঞেহি সাধাৰণস্স অভিঞ্ঞাণস্স ৱুত্তত্তা. অঞ্ঞং তাদিসমেৱ গণ্হন্তে যুজ্জতীতি সঞ্ঞাণতো ওকাসতো চ তেন সদিসমেৱ অঞ্ঞং গণ্হন্তে যুজ্জতি, চোৰেন সল্লক্খিতপ্পদেসতো তং অপনেত্ৱা কেহিচি তত্থ তাদিসে অঞ্ঞস্মিং পত্তে ঠপিতে তং গণ্হন্তেযেৱ যুজ্জতীতি অধিপ্পাযো, তেন চোৰেন দিৱা সল্লক্খিতপত্তং অঞ্ঞত্থ অপনেত্ৱা তদঞ্ঞে তাদিসে পত্তে তত্থ ঠপিতেপি চোৰস্স পচ্ছা ৰত্তিভাগে উপ্পজ্জমানং থেয্যচিত্তং দিৱা সল্লক্খিতপ্পদেসে ঠপিতং অঞ্ঞং তাদিসং পত্তমেৱ আলম্বিত্ৱা উপ্পজ্জতীতি দস্সিতং হোতি. পদৱাৰেনাতি থেৰেন নীহৰিত্ৱা দিন্নং পত্তং গহেত্ৱা গচ্ছতো চোৰস্স পদৱাৰেন. অতাদিসমেৱ গণ্হন্তে যুজ্জতীতি অতাদিসস্স থেৰেন গহণক্খণে অৱহাৰাভাৱতো পচ্ছা হত্থপত্তং ‘‘ত’’ন্তি ৱা ‘‘অঞ্ঞ’’ন্তি ৱা সঞ্ঞায ‘‘ইদং গহেত্ৱা গচ্ছামী’’তি গমনে পদৱাৰেনেৱ অৱহাৰো যুজ্জতীতি অধিপ্পাযো.

পাৰাজিকং নত্থীতি পদৱাৰেপি পাৰাজিকং নত্থি উপনিধিভণ্ডে ৱিযাতি গহেতব্বং. গামদ্ৱাৰন্তি বহিগামে ৱিহাৰস্স পতিট্ঠিতত্তা গামপ্পৱেসস্স আৰম্ভপ্পদেসদস্সনৱসেন ৱুত্তং, অন্তোগামন্তি অত্থো. দ্ৱিন্নম্পি উদ্ধাৰেযেৱ পাৰাজিকন্তি থেৰস্স অভণ্ডাগাৰিকত্তা ৱুত্তং. যদি হি সো ভণ্ডাগাৰিকো ভৱেয্য, সব্বম্পি উপনিক্খিত্তমেৱ সিযা, উপনিক্খিত্তভণ্ডে চ থেয্যচিত্তেন গণ্হতোপি ন তাৱ থেৰস্স অৱহাৰো হোতি, চোৰস্সেৱ অৱহাৰো. উভিন্নম্পি দুক্কটন্তি থেৰস্স অত্তনো সন্তকতায চোৰস্স সামিকেন দিন্নত্তা অৱহাৰো ন জাতো, উভিন্নম্পি অসুদ্ধচিত্তেন গহিতত্তা দুক্কটন্তি অত্থো.

আণত্তিযা গহিতত্তাতি ‘‘পত্তচীৱৰং গণ্হা’’তি এৱং থেৰেন কতআণত্তিযা গহিতত্তা. অটৱিং পৱিসতি, পদৱাৰেন কাৰেতব্বোতি ‘‘পত্তচীৱৰং গণ্হ, অসুকং নাম গামং গন্ত্ৱা পিণ্ডায চৰিস্সামা’’তি থেৰেন ৱিহাৰতো পট্ঠায গামমগ্গেপি সকলেপি গামে ৱিচৰণস্স নিযমিতত্তা মগ্গতো ওক্কম্ম গচ্ছন্তস্সেৱ পদৱাৰেন আপত্তি ৱুত্তা. ৱিহাৰস্স হি পৰভাগে উপচাৰতো পট্ঠায যাৱ তস্স গামস্স পৰতো উপচাৰো, তাৱ সব্বং দহৰস্স থেৰাণত্তিযা সঞ্চৰণূপচাৰোৱ হোতি, ন পন ততো পৰং. তেনেৱ ‘‘উপচাৰাতিক্কমে পাৰাজিকং. গামূপচাৰাতিক্কমে পাৰাজিক’’ন্তি চ ৱুত্তং. পটিনিৱত্তনে চীৱৰধোৱনাদিঅত্থায পেসনেপি এসেৱ নযো. অট্ঠত্ৱা অনিসীদিত্ৱাতি এত্থ ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা সীসাদীসু ভাৰং ভূমিযং অনিক্খিপিত্ৱা তিট্ঠন্তো ৱা নিসীদন্তো ৱা ৱিস্সমিত্ৱা থেয্যচিত্তে ৱূপসন্তে পুন থেয্যচিত্তং উপ্পাদেত্ৱা গচ্ছতি চে, পাদুদ্ধাৰেন কাৰেতব্বো. সচে ভূমিযং নিক্খিপিত্ৱা পুন তং গহেত্ৱা গচ্ছতি, উদ্ধাৰেন কাৰেতব্বো. কস্মা? আণাপকস্স আণত্তিযা যং কত্তব্বং, তস্স তাৱতা পৰিনিট্ঠিতত্তা. ‘‘অসুকং নাম গাম’’ন্তি অনিযমেত্ৱা ‘‘অন্তোগামং গমিস্সামা’’তি অৱিসেসেন ৱুত্তে ৱিহাৰসামন্তা পুব্বে পিণ্ডায পৱিট্ঠপুব্বা সব্বে গোচৰগামাপি খেত্তমেৱাতি ৱদন্তি. সেসন্তি মগ্গুক্কমনৱিহাৰাভিমুখগমনাদি সব্বং. পুৰিমসদিসমেৱাতি অনাণত্তিযা গহিতেপি সামিকস্স কথেত্ৱা গহিতত্তা হেট্ঠা ৱুত্তৱিহাৰূপচাৰাদি সব্বং খেত্তমেৱাতি কত্ৱা ৱুত্তং. এসেৱ নযোতি অন্তৰামগ্গে থেয্যচিত্তং উপ্পাদেত্ৱাতিআদিনা (পাৰা. অট্ঠ. ১.১১২) ৱুত্তং নযং অতিদিসতি.

নিমিত্তে ৱা কতেতি চীৱৰং মে কিলিট্ঠং, কো নু খো ৰজিত্ৱা দস্সতীতিআদিনা নিমিত্তে কতে. ৱুত্তনযেনেৱাতি অনাণত্তস্স থেৰেন সদ্ধিং পত্তচীৱৰং গহেত্ৱা গমনৱাৰে ৱুত্তনযেনেৱ. একপস্সেতি ৱিহাৰস্স মহন্ততায অত্তানং অদস্সেত্ৱা একস্মিং পস্সে. থেয্যচিত্তেন পৰিভুঞ্জন্তো জীৰাপেতীতি থেয্যচিত্তে উপ্পন্নে ঠানাচাৱনং অকত্ৱা নিৱত্থপাৰুতনীহাৰেনেৱ পৰিভুঞ্জন্তো জীৰাপেতি, ঠানা চাৱেন্তস্স পন থেয্যচিত্তে সতি পাৰাজিকমেৱ সীসে ভাৰং খন্ধে কৰণাদীসু ৱিয (পাৰা. ১০১). যথা ৱা তথা ৱা নস্সতীতি অগ্গিআদিনা নস্সতি, অঞ্ঞো ৱা কোচীতি ইমিনা যেন ঠপিতং, সোপি সঙ্গহিতোতি ৱেদিতব্বং.

ইতৰস্সাতি চোৰস্স. ইতৰং গণ্হতো উদ্ধাৰে পাৰাজিকন্তি এত্থ ‘‘পৱিসিত্ৱা তৱ সাটকং গণ্হাহী’’তি ইমিনাৱ উপনিধিভাৱতো মোচিতত্তা, সামিকস্স ইতৰং গণ্হতো অত্তনো সাটকে আলযস্স সব্ভাৱতো চ ‘‘উদ্ধাৰে পাৰাজিক’’ন্তি ৱুত্তং. সামিকো চে ‘‘মম সন্তকং ইদং ৱা হোতু, অঞ্ঞং ৱা, কিং তেন, অলং ময্হং ইমিনা’’তি এৱং সুট্ঠু নিৰালযো হোতি, চোৰস্স পাৰাজিকং নত্থীতি গহেতব্বং. ন জানন্তীতি তেন ৱুত্তৱচনং অসুণন্তা ন জানন্তি. এসেৱ নযোতি এত্থ সচে জানিত্ৱাপি চিত্তেন ন সম্পটিচ্ছন্তি, এসেৱ নযোতি দট্ঠব্বং. পটিক্খিপন্তীতি এত্থ চিত্তেন পটিক্খেপোপি সঙ্গহিতোৱাতি ৱেদিতব্বং. উপচাৰে ৱিজ্জমানেতি ভণ্ডাগাৰস্স সমীপে উচ্চাৰপস্সাৱট্ঠানে ৱিজ্জমানে. মযি চ মতে সঙ্ঘস্স চ সেনাসনে ৱিনট্ঠেতি এত্থ ‘‘তং মাৰেস্সামা’’তি এত্তকে ৱুত্তেপি ৱিৱৰিতুং ৱট্টতি গিলানপক্খে ঠিতত্তা অৱিসযোতি ৱুত্তত্তা. মৰণতো হি পৰং গেলঞ্ঞং অৱিসযত্তঞ্চ নত্থি. ‘‘দ্ৱাৰং ছিন্দিত্ৱা পৰিক্খাৰং হৰিস্সামা’’তি এত্তকে ৱুত্তেপি ৱিৱৰিতুং ৱট্টতিযেৱ. সহাযেহি ভৱিতব্বন্তি তেহিপি ভিক্খাচাৰাদীহি পৰিযেসিত্ৱা অত্তনো সন্তকেপি কিঞ্চি কিঞ্চি দাতব্বন্তি ৱুত্তং হোতি. অযং সামীচীতি ভণ্ডাগাৰে ৱসন্তানং ইদং ৱত্তং.

লোলমহাথেৰোতি মন্দো মোমূহো আকিণ্ণৱিহাৰী. ইতৰেহীতি তস্মিংযেৱ গব্ভে ৱসন্তেহি ইতৰভিক্খূহি. ৱিহাৰৰক্খণৱাৰে নিযুত্তো ৱিহাৰৱাৰিকো, ৱুড্ঢপটিপাটিযা অত্তনো ৱাৰে ৱিহাৰৰক্খণকো. নিৱাপন্তি ভত্তৱেতনং. চোৰানং পটিপথং গতেসূতি চোৰানং আগমনং ঞত্ৱা ‘‘পঠমতৰঞ্ঞেৱ গন্ত্ৱা সদ্দং কৰিস্সামা’’তি চোৰানং অভিমুখং গতেসু, ‘‘চোৰেহি হটভণ্ডং আহৰিস্সামা’’তি তদনুপথং গতেসুপি এসেৱ নযো. নিবদ্ধং কত্ৱাতি ‘‘অসুককুলে যাগুভত্তং ৱিহাৰৱাৰিকানঞ্ঞেৱা’’তি এৱং নিযমনং কত্ৱা. দ্ৱে তিস্সো যাগুসলাকা চত্তাৰি পঞ্চ সলাকভত্তানি চ লভমানোৱাতি ইদং নিদস্সনমত্তং, ততো ঊনং ৱা হোতু অধিকং ৱা অত্তনো ৱেয্যাৱচ্চকৰস্স চ যাপনমত্তং লভনমেৱ পমাণন্তি গহেতব্বং. নিস্সিতকে জগ্গেন্তীতি তেহি ৱিহাৰং জগ্গাপেন্তীতি অত্থো. অসহাযকস্সাতি সহাযৰহিতস্স. অত্তদুতিযস্সাতি অপ্পিচ্ছস্স অত্তা সৰীৰমেৱ দুতিযো অস্স নাঞ্ঞোতি অত্তদুতিযো. তদুভযস্সাপি অত্থস্স ৱিভাৱনং যস্সাতিআদি, এতেন সব্বেন একেকস্স ৱাৰো ন পাপেতব্বোতি দস্সিতন্তি ৱেদিতব্বং. পাকৱত্তত্থাযাতি নিচ্চং পচিতব্বযাগুভত্তসঙ্খাতৱত্তত্থায. ঠপেন্তীতি দাযকা ঠপেন্তি. তং গহেত্ৱাতি তং আৰামিকাদীহি দিয্যমানং ভাগং গহেত্ৱা. ন গাহাপেতব্বোতি এত্থ অব্ভোকাসিকস্সাপি অত্তনো অধিকপৰিক্খাৰো ৱা ঠপিতো অত্থি, চীৱৰাদিসঙ্ঘিকভাগেপি আলযো ৱা অত্থি, সোপি গাহাপেতব্বোৱ. দিগুণন্তি অঞ্ঞেহি লব্ভমানতো দিগুণং. পক্খৱাৰেনাতি অড্ঢমাসৱাৰেন.

সুঙ্কঘাতকথাৱণ্ণনা

১১৩. সুঙ্কঘাতকথাযং সুঙ্কং যত্থ ৰাজপুৰিসা হনন্তি অদদন্তানং সন্তকং অচ্ছিন্দিত্ৱাপি গণ্হন্তি, তং ঠানং সুঙ্কঘাতন্তি এৱম্পি অত্থো দট্ঠব্বো. ৱুত্তমেৱত্থং পাকটং কাতুং তঞ্হীতিআদি ৱুত্তং. দুতিযং পাদং অতিক্কামেতীতি এত্থ পঠমপাদং পৰিচ্ছেদতো বহি ঠপেত্ৱা দুতিযপাদে উদ্ধটমত্তে পাৰাজিকং. উদ্ধৰিত্ৱা বহি অট্ঠপিতেপি বহি ঠিতো এৱ নাম হোতীতি কত্ৱা এৱং সব্বত্থ পদৱাৰেসুপীতি দট্ঠব্বং. পৰিৱত্তিত্ৱা অব্ভন্তৰিমং বহি ঠপেতি, পাৰাজিকন্তি ইদং সযং বহি ঠত্ৱা পঠমং অব্ভন্তৰিমং উক্খিপিত্ৱা ৱা সমকং উক্খিপিত্ৱা ৱা পৰিৱত্তনং সন্ধায ৱুত্তং. বহি ঠত্ৱা উক্খিত্তমত্তে হি সব্বং বহিগতমেৱ হোতীতি. সচে পন সো বহি ঠত্ৱাপি বাহিৰপুটকং পঠমং অন্তো ঠপেত্ৱা পচ্ছা অব্ভন্তৰিমং উক্খিপিত্ৱা বহি ঠপেতি, তদাপি একাবদ্ধতায অৱিজহিতত্তা অৱহাৰো ন দিস্সতি. কেচি পন ‘‘ভূমিযং পতিত্ৱা ৱত্তন্তং পুন অন্তো পৱিসতি, পাৰাজিকমেৱাতি (পাৰা. অট্ঠ. ১.১১৩) ৱুত্তত্তা বাহিৰপুটকে অন্তোপৱিট্ঠেপি বহিগতভাৱতো ন মুচ্চতি, অন্তোগতং পন পুটকং পঠমং, পচ্ছা এৱ ৱা বহি ঠপিতমত্তে ৱা পাৰাজিকমেৱা’’তি ৱদন্তি, তং ন যুত্তং. বহি ভূমিযং পাতিতস্স কেনচি সদ্ধিং একাবদ্ধতায অভাৱেন অন্তোপৱিট্ঠেপি পাৰাজিকমেৱাতি ৱত্তুং যুত্তং, ইদং পন একাবদ্ধত্তা তেন সদ্ধিং ন সমেতি. তস্মা যথা অন্তোভূমিগতেন একাবদ্ধতা ন হোতি, এৱং উভযস্সাপি বহিগতভাৱে সাধিতেযেৱ অৱহাৰোতি ৱিঞ্ঞাযতি, ৱীমংসিত্ৱা গহেতব্বং. যে পন পৰিৱত্তিত্ৱাতি ইমস্স নিৱত্তিত্ৱাতি অত্থং ৱদন্তি, তেহি পন অব্ভন্তৰিমং বহি ঠপেতীতি অযমত্থো গহিতো হোতীতি তত্থ সঙ্কাযেৱ নত্থি. একাবদ্ধন্তি কাজকোটিযং ৰজ্জুযা বন্ধনং সন্ধায ৱুত্তং. অবন্ধিত্ৱা কাজকোটিযং ঠপিতমত্তমেৱ হোতি, পাৰাজিকন্তি বহি গহিতকাজকোটিযং ঠপিতং যদি পাদং অগ্ঘতি, পাৰাজিকমেৱ, অন্তোঠপিতেন একাবদ্ধতায অভাৱাতি অধিপ্পাযো. গচ্ছন্তে যানে ৱা…পে… ঠপেতীতি সুঙ্কঘাতং পৱিসিত্ৱা অপ্পৱিসিত্ৱা ৱা ঠপেতি. সুঙ্কট্ঠানস্স বহি ঠিতন্তি যানাদীহি নীহটত্তা বহি ঠিতং. কেচি পন ‘‘বহি ঠপিত’’ন্তি পাঠং ৱিকপ্পেত্ৱা সুঙ্কট্ঠানতো পুব্বেৱ বহি ঠপিতন্তি অত্থং ৱদন্তি, তং ন সুন্দৰং; সুঙ্কট্ঠানে পৱিসিত্ৱা যানে ঠপিতেপি পৱত্তিত্ৱা গতে ৱিয দোসাভাৱতো. যো পন সুঙ্কট্ঠানস্স অন্তোৱ পৱিসিত্ৱা ‘‘সুঙ্কট্ঠান’’ন্তি ঞত্ৱা থেয্যচিত্তেন আগতমগ্গেন পটিনিৱত্তিত্ৱা গচ্ছতি, তস্সাপি যদি তেন দিসাভাগেন গচ্ছন্তানম্পি হত্থতো সুঙ্কং গণ্হন্তি, পাৰাজিকমেৱ. ইমস্মিং ঠানেতি যানাদীহি নীহৰণে. তত্ৰাতি তস্মিং এড়কলোমসিক্খাপদে (পাৰা. ৫৭১ আদযো).

পাণকথাৱণ্ণনা

১১৪. পাণকথাযং আঠপিতোতি মাতাপিতূহি ইণং গণ্হন্তেহি ‘‘যাৱ ইণদানা অযং তুম্হাকং সন্তিকে হোতূ’’তি ইণদাযকানং নিয্যাতিতো. অৱহাৰো নত্থীতি মাতাপিতূহি পুত্তস্স অপৰিচ্চত্তত্তা মাতাপিতূনঞ্চ অসন্তকত্তা অৱহাৰো নত্থি. ধনং পন গতট্ঠানে ৱড্ঢতীতি ইমিনা আঠপেত্ৱা গহিতধনং ৱড্ঢিযা সহ আঠপিতপুত্তহাৰকস্স গীৱাতি দস্সিতন্তি ৱদন্তি. দাসস্স জাতোতি উক্কট্ঠলক্খণং দস্সেতুং ৱুত্তং. দাসিকুচ্ছিযং পন অদাসস্স জাতোপি এত্থেৱ সঙ্গহিতো. পৰদেসতো পহৰিত্ৱাতি পৰদেসৱিলুম্পকেহি ৰাজচোৰাদীহি পহৰিত্ৱা. সুখং জীৱাতি ৱদতীতি থেয্যচিত্তেন সামিকানং সন্তিকতো পলাপেতুকামতায ৱদতি, তথা পন অচিন্তেত্ৱা কাৰুঞ্ঞেন ‘‘সুখং গন্ত্ৱা জীৱা’’তি ৱদন্তস্স নত্থি অৱহাৰো, গীৱা পন হোতি. দুতিযপদৱাৰেতি যদি দুতিযপদং অৱস্সং উদ্ধৰিস্সতি, ভিক্খুস্স ‘‘পলাযিত্ৱা সুখং জীৱা’’তি ৱচনক্খণেযেৱ পাৰাজিকং. অনাপত্তি পাৰাজিকস্সাতি তস্স ৱচনেন ৱেগৱড্ঢনে অকতেপি দুক্কটা ন মুচ্চতীতি দস্সেতি. ‘‘অদিন্নং থেয্যসঙ্খাতং আদিযেয্যা’’তি (পাৰা. ৮৯, ৯১) আদানস্সেৱ ৱুত্তত্তা ৱুত্তপৰিযাযেন মুচ্চতীতি.

চতুপ্পদকথাৱণ্ণনা

১১৭. চতুপ্পদকথাযং পাড়িযং আগতাৱসেসাতি পাড়িযং আগতেহি হত্থি আদীহি অঞ্ঞে পসু-সদ্দস্স সব্বসাধাৰণত্তা. ভিঙ্কচ্ছাপন্তি ‘‘ভিঙ্কা ভিঙ্কা’’তি সদ্দাযনতো এৱং লদ্ধনামং হত্থিপোতকং. অন্তোৱত্থুম্হীতি পৰিক্খিত্তে. বহিনগৰে ঠিতস্সাতি পৰিক্খিত্তনগৰং সন্ধায ৱুত্তং, অপৰিক্খিত্তনগৰে পন অন্তোনগৰে ঠিতস্সাপি ঠিতট্ঠানমেৱ ঠানং. খণ্ডদ্ৱাৰন্তি অত্তনা খণ্ডিতদ্ৱাৰং. একো নিপন্নোতি এত্থাপি বন্ধোতি আনেত্ৱা সম্বন্ধিতব্বং, তেনাহ ‘‘নিপন্নস্স দ্ৱে’’তি. ঘাতেতীতি এত্থ থেয্যচিত্তেন ৱিনাসেন্তস্স সহপযোগত্তা দুক্কটমেৱাতি ৱদন্তি.

ওচৰককথাৱণ্ণনা

১১৮. ওচৰককথাযং পৰিযাযেন হি অদিন্নাদানতো মুচ্চতীতি ইদং আণত্তিকপযোগং সন্ধায ৱুত্তং, সযমেৱ পন অভিযুঞ্জনাদীসু পৰিযাযেনপি মোক্খো নত্থি.

ওণিৰক্খকথাৱণ্ণনা

ওণিৰক্খকথাযং ওণিন্তি ওণীতং, আনীতন্তি অত্থো. ওণিৰক্খস্স সন্তিকে ঠপিতভণ্ডং উপনিধি (পাৰা. ১১২) ৱিয গুত্তট্ঠানে ঠপেত্ৱা সঙ্গোপনত্থায অনিক্খিপিত্ৱা যথাঠপিতট্ঠানে এৱ মুহুত্তমত্তং ওলোকনত্থায ঠপিতত্তা তস্স ভণ্ডস্স ঠানাচাৱনমত্তেন ওণিৰক্খকস্স পাৰাজিকং হোতি.

সংৱিদাৱহাৰকথাৱণ্ণনা

সংৱিদাৱহাৰকথাযং সংৱিধাযাতি সংৱিদহিত্ৱা. তেন নেসং দুক্কটাপত্তিযোতি আণত্তিৱসেন পাৰাজিকাপত্তিযা অসম্ভৱে সতীতি ৱুত্তং. যদি হি তেন আণত্তা যথাণত্তিৱসেন হৰন্তি, আণত্তিক্খণে এৱ পাৰাজিকাপত্তিং আপজ্জন্তি. পাড়িযং ‘‘সম্বহুলা সংৱিদহিত্ৱা একো ভণ্ডং অৱহৰতি, আপত্তি সব্বেসং পাৰাজিকস্সা’’তি (পাৰা. ১১৮) এত্থাপি আণাপকানং আণত্তিক্খণেযেৱ আপত্তি, অৱহাৰকস্স উদ্ধাৰেতি গহেতব্বো. সম্বহুলা ভিক্খূ একং আণাপেন্তি ‘গচ্ছেতং আহৰা’তি, তস্সুদ্ধাৰে সব্বেসং পাৰাজিকন্তিআদীসুপি এৱমেৱ অত্থো গহেতব্বো. সাহত্থিকং ৱা আণত্তিকস্স আণত্তিকং ৱা সাহত্থিকস্স অঙ্গং ন হোতীতি ভিন্নকালিকত্তা অঞ্ঞমঞ্ঞস্স অঙ্গং ন হোতি. তথা হি সহত্থা অৱহৰন্তস্স ঠানাচাৱনক্খণে আপত্তি, আণত্তিযা পন আণত্তিক্খণেযেৱাতি ভিন্নকালিকত্তা আপত্তিযোতি.

সঙ্কেতকম্মকথাৱণ্ণনা

১১৯. সঙ্কেতকম্মকথাযং ওচৰকে ৱুত্তনযেনেৱাতি এত্থ অৱস্সং হাৰিযে ভণ্ডেতিআদিনা (পাৰা. অট্ঠ. ১.১১৮) ৱুত্তনযেনেৱ. পাড়িযং ‘‘তং সঙ্কেতং পুৰে ৱা পচ্ছা ৱা’’তি তস্স সঙ্কেতস্স পুৰে ৱা পচ্ছা ৱাতি অত্থো. ‘‘তং নিমিত্তং পুৰে ৱা পচ্ছা ৱা’’তি এত্থাপি এসেৱ নযো.

নিমিত্তকম্মকথাৱণ্ণনা

১২০. নিমিত্তকম্মকথাযং অক্খিনিখণনাদিনিমিত্তকম্মং পন লহুকং ইত্তৰকালং, তস্মা তঙ্খণেযেৱ তং ভণ্ডং অৱহৰিতুং ন সক্কা. নিমিত্তকম্মানন্তৰমেৱ গণ্হিতুং আৰদ্ধত্তা তেনেৱ নিমিত্তেন অৱহৰতীতি ৱুচ্চতি. যদি এৱং পুৰেভত্তপ্পযোগোৱ এসোতি ৱাদো পমাণভাৱং আপজ্জতীতি? নাপজ্জতি. ন হি সঙ্কেতকম্মং (পাৰা. ১১৯) ৱিয নিমিত্তকম্মং কালপৰিচ্ছেদযুত্তং. কালৱসেন হি সঙ্কেতকম্মং ৱুত্তং, কিৰিযাৱসেন নিমিত্তকম্মন্তি অযমেৱ তেসং ৱিসেসো. ‘‘তং নিমিত্তং পুৰে ৱা পচ্ছা ৱা তং ভণ্ডং অৱহৰতি, মূলট্ঠস্স অনাপত্তী’’তি ইদং পন নিমিত্তকৰণতো পুৰে গণ্হন্তস্স চেৱ নিমিত্তকম্মে চ কতেপি গণ্হিতুং অনাৰভিত্ৱা পচ্ছা সযমেৱ গণ্হন্তস্স চ ৱসেন ৱুত্তং.

আণত্তিকথাৱণ্ণনা

১২১. আণত্তিকথাযং অসম্মোহত্থন্তি যস্মা সঙ্কেতকম্মনিমিত্তকম্মানি কৰোন্তো ন কেৱলং পুৰেভত্তাদিকালসঙ্কেতকম্মং অক্খিনিখণনাদিনিমিত্তকম্মমেৱ ৱা কৰোতি, অথ খো এৱংৱণ্ণসণ্ঠানভণ্ডং গণ্হাতি, ভণ্ডনিযমম্পি কৰোতি, ত্ৱং ইত্থন্নামস্স পাৱদ, সো অঞ্ঞস্স পাৱদতূতিআদিনা পুগ্গলপটিপাটিযা চ আণাপেতি, তস্মা পুব্বণ্হাদিকালৱসেন অক্খিনিখণনাদিকিৰিযাৱসেন ভণ্ডপুগ্গলপটিপাটিৱসেন চ আণত্তে এতেসু সঙ্কেতকম্মনিমিত্তকম্মেসু ৱিসঙ্কেতা ৱিসঙ্কেতভাৱে সম্মোহো জাযতি, তদপগমেন অসম্মোহত্থং. যং আণাপকেন নিমিত্তসঞ্ঞং কত্ৱা ৱুত্তন্তি পুব্বণ্হাদীসু অক্খিনিখণনাদীসু ৱা গহণত্থং আণাপেন্তেন ঈদিসৱণ্ণসণ্ঠানাদিযুত্তং গণ্হাতি এৱং গহণস্স নিমিত্তভূতসঞ্ঞাণং কত্ৱা যং ভণ্ডং ৱুত্তং. অযং যুত্তি সব্বত্থাতি হেট্ঠা ৱুত্তেসু উপৰি ৱক্খমানেসু চ সব্বত্থ আণত্তিপ্পসঙ্গেসু আণত্তিক্খণেযেৱ পাৰাজিকাদীনং ভাৱসঙ্খাতা ৱিনযযুত্তি, সা চ আণত্তস্স কিৰিযানিট্ঠাপনক্খণে আণাপকস্স পযোগে থেয্যচিত্তানং অভাৱা আণত্তিক্খণে একা এৱ আপত্তি হোতীতি এৱং উপপত্তিযা পৱত্তত্তা যুত্তীতি ৱুত্তা. ‘‘মূলট্ঠস্স থুল্লচ্চয’’ন্তি ৱুত্তত্তা সঙ্ঘৰক্খিতেন পটিগ্গহিতেপি বুদ্ধৰক্খিতধম্মৰক্খিতানং দুক্কটমেৱ, কস্মা পনেত্থ আচৰিযস্স থুল্লচ্চযন্তি আহ ‘‘মহাজনো হী’’তিআদি. মহাজনোতি চ বুদ্ধৰক্খিতধম্মৰক্খিতসঙ্ঘৰক্খিতে সন্ধায ৱুত্তং. মূলট্ঠস্সেৱ দুক্কটন্তি বুদ্ধৰক্খিতস্স দুক্কটং. ইদঞ্চ মূলট্ঠস্স থুল্লচ্চযাভাৱদস্সনত্থং পঠমং আণত্তিক্খণে দুক্কটং সন্ধায ৱুত্তং, ন পন সঙ্ঘৰক্খিতস্স পটিগ্গহণপচ্চযা পুন দুক্কটসম্ভৱং সন্ধায. ন হি সো একপযোগেন দুক্কটদ্ৱযং আপজ্জতি. কেচি পন ‘‘ৱিসঙ্কেতত্তা পাড়িযং ‘মূলট্ঠস্সা’তি অৱত্ৱা ‘পটিগ্গণ্হাতি, আপত্তি দুক্কটস্সা’তি সামঞ্ঞেন ৱুত্তত্তা ইদং সঙ্ঘৰক্খিতস্স দুক্কটং সন্ধায ৱুত্ত’’ন্তি ৱদন্তি, তং কিঞ্চাপি অট্ঠকথায ন সমেতি, পাড়িতো পন যুত্তং ৱিয দিস্সতি. ন হি তস্স পটিগ্গহণপ্পযোগে অনাপত্তি হোতীতি. ইমিনাৱ হেট্ঠা আগতৱাৰেসুপি পটিগ্গণ্হন্তানং দুক্কটং ৱেদিতব্বং. ‘‘পণ্ণে ৱা সিলাদীসু ৱা ‘চোৰিযং কাতব্ব’ন্তি লিখিত্ৱা ঠপিতে পাৰাজিকমেৱা’’তি কেচি ৱদন্তি, তং পন ‘‘অসুকস্স গেহে ভণ্ড’’ন্তি এৱং নিযমেত্ৱা লিখিতে যুজ্জতি, ন অনিযমেত্ৱা লিখিতেতি ৱীমংসিতব্বং. মগ্গানন্তৰফলসদিসাতি ইমিনা যথা অৰিযপুগ্গলানং মগ্গানন্তৰে ফলে উপ্পন্নে কিলেসপটিপ্পস্সদ্ধিপৰিযোসানং ভাৱনাকিচ্চং নিপ্ফন্নং নাম হোতি, এৱমেতিস্সা অত্থসাধকচেতনায উপ্পন্নায আণত্তিকিচ্চং নিপ্ফন্নমেৱাতি দস্সেতি, তেনাহ ‘‘তস্মা অযং আণত্তিক্খণেযেৱ পাৰাজিকো’’তি, আণত্তিৱচীপযোগসমুট্ঠাপকচেতনাক্খণেযেৱ পাৰাজিকো হোতীতি অত্থো.

আণত্তিকথাৱণ্ণনানযো নিট্ঠিতো.

আপত্তিভেদৱণ্ণনা

১২২. তত্থ তত্থাতি ভূমট্ঠথলট্ঠাদীসু. পাড়িযং মনুস্সপৰিগ্গহিতং সন্ধায ‘‘পৰপৰিগ্গহিত’’ন্তি ৱুত্তং. আমসতি ফন্দাপেতি ঠানা চাৱেতীতি ইমেহি তীহি পদেহি পুব্বপযোগসহিতং পঞ্চমং অৱহাৰঙ্গং ৱুত্তং, ঠানা চাৱেতীতি চ ইদং উপলক্খণমত্তং. আণত্তিকাদযো সব্বেপি পযোগা ধুৰনিক্খেপো চ ইধ সঙ্গহেতব্বাৱাতি দট্ঠব্বং.

১২৫. ঠানাচাৱনন্তি ইদং পাড়িঅনুসাৰতো ৱুত্তং ধুৰনিক্খেপস্সাপি সঙ্গহেতব্বতো. এস নযো উপৰিপি সব্বত্থ. তত্থ হি ন চ সকসঞ্ঞীতি ইমিনা পৰপৰিগ্গহিততা ৱুত্তা, ন চ ৱিস্সাসগ্গাহী ন চ তাৱকালিকন্তি ইমেহি পৰপৰিগ্গহিতসঞ্ঞিতা, তীহি ৱা এতেহি পৰপৰিগ্গহিততা পৰপৰিগ্গহিতসঞ্ঞিতা চ ৱুত্তাতি ৱেদিতব্বা. অনজ্ঝাৱুত্থকন্তি ‘‘মমেদ’’ন্তি পৰিগ্গহৱসেন অনজ্ঝাৱুত্থকং অৰঞ্ঞে দাৰুতিণপণ্ণাদি. ছড্ডিতন্তি পঠমং পৰিগ্গহেত্ৱা পচ্ছা অনত্থিকতায ছড্ডিতং যং কিঞ্চি. ছিন্নমূলকন্তি নট্ঠং পৰিযেসিত্ৱা আলযসঙ্খাতস্স মূলস্স ছিন্নত্তা ছিন্নমূলকং. অস্সামিকন্তি অনজ্ঝাৱুত্থকাদীহি তীহি আকাৰেহি দস্সিতং অস্সামিকৱত্থু. উভযম্পীতি অস্সামিকং অত্তনো সন্তকঞ্চ.

অনাপত্তিভেদৱণ্ণনা

১৩১. তস্মিংযেৱ অত্তভাৱে নিব্বত্তাতি তস্মিংযেৱ মতসৰীৰে পেতত্তভাৱেন নিব্বত্তা. ৰুক্খাদীসু লগ্গিতসাটকে ৱত্তব্বমেৱ নত্থীতি মনুস্সেহি অগোপিতং সন্ধায ৱুত্তং, সচে পনেতং দেৱালযচেতিযৰুক্খাদীসু নিযুত্তেহি পুৰিসেহি ৰক্খিতগোপিতং হোতি, গহেতুং ন ৱট্টতি. থোকে খাযিতে…পে… গহেতুং ৱট্টতীতি ইদং অদিন্নাদানাভাৱং সন্ধায ৱুত্তং. জিঘচ্ছিতপাণিনা খাদিযমানমংসস্স অচ্ছিন্দিত্ৱা খাদনং নাম কাৰুঞ্ঞহানিতো লোলভাৱতো চ অসাৰুপ্পমেৱ. তেনেৱ হি অৰিযৱংসিকা অত্তনো পত্তে ভত্তং খাদন্তম্পি সুনখাদিং তজ্জেত্ৱা ন ৱাৰেন্তি, তিৰচ্ছানানং আমিসদানে কুসলং ৱিয তেসং আমিসস্স অচ্ছিন্দনেপি অকুসলমেৱাতি গহেতব্বং, তেনেৱ ৱক্খতি ‘‘পৰানুদ্দযতায চ ন গহেতব্ব’’ন্তি (পাৰা. অট্ঠ. ১.১৪০).

পকিণ্ণককথাৱণ্ণনা

বহু একতো দাৰুআদিভাৰিযস্স একস্স ভণ্ডস্স উক্খিপনকালে ‘‘গণ্হথ উক্খিপথা’’তি ৱচীপযোগেন সদ্ধিং কাযপযোগসব্ভাৱট্ঠানং সন্ধায ‘‘সাহত্থিকাণত্তিক’’ন্তি ৱুত্তং. ‘‘ত্ৱং এতং ৱত্থুং গণ্হ, অহং অঞ্ঞ’’ন্তি এৱং পৱত্তে পন অৱহাৰে অত্তনা গহিতং সাহত্থিকমেৱ, পৰেন গাহাপিতং আণত্তিকমেৱ, তেনেৱ তদুভযগ্ঘেন পঞ্চমাসেপি পাৰাজিকং ন হোতি, একেকভণ্ডগ্ঘৱসেন থুল্লচ্চযাদিমেৱ হোতি. ৱুত্তঞ্হি ‘‘সাহত্থিকং ৱা আণত্তিকস্স অঙ্গং ন হোতী’’তিআদি. উপনিক্খিত্তভণ্ডং ভণ্ডদেয্যঞ্চ অদাতুকামতায ‘‘দেমি দম্মী’’তি ৱিক্খিপন্তো তুণ্হীভাৱেন ৱিহেঠেন্তোপি তেন তেন কাযৱিকাৰাদিকিৰিযায পৰস্স ধুৰং নিক্খিপাপেসীতি ‘‘কিৰিযাসমুট্ঠানঞ্চা’’তি ৱুত্তং.

পদভাজনীযৱণ্ণনানযো নিট্ঠিতো.

ৱিনীতৱত্থুৱণ্ণনা

১৩৫. ৱিনীতৱত্থূসু নিৰুত্তিযেৱ তংতংঅত্থগ্গহণস্স উপাযতায পথোতি নিৰুত্তিপথো, তেনেৱাহ ‘‘ৱোহাৰৱচনমত্তে’’তি. যথাকম্মং গতোতি ততো পেতত্তভাৱতো মতভাৱং দস্সেতি. অব্ভুণ্হেতি আসন্নমৰণতায সৰীৰস্স উণ্হসমঙ্গিতং দস্সেতি, তেনেৱাহ ‘‘অল্লসৰীৰে’’তি. কুণপভাৱং উপগতম্পি ভিন্নমেৱ অল্লভাৱতো ভিন্নত্তা. ৱিসভাগসৰীৰেতি ইত্থিসৰীৰে. সীসে ৱাতিআদি অধক্খকে উব্ভজাণুমণ্ডলে পদেসে চিত্তৱিকাৰপ্পত্তিং সন্ধায ৱুত্তং, যত্থ কত্থচি অনামসন্তেন কতং সুকতমেৱ. মতসৰীৰম্পি হি যেন কেনচি আকাৰেন সঞ্চিচ্চ ফুসন্তস্স অনামাসদুক্কটমেৱাতি ৱদন্তি, তং যুত্তমেৱ. ন হি অপাৰাজিকৱত্থুকেপি চিত্তাদিইত্থিৰূপে ভৱন্তং দুক্কটং পাৰাজিকৱত্থুভূতে মতিত্থিসৰীৰে নিৱত্ততি.

কুসসঙ্কামনৱত্থুকথাৱণ্ণনা

১৩৮. বলসাতি বলেন. সাটকো ভৱিস্সতি, গণ্হিস্সামীতি অনাগতৱচনং পসিব্বকগ্গহণতো পুৰেতৰং সমুপ্পন্নপৰিকপ্পদস্সনৱসেন ৱুত্তং. গহণক্খণে পন ‘‘সাটকো চে, গণ্হামী’’তি পসিব্বকং গণ্হাতীতি এৱমেত্থ অধিপ্পাযো গহেতব্বো, ন পন বহি নীহৰিত্ৱা সাটকভাৱং ঞত্ৱা গহেস্সামীতি, তেনাহ ‘‘উদ্ধাৰেযেৱ পাৰাজিক’’ন্তি. ইতৰথা ‘‘ইদানি ন গণ্হামি, পচ্ছা অন্ধকাৰে জাতে ৱিজাননকালে ৱা গণ্হিস্সামি, ইদানি ওলোকেন্তো ৱিয হত্থগতং কৰোমী’’তি গণ্হন্তস্সাপি গহণক্খণে অৱহাৰো ভৱেয্য, ন চ তং যুত্তং তদা গহণে সন্নিট্ঠানাভাৱা. সন্নিট্ঠাপকচেতনায এৱ হি পাণাতিপাতাদিঅকুসলং ৱিয. ন হি ‘‘পচ্ছা ৱধিস্সামী’’তি পাণং গণ্হন্তস্স তদেৱ তস্মিং মতেপি পাণাতিপাতো হোতি ৱধকচেতনায পযোগস্স অকতত্তা, এৱমিধাপি অত্থঙ্গতে সূৰিযে অৱহৰিস্সামীতিআদিনা কালপৰিকপ্পনৱসেন ঠানা চাৱিতেপি তদাপি অৱহাৰো ন হোতি ওকাসপৰিকপ্পে (পাৰা. অট্ঠ. ১.১৩৮) ৱিয, তস্মিং পন যথাপৰিকপ্পিতট্ঠানে কালে আগতে ভণ্ডং ভূমিযং অনিক্খিপিত্ৱাপি থেয্যচিত্তেন গচ্ছতো পদৱাৰেন অৱহাৰোতি খাযতি. তস্মা ভণ্ডপৰিকপ্পো ওকাসপৰিকপ্পো কালপৰিকপ্পোতি তিৱিধোপি পৰিকপ্পো গহেতব্বো. অট্ঠকথাযং পন ওকাসপৰিকপ্পে সমোধানেত্ৱা কালপৰিকপ্পো ৱিসুং ন ৱুত্তোতি অম্হাকং খন্তি, ৱীমংসিত্ৱা গহেতব্বং. পদৱাৰেন কাৰেতব্বোতি ভূমিযং অনিক্খিপিত্ৱা ৱীমংসিতত্তা ৱুত্তং. পৰিযুট্ঠিতোতি অনুবদ্ধো.

পৰিকপ্পো দিস্সতীতি গহণক্খণে পৰিকপ্পো দিস্সতি, ন তদা তেসং মতেন অৱহাৰোতি দস্সেতি. দিস্ৱা হটত্তা পৰিকপ্পাৱহাৰো ন দিস্সতীতি পচ্ছা পন বহি ৱীমংসিত্ৱা সাটকভাৱং ঞত্ৱা ততো পচ্ছা থেয্যচিত্তেন হটত্তা পুব্বে কতস্স পৰিকপ্পস্স অৱহাৰানঙ্গত্তা ‘‘সুত্ত’’ন্তি ঞত্ৱা হৰণে ৱিয থেয্যাৱহাৰো এৱ সিযা. তস্মা পৰিকপ্পাৱহাৰো ন দিস্সতি. সাটকো চে ভৱিস্সতীতিআদিকস্স পৰিকপ্পস্স তদা অৱিজ্জমানত্তা কেৱলং অৱহাৰো এৱ, ন পৰিকপ্পাৱহাৰোতি অধিপ্পাযো, তেন ভণ্ডপৰিকপ্পাৱহাৰস্স ‘‘সাটকো চে ভৱিস্সতি, গহেস্সামী’’তি এৱং ভণ্ডসন্নিট্ঠানাভাৱক্খণেযেৱ পৱত্তিং দস্সেতি, তেনাহ ‘‘যং পৰিকপ্পিতং, তং অদিট্ঠং পৰিকপ্পিতভাৱে ঠিতংযেৱ উদ্ধৰন্তস্স অৱহাৰো’’তি. যদি এৱং কস্মা ওকাসপঅপ্পাৱহাৰো ভণ্ডং দিস্ৱা অৱহৰন্তস্স পৰিকপ্পাৱহাৰো সিযাতি? নাযং দোসো অভণ্ডৱিসযত্তা তস্স পৰিকপ্পস্স, পুব্বেৱ দিস্ৱা ঞাতভণ্ডস্সেৱ হি ওকাসপৰিকপ্পো ৱুত্তো. তং মঞ্ঞমানো তং অৱহৰীতি ইদং সুত্তং কিঞ্চাপি ‘‘তঞ্ঞেৱেত’’ন্তি নিযমেত্ৱা গণ্হন্তস্স ৱসেন ৱুত্তং, তথাপি ‘‘তঞ্চে গণ্হিস্সামী’’তি এৱং পৱত্তে ইমস্মিং পৰিকপ্পেপি ‘‘গণ্হিস্সামী’’তি গহণে নিযমসব্ভাৱা অৱহাৰত্থসাধকং হোতীতি উদ্ধটং, তেনেৱ ‘‘সমেতী’’তি ৱুত্তং.

কেচীতি মহাঅট্ঠকথাযমেৱ একচ্চে আচৰিযা. মহাপচ্চৰিযং পনাতিআদিনাপি কেচিৱাদো গাৰয্হো, মহাঅট্ঠকথাৱাদোৱ যুত্ততৰোতি দস্সেতি.

অলঙ্কাৰভণ্ডন্তি অঙ্গুলিমুদ্দিকাদি. কুসং পাতেত্ৱাতি ৱিলীৱমযং ৱা তালপণ্ণাদিমযং ৱা কতসঞ্ঞাণং পাতেত্ৱা. পৰকোট্ঠাসতো কুসে উদ্ধটেপি ন তাৱ কুসস্স পৰিৱত্তনং জাতন্তি ৱুত্তং ‘‘উদ্ধাৰে ৰক্খতী’’তি. হত্থতো মুত্তমত্তে পাৰাজিকন্তি ইমিনা ঠানাচাৱনং ধুৰনিক্খেপঞ্চ ৱিনা কুসসঙ্কামনং নাম ৱিসুং একোযং অৱহাৰোতি দস্সেতি. সব্বেপি হি অৱহাৰা সাহত্থিকাণত্তিকাধিপ্পাযযোগেহি নিপ্ফাদিযমানা অত্থতো ঠানাচাৱনধুৰনিক্খেপকুসসঙ্কামনেসু তীসু সমোসৰন্তীতি দট্ঠব্বং. ইতৰো তস্স ভাগং উদ্ধৰতি, উদ্ধাৰে পাৰাজিকন্তি পুৰিমস্স অত্তনো কোট্ঠাসে আলযস্স অৱিগতত্তা ৱুত্তং, আলযে পন সব্বথা অসতি অৱহাৰো ন হোতি, তেনাহ ‘‘ৱিচিনিতাৱসেসং গণ্হন্তস্সাপি অৱহাৰো নত্থেৱা’’তি.

নাযং মমাতি জানন্তোপীতি এত্থ পি-সদ্দেন তত্থ ৱেমতিকোপি হুত্ৱা থেয্যচিত্তেন গণ্হন্তোপি সঙ্গয্হতি. সিৱেয্যকন্তি সিৱিৰট্ঠে জাতং.

১৪০-১. কপ্পিযং কাৰাপেত্ৱাতি পচাপেত্ৱা. তস্মিং পাচিত্তিযন্তি অদিন্নাদানভাৱেন সহপযোগস্সাপি অভাৱা দুক্কটং ন ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. আণত্তেহীতি সম্মতেন আণত্তেহি. আণত্তেনাতি সামিকেহি আণত্তেন. ভণ্ডদেয্যন্তি সম্মতাদীহি দিন্নত্তা ন পৰাজিকং জাতং, অসন্তং পুগ্গলং ৱত্ৱা গহিতত্তা পন ভণ্ডদেয্যং ৱুত্তং. অঞ্ঞেন দিয্যমানন্তি সম্মতাদীহি চতূহি অঞ্ঞেন দিয্যমানং. গণ্হন্তোতি ‘‘অপৰস্স ভাগং দেহী’’তি ৱত্ৱা গণ্হন্তো. অপৰস্সাতি অসন্তং পুগ্গলং অদস্সেত্ৱা পন ‘‘অপৰং ভাগং দেহী’’তি ৱা কূটৱস্সানি গণেত্ৱা ৱা গণ্হতো গিহিসন্তকে সামিনা চ ‘‘ইমস্স দেহী’’তি এৱং আণত্তেন চ দিন্নে ভণ্ডদেয্যম্পি ন হোতি, সঙ্ঘসন্তকে পন হোতীতি ইমং ৱিসেসং দস্সেতুং অসম্মতেন ৱা অনাণত্তেন ৱাতিআদি পুন ৱুত্তং. ইতৰেহি দিয্যমানন্তি সম্মতেন আণত্তেন ৱা দিয্যমানং. এৱং গণ্হতোতি ‘‘অপৰম্পি ভাগং দেহী’’তি ৱত্ৱা কূটৱস্সানি গণেত্ৱা ৱা গণ্হতো. সামিকেন পনাতি এত্থ পন-সদ্দো ৱিসেসত্থজোতকো, তেন ‘‘অপৰম্পি ভাগং দেহী’’তি ৱা কূটৱস্সানি গণেত্ৱা ৱা গণ্হন্তে সামিকেন সযং দেন্তে ৱা দাপেন্তে ৱা ৱিসেসো অত্থীতি ৱুত্তং হোতি. সুদিন্নন্তি ভণ্ডদেয্যং ন হোতীতি অধিপ্পাযো. হেট্ঠা পন সামিকেন তেন আণত্তেন ৱা দিয্যমানং গিহিসন্তকং ‘‘অপৰস্স ভাগং দেহী’’তি ৱত্ৱা গণ্হতো অপৰস্স অভাৱতো সামিসন্তকমেৱ হোতীতি ভণ্ডদেয্যং জাতং, ইধ পন তেহিযেৱ দিয্যমানং ‘‘অপৰম্পি ভাগং দেহী’’তি ৱত্ৱা ৱা কূটৱস্সানি গণেত্ৱা ৱা গণ্হতো ‘‘দেহী’’তি ৱুত্তত্তা অঞ্ঞাতকৱিঞ্ঞত্তিমত্তং ঠপেত্ৱা ভণ্ডদেয্যং ন হোতীতি সুদিন্নমেৱাতি ৱুত্তং. অস্সামিকেন পন আণত্তেন দিন্নং ভণ্ডং গণ্হতো ভণ্ডদেয্যমেৱাতি ৱদন্তি, পত্তচতুক্কে ৱিয অৱহাৰতাৱেত্থ যুত্তা, সঙ্ঘসন্তকে পন ‘‘দেহী’’তি ৱুত্তেপি সামিকস্স কস্সচি অভাৱা সম্মতেন দিন্নেপি ভণ্ডদেয্যং ৱুত্তন্তি গহেতব্বং.

১৪৬-৯. আহৰাপেন্তেসু ভণ্ডদেয্যন্তি ‘‘গহিতে অত্তমনো হোতী’’তি ৱচনতো অনত্তমনস্স সন্তকং গহিতম্পি পুন দাতব্বমেৱাতি ৱুত্তং. ‘‘সম্মুখীভূতেহি ভাজেতব্ব’’ন্তি ৱচনতো ভাজনীযভণ্ডং উপচাৰসীমট্ঠানমেৱ পাপুণাতীতি আহ ‘‘অন্তোউপচাৰসীমাযং ঠিতস্সেৱ গহেতুং ৱট্টতী’’তি. ভণ্ডদেয্যন্তি উভিন্নং সালযভাৱেপি চোৰস্স অদত্ৱা সামিকস্সেৱ দাতব্বং চোৰেনাপি সামিকস্সেৱ দাতব্বতো. এসেৱ নযোতি পংসুকূলসঞ্ঞায গহিতে ভণ্ডদেয্যং, থেয্যচিত্তেন পাৰাজিকন্তি অত্থো.

ৱুট্ঠহন্তেসূতি গামং ছড্ডেত্ৱা পলাযন্তেসু. অৱিসেসেনাতি সউস্সাহতাদিৱিসেসং অপৰামসিত্ৱা সামঞ্ঞতো. সউস্সাহমত্তমেৱ আপত্তিভাৱস্স পমাণং সামিকানং পৰিচ্ছিন্নভাৱতো. ততোতি গণসন্তকাদিতো. কুলসঙ্গহণত্থায দেতীতি পংসুকূলৱিস্সাসিকাদিসঞ্ঞায গহেত্ৱা দেতি, তদা কুলসঙ্গহপচ্চযা চ দুক্কটং ভণ্ডদেয্যঞ্চ, থেয্যচিত্তে পন সতি কুলসঙ্গহণত্থায গণ্হতোপি পাৰাজিকমেৱ. ঊনপঞ্চমাসকাদীসু কুলদূসকদুক্কটেন সদ্ধিং থুল্লচ্চযদুক্কটানি. সেনাসনত্থায নিযমিতন্তি ইদং ইস্সৰৱতায দদতো থুল্লচ্চযদস্সনত্থং ৱুত্তং. ইতৰপচ্চযত্থায দিন্নম্পি অথেয্যচিত্তেন ইস্সৰৱতায কুলসঙ্গহণত্থায ৱা ঞাতকাদীনং ৱা দদতো দুক্কটং ভণ্ডদেয্যঞ্চ হোতেৱ. ইস্সৰৱতাযাতি ‘‘মযি দেন্তে কো নিৱাৰেস্সতি, অহমেৱেত্থ পমাণ’’ন্তি এৱং অত্তনো ইস্সৰিযভাৱেন. থুল্লচ্চযন্তি কুলসঙ্গহণত্থায ৱা অঞ্ঞথা ৱা কাৰণেন দদতো সেনাসনত্থায নিযমিতস্স গৰুভণ্ডতায থুল্লচ্চযং ভণ্ডদেয্যঞ্চ. গীৱাতি এত্থ সেনাসনত্থায নিযমিতে থুল্লচ্চযেন সদ্ধিং গীৱা, ইতৰস্মিং দুক্কটেন সদ্ধিন্তি ৱেদিতব্বং. সুখাদিতমেৱাতি অন্তোউপচাৰসীমাযং ঠত্ৱা ভাজেত্ৱা অত্তনো সন্তকং কত্ৱা খাদিতত্তা ৱুত্তং. সঙ্ঘিকঞ্হি ৱিহাৰপটিবদ্ধং ৱেভঙ্গিযং বহিউপচাৰসীমট্ঠং ভণ্ডং অন্তোউপচাৰট্ঠেহি ভিক্খূহি এৱ ভাজেতব্বং, ন বহি ঠিতেহি উপচাৰসীমায ভাজেতব্বন্তি.

১৫০. ‘‘ৱুত্তো ৱজ্জেমী’’তি ৱুত্তভিক্খুস্মিং ‘‘ৱুত্তো ৱজ্জেহী’’তি ৱুত্তস্স পচ্ছা উপ্পজ্জনকপাৰাজিকাদিদোসাৰোপনতো, গহট্ঠানং ৱা ‘‘ভদন্তা অপৰিচ্ছেদং কত্ৱা ৱদন্তী’’তি এৱং দোসাৰোপনতো.

১৫৩-৫. ছাতজ্ঝত্তন্তি তেন ছাতেন জিঘচ্ছায উদৰগ্গিনা ঝত্তং, দড্ঢং পীড়িতন্তি অত্থো. ধনুকন্তি খুদ্দকধনুসণ্ঠানং লগ্গনকদণ্ডং. মদ্দন্তো গচ্ছতি, ভণ্ডদেয্যন্তি এত্থ একসূকৰগ্ঘনকভণ্ডং দাতব্বং একস্মিং বন্ধে অঞ্ঞেসং তত্থ অবজ্ঝনতো. অদূহলন্তি যন্তপাসাণো, যেন অজ্ঝোত্থটত্তা মিগা পলাযিতুং ন সক্কোন্তি. পচ্ছা গচ্ছতীতি তেন কতপযোগেন অগন্ত্ৱা পচ্ছা সযমেৱ গচ্ছতি, হেট্ঠা ৱুত্তেসুপি ঈদিসেসু ঠানেসু এসেৱ নযো. ৰক্খং যাচিত্ৱাতি ৰাজপুৰিসানং সন্তিকং গন্ত্ৱা অনুদ্দিস্স ৰক্খং যাচিত্ৱা. কুমীনমুখন্তি কুমীনস্স অন্তো মচ্ছানং পৱিসনমুখং.

১৫৬. থেৰানন্তি আগন্তুকত্থেৰানং. তেসম্পীতি আৱাসিকভিক্খূনম্পি. পৰিভোগত্থাযাতি সঙ্ঘিকে কত্তব্বৱিধিং কত্ৱা পৰিভুঞ্জনত্থায. গহণেতি পাঠসেসো দট্ঠব্বো. যত্থাতি যস্মিং আৱাসে. অঞ্ঞেসন্তি অঞ্ঞেসং আগন্তুকানং. তেসুপি আগন্তুকা অনিস্সৰাতি সেনাসনে নিৰন্তৰং ৱসন্তানং চীৱৰত্থায দাযকেহি ভিক্খূহি ৱা নিযমেত্ৱা দিন্নত্তা ভাজেত্ৱা খাদিতুং অনিস্সৰা, আগন্তুকেহিপি ইচ্ছন্তেহি তস্মিং ৱিহাৰে ৱস্সানাদীসু পৱিসিত্ৱা চীৱৰত্থায গহেতব্বং. তেসং কতিকায ঠাতব্বন্তি সব্বানি ফলাফলানি অভাজেত্ৱা ‘‘এত্তকেসু ৰুক্খেসু ফলানি ভাজেত্ৱা পৰিভুঞ্জিস্সাম, অঞ্ঞেসু ফলাফলেহি সেনাসনানি পটিজগ্গিস্সামা’’তি ৱা, ‘‘পিণ্ডপাতাদিপচ্চযং সম্পাদেস্সামা’’তি ৱা, ‘‘কিঞ্চিপি অভাজেত্ৱা চতুপচ্চযত্থাযেৱ উপনেমা’’তি ৱা এৱং সম্মা উপনেন্তানং আৱাসিকানং কতিকায আগন্তুকেহি ঠাতব্বং. মহাঅট্ঠকথাযং ‘‘অনিস্সৰা’’তি ৱচনেন দীপিতো এৱ অত্থো, মহাপচ্চৰিযং চতুন্নং পচ্চযানন্তিআদিনা ৱিত্থাৰেত্ৱা দস্সিতো. পৰিভোগৱসেনেৱাতি এত্থ এৱ-সদ্দো অট্ঠানপ্পযুত্তো, পৰিভোগৱসেন তমেৱ ভাজেত্ৱাতি যোজেতব্বং. এত্থাতি এতস্মিং ৱিহাৰে, ৰট্ঠে ৱা.

সেনাসনপচ্চযন্তি সেনাসনঞ্চ তদত্থায নিযমেত্ৱা ঠপিতঞ্চ. একং ৱা দ্ৱে ৱা ৱৰসেনাসনানি ঠপেত্ৱাতি ৱুত্তমেৱত্থং পুন ব্যতিৰেকমুখেন দস্সেতুং ‘‘মূলৱত্থুচ্ছেদং পন কত্ৱা ন উপনেতব্ব’’ন্তি ৱুত্তং, সেনাসনসঙ্খাতৱত্থুনো মূলচ্ছেদং কত্ৱা সব্বানি সেনাসনানি ন ৱিস্সজ্জেতব্বানীতি অত্থো. কেচি পনেত্থ ‘‘একং ৱা দ্ৱে ৱা ৱৰসেনাসনানি ঠপেত্ৱা লামকতো পট্ঠায ৱিস্সজ্জেন্তেহিপি সেনাসনভূমিযো ন ৱিস্সজ্জেতব্বাতি অযমত্থো ৱুত্তো’’তি ৱদন্তি, তম্পি যুত্তমেৱ ইমস্সাপি অত্থস্স অৱস্সং ৱত্তব্বতো, ইতৰথা কেচি সহ ৱত্থুনাপি ৱিস্সজ্জেতব্বং মঞ্ঞেয্যুং.

পণ্ণং আৰোপেত্ৱাতি ‘‘এত্তকে ৰুক্খে ৰক্খিত্ৱা ততো এত্তকং গহেতব্ব’’ন্তি পণ্ণং আৰোপেত্ৱা. নিমিত্তসঞ্ঞং কত্ৱাতি সঙ্কেতং কত্ৱা. দাৰকাতি তেসং পুত্তনত্তাদযো যে কেচি গোপেন্তি, তে সব্বেপি ইধ ‘‘দাৰকা’’তি ৱুত্তা. ততোতি যথাৱুত্তদাৰুসম্ভাৰতো. আপুচ্ছিত্ৱাতি কাৰকসঙ্ঘং আপুচ্ছিত্ৱা. তং সব্বম্পি আহৰিত্ৱাতি অনাপুচ্ছিত্ৱাপি তাৱকালিকং আহৰিত্ৱা. অযমেৱ ভিক্খু ইস্সৰোতিআদিতো পট্ঠায অত্তনো সন্তকেহি দাৰুসম্ভাৰাদীহি চ কাৰাপিতত্তা পটিজগ্গিতত্তা চ সঙ্ঘিকসেনাসনে ভাগিতায চ অযমেৱ ইস্সৰো, ন চ সো ততো ৱুট্ঠাপেতব্বোতি ৱুত্তং হোতি. উদকপূজন্তি চেতিযঙ্গণে সিঞ্চনাদিপূজং. ৱত্তসীসেনাতি কেৱলং সদ্ধায, ন ৱেতনাদিঅত্থায. সৱত্থুকন্তি সহ ভূমিযা. কুট্টন্তি গেহভিত্তিং. পাকাৰন্তি পৰিক্খেপপাকাৰং. ততোতি ছড্ডিতৱিহাৰতো. ততো আহৰিত্ৱা সেনাসনং কতং হোতীতি সামন্তগামৱাসীহি ভিক্খূহি ছড্ডিতৱিহাৰতো দাৰুসম্ভাৰাদিং আহৰিত্ৱা সেনাসনং কতং হোতি.

১৫৭. ‘‘পুগ্গলিকপৰিভোগেন পৰিভুঞ্জতী’’তি ৱুত্তমত্থংযেৱ পাকটং কাতুং ‘‘আগতাগতানং ৱুড্ঢতৰানং ন দেতী’’তি ৱুত্তং. চতুভাগউদকসম্ভিন্নেতি চতুত্থভাগেন সম্ভিন্নে. পাড়িযং ‘‘অনাপত্তি, ভিক্খৱে, পাৰাজিকস্সা’’তি (পাৰা. ১৫৭) সামিকেহি থুল্লনন্দং উদ্দিস্স এতিস্সা হত্থে দিন্নত্তা, অথেয্যচিত্তেন পৰিভুঞ্জিতত্তা চ ৱুত্তং. থেয্যচিত্তেন পৰিভুত্তেপি চস্সা ভণ্ডদেয্যমেৱ উপনিক্খিত্তভণ্ডট্ঠানিযত্তা. ওদনভাজনীযৱত্থুস্মিন্তি ‘‘অপৰস্স ভাগং দেহী’’তি আগতৱত্থুস্মিং (পাৰা. ১৪১).

১৫৯. তস্স কুলস্স অনুকম্পায পসাদানুৰক্খণত্থাযাতিআদিনা কুলসঙ্গহত্থং নাকাসীতি দস্সেতি. ‘‘যাৱ দাৰকা পাসাদং আৰোহন্তি, তাৱ পাসাদো তেসং সন্তিকে হোতূ’’তি পুব্বে কালপৰিচ্ছেদং কত্ৱা অধিট্ঠিতত্তা এৱ যথাকালপৰিচ্ছেদমেৱ তত্থ তিট্ঠতি, ততো পৰং পাসাদো সযমেৱ যথাঠানং গচ্ছতি, তথাগমনঞ্চ ইদ্ধিৱিস্সজ্জনেন সঞ্জাতং ৱিয হোতীতি ৱুত্তং ‘‘থেৰো ইদ্ধিং পটিসংহৰী’’তি. যস্মা এৱং ইদ্ধিৱিধঞাণেন কৰোন্তস্স কাযৱচীপযোগা ন সন্তি থেয্যচিত্তঞ্চ নত্থি পাসাদস্সেৱ ৱিচাৰিতত্তা, তস্মা ‘‘এত্থ অৱহাৰো নত্থী’’তি থেৰো এৱমকাসীতি দট্ঠব্বং. অথ ৱা দাৰকেসু অনুকম্পায আনযনত্থমেৱ পাসাদে উপনীতে পাসে বদ্ধসূকৰাদীনং আমিসং দস্সেত্ৱা ঠানাচাৱনং ৱিয কৰমৰানীতেসু দাৰকেসু পাসাদং আৰুড়্হেসুপি পুন পটিসংহৰণে চ ইধ অৱহাৰো নত্থি কাৰুঞ্ঞাধিপ্পাযত্তা, ভণ্ডদেয্যম্পি ন হোতি কাযৱচীপযোগাভাৱা. কাযৱচীপযোগে সতিযেৱ হি আপত্তি ভণ্ডদেয্যং ৱা হোতি, তেনেৱ ভগৱা ‘‘অনাপত্তি, ভিক্খৱে, অথেয্যচিত্তস্সা’’তিআদিং অৱত্ৱা ‘‘অনাপত্তি, ভিক্খৱে, ইদ্ধিমস্স ইদ্ধিৱিসযে’’তি (পাৰা. ১৫৯) এত্তকমেৱ অৱোচ. ইদ্ধিৱিসযেতি চেত্থ পৰভণ্ডাদাযককাযৱচীপযোগাসমুট্ঠাপকস্স কেৱলং মনোদ্ৱাৰিকস্স অথেয্যচিত্তভূতস্স ইদ্ধিচিত্তস্স ৱিসযে আপত্তি নাম নত্থীতি অধিপ্পাযো গহেতব্বো. কিং পন পটিক্খিত্তং ইদ্ধিপাটিহাৰিযং কাতুং ৱট্টতীতি চোদনং সন্ধাযাহ ‘‘ঈদিসায অধিট্ঠানিদ্ধিযা অনাপত্তী’’তি. ‘‘অনাপত্তি, ভিক্খৱে, ইদ্ধিমস্স ইদ্ধিৱিসযে’’তি হি ইমিনাযেৱ সুত্তেন অধিট্ঠানিদ্ধিযা অপ্পটিক্খিত্তভাৱো সিজ্ঝতি. অত্তনো পকতিৱণ্ণং অৱিজহিত্ৱা বহিদ্ধা হত্থিআদিদস্সনং, ‘‘একোপি হুত্ৱা বহুধা হোতী’’তি (দী. নি. ১.২৩৮, ২৩৯; ম. নি. ১.১৪৭; পটি. ম. ১.১০২) আগতঞ্চ অধিট্ঠানৱসেন নিপ্ফন্নত্তা অধিট্ঠানিদ্ধি নাম, ‘‘সো পকতিৱণ্ণং ৱিজহিত্ৱা কুমাৰকৱণ্ণং ৱা দস্সেতি, নাগৱণ্ণং…পে… ৱিৱিধম্পি সেনাব্যূহং দস্সেতী’’তি (পটি. ম. ৩.১৩) এৱং আগতা ইদ্ধি পকতিৱণ্ণৱিজহনৱিকাৰৱসেন পৱত্তত্তা ৱিকুব্বনিদ্ধি নাম. অত্তনো পন পকতিৰূপং যথাসভাৱেন ঠপেত্ৱাৱ বহি হত্থিআদিদস্সনং ৱিকুব্বনিদ্ধি নাম ন হোতি, অত্তনো ৰূপমেৱ হত্থিআদিৰূপেন নিম্মানং ৱিকুব্বনিদ্ধীতি ৱেদিতব্বং.

পৰাজিতকিলেসেনাতি ৱিজিতকিলেসেন, নিক্কিলেসেনাতি অত্থো. ইধাতি ইমস্মিং সাসনে, তেন দুতিযপাৰাজিকসিক্খাপদেন সমং অঞ্ঞং অনেকনযৱোকিণ্ণং গম্ভীৰত্থৱিনিচ্ছযং কিঞ্চি সিক্খাপদং ন ৱিজ্জতীতি যোজনা. তত্থ অত্থো নাম পাড়িঅত্থো, ৱিনিচ্ছযো পাড়িমুত্তকৱিনিচ্ছযো, তে গম্ভীৰা যস্মিং, তং গম্ভীৰত্থৱিনিচ্ছযং. ৱত্থুম্হি ওতিণ্ণেতি চোদনাৱসেন ৱা অত্তনাৱ অত্তনো ৱীতিক্কমাৰোচনৱসেন ৱা সঙ্ঘমজ্ঝে অদিন্নাদানৱত্থুস্মিং ওতিণ্ণে. এত্থাতি ওতিণ্ণৱত্থুম্হি. ৱিনিচ্ছযোতি আপত্তানাপত্তিনিযমনং. কপ্পিযেপি চ ৱত্থুস্মিন্তি অত্তনা গহেতুং যুত্তে মাতাপিতাদীনং সন্তকেপি.

ইতি সমন্তপাসাদিকায ৱিনযট্ঠকথায ৱিমতিৱিনোদনিযং

দুতিযপাৰাজিকৱণ্ণনানযো নিট্ঠিতো.