সমথভেদৱণ্ণনা
অধিকৰণপৰিযাযৱাৰাদিৱণ্ণনা
২৯৩-৪. লোভকাৰণা ৱিৱাদনতো ‘‘লোভো পুব্বঙ্গমো’’তি ৱুত্তং. এৱং সেসেসু. ঠানানীতিআদীনি কাৰণৱেৱচনানি. কাৰণঞ্হি তিট্ঠন্তি এত্থাতি ঠানং, ৱসন্তি এত্থাতি ৱত্থু, ভৱন্তি এত্থাতি ভূমীতি ৱুচ্চতি. কে তিট্ঠন্তি ৱসন্তি ভৱন্তি চাতি? ৱিৱাদাধিকৰণাদযো. কুসলাকুসলাব্যাকতচিত্তো হুত্ৱা ৱিৱদনতো ‘‘নৱ হেতূ’’তি ৱুত্তং. কোধনো হোতি উপনাহীতিআদীনি দ্ৱাদস মূলানি. অক্কোসন্তেন হি চতূসু ৱিপত্তীসু একেন অনুৱদনতো ‘‘চতস্সো ৱিপত্তিযো ঠানানী’’তি ৱুত্তং. চুদ্দস মূলানীতি ৱিৱাদাধিকৰণে ৱুত্তা দ্ৱাদস, কাযো, ৱাচা চ.
২৯৫-৬. সত্ত আপত্তিক্খন্ধা ঠানানীতি এত্থ ‘‘আপত্তিং আপজ্জিত্ৱা পটিচ্ছাদেন্তস্স যা আপত্তি হোতি, তস্সা আপত্তিযা পুব্বে আপন্না আপত্তি ঠানং হোতী’’তি ৱুত্তং. ‘‘নত্থি আপত্তাধিকৰণং কুসলন্তি ৱচনতো নত্থি আপত্তাধিকৰণস্স কুসলহেতু, কুসলচিত্তং পন অঙ্গং হোতী’’তি লিখিতং. চত্তাৰি কম্মানি ঠানানীতি এত্থ ‘‘এৱং কত্তব্বন্তি ঠিতপাড়ি কম্মং নাম. ‘যথাঠিতপাড়িৱসেন কৰোন্তানং কিৰিযা কিচ্চাধিকৰণং নামা’’’তি ৱুত্তং, ‘‘পাড়িঅনুসাৰেন পটিকাতব্বলক্খণং ৱা কম্মং. তথেৱ কৰণং কিচ্চাধিকৰণ’’ন্তি চ. ঞত্তিঞত্তিদুতিযঞত্তিচতুত্থকম্মানি ঞত্তিতো জাযন্তি, অপলোকনকম্মং অপলোকনতো, ‘‘কিচ্চাধিকৰণং একেন সমথেন সম্মতি সম্পজ্জতীতি অত্থো’’তি লিখিতং. সিযুন্তি হোন্তি. কথঞ্চ সিযাতি কথং হোতি. ৱিৱাদাধিকৰণস্স দ্ৱেতি তে দ্ৱে ঠপেত্ৱা অঞ্ঞেহি ন সম্মতি.
২৯৭. সাধাৰণাতি তং সমেতব্বা.
২৯৮. তব্ভাগিযাতি তংকোট্ঠাসা.
২৯৯. একাধিকৰণং সব্বে সমথা সমগ্গা হুত্ৱা সমেতুং ভব্বাতি পুচ্ছন্তো ‘‘সমথা সমথস্স সাধাৰণা’’তি আহ. সমথা সমথস্সা সিযা সাধাৰণা সিযা অসাধাৰণা.
৩০০. সমথা সমথস্স তব্ভাগিযৱাৰেপি এসেৱ নযো.
৩০১. ইমে সমথা সমথা, ন সম্মুখাৱিনযোতি অত্থো.
৩০২. ‘‘সমথা ৱিনযো’’তিপি ৱুচ্চতি, তস্মা ৱিনযো সম্মুখাৱিনযোতি ৱিনযৱাৰো উদ্ধটো সিযা. ন সম্মুখাৱিনযোতি সম্মুখাৱিনযং ঠপেত্ৱা সতিৱিনযাদযো সেসসমথা.
৩০৩. সঙ্ঘস্স সম্মুখা পটিঞ্ঞাতে তং পটিজাননং সঙ্ঘস্স সম্মুখতা নাম হোতীতি ‘‘তস্স পটিজাননচিত্তং সন্ধায ‘সম্মুখাৱিনযো কুসলো’তিআদি ৱুত্ত’’ন্তি ৱদন্তি. নত্থি সম্মুখাৱিনযো অকুসলোতি ‘‘ধম্মৱিনযপুগ্গলসম্মুখতাহি তিৱঙ্গিকো সম্মুখাৱিনযো এতেহি ৱিনা নত্থি. তত্থ কুসলচিত্তেহি কৰণকালে কুসলো, অৰহন্তানং কৰণকালে অব্যাকতো, এতেসং অকুসলপটিপক্খত্তা অকুসলস্স সম্ভৱো নত্থি, তস্মা ‘নত্থি সম্মুখাৱিনযো অকুসলো’তি ৱুত্ত’’ন্তি লিখিতং. ‘‘যেভুয্যসিকা অধম্মৱাদীহি ৱূপসমনকালে সলাকগ্গাহাপকে ধম্মৱাদিম্হি কুসলা, ধম্মৱাদীনম্পি অধম্মৱাদিম্হি সলাকগ্গাহাপকে জাতে অকুসলা, সব্বত্থ অৰহতো ৱসেনেৱ অব্যাকততা, অনৰহতো সঞ্চিচ্চ সতিৱিনযদানে সতিৱিনযো অকুসলো, অমূড়্হৱিনযো অনুম্মত্তকস্স দানে, পটিঞ্ঞাতকৰণং মূড়্হস্স অজাননতো পটিঞ্ঞাযকৰণে, তস্সপাপিযসিকা সুদ্ধস্স কৰণে, তিণৱত্থাৰকং মহাকলহে, সঞ্চিচ্চ কৰণে চ অকুসল’’ন্তি লিখিতং.
যত্থৱাৰপুচ্ছাৱাৰৱণ্ণনা
৩০৪. লব্ভতীতি পুচ্ছা.
সমথৱাৰৱিস্সজ্জনাৱাৰৱণ্ণনা
৩০৫. যস্মিং সমযে সম্মুখাৱিনযেন চাতিআদি তস্সা ৱিস্সজ্জনং. যস্মিং সমযে সম্মুখাৱিনযেন চ যেভুয্যসিকায চ অধিকৰণং ৱূপসম্মতি, তস্মিং সমযে যত্থ যেভুয্যসিকা লব্ভতি, তত্থ সম্মুখাৱিনযো লব্ভতীতি এৱং সব্বত্থ সম্বন্ধো. যত্থ পটিঞ্ঞাতকৰণং লব্ভতি, তত্থ সম্মুখাৱিনযো লব্ভতীতি এত্থ একং ৱা দ্ৱে ৱা বহূ ৱা আপত্তিযো আপন্নো ভিক্খু ‘‘ইমং নাম আপত্তিং আপন্নোসী’’তি পুচ্ছিতো ‘‘আমা’’তি আপত্তিং পটিজানাতি, দ্ৱেপি লব্ভন্তি. তত্থ সঙ্ঘসম্মুখতা ধম্মৱিনযপুগ্গলসম্মুখতাতি এৱং ৱুত্তসম্মুখাৱিনযে সঙ্ঘস্স পুৰতো পটিঞ্ঞাতং কতং চে, সঙ্ঘসম্মুখতা. তত্থেৱ দেসিতং চে, ধম্মৱিনযসম্মুখতাযোপি লদ্ধা হোন্তি. অৱিৱদন্তা অঞ্ঞমঞ্ঞং পটিজানন্তি চে, পুগ্গলসম্মুখতা. তস্সেৱ সন্তিকে দেসিতং চে, ধম্মৱিনযসম্মুখতাযোপি লদ্ধা হোন্তি. একস্সেৱ ৱা একস্স সন্তিকে আপত্তিদেসনকালে ‘‘পস্সসি, পস্সামী’’তি ৱুত্তে তত্থ ধম্মৱিনযপুগ্গলসম্মুখতাসঞ্ঞিতো সম্মুখাৱিনযো চ পটিঞ্ঞাতকৰণঞ্চ লদ্ধং হোতি.
সংসট্ঠৱাৰাদিৱণ্ণনা
৩০৬. অধিকৰণানং ৱূপসমোৱ সমথো নাম, সো অধিকৰণং ৱিনা নত্থি, তস্মা ন চ লব্ভা ৱিনিভুজ্জিত্ৱা নানাকৰণং কাতুং.
৩০৯-৩১০. সমথা সমথেহি সম্মন্তীতি এত্থ সম্মন্তীতি সম্পজ্জন্তি. অধিকৰণা ৱা পন সম্মন্তি ৱূপসম্মন্তীতি অত্থো, তস্মা ‘‘যেভুয্যসিকা সম্মুখাৱিনযেন সম্মতী’’তি ইমায সম্মুখাৱিনযেন সদ্ধিং সম্পজ্জতি, ন সতিৱিনযাদীহি তেসং তস্সা অনুপকাৰত্তাতি অত্থো. সমথা অধিকৰণেহি সম্মন্তীতি এত্থ সমথা অভাৱং গচ্ছন্তীতি অত্থো.
৩১১. ‘‘সম্মুখাৱিনযো ৱিৱাদাধিকৰণেন ন সম্মতী’’তি পাঠো. যেভুয্যসিকায সমানভাৱতো চ অৱসানে ‘‘সম্মুখাৱিনযো ন কেনচি সম্মতী’’তি (পৰি. ৩১৩) ৱুত্তত্তা চ সম্মুখাৱিনযো সযং সমথেন ৱা অধিকৰণেন ৱা সমেতব্বো ন হোতীতি কত্ৱা ৱুত্তো. সতিৱিনযো কিচ্চাধিকৰণেন সম্মতি. অমূড়্হৱিনযতস্সপাপিযসিকতিণৱত্থাৰকাপি কিচ্চাধিকৰণেন সম্মন্তি.
৩১৩. ৱিৱাদাধিকৰণং কিচ্চাধিকৰণেন সম্মতীতি ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে…পে… পঠমং সলাকং নিক্খিপামী’’তি এৱং ৱিৱাদাধিকৰণং কিচ্চাধিকৰণেন সম্মতি. অনুৱাদাধিকৰণআপত্তাধিকৰণাপি কিচ্চাধিকৰণেন সম্মন্তি. ‘‘‘অকতং কম্মং দুক্কটং কম্ম’ন্তি এৱং কিচ্চাধিকৰণম্পি কিচ্চাধিকৰণেন সম্মতীতি এৱং পাঠো ৱেদিতব্বো’’তি লিখিতং. অঞ্ঞতৰস্মিং পন গণ্ঠিপদে ‘‘‘সমথা অধিকৰণেহি সম্মন্তী’তি এত্থ যস্মা সব্বে সমথা কিচ্চাধিকৰণেন সম্মন্তি, তস্মা ‘সমথা কিচ্চাধিকৰণেন সম্মন্তী’তি পাঠো গহেতব্বো’’তি ৱুত্তং.
৩১৪. ৱিৱাদাধিকৰণং কতমং অধিকৰণং সমুট্ঠাপেতীতি ‘‘নাযং ধম্মো’’তি ৱুত্তমত্তেন কিঞ্চি অধিকৰণং ন সমুট্ঠাপেতি.
৩১৮-৯. ‘‘কতমাধিকৰণপৰিযাপন্ন’’ন্তি পাঠো. ৱিৱাদাধিকৰণং ৱিৱাদাধিকৰণং ভজতীতি পঠমুপ্পন্নৱিৱাদং পচ্ছা উপ্পন্নো ভজতি. ৱিৱাদাধিকৰণং দ্ৱে সমথে ভজতীতি ‘‘ইমং ৱূপসমেতুং সমত্থা তুম্হে’’তি ৱদন্তং ৱিয ভজতি ‘‘মযং তং ৱূপসমেস্সামা’’তি ৱদন্তেহি ৱিয দ্ৱীহি সমথেহি সঙ্গহিতং.
সমথভেদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.