১. কম্মক্খন্ধকৱণ্ণনা

অধম্মকম্মদ্ৱাদসককথাৱণ্ণনা

৪. অসম্মুখা কতং হোতীতিআদযো তিকা কেৱলং দেসনামত্তমেৱ. ন হি তীহি এৱ অঙ্গেহি সমোধানেহি অধম্মকম্মং হোতি, একেনপি হোতি এৱ, অযমত্থো ‘‘তিণ্ণং, ভিক্খৱে’’তিআদিপাড়িযা (চূড়ৱ. ৬) সাধেতব্বো. ‘‘অপ্পটিঞ্ঞায কতং হোতী’’তি লজ্জিং সন্ধায ৱুত্তং. কণ্হপক্খে ‘‘অদেসনাগামিনিযা আপত্তিযা কতং হোতী’’তি সুক্কপক্খে ‘‘দেসনাগামিনিযা আপত্তিযা কতং হোতী’’তি ইদং দ্ৱযং পৰতো ‘‘তীহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো আকঙ্খমানো সঙ্ঘো তজ্জনীযকম্মং কৰেয্য. অধিসীলে সীলৱিপন্নো হোতী’’তি ইমিনা ৱিৰুজ্ঝতি, অদেসনাগামিনিং আপন্নো হি ‘‘অধিসীলে সীলৱিপন্নো’’তি ৱুচ্চতীতি. যুত্তমেতং, কত্তু অধিপ্পাযো এত্থ চিন্তেতব্বো. এত্থাহ উপতিস্সত্থেৰো ‘‘তজ্জনীযকম্মস্স হি ৱিসেসেন ভণ্ডনকাৰকত্তং অঙ্গ’ন্তি অট্ঠকথাযং ৱুত্তং, তং পাড়িযা আগতনিদানেন যুজ্জতি, তস্মা সব্বত্তিকেসুপি ভণ্ডনং আৰোপেত্ৱা ভণ্ডনপচ্চযা আপন্নাপত্তিৱসেন ইদং কম্মং কাতব্বং, তস্মা ‘অধিসীলে সীলৱিপন্নো’তি এত্থাপি পুব্বভাগে ৱা অপৰভাগে ৱা চোদনাসাৰণাদিকালে ভণ্ডনপচ্চযা আপন্নাপত্তিৱসেনেৱ কাৰেতব্বং, ন কেৱলং সঙ্ঘাদিসেসপচ্চযা কাতব্ব’’ন্তি. ‘‘অদেসনাগামিনিযা আপত্তিযাতি পাৰাজিকাপত্তিযা’তি এত্তকমত্তং ৱত্ৱা পৰতো ‘অধিসীলে পাৰাজিকসঙ্ঘাদিসেসে অজ্ঝাচাৰা’তি পোৰাণগণ্ঠিপদে ৱুত্ত’’ন্তি লিখিতং. ‘‘অধিসীলে সীলৱিপন্নো’তি সঙ্ঘাদিসেসং সন্ধাযা’’তি গণ্ঠিপদে লিখিতং. ইদং পোৰাণগণ্ঠিপদে পুৰিমৱচনেন সমেতি, তস্মা তত্থ পচ্ছিমং পাৰাজিকপদং অত্থুদ্ধাৰৱসেন ৱুত্তং সিযা, অট্ঠকথাযঞ্চ ‘‘অদেসনাগামিনিযাতি পাৰাজিকাপত্তিযা ৱা সঙ্ঘাদিসেসাপত্তিযা ৱা’’তি ৱুত্তং, তত্থ পাৰাজিকাপত্তি অত্থুদ্ধাৰৱসেন ৱুত্তা সিযা. যতো গণ্ঠিপদে ‘‘অধিসীলে সীলৱিপন্নো’তি সঙ্ঘাদিসেসং সন্ধাযা’’তি এত্তকমেৱ লিখিতং, তস্মা সব্বত্থ গণ্ঠিপদে সকলেন নযেন পাৰাজিকাপত্তিপচ্চযা উপ্পন্নভণ্ডনহেতু ন তজ্জনীযকম্মং কাতব্বং পযোজনাভাৱা, সঙ্ঘাদিসেসপচ্চযা কাতব্বন্তি অযমত্থো সিদ্ধো হোতি. ন, সুক্কপক্খে ‘‘দেসনাগামিনিযা আপত্তিযা কতং হোতী’’তি (চূড়ৱ. ৫) ৱচনতোতি চে? ন, একেন পৰিযাযেন সঙ্ঘাদিসেসস্সপি দেসনাগামিনিৱোহাৰসম্ভৱতো,

যেন কম্মেন সন্তজ্জনং কৰীযতি, তং তজ্জনীযকম্মং নাম. যেন কম্মেন নিস্সায তে ৱত্থব্বন্তি নিস্সিযতি ভজাপিযতি নিযস্সো, তং নিযসকম্মং নাম. যেন ততো আৱাসতো, গামতো চ পব্বাজেন্তি কুলদূসকং, তং পব্বাজনীযকম্মং নাম. যেন কম্মেন অক্কুট্ঠগহট্ঠসমঈপমেৱ পটিসাৰিযতি সো অক্কোসকো পচ্ছা পেসিযতি, তং পটিসাৰণীযকম্মং নাম. যেন সমানসংৱাসকভূমিতো উক্খিপিযতি. ছড্ডীযতি সাতিসাৰো ভিক্খুসঙ্ঘেন, তং কম্মং উক্খেপনীযকম্মং নামাতি ৱেদিতব্বং.

১১. ‘‘নিস্সায তে ৱত্থব্ব’’ন্তি গৰুনিস্সযং সন্ধায ৱুত্তং, ন ইতৰন্তি.

২১. অস্সজিপুনব্বসুকৱত্থুস্মিং ‘‘তেসু ৱিব্ভন্তেসুপি কম্মং পটিপ্পস্সম্ভেতুং অনুঞ্ঞাতম্পি সম্মাৱত্তন্তানংযেৱা’’তি লিখিতং. সম্মুখা ৱুত্তমেৱ গিহিপটিসংযুত্তং নাম. পৰম্মুখা ৱুত্তং দেসনং গচ্ছতি.

৪১. খমাপেন্তেন ‘‘খমাহী’’তি ৱত্তব্বমত্তমেৱ, ন উক্কুটিকাদিসামীচিনা পযোজনন্তি. অনুদূতন্তি সহাযন্তি অত্থো.

৫০. অদস্সনেযেৱ উক্খেপনীযং কাতব্বং, ন অঞ্ঞথা. ‘‘তজ্জনীযাদিকৰণকালে আপত্তিং ৰোপেত্ৱা তস্সা অদস্সনে, অপ্পটিকম্মে ৱা ভণ্ডনকাৰকাদিঅঙ্গেহি কাতব্ব’’ন্তি লিখিতং.

তজ্জনীযকম্মাদীসু অযং পকিণ্ণকৱিনিচ্ছযোতি ৱেদিতব্বো. কিং তজ্জনীযকম্মং, তজ্জনীযকম্মস্স কিং মূলং, কিং ৱত্থু, কিং পৰিযোসানং, কস্মা ‘‘তজ্জনীযকম্ম’’ন্তি ৱুচ্চতীতি? কিং তজ্জনীযকম্মন্তি ৱত্থুস্মিং সতি কৰণসম্পত্তি. তজ্জনীযকম্মস্স কিং মূলন্তি সঙ্ঘো মূলং. তজ্জনীযকম্মস্স কিং ৱত্থূতি কলহজাতাপত্তিৱত্থু. কিং পৰিযোসানন্তি ভাৱনাপৰিযোসানং. কস্মা তজ্জনীযকম্মন্তি ৱুচ্চতীতি সঙ্ঘো কলহকাৰকপুগ্গলং কলহে চ ভেদে চ ভযং দস্সেত্ৱা খন্তিযা জনেতি, উপসমে জনেতি, তস্মা ‘‘তজ্জনীযকম্ম’’ন্তি ৱুচ্চতি. কথং তজ্জনীযকম্মং কতং হোতি, কথং অকতং. কিন্তি চ তজ্জনীযকম্মং কতং হোতি, কিন্তি চ অকতং. কেন চ তজ্জনীযকম্মং কতং হোতি, কেন চ অকতং. কত্থ চ তজ্জনীযকম্মং কতং হোতি, কত্থ চ অকতং. কায ৱেলায তজ্জনীযকম্মং কতং হোতি, কায ৱেলায অকতং হোতি? কথং তজ্জনীযকম্মং কতং হোতীতি সমগ্গেন সঙ্ঘেন ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেন. কথং অকতং হোতীতি ৱগ্গেন সঙ্ঘেন ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেন. কিন্তি চ কতং হোতীতি কৰণসম্পত্তিযা. কিন্তি চ অকতং হোতীতি কৰণৱিপত্তিযা. কেন চ কতং হোতীতি সঙ্ঘেন. কেন চ অকতং হোতীতি গণেন পুগ্গলেন. কত্থ চ কতং হোতীতি যস্স পুগ্গলস্স সঙ্ঘো তজ্জনীযকম্মং কৰোতি, তস্স পুগ্গলস্স সম্মুখীভূতে. কত্থ চ অকতং হোতীতি যস্স পুগ্গলস্স সঙ্ঘো তজ্জনীযকম্মং কৰোতি, তস্স পুগ্গলস্স অসম্মুখীভূতে. কায ৱেলায কতং হোতীতি যদা কলহজাতাপত্তি সংৱিজ্জতি. কায ৱেলায অকতং হোতীতি যদা কলহজাতাপত্তি ন সংৱিজ্জতি. কতিহাকাৰেহি তজ্জনীযকম্মস্স পত্তকল্লং হোতি, কতিহাকাৰেহি অপত্তকল্লং? সত্তহাকাৰেহি তজ্জনীযকম্মস্স পত্তকল্লং হোতি, সত্তহাকাৰেহি অপত্তকল্লং. কতমেহি সত্তহাকাৰেহি পত্তকল্লং, কতমেহি সত্তহাকাৰেহি অপত্তকল্লং হোতি? কলহজাতাপত্তি ন সংৱিজ্জতি, সো ৱা পুগ্গলো অসম্মুখীভূতো হোতি, সঙ্ঘো ৱা ৱগ্গো হোতি, অসংৱাসিকো ৱা পুগ্গলো তস্সং পৰিসাযং সংৱিজ্জতি, অচোদিতো ৱা হোতি অসাৰিতো ৱা, আপত্তিং ৱা অনাৰোপিতো. ইমেহি সত্তহাকাৰেহি তজ্জনীযকম্মস্স অপত্তকল্লং হোতি, ইতৰেহি সত্তহাকাৰেহি পত্তকল্লং হোতি. এৱং সেসকম্মেসূতি.

কম্মক্খন্ধকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.