৬. সুৰাপানৱগ্গো
১. সুৰাপানসিক্খাপদৱণ্ণনা
আযস্মতো যং মুনি সাগতস্স,
মহিদ্ধিকত্তস্স নিদস্সনেন;
পানস্স দোসো তস্স দস্সনত্থং,
পুব্বেৱ সো ভদ্দৱতিং পযাতো.
তস্মা পস্সং নাগমপোথযিত্ৱা,
ৱিনিস্সটং সাগতং ইদ্ধিযা চ;
নতো সুৰাপাননিসেধনত্থং,
কোসম্বিমেৱজ্ঝগমাতি ঞেয্যং.
৩২৬-৮. পসুপালকাতি অজপালকা. যেন মজ্জতি, তস্স বীজতো পট্ঠায. কেচি ‘‘সচিত্তকপক্খে চিত্তং অকুসলমেৱাতি (কঙ্খা. অট্ঠ. পঠমপাৰাজিকৱণ্ণনা) ৱুত্তত্তা ৱত্থুং জানিত্ৱা পিৱতো অকুসল’’ন্তি ৱদন্তি. এৱং সতি ‘‘অকুসলেনেৱ পাতব্বতাযাতি ন ৱত্তব্ব’’ন্তি ৱুত্তে ‘‘সচিত্তকপক্খমেৱ সন্ধাযা’’তি ৱদন্তি. এৱং সতি ‘‘কুসলাকুসলাব্যাকতচিত্তন্তি ৱত্তব্ব’’ন্তি ৱুত্তে তম্পি ‘‘তব্বহুলনযেন ৱুত্ত’’ন্তি ৱদন্তি. কঙ্খাৱিতৰণিযম্পি অৱিসেসেত্ৱা ‘‘অকুসলচিত্ত’’ন্তি (কঙ্খা. অট্ঠ. সুৰাপানসিক্খাপদৱণ্ণনা) ৱুত্তং, তস্মা ‘‘তং অকুসলেনেৱ পিৱতী’’তি ৱদন্তীতি.
সুৰাপানসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. অঙ্গুলিপতোদকসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৩০. অঙ্গুলিপতোদকসিক্খাপদং উত্তানত্থমেৱ.
৩. হসধম্মসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৩৬. ততিযে কথং তিৱেদনং? হসাধিপ্পাযেনেৱ ‘‘পৰস্স দুক্খং উপ্পাদেস্সামী’’তি উদকং খিপন্তস্স দুক্খৱেদনং. সেসং উত্তানং.
ইদং সঞ্ঞাৱিমোক্খঞ্চে, তিকপাচিত্তিযং কথং;
কীড়িতংৱ অকীড়াতি, মিচ্ছাগাহেন তং সিযা.
এত্তাৱতা কথং কীড়া, ইতি কীড়াযং এৱাযং;
অকীড়াসঞ্ঞী হোতেত্থ, ৱিনযত্থং সমাদযে.
একন্তাকুসলো যস্মা, কীড়াযাভিৰতমনো;
তস্মা অকুসলং চিত্তং, একমেৱেত্থ লব্ভতীতি.
হসধম্মসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. অনাদৰিযসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৪৪. ‘‘লোকৱজ্জং অতিক্কমিত্ৱা ‘ইদং অম্হাকং আচৰিযুগ্গহো’তি ৱদন্তস্স ন ৱট্টতী’’তি লিখিতং. যং সংকিলিট্ঠেনেৱ চিত্তেন আপজ্জতি, যং ৱা অৰিযপুগ্গলো অপঞ্ঞত্তে সিক্খাপদে অজ্ঝাচৰতি, ইদং লোকৱজ্জন্তি সব্বত্থিকৱাদীআদীনি আচৰিযকুলানি. তত্থ দুতিযততিযৱিকপ্পো ইধ ন অধিপ্পেতো সেখিযানং লোকৱজ্জত্তা.
গাৰয্হো আচৰিযুগ্গহোতি এত্থ ‘‘যস্মা উচ্ছুৰসো সত্তাহকালিকো, তস্স কসটো যাৱজীৱিকো, দ্ৱিন্নংযেৱ সমৱাযো উচ্ছুযট্ঠি, তস্মা ৱিকালে উচ্ছুযট্ঠিং খাদিতুং ৱট্টতি গুড়হৰীটকং ৱিযা’তি এৱমাদিকো সম্পতি নিব্বত্তো গাৰয্হাচৰিযৱাদো ন গহেতব্বো’’তি চ, পণ্ণত্তিৱজ্জে পন ৱট্টতীতি ‘‘ন পত্তহত্থেন কৱাটো পণামেতব্বো’তি ইমস্স ‘যেন হত্থেন পত্তো গহিতো, তেন হত্থেন ন পণামেতব্বো, ইতৰেন পণামেতব্বো’তি অত্থং গহেত্ৱা তথা আচৰন্তো ন আপত্তিযা কাৰেতব্বো. ‘তথা বুদ্ধবোধিচেতিযানং পুপ্ফং গণ্হিতুং ৱট্টতীতি তথা আচৰন্তো’’তি চ. তথা আচৰতি অভযগিৰিৱাসিকো. মহাৱিহাৰৱাসিনো চে এৱং ৱদন্তি, ‘‘মা এৱং ৱদা’’তি অপসাদেতব্বো. তেন ৱুত্তং ‘‘সুত্তং সুত্তানুলোমঞ্চ উগ্গহিতকানংযেৱা’’তিআদি. ‘‘ইদং সব্বং উপতিস্সত্থেৰো আহা’’তি চ ৱুত্তং. ‘‘সুত্তানুলোমং অট্ঠকথা’’তি লিখিতং.
অনাদৰিযসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. ভিংসাপনসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৪৫. ভিংসাপনসিক্খাপদং উত্তানত্থমেৱ.
৬. জোতিসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৫৪. ‘‘ৱিসিব্বনাপেক্খো’’তি ৱচনতো যস্স অপেক্খা নত্থি, তস্স অনাপত্তি.
জোতিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. নহানসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৬৪. নহানসিক্খাপদং উত্তানত্থমেৱ.
৮. দুব্বণ্ণকৰণসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৬৮. অলভীতি লভো. যথা ‘‘পচতীতি পচো, পথতীতি পথো’’তি ৱুচ্চতি, এৱং ‘‘লভতীতি লভো’’তি কস্মা ন ৱুত্তং? পৰিনিট্ঠিতলাভস্সেৱ ইধাধিপ্পেতত্তা. মগ্গেতি সিব্বিনিমগ্গে. কপ্পকতেন সদ্ধিং অকপ্পকতং সিব্বেতি. যাৱতা অধিট্ঠানং ন ৱিজহতি, তাৱতা পুব্বং কপ্পমেৱ. কপ্পং ন ৱিজহতি চে, পুন কপ্পং দাতব্বন্তি আচৰিযস্স তক্কো.
দুব্বণ্ণকৰণসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. ৱিকপ্পনসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৭৪. পৰিভোগো এত্থ কাযকম্মং. অপচ্চুদ্ধাৰণং ৱচীকম্মং.
ৱিকপ্পনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. চীৱৰাপনিধানসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৭৯. দসমে যস্মা নিসীদনসন্থতং চীৱৰনিসীদনম্পীতি উভযম্পি সদসমেৱ, তস্মা তং উভযম্পি একতো কত্ৱা ‘‘নিসীদনং নাম সদসং ৱুচ্চতী’’তি আহ. তত্থাপি চীৱৰগ্গহণেন চীৱৰনিসীদনং গহিতমেৱাতি অত্থতো সন্থতনিসীদনমেৱ ৱুত্তং হোতি. যদি এৱং ‘‘নিসীদনসন্থতং নাম সদসং ৱুচ্চতী’’তি ৱত্তব্বন্তি? ন, ইতৰস্স অনিসীদনঅদসভাৱপ্পসঙ্গতো. এত্থ নিসীদনসন্থতস্স পাচিত্তিযৱত্থুত্তা ইতৰম্পি পাচিত্তিযৱত্থুমেৱাতি ৱেদিতব্বং তজ্জাতিকত্তা. সস্সামিকে সূচিঘৰে সূচিগণনায আপত্তিযোতি পোৰাণা.
চীৱৰাপনিধানসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সমত্তো ৱণ্ণনাক্কমেন সুৰাপানৱগ্গো ছট্ঠো.