৪. ভোজনৱগ্গো

১. আৱসথপিণ্ডসিক্খাপদৱণ্ণনা

২০৩-৪. পূগস্সাতি পূগেন. কুক্কুচ্চাযন্তোতি নিস্সৰণেনেত্থ ভৱিতব্বং, তং মযং ন জানামাতি সন্নিট্ঠানস্স কৰণৱসেন ‘‘কুক্কুচ্চাযন্তো’’তি ৱুচ্চতি. যথা হি আযস্মা উপালি নযগ্গাহেন ‘‘অনাপত্তি আৱুসো সুপিনন্তেনা’’তি (পাৰা. ৭৮) আহ, তথা থেৰোপি ‘‘অনাপত্তি গিলানস্সা’’তি কস্মা ন পৰিচ্ছিন্দতীতি? অনত্তাধিকাৰত্তা ৱিনযপঞ্ঞত্তিযা, ‘‘নাযং অত্তনো ওকাসো’’তি পটিক্খিত্তত্তা, সিক্খাপদস্স অপৰিপুণ্ণত্তা. পঠমপাৰাজিকসিক্খাপদে পৰিপুণ্ণং কত্ৱা পঞ্ঞত্তেযেৱ হি সো থেৰো ‘‘অনাপত্তি সুপিনন্তেনা’’তি আহ ‘‘অঞ্ঞত্ৰ সুপিনন্তা’’তি ৱুত্তপদানুসাৰেনাতি. যস্মা ওদিস্স অযাৱদত্থেৱ দাযকানং পীড়া নত্থি, তস্মা ‘‘অনোদিস্স যাৱদত্থো’’তি ৱুত্তং.

২০৮. ‘‘অন্তৰামগ্গে একদিৱস’ন্তি একংযেৱ সন্ধায ৱুত্ত’’ন্তি চ ‘‘এসেৱ নযোতি ৱুত্তনযমেৱ দস্সেতুং গন্ত্ৱা পচ্চাগচ্ছন্তো হীতিআদিমাহা’’তি চ ‘‘সুদ্ধচিত্তো হুত্ৱা পকতিগমনেৱ ভুঞ্জিতুং লভতী’’তি চ ‘‘অগিলানস্স গিলানসঞ্ঞিনো কাযেন সমুট্ঠাতী’’তি চ লিখিতং.

আৱসথপিণ্ডসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. গণভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা

২০৯-২১৮. গুড়্হপটিচ্ছন্নোতি অপাকটোৱ. একো পুত্তেনাতি একস্সেকং ভত্তং ‘‘অহং অঞ্ঞেন নিমন্তিতো’’তি ন ৱুচ্চতি. ‘‘সচে একতো গণ্হন্তি , গণভোজনং হোতী’’তি (পাচি. অট্ঠ. ২১৭-২১৮) ৱুত্তত্তা চত্তাৰো উপাসকা চত্তাৰো ভিক্খূ ৱিসুং ৱিসুং নিমন্তেত্ৱা হত্থপাসে ঠিতানং চে দেন্তি, গণভোজনং হোতি এৱাতি একে, তং ন যুত্তং ৱিয. ‘‘ৱিঞ্ঞত্তিতো পসৱনে গণস্স একতো গহণে ইমিনা সিক্খাপদেন আপত্তি, ৱিসুং গহণে পণীতভোজনসূপোদনৱিঞ্ঞত্তীহী’’তি লিখিতং. ‘‘ৱিঞ্ঞত্তিতো পসৱনং অট্ঠুপ্পত্তিৱসেন অট্ঠকথাযং অনুঞ্ঞাতং. সূপোদনাদিৱসেন তত্থ আপত্তি এৱা’’তি ৱুত্তং, তং ন যুত্তং. কস্মা? পৰিৱাৰে (পৰি. ১৬৮) এৱ দ্ৱিন্নং আকাৰানং আগতত্তা, তস্মা অট্ঠকথাযং ‘‘অনুঞ্ঞাত’’ন্তি দুৱুত্তং. অট্ঠুপ্পত্তিযংযেৱ পাকটন্তি ‘‘পদভাজনে ন ৱুত্ত’’ন্তি ৱত্তব্বং. একতো গণ্হন্তীতি গহিতভত্তাপি অঞ্ঞে যাৱ গণ্হন্তি, তাৱ চে তিট্ঠন্তি, একতো গণ্হন্তিযেৱ নাম. ‘‘গচ্ছতি চে, অনাপত্তী’’তি ৱদন্তি.

এত্থাহ – ‘‘পটিগ্গহণমেৱ হেত্থ পমাণ’’ন্তি ৱুত্তং, অথ কস্মা পাড়িযং ‘‘গণভোজনং নাম যত্থ চত্তাৰো…পে… ভুঞ্জন্তি, এতং গণভোজনং নামা’’তি (পাচি. ২১৮) ৱুত্তন্তি? ৱুচ্চতি – যত্থাতি উপযোগত্থে ভুম্মৱচনং. চত্তাৰোতি গণস্স হেট্ঠিমপৰিচ্ছেদনিদস্সনং. পঞ্চন্নং ভোজনানন্তি আপত্তিপ্পহোনকভোজননিদস্সনং. অঞ্ঞতৰেন ভোজনেন নিমন্তিতাতি অকপ্পিযনিমন্তননিদস্সনং. নিমন্তনৱসেনেৱ পন গণভোজনস্স ৱুত্তত্তা ‘‘নিমন্তিতা ভুঞ্জন্তীতি ৱুত্ত’’ন্তি ৱুত্তং. ‘‘অঞ্ঞতৰং ভোজনং ৱিঞ্ঞাপেত্ৱা ভুঞ্জন্তী’’তি পন ন ৱুত্তং অট্ঠুপ্পত্তিযংযেৱ পাকটত্তা. যং ভুঞ্জন্তীতি এৱং সম্বন্ধো ৱেদিতব্বো. তত্থ ভুঞ্জন্তীতি পটিগ্গাহকনিযমৱচনং. ন হি অপ্পটিগ্গহিতকং ভিক্খূ ভুঞ্জন্তি. ইদং ৱুত্তং হোতি ‘‘গণস্স যতো পটিগ্গহিতাহাৰভোজনহেতু পাচিত্তিয’’ন্তি. আগন্তুকপট্টং মোঘসুত্তেন সিব্বিত্ৱা ঠপেন্তি, তত্থ অনুৱাতে যথা একতলং হোতি, তথা হত্থেহি ঘট্টেতি. ৱলেতীতি আৱট্টেতি. পৰিৱত্তনন্তি সুত্তং গণ্হন্তানং সুখগ্গহণত্থং সুত্তপৰিৱত্তনং কৰোতি, পট্টং সিব্বন্তানং সুখসিব্বনত্থং পট্টপৰিৱত্তনঞ্চ. নৱচীৱৰকাৰকো ইধাধিপ্পেতো, ন ইতৰোতি. ‘‘বিম্বিসাৰং আপুচ্ছিত্ৱা সম্ভাৰে কযিৰমানেযেৱ কালা অতিক্কন্তা, পচ্ছা গণভোজনসিক্খাপদে পঞ্ঞত্তে ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছী’’তি ৱদন্তি, অঞ্ঞথা অট্ঠকথায ৱিৰুজ্ঝনতো.

২২০. ‘‘দ্ৱে তযো একতোতি যেপি অকপ্পিযনিমন্তনং সাদিযিত্ৱা’’তিআদিৱচনেন অকপ্পিযনিমন্তনপচ্চযা এৱ অনাপত্তি, ৱিঞ্ঞত্তিতো আপত্তিযেৱাতি দীপেতি. অনিমন্তিতো চতুত্থো যস্স তদেতং অনিমন্তিতচতুত্থং. এস নযো সব্বত্থ. পৱেসেত্ৱাতি নিসীদাপেত্ৱা. চীৱৰদানসমযলদ্ধকচতুক্কং চীৱৰকাৰসমযলদ্ধকচতুক্কন্তি এৱমাদীনি. তানি চাতি যেহি ভোজনেহি ৱিসঙ্কেতো নত্থি, তানি. মহাথেৰেতি উপসম্পন্নে. অট্ঠত্ৱাতি ঠিতেন নিমিত্তং দস্সিতং হোতি. তত্থ তত্থ গন্ত্ৱাতি ৰথিকাদীসু ভিক্খুসমীপে গন্ত্ৱা. ইমস্মিং পন সিক্খাপদে কত্থচি পোত্থকে ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, চীৱৰদানসমযে গণভোজনং ভুঞ্জিতুং. এৱঞ্চিদং ভগৱতা ভিক্খূন’’ন্তি পাঠো দিস্সতি. কত্থচি ‘‘ভুঞ্জিতু’’ন্তি ৱত্ৱা ‘‘এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথা’’তি পাঠো, অযং সোভনো.

গণভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. পৰম্পৰভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা

২২১. অধিট্ঠিতাতি নিচ্চপ্পৱত্তা. বদৰচুণ্ণসক্কৰাদীহি যোজিতং বদৰসাড়ৱং. কিৰকম্মকাৰেনাতি কিৰস্স কম্মকাৰেন.

২২৬. ‘‘ৱিকপ্পেত্ৱা গণ্হাহী’’তি এত্থাহু পোৰাণত্থেৰা ‘‘ভগৱতো সম্মুখা অৱিকপ্পেত্ৱা গেহতো নিক্খমিত্ৱা ৰথিকায অঞ্ঞতৰস্স ভিক্খুনো সন্তিকে ৱিকপ্পেসি, ৱিকপ্পেন্তেন পন ‘ময্হং ভত্তপচ্চাসং ইত্থন্নামস্স দম্মী’তি ৱত্তব্বং, ইতৰেন ৱত্তব্বং ‘তস্স সন্তকং পৰিভুঞ্জ ৱা যথাপচ্চযং ৱা কৰোহী’’’তি. পঞ্চসুসহধম্মিকেসূতি সম্মুখা ঠিতস্স সহধম্মিকস্স যস্স ৱিকপ্পেতুকামো, তং সহধম্মিকং অদিস্ৱা গহট্ঠস্স ৱা সন্তিকে, সযমেৱ ৱা ‘‘পঞ্চসু সহধম্মিকেসু ইত্থন্নামস্স ৱিকপ্পেমী’’তি ৱত্ৱা ভুঞ্জিতব্বন্তি একে, এৱং সতি থেৰো তস্মিংযেৱ নিসিন্নোৱ তথা ৱাচং নিচ্ছাৰেত্ৱা পটিগ্গণ্হাতীতি তক্কো দিস্সতি. মহাপচ্চৰিযাদীসু পন পৰম্মুখা ৱিকপ্পনাৱ ৱুত্তা, সা ‘‘তেন হানন্দ, ৱিকপ্পেত্ৱা গণ্হাহী’’তি ইমিনা সমেতি, তথাপি মাতিকাট্ঠকথাযং (কঙ্খা. অট্ঠ. পৰম্পৰভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা) ‘‘তস্মা যো ভিক্খু পঞ্চসু সহধম্মিকেসু অঞ্ঞতৰস্স ‘ময্হং ভত্তপচ্চাসং তুয্হং দম্মী’তি ৱা ‘ৱিকপ্পেমী’তি ৱা এৱং সম্মুখা ৱা ‘ইত্থন্নামস্স দম্মী’তি ৱা ‘ৱিকপ্পেমী’তি ৱা এৱং পৰম্মুখা ৱা’’তি ৱচনতো সহধম্মিকস্স সন্তিকে এৱ ৱত্তব্বং, ন সযমেৱাতি দিস্সতি. যস্মা অযং পচ্ছিমনযো পোৰাণগণ্ঠিপদেনপি সমেতি, তস্মা ইধ মাতিকাট্ঠকথানুসাৰেন অত্থো ৱেদিতব্বো. এত্থ কিঞ্চাপি ‘‘তে মনুস্সা…পে… ভোজনমদংসূ’’তি ৱচনতো অকপ্পিযনিমন্তনং পঞ্ঞাযতি, তথাপি থেৰস্স কুক্কুচ্চুপ্পত্তিকাৰণেন ভত্তেন সো নিমন্তিতোতি ৱেদিতব্বো. অঞ্ঞথা পৰতো ‘‘দ্ৱে তযো নিমন্তনে একতো ভুঞ্জতী’’তি ৱচনেন, অনাপত্তিৱাৰেন চ ৱিৰুজ্ঝতি.

২২৯. এত্থাযং ৱিচাৰণা – ‘‘অঞ্ঞো মনুস্সো পত্তং গণ্হাতি, ন দাতব্ব’’ন্তি ৱচনতো অপৰভাগে অকপ্পিযনিমন্তনেন নত্থি পযোজনং, পুব্বভাগেযেৱ অকপ্পিযনিমন্তনেন পযোজনন্তি স্ৱেপি ভন্তে আগচ্ছেয্যাথাতি এত্থ কতৰং অকপ্পিযনিমন্তনং, তস্মা অধিপ্পাযো চেত্থ পমাণন্তি. ন, ‘‘পিণ্ডায চৰিত্ৱা লদ্ধভত্তং ভুঞ্জতি, আপত্তী’’তি ৱচনতোতি. তত্থ ‘‘স্ৱেপি ভন্তে’’তি এত্থ যথা ৱচনমত্তং অগ্গহেত্ৱা অকপ্পিযনিমন্তনক্কমেন অত্থো গহিতো, তথা ‘‘পিণ্ডায চৰিত্ৱা’’তি এত্থাপি অন্তৰা অকপ্পিযনিমন্তনেন লদ্ধভত্তং সন্ধায ৱুত্তন্তি অত্থো গহেতব্বো. পিণ্ডায হি চৰন্তং দিস্ৱা ‘‘এত্থ, ভন্তে, ভত্তং গণ্হথা’’তি দিন্নম্পি অকপ্পিযনিমন্তনেন লদ্ধং নাম হোতি. ৱোহাৰেন পন ‘‘পিণ্ডায চৰিত্ৱা লদ্ধভত্ত’’ন্তি ৱুচ্চতি, এৱংসম্পদমিদং দট্ঠব্বং. অঞ্ঞথা মাতিকাট্ঠকথাযং ‘‘গণভোজনে ৱুত্তনযেনেৱ পঞ্চহি ভোজনেহি নিমন্তিতস্স…পে… পৰস্স পৰস্স ভোজনে’’তি ৱুত্তৱচনৱিৰোধো. ইদঞ্হি ৱচনং যেন পঠমং নিমন্তিতো, ততো পঠমনিমন্তিতং আদায গতো পৰস্স পৰস্স নিমন্তনকদাযকস্স ভোজনেতি অত্থপৰিদীপনতো নিমন্তনতো লদ্ধভত্তস্স ভোজনেযেৱ আপত্তীতি দীপেতি. ‘‘দ্ৱে তযো নিমন্তনে একতো’’তি ৱচনেনপি সমেতি, অঞ্ঞথা ‘‘যেন নিমন্তিতো, তস্স ভোজনতো পৰস্স ভোজনে’’তি এত্তকং ৱত্তব্বং সিযা, পাড়িযং ৱা ‘‘নিমন্তনেন একতোভুঞ্জতী’’তি এত্তকং ৱত্তব্বং সিযা. দুতিযনিমন্তনস্স পঠমভোজনে আপত্তিপ্পসঙ্গনিৱাৰণত্থং ‘‘যেন যেনা’’তিআদি ৱুত্তং. নিমন্তনপটিপাটিযা ভুঞ্জতীতি পাড়ীতি চে? ন, ‘‘অনাপত্তি নিচ্চভত্তে’’তিআদিপাড়িৱিৰোধতো.

গণ্ঠিপদে পন ‘‘পিণ্ডায চৰিত্ৱা লদ্ধভত্তং কস্মা ভুঞ্জিতুং ন লভতীতি চে? ‘পৰম্পৰভোজনং নাম পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতৰেন ভোজনেন নিমন্তিতো, তং ঠপেত্ৱা পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতৰং ভোজনং ভুঞ্জতি, এতং পৰম্পৰভোজনং নামা’তি ৱুত্তত্তা’’তি লিখিতং. যদি এৱং নিচ্চভত্তাদিকম্পি ন ৱট্টতীতি আপজ্জতীতি নিচ্চভত্তাদি ওদিস্সকন্তি চে? তং ন, তদঞ্ঞস্স অত্তনো ধনেন নিপ্ফন্নস্স, সঙ্ঘতো লদ্ধস্স ৱা পাতো পচনকযাগু চে ঘনা হোতি, তস্সাপি, এককুটিকং গামং উপনিস্সায ৱিহৰতো ভিক্খাচৰিযৱসেন লভিতব্বনিচ্চভত্তস্স চ অকপ্পিযভাৱপ্পসঙ্গতো. তত্থ ভিক্খাচৰিযৱসেন লদ্ধং ন কপ্পতি নিমন্তনকানং অপ্পসাদাৱহনতোতি চে? ন, ‘‘পঞ্চ ভোজনানি ঠপেত্ৱা সব্বত্থ অনাপত্তী’’তি ৱচনৱিৰোধতো. খাদনীযম্পি হি পৰস্স খাদিত্ৱা ভুত্তত্তা নিমন্তনভোজনং অভুঞ্জন্তো অপ্পসাদং কৰোতি এৱ, তস্মা অপ্পসাদাৱহং অপ্পমাণং, তস্মা নিচ্চভত্তাদি ওদিস্সকং ন সম্ভৱতি. অপিচ হেট্ঠা ৱুত্তনযেন সদ্ধিং ইধ ৱুত্তনযেন সংসন্দিত্ৱা যং যং খমতি, তং তং গহেতব্বন্তি সব্বোপি কেসঞ্চি আচৰিযানং ৱিনিচ্ছযো. আচৰিযস্স পন ৱিনিচ্ছযো অন্তে আৱি ভৱিস্সতি. ‘‘খীৰং ৱা ৰসং ৱা পিৱতো অমিস্সম্পীতি অধিপ্পাযো’’তি ৱুত্তং. গণ্ঠিপদে ‘‘হেট্ঠা ওদনেনামিস্সেত্ৱা উপৰি তিট্ঠতী’’তি লিখিতং.

মহাউপাসকোতি গেহসামিকো. মহাঅট্ঠকথাযং ‘‘আপত্তী’’তি ৱচনেন কুৰুন্দিযং ‘‘ৱট্টতী’’তি ৱচনং ৱিৰুদ্ধং ৱিয দিস্সতি. ‘‘দ্ৱিন্নম্পি অধিপ্পাযো মহাপচ্চৰিযং ৱিচাৰিতো’’তি লিখিতং. ‘‘চাৰিত্ততোতি ‘সন্তং ভিক্খুং অনাপুচ্ছা’তি পৰতো ৱত্তব্বতো’’তি ৱুত্তং. ৱচীকম্মং অৱিকপ্পনং. এত্থ ‘‘মহাউপাসকো ভিক্খূ নিমন্তেতি…পে… পচ্ছা লদ্ধং ভত্তং ভুঞ্জন্তস্স আপত্তি. পিণ্ডায চৰিত্ৱা লদ্ধভত্তং ভুঞ্জতি, আপত্তী’’তি অট্ঠকথাযং ৱচনতো, ‘‘কালস্সেৱ পিণ্ডায চৰিত্ৱা ভুঞ্জিম্হা’’তি পাড়িতো, খন্ধকে ‘‘ন চ, ভিক্খৱে, অঞ্ঞত্ৰ নিমন্তনে অঞ্ঞস্স ভোজ্জযাগু পৰিভুঞ্জিতব্বা, যো পৰিভুঞ্জেয্য, যথাধম্মো কাৰেতব্বো’’তি (মহাৱ. ২৮৩) ৱচনতো চ নিমন্তেত্ৱা ৱা পৱেদেতু অনিমন্তেত্ৱা ৱা, পঠমগহিতনিমন্তনস্স ভিক্খুনো পঠমনিমন্তনভোজনতো অঞ্ঞং যং কিঞ্চি পৰসন্তকং ভোজনং পৰম্পৰভোজনাপত্তিং কৰোতি. অত্তনো সন্তকং, সঙ্ঘগণতো লদ্ধং ৱা অগহট্ঠসন্তকং ৱট্টতি, নিমন্তনতো পঠমং নিবদ্ধত্তা পন নিচ্চভত্তাদি পৰসন্তকম্পি ৱট্টতি. খন্ধকে ‘‘ন চ, ভিক্খৱে…পে… যথাধম্মো কাৰেতব্বো’’তি (মহাৱ. ২৮৩) ৱচনং পৰসন্তকভোজনৱুত্তনিযমনং. ততো হত্থকোৱ নো তক্কোতি আচৰিযো.

পৰম্পৰভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. কাণমাতাসিক্খাপদৱণ্ণনা

৩১-৩. পটিযালোকন্তি পচ্ছিমং দেসং. পূৱগণনাযাতি অতিৰিত্তপূৱগণনাযাতি অত্থো. সচে ‘‘অপাথেয্যাদিঅত্থায সজ্জিত’’ন্তি সঞ্ঞায গণ্হাতি, অচিত্তকত্তা সিক্খাপদস্স আপত্তি এৱ. অথ উগ্গহিতং গণ্হাতি, ন মুচ্চতিযেৱ. অসংৱিভাগে পন অনাপত্তি অকপ্পিযত্তা. অচিত্তকতা পঞ্ঞত্তিজাননাভাৱেনেৱ, ন ৱত্থুজাননাভাৱেনাতি একে. ন, মাতিকাট্ঠকথাযং ‘‘পাথেয্যাদিঅত্থায সজ্জিতভাৱজানন’’ন্তি অঙ্গেসু অৱুত্তত্তা. পোৰাণগণ্ঠিপদে পনেৱং ৱুত্তং ‘‘একেন ৱা অনেকেহি ৱা দ্ৱত্তিপত্তপূৰেসু গহিতেসু তেসং অনাৰোচনেন ৱা সযং ৱা জানিত্ৱা যো অঞ্ঞং গণ্হাতি, তস্স দুক্কটং. একতো তীসু, চতূসু ৱা পৱিট্ঠেসু একেন চে দ্ৱেপত্তপূৰা গহিতা, দুতিযে দ্ৱে গণ্হন্তে পঠমো চে ন নিৱাৰেতি, পঠমস্স পাচিত্তিযং. নিৱাৰেতি চে, অনাপত্তি, দুতিযস্সেৱ দুক্কট’’ন্তি. সচে সঞ্চিচ্চ ন ৱদতি, পোৰাণগণ্ঠিপদে ৱুত্তনযেন পাচিত্তিযং, মাতিকাট্ঠকথাৱসেন (কঙ্খা. অট্ঠ. কাণমাতাসিক্খাপদৱণ্ণনা) দুক্কটং. ‘‘অতিৰেকপটিগ্গহণ’’ন্তি তত্থ পঞ্চমং অঙ্গং ৱুত্তং, তস্মা অপ্পটিগ্গহিতত্তা ন পাচিত্তিযং, কত্তব্বাকৰণতো পন দুক্কটং. অঞ্ঞথা কিৰিযাকিৰিযং ইদং আপজ্জতি, অনিৱাৰণং, অনাৰোচনং ৱা ছট্ঠঙ্গং ৱত্তব্বং সিযা. একনিকাযিকানং ৱাতি এত্থ ‘‘আসন্নৱিহাৰভিক্খূ, আসন্নআসনসালাগতা ৱা সচে ৱিসভাগেহি আনীতং ন পটিগ্গণ্হন্তি, ‘আৰামিকাদীনংযেৱ ৱা দাপেন্তী’তি জানাতি, যত্থ পৰিভোগং গচ্ছতি, তত্থ দাতুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. ‘‘দ্ৱত্তিপত্তপূৰা’তি ৱচনতো পচ্ছিআদীসু অধিকম্পি গণ্হতো অনাপত্তী’’তি কেচি ৱিনযধৰমানিনো ৱদন্তি, তং তেসংযেৱ নিসীদতু, আচৰিযা পন ‘‘পচ্ছিআদীসুপি উক্কট্ঠপত্তস্স পমাণৱসেন দ্ৱত্তিপত্তপূৰা গহেতব্বা. উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদকথা হেসা’’তি ৱদন্তি.

কাণমাতাসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. পঠমপৱাৰণসিক্খাপদৱণ্ণনা

২৩৬. যাৱদত্থপৱাৰণায পৱাৰিতা কিঞ্চাপি ‘‘পৱাৰিতা’’ইচ্চেৱ অধিপ্পেতা অট্ঠুপ্পত্তিযাৱ, অথ খো পচ্ছিমাৱ ইধাধিপ্পেতা.

২৩৭. ‘‘অলমেতং সব্ব’’ন্তি ৱুত্তত্তা অতিৰিত্তং নাম হোতি. ভিক্খুস্স ইদম্পি তে অধিকং, ইতো অঞ্ঞং ন লচ্ছতীতি কিৰ অত্থো.

২৩৮-৯. ‘‘অসনং পঞ্ঞাযতী’’তি এতেনেৱ ‘‘ভুত্তাৱী’’তি এতস্স সিদ্ধত্তা ৱিসুং অত্থসিদ্ধি নত্থি. যদি অত্থি, অঙ্গানং ছক্কত্তদস্সনন্তি. ৱুত্তম্পি চেতন্তিআদি পৱাৰণঙ্গানং পঞ্চকত্তদস্সনং. ৱৰকোতি যো কোচি ৱৰকো. ‘‘পৱাৰণং পন জনেতিযেৱাতি ৱিসুং সিত্থং ৱোদকং কৰোন্তি, পৱাৰণং ন জনেতি. যাগুং ৱা পিৱন্তো পঠমং উদকং পিৱতি, ৱট্টতি. অৱসিট্ঠং হেট্ঠাসিত্থং পৱাৰণং ন জনেতী’’তি লিখিতং. উপতিস্সত্থেৰো ‘‘জনেতিযেৱা’’তি ৱদতি, তং ন ইচ্ছন্তি আচৰিযা. ভজ্জিতপিট্ঠন্তি তণ্ডুলচুণ্ণমেৱ. ভজ্জিতসত্তুযো পিণ্ডেত্ৱা কতমোদকো সত্তুমোদকো.

‘‘যাগুসিত্থমত্তানেৱ দ্ৱে…পে… পটিক্খিপতি, ন পৱাৰেতী’’তি ৱুত্তত্তা পৰচঙ্কমচ্ছাদযো পক্খিপিত্ৱা পক্কযাগুং পিৱন্তো সচে অঞ্ঞং তাদিসংযেৱ পটিক্খিপতি, পৱাৰণা ন হোতীতি কিৰ ধম্মসিৰিত্থেৰো. সচে অঞ্ঞং পটিক্খিপতি, ন পৱাৰেতি. কস্মা? অসনসঙ্খাতস্স ৱিপ্পকতভোজনস্সাভাৱতো. ভোজনসালাযং ভুঞ্জন্তো চে, অত্তনো অপাপুণনকোট্ঠাসং অভিহটং পটিক্খিপতি, ন পৱাৰেতি. কামং পটিক্খিপতি, পত্তে পন আৰামিকো আকিৰতি, ততো ভুঞ্জিতুং ন ৱট্টতি. ইদঞ্হি বুদ্ধপ্পটিকুট্ঠঅনেসনায উপ্পন্নেযেৱ সঙ্গহং গচ্ছতি. যথা হি সঙ্ঘতো উদ্ধটপিণ্ডং দুস্সীলো দেতি, তং পটিক্খিপতি, ন পৱাৰেতি, এৱংসম্পদমিদং. ‘‘ৱিসভাগো লজ্জী চে দেতি, তং তেন সম্ভোগং অকত্তুকামতায পটিক্খিপতি, পৱাৰেতীতি অপৰে’’তি ৱুত্তং. পৰিৱেসনাযাতি ভত্তগ্গে. ‘‘মংসেন ৰসং, মংসঞ্চ ৰসঞ্চ মংসৰসন্তি আপজ্জনতো ‘মংসৰস’ন্তি ৱুত্তে পটিক্খেপতো হোতি, মংসস্স ৰসং মংসৰসন্তি ৱিগ্গহো নাধিপ্পেতো’’তি ৱুত্তং. মংসকৰম্বকো নাম…পে… ৱট্টতীতি সুদ্ধযাগু এৱ হোতি. অপ্পৱাৰণমিস্সককৰম্বকোযেৱ হোতি, তস্মা ন পৱাৰেতি, তেন ৱুত্তং পৰতো ‘‘ইদঞ্চ কৰম্বকেন ন সমানেতব্ব’’ন্তিআদি, তস্মা ‘‘তং অভিহৰিত্ৱা কঞ্জিযং গণ্হথা’তি ৱদন্তং পটিক্খিপতি, পৱাৰণা ন হোতী’’তি চ ‘‘মিস্সকযাগুং গণ্হথা’তি অৱুত্তত্তা ‘সম্মিস্সিতং ৱিসুং কত্ৱা দেতী’তি ৱুত্তত্তা’’তি চ ৱুত্তং, যস্মা যাগুমিস্সকন্তি এত্থ পদদ্ৱযে পৱাৰণাৰহস্স নামগ্গহণং নত্থি, তস্মা তত্ৰ চে যাগু বহুতৰা ৱা হোতি সমসমা ৱা, ন পৱাৰেতি. কস্মা? তত্থ অভিহাৰকপটিক্খেপকানং যাগুসঞ্ঞত্তা. যাগু চে মন্দা, ভত্তং বহুতৰং, পৱাৰেতি. কস্মা? তেসং উভিন্নম্পি তত্থ ভিন্নসঞ্ঞত্তাতি তক্কো আচৰিযস্স. ভত্তমিস্সকে পৱাৰণাৰহস্স নামস্স সব্ভাৱতো সব্বদা পৱাৰেতি এৱ. মিস্সকে পন ৱুত্তনযেন কাৰণং ৱত্তব্বং. ৱিসুং কত্ৱা দেতীতি যথা ভত্তসিট্ঠং ন পততি, তথা গাড়্হং হত্থেন পীড়েত্ৱা পৰিস্সাৱেত্ৱা দেতি.

অকপ্পিযকতন্তি এত্থ ‘‘কপ্পিযং অকাৰাপিতেহি কদলিপ্ফলাদীহি সদ্ধিং অতিৰিত্তং কপ্পিযং কাৰাপেত্ৱাপি তং কদলিপ্ফলাদিং ঠপেত্ৱা অৱসেসং ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. অমিস্সকৰসত্তা পুন তানি কপ্পিযং কাৰাপেত্ৱা অঞ্ঞস্মিং ভাজনে ঠপেত্ৱা অতিৰিত্তং কাৰেত্ৱা ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. কস্মা? পুব্বে তেসু ৱিনযকম্মস্স অনাৰুড়্হত্তা’’তি ৱদন্তি. ‘‘ভুত্তাৱিনা চ পৱাৰিতেন আসনা ৱুট্ঠিতেন কত’’ন্তি ৱচনতো ভুত্তাৱিনা অপ্পৱাৰিতেন আসনা ৱুট্ঠিতেন কত্তব্বন্তি সিদ্ধং, তস্মা ‘‘পাতোৱ অদ্ধানং গচ্ছন্তেসু দ্ৱীসু একো পৱাৰিতো অৱুট্ঠিতো তত্থ নিসীদতি, সো ইতৰেন পিণ্ডায চৰিত্ৱা লদ্ধং ভিক্খং অত্তনা অভুত্ৱাপি ‘অলমেতং সব্ব’ন্তি কাতুং লভতি এৱা’’তি ৱুত্তং, তং সুক্কপক্খে ‘‘ভুত্তাৱিনা কতং হোতী’’তি ইমিনাৱ সিদ্ধং, তস্মিং পক্খে অত্তনো সত্তঙ্গানি ন পূৰেন্তি, কণ্হপক্খে পটিভাগেন সত্ত ৱুত্তানীতি ৱেদিতব্বং. ভুত্তাৱিনা অপ্পৱাৰিতেন আসনা ৱুট্ঠিতেন, অৱুট্ঠিতেন ৱা কতং হোতি, ৱট্টতি. ‘‘পৱাৰিতেন আসনা অৱুট্ঠিতেনেৱা’’তি ইমং পন অত্থৱিকপ্পং দীপেতুং ‘‘সত্তঙ্গানি ৱুত্তানী’’তিপি ৱত্তুং ৱট্টতি. সো পুন কাতুং ন লভতি পঠমং কতস্স পুন তেনেৱ কত্তব্বপ্পসঙ্গতো. যঞ্চ অকতং, তং কত্তব্বন্তি হি ৱুত্তং. অথ সোৱ পঠমো পুন কত্তুকামো হোতি, অঞ্ঞস্মিং ভাজনে পুব্বে অকতং কাতুং লভতি. দুতিযো পঠমভাজনেপি কাতুং লভতি. ‘‘যেন অকতং, তেন কাতব্ব’’ন্তি হি ৱুত্তং. ইমমেৱত্থং সন্ধায ‘‘যেন যং পঠমং কপ্পিযং কতং, তমেৱ সো পুন কাতুং ন লভতি, অঞ্ঞেন কাতব্ব’’ন্তি লিখিতং. তত্থ তন্তি তং পঠমং কতন্তি অত্থো. পেসেত্ৱা কাৰেতব্বন্তি এত্থ অনুপসম্পন্নো চে গতো, তত্ৰট্ঠেন একেন ভিক্খুনা পটিগ্গাহেত্ৱা অপৰেন কাৰেতব্বন্তি তত্থ একোৱ এৱমেৱ কাতুং ন লভতীতি. ‘‘যং কিঞ্চি গিলানং উদ্দিস্সা’তিআদিৱচনতো ৱিহাৰাদীসু গিলানস্স পাপুণনকোট্ঠাসম্পি গিলানাতিৰিত্তং নাম, তস্মা ৱট্টতী’’তি ৱদন্তি. আহাৰত্থাযাতি ৱিকালে এৱাতি একে.

২৪১. কাযকম্মং অজ্ঝোহৰণতো. ৱচীকম্মং ৱাচায ‘‘অতিৰিত্তং কৰোথ ভন্তে’’তি অকাৰাপনেনাতি ৱেদিতব্বং.

পঠমপৱাৰণসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. দুতিযপৱাৰণসিক্খাপদৱণ্ণনা

২৪৩. সাধাৰণমেৱাতি সব্বপৱাৰণানং সাধাৰণং ‘‘যাৱত্তকং ইচ্ছসী’’তি ইদং.

দুতিযপৱাৰণসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. ৱিকালভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা

২৪৭-৯. নটানং নাটকানি নটনাটকানি, সীতাহৰণাদীনি. মূলঞ্চ তং খাদনীযঞ্চাতি মূলখাদনীযং. এস নযো সব্বত্থ. পিট্ঠন্তি চুণ্ণং. খাৰকমূলন্তি যূপসমূলং. চচ্চুমূলং নেড়িযমূলং. তম্বকং ৱচং. তণ্ডুলেয্যকং চূড়কুহু. ৱত্থুলেয্যকং মহাকুহু. ৱজকলি নিকোট্ঠং. জজ্ঝৰী হিৰতো.

কোট্ঠং জৰট্ঠং ৱুচ্চতি. গণ্ঠি মুহুকুলমুদু ৱিচযত্থ ৱজমুজু ৱদুড়ৱি.

ৱজ্জযেতিমে কিংসুকং, হলিদ্দি. কসেৰুকো, কটিবলৱন্তি তস্স নামং. অম্বাটকং অমূলকং পিঢল কক্কুল. মসালু কিনড়. আলুৱ কড়ি তড্ঢিঅড়ি অলস কটিস্সল নমেদতি মেৰ. সিগ্গু সীৰি কোড় কালকং নেকড়ৱি. খীৰৱল্লিকন্দো তুমূৰোৰিযো হোতি. সঙ্খতো ধোৱনমেৱ. অযং ‘‘পৰিসঙ্খাৰো’’তি লিখিতং. খীৰকাকোলী কিৰিকৱেড়ি. জীৱিকং জীৱিহি. উসভক উম্মসুৱিযি.

হিন্তালং কিতিলি. কুন্তাল তোহো তিলিসতা পদিকড়িৰো পটসেৱলকড়ি. কৰমন্দকং কৰম্ব দণ্ডোকিৰ উদকজোতি কণ্ডকো. ‘‘সিঙ্ঘতকোতিপি ৱুচ্চতী’’তি লিখিতং. ফগ্গৱ হকিড়ি. নত্তমালন্তি কৰঞ্জি.

সেল্লু লোহোলিযং. কাসমদ্দক কুদুৱৱলি অনসিকিন. উম্মাদিয মেলেলিদিয. চীনমুগ্গো ৱেনমুত্তি হুৰমুগ্গ. ৰাজমাসো মাহৱিলিতি. অগ্গিমন্তো মুঞ্চি. সুনিপণ্ণকো তিপিলৱনিনাড়িকা তিলক. ভূমিযং জাতলোণীতি এত্থ লোণীনামস্স সাধাৰণত্তা ‘‘ভূমিয’’ন্তি ৱিসেসেত্ৱা ৱুত্তং. ব্ৰহ্মীপত্তং দেমেতেযে পণসা. ‘‘দীপৱাসিনো ৱদন্তী’’তি সিথিলং কত্ৱা কস্মা ৱুত্তন্তি চে? ‘‘খাদনীযত্থং ফৰতীতি লক্খণেন অসমানত্তা’’তি ৱুত্তং. পদেলিৱিনিতেকি. সুলসিপণ্ণন্তি তসাপলিকং.

অগন্ধিকপুপ্ফং কৰিস্সযেতি চেকৱাদিদপুপ্ফং চেলেপতিমলং. জীৱন্তীপুপ্ফং জীৱিতন্দিগমল. বকুল মুথুৱল. কুয্যক পুনপুন্নামপুন্নৰা, জাতিসুমন. নৱমালিকা চেহেমল.

তিন্তিণিক কচিনী ৱিলেযি. মাতুলুঙ্গ লৱনো. পুস্সফল সুপুলি. তিম্বৰূসক তিগিব্বেৰেহিতি সুসতুধুত. তিপুসৱাতিঙ্গণ ধুততিকেণ পটিযি. চোচ ৱৰিযিযেলি. মোচ অতিৰেলি. গোট্ঠফলং পূৱফলন্তি একে. কোট্ঠসে কিৰ অচ্ছিৱ.

অসমুস্সি বিম্ব ইতি কেচি. কাস্মৰীতি সেপণ্ণি. অতিতেমেতি কৰিযমেতিস্স. জাতিফলং কতংমেতি. কটুকফলং তিৰিৰক.

তৰুণফলং কিৰিউপুলু. পোক্খৰট্ঠি কিঞ্চক্খট্ঠি. সিদ্ধত্থকং সাসপং সেতৱণ্ণং. ৰাজিকং ৰত্তং হোতি.

হিঙ্গুং হিঙ্গুজতুন্তি সব্বাপি হিঙ্গুৱিকতিযো. এত্থ হিঙ্গুজতু নাম পত্তসাখা পচিত্ৱা কাতব্বা. সাখা পচিত্ৱা কতা সিপাটিকা. অঞ্ঞেহি মিস্সেত্ৱা কতাতি কেচি. তকং কট্ঠজন্তি অগ্গিকেড়িনি. নিকিতিস্সাকালেসযো. তিমেৰ, তকপত্তি পসাখাপত্তে পচিত্ৱা কাতব্বা. ‘‘তকপণ্ণি সাৱতি এৱ কাতব্বা’’তি লিখিতং.

ৱিকালভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. সন্নিধিকাৰকসিক্খাপদৱণ্ণনা

২৫৩. অপৰজ্জু সন্নিধি নাম হোতীতি অত্থো. অজ্জ পটিগ্গহিতন্তি ন কেৱলং পটিগ্গহিতমেৱ, অথ খো উগ্গহিতকম্পি, তেনেৱ অট্ঠকথাযং ‘‘পটিগ্গণ্হাতি, আপত্তি দুক্কটস্সাতি এৱং সন্নিধিকতং যং কিঞ্চি যাৱকালিকং ৱা যামকালিকং ৱা অজ্ঝোহৰিতুকামতায গণ্হন্তস্স পটিগ্গহণে তাৱ আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি ৱুত্তং. যদি তং পঠমমেৱ পটিগ্গহিতং, ‘‘পটিগ্গহণে তাৱা’’তি ন ৱত্তব্বং, তস্মা ৱেদিতব্বমেতং ‘‘অত্তনো কালে গহিতং অজ্জ পটিগ্গহিত’ন্তি ৱুত্ত’’ন্তি.

এত্থাহ – যথা পঞ্চ ভেসজ্জানি উগ্গহিতকানি অনধিপ্পেতানি. সত্তাহাতিক্কমে অনাপত্তি অনজ্ঝোহৰণীযত্তা, তথা ইধাপি উগ্গহিতকং নাধিপ্পেতন্তি? এত্থ ৱুচ্চতি – ভেসজ্জসিক্খাপদে (পাৰা. ৬১৮ আদযো) উগ্গহিতকং নাধিপ্পেতন্তি যুত্তং অত্তনো কালাতিক্কমনমত্তেন তত্থ আপত্তিপ্পসঙ্গতো. এত্থ ন যুত্তং অত্তনো কালাতিক্কমনমত্তেন আপত্তিপ্পসঙ্গাভাৱতো. অজ্ঝোহৰণেনেৱ হি এত্থ আপত্তীতি অধিপ্পাযো, তস্মা অনুগণ্ঠিপদমতেন অজ্জ উগ্গহেত্ৱা পুনদিৱসে ভুঞ্জন্তো দ্ৱে আপত্তিযো আপজ্জতি.

তত্ৰাযং ৱিচাৰণা – অত্তনা ভুঞ্জিতুকামো অজ্জ উগ্গহেত্ৱা পুনদিৱসে ভুঞ্জতি, দ্ৱে আপত্তিযো আপজ্জতি. সামণেৰাদীনংযেৱ অত্থায উগ্গহেত্ৱা গহিতং পুনদিৱসে পটিগ্গহেত্ৱা ভুঞ্জন্তো আপত্তিযা ন কাৰেতব্বোতি. পটিগ্গণ্হাতি, আপত্তি দুক্কটস্সাতি এত্থাযমধিপ্পাযো – সচে বেলট্ঠসীসো ৱিয দুতিযততিযাদিদিৱসত্থায অজ্জ পটিগ্গহেত্ৱা সামণেৰাদীনং গোপনত্থায দেতি, তস্স পুনদিৱসে অজ্ঝোহৰণত্থং পটিগ্গহণে আপত্তি দুক্কটস্সাতি সম্ভৱতি. সযমেৱ সচে তং গোপেত্ৱা ঠপেতি, পুনদিৱসে পতিতং কচৱৰং দিস্ৱা ৱিমতিৱসেন ৱা পটিগ্গণ্হতো পটিগ্গহণতোৱ আপত্তি দুক্কটস্সাতি সম্ভৱতি. নো চে পটিগ্গণ্হাতি, তং দুক্কটং নত্থি. ‘‘ইদঞ্হি ‘একং পাদং অতিক্কামেতি, আপত্তি থুল্লচ্চযস্সা’তিআদি ৱিযা’’তি ৱুত্তং. যো পন একপ্পহাৰেনেৱ দ্ৱেপি পাদে অতিক্কামেতি, তস্স তং থুল্লচ্চযং নত্থি, এৱংসম্পদমিদন্তি ৱেদিতব্বং. এত্থ পটিগ্গহিতভাৱং অৱিজহন্তমেৱ সন্নিধিং জনেতীতি ধম্মসিৰিত্থেৰো, তং ‘‘পটিগ্গণ্হাতি, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি পাড়িযা ৱিৰুজ্ঝতি. কপালেন পীতো পন স্নেহো অব্বোহাৰিকো. কিঞ্চাপি উণ্হে ওতাপেন্তস্স পগ্ঘৰতি, তথাপি ‘‘ভেসজ্জসিক্খাপদে ৱিযা’’তি ৱুত্তং. ইতৰথা কপালেন পীতা সপ্পিআদযোপি সত্তাহাতিক্কমে আপত্তিং জনেয্যুন্তি. সযং পটিগ্গহেত্ৱাতি ইধাপি পুব্বে ৱুত্তৱিধিযেৱ. দুদ্ধোতপত্তকথাপি এতেন সমেতি ৱিয. আহাৰত্থাযাতি কালেপি লব্ভতি. পকতিআমিসেতি কপ্পিযামিসে. সামিসেন মুখেন অজ্ঝোহৰতো দ্ৱেতি ‘‘হিয্যো পটিগ্গহিতযামকালিকং অজ্জ পুৰেভত্তং সামিসেন মুখেন অজ্ঝোহৰতো দ্ৱে পাচিত্তিযানী’’তি লিখিতং. অজ্জ পটিগ্গহিতং যাৱকালিকম্পি হি যামাতিক্কন্তপানকেন সংসট্ঠং সন্নিধিং কৰোতি. অকপ্পিযমংসেসু মনুস্সমংসে থুল্লচ্চযং, সেসমংসে দুক্কটঞ্চ ৱড্ঢতি.

২৫৫. সত্তাহকালিকং যাৱজীৱিকং আহাৰত্থাযাতি কালেপি দুক্কটমেৱ সন্নিধিং অনাপজ্জনতোতি কেচি. তদহু পটিগ্গহিতং তদহু পুৰেভত্তং ৱট্টতীতি চে? ন, পাড়িযম্পি অট্ঠকথাযম্পি ৱিসেসস্স নত্থিতায. ভেসজ্জসিক্খাপদে পুৰেভত্তং যথাসুখং পৰিভুঞ্জনং ৱুত্তন্তি চে? আহাৰে সপ্পিআদি সঙ্গহং যাতি, তেন তগ্গতিকৱসেন ৱুত্তং, ন ভেসজ্জৱসেন ৱুত্তন্তি উপতিস্সো.

সন্নিধিকাৰকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. পণীতভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা

২৫৯. অকপ্পিযসপ্পিনাতি যেসং মংসং ন কপ্পতি, তেসং সপ্পিনা. ‘‘ৱসাতেলঞ্হি ঠপেত্ৱা অকপ্পিযসপ্পি নাম নত্থী’’তি লিখিতং. ৱিসঙ্কেতন্তি এত্থ ‘‘সূপোদনৱিঞ্ঞত্তিপি ন হোতী’’তি ৱুত্তং. কাযিকানীতি কাযেন আপজ্জিতব্বানি.

২৬১. মহানামসিক্খাপদেন কাৰেতব্বোতি সঙ্ঘৱসেন পৱাৰিতে ভেসজ্জত্থায সপ্পিআদিপঞ্চকং ৱিঞ্ঞাপেতি চে, তত্থ ‘‘ন ভেসজ্জেন কৰণীযেন ভেসজ্জ’’ন্তি এত্থ সঙ্গহং গচ্ছতি, তস্মা ‘‘তেন পাচিত্তিয’’ন্তি ৱুত্তং. পাড়িমুত্তকেসু ‘‘ভিক্খুনীনম্পি দুক্কট’’ন্তি লিখিতং.

পণীতভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. দন্তপোনসিক্খাপদৱণ্ণনা

২৬৪-৫. মুখদ্ৱাৰন্তি কণ্ঠনাড়ি. উচ্চাৰণমত্তন্তি উক্খিপিতব্বমত্তকং. কসটং ছড্ডেত্ৱাতি সমুদাচাৰৱসেন, অছড্ডিতেপি ‘‘ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. হত্থপাসাতিক্কমন্তি দাযকস্স. ভিক্খুস্স দেতীতি অঞ্ঞস্স ভিক্খুস্স. কঞ্জিকন্তি যং কিঞ্চি দ্ৰৱং. পত্তো পটিগ্গহেতব্বোতি ভূমিযং ঠপিতে অভিহাৰাভাৱতো. ‘‘যথা পঠমতৰং পতিতথেৱে দোসো নত্থি, তথা আকিৰিত্ৱা অপনেন্তানং পতিতথেৱেপি অভিহটত্তা নেৱত্থি দোসো’’তি লিখিতং. চৰুকেনাতি খুদ্দকপিণ্ডেন. জাগৰন্তস্সপীতি ‘‘অপি-সদ্দেন সুত্তস্সপী’’তি লিখিতং. কেচীতি অভযগিৰিৱাসিনো. তেহি কাযসংসগ্গে কাযপটিবদ্ধেনাপি তপ্পটিবদ্ধেনাপি থুল্লচ্চযাপত্তি দস্সিতা এৱাতি অত্থো. কাযপটিবদ্ধপটিবদ্ধেনাতি ৱচনমত্তমেৱেতং. ‘‘সত্থকেনাতি পটিগ্গহিতকেনা’’তি লিখিতং, তং দুল্লিখিতং সতিপি মলে পুন পটিগ্গহেতব্বকিচ্চাভাৱতো. কেসঞ্চি অত্থাযাতি অনুপসম্পন্নানং অত্থায. ‘‘সামণেৰস্স হত্থং ফুট্ঠমত্তমেৱ তং পৰিচ্চত্ত’’ন্তি লিখিতং.

পটিগ্গহণুপগভাৰং নাম মজ্ঝিমপুৰিসেন উক্খিপিতব্বকং. মূলপটিগ্গহণমেৱ ৱট্টতীতি এত্থ ‘‘মচ্ছিকৱাৰণত্থন্তি ৱুত্তত্তা ‘অভুঞ্জনত্থাযাপি পটিগ্গহেত্ৱা গহিতে ৱট্টতী’’’তি যে ৱদন্তি, তে ৱত্তব্বা ‘‘সীসমক্খনতেলং পটিগ্গহেত্ৱা ‘ইদং সীসমক্খন’ন্তি অনাভোগেনেৱ সত্তাহং অতিক্কামেন্তস্স কিং নিস্সগ্গিযং ভৱেয্যা’’তিআদি, সুত্তাধিপ্পাযো পন এৱং গহেতব্বো ‘‘মচ্ছিকৱাৰণত্থং বীজন্তস্স তস্মিং লগ্গৰজাদিম্হি পত্তে পতিতে সুখং পৰিভুঞ্জিতুং সক্কা’তি সঞ্ঞায পুব্বে পটিগ্গহিতব্ব’’ন্তি ৱুত্তং. পৰিৱত্তনকথাযং ‘‘অম্হাকং তণ্ডুলেসু খীণেসু এতেহি অম্হাকং হত্থগতেহি সামণেৰসন্তকেহিপি সক্কা পতিট্ঠপেতু’ন্তি ভিক্খূনং চিত্তুপ্পাদো চে সম্ভৱতি, ‘পৰিৱত্তনং সাত্থক’ন্তি উপতিস্সত্থেৰো’’তি ৱুত্তং. যদি এৱং সুদ্ধচিত্তানং নিৰত্থকন্তি আপন্নমেৱ, তথা ‘‘পণ্ডিতো এস সামণেৰো পত্তপৰিৱত্তনং কত্ৱা দস্সতি, মযমেৱ চ ইমস্স ৱিস্সাসেন ৱা যাচিত্ৱা ৱা ভুঞ্জিস্সামা’’তি চিত্তে সতি ভুঞ্জিতুং ন ৱট্টতি কতেপি পৰিৱত্তনেতি চ আপন্নং, কিং বহুনা. নিৰপেক্খেহেৱ গণ্হিতব্বং, ন সাপেক্খেহীতি দস্সনত্থং ৱুত্তন্তি আচৰিযো. অযমেৱত্থো ‘‘সচে পন সক্কোতি ৱিতক্কং সোধেতুং, ততো লদ্ধং খাদিতুম্পি ৱট্টতী’’তি ৱচনেন সিদ্ধোৱ. আধাৰকে পত্তো ঠপিতো হোতি যথাপটিগ্গহিতভাৱে নিৰালযো. সমুদ্দোদকেন অপ্পটিগ্গহিতকেন. মেণ্ডকস্স খীৰং খীৰত্তাৱ ৱট্টতি. ‘‘অত্তনো পন খীৰং মুখেনেৱ পিৱন্তস্স অনাপত্তীতি দস্সেতুং ৱুত্ত’’ন্তি ৱুত্তং. ‘‘সৰীৰনিস্সিতমহাভূতানি হি ইধাধিপ্পেতানী’’তি লিখিতং, তদুভযম্পি ‘‘কপ্পিযমংসখীৰং ৱা’’তিআদিনা নযেন ৱিৰুজ্ঝতি.

অপিচ ‘‘অপ্পটিগ্গহিতভাজনে অঞ্ঞভিক্খুসন্তকে অত্তনো পিণ্ডপাতং পক্খিপতি, ‘তং থোক’ন্তি ৱা অঞ্ঞেন ৱা কাৰণেন ৱদতি, তং সব্বেসং ন কপ্পতি. কস্মা? ৱিনযদুক্কটত্তা. অত্তনা পটিগ্গহেত্ৱা পক্খিপিতব্বং ৱিনযৱিধিং অকত্ৱা দুক্কটন্তি অধিপ্পাযো. এৱং তাদিসং কিমত্থং ন ভুঞ্জতীতি? অট্ঠকথাযং ‘উগ্গহিতকো হোতী’তি ৱুত্তত্তা. এৱঞ্হি তত্থ ৱুত্তং ভূমিযং ৱা ভাজনে ৱা ফলং ৱা যং কিঞ্চি আমিসং ৱা যাৱজীৱিকম্পি অপ্পটিগ্গহিতকং অজানন্তো আমসতি, ন ৱট্টতি, উগ্গহিতকং হোতী’’তি অনুগণ্ঠিপদে ৱুত্তং, তস্মা ইমস্স মতেন ভিক্খু ভিক্খুস্স সচে পত্তে অপ্পটিগ্গহিতে পিণ্ডং ঠপেতি, তং অকপ্পিযং উগ্গহিতকন্তি সিদ্ধং. অযমেৱত্থো ‘‘সচে অত্তনো ৱা ভিক্খূনং ৱা যাগুপচনকভাজনে…পে… নিৰামিসং কত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি ৱচনেন সংসন্দিত্ৱা কথেতব্বো. ‘‘কপ্পিযমংসখীৰং ৱা’’তি পসঙ্গৱসেন ৱুত্তং. দধি চে পটিলদ্ধং, তঞ্চ অধিপ্পেতন্তি কেচি.

দন্তপোনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সমত্তো ৱণ্ণনাক্কমেন ভোজনৱগ্গো চতুত্থো.