৩. ততিযকথিনসিক্খাপদৱণ্ণনা
৪৯৭. নপ্পহোতীতি লামকপৰিচ্ছেদং ন পাপুণাতি, তেনেৱ তিচীৱৰস্স মুট্ঠিপঞ্চকাদিলামকপৰিচ্ছেদোৱ তাৱ ৱুত্তো. চীৱৰে পচ্চাসা চীৱৰপচ্চাসা. তেনেতং দীপেতি – তং চীৱৰং পচ্ছা লব্ভতু ৱা মা ৱা, যাৱ সা পচ্চাসা ছিজ্জতি, তাৱ ইদং মূলচীৱৰং ঠপেতুং অনুজানামীতি. ‘‘চীৱৰপচ্চাসা’’তি মৰিযাদত্থে নিস্সক্কৱচনং, ভুম্মত্থে ৱা পচ্চত্তৱচনং কতং.
৪৯৯-৫০০. নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং …পে… চীৱৰাসা ৱা উপচ্ছিন্নাতিআদিম্হি তীসু চীৱৰেসু অঞ্ঞতৰং কতং হোতি, সেসা অত্থি, ৰক্খতি. চীৱৰপলিবোধস্স উপচ্ছেদে, উব্ভতস্মিঞ্চ কথিনে সমযে ৱা হেমন্তস্স সমযে ৱা অকালচীৱৰং উপ্পজ্জেয্য, খিপ্পমেৱ কাৰেতব্বং. সতি পাৰিপূৰিযা পচ্চাসা ন ৰক্খতি, অসতি নত্থি চে পচ্চাসা, ন ৰক্খতি. ‘‘অনত্থতে কথিনে একাদসমাসে উপ্পন্ন’’ন্তি ৱচনতো অপৰকত্তিকা অত্থতে ৱা অনত্থতে ৱা সমযোৱ. হেমন্তো সিযা সমযো অত্থতে, সিযা অসমযো অনত্থতে. ততো পৰং একংসতো অসমযো ৱাতি. ‘‘আদিস্স দিন্ন’’ন্তি ইদং ইধ অলব্ভমানম্পি অত্থুদ্ধাৰৱসেন ৱুত্তং ভিক্খুনীনং দুতিযনিস্সগ্গিযে (পাচি. ৭৩৮ আদযো) সেসং অকালচীৱৰং ৱিয. তত্থ হি ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স ‘‘সম্পত্তা ভাজেন্তূ’’তি এৱং আদিস্স দিন্নমেৱ ‘‘অকালচীৱৰং কালচীৱৰ’’ন্তি অধিট্ঠহিত্ৱা ভাজেন্তিযা নিস্সগ্গিযং. তথা হি তত্থ যথা ‘‘অকালচীৱৰং নাম অনত্থতে কথিনে একাদসমাসে উপ্পন্নং, অত্থতে কথিনে সত্তমাসে উপ্পন্ন’’ন্তি ইদং অত্থুদ্ধাৰৱসেন ৱুত্তং, এৱংসম্পদমিদং. যদি এৱং ‘‘একপুগ্গলস্স ইদং তুয্হং দম্হীতি দিন্ন’’ন্তি ইদং কিমত্থং ৱুত্তং, ন হি তং ভাজনীযন্তি চে? অভাজনীযসামঞ্ঞতো ৱুত্তং হোতি. যথা সঙ্ঘস্স আদিস্স দিন্নং অত্থতকথিনেহি এৱ ভিক্খূহি অভাজনীযত্তা অকালচীৱৰং নাম জাতং, এৱং পুগ্গলিকম্পি ইতৰেহীতি অত্থো. এৱং সন্তেপি কস্সচি সিযা ‘‘আদিস্স দিন্নম্পি দসাহমেৱ পৰিহাৰং লভতী’’তি. তস্সেতং পাটিকঙ্খং. পঠমকথিনে ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং ভিক্খুনা উব্ভতস্মিং কথিনে’’তি ইদঞ্হি নিৰত্থকন্তি. অনুব্ভতস্মিম্পি হি কথিনে দসাহপৰমমেৱ ধাৰেতব্বন্তি ৱিঞ্ঞাতত্তা অনাদিস্স দিন্নমেৱ সন্ধাযেতং ৱুত্তং সিযাতি চে? এৱং সন্তেপি অনাদিস্স দিন্নম্পি অনত্থতকথিনানং অপৰকত্তিকায দসাহমেৱ পৰিহাৰং লভতি ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং ভিক্খুনা উব্ভতস্মিং কথিনে’’তি ৱুত্তত্তা. আমন্তাতি চে? ‘‘অনত্থতে কথিনে একাদসমাসে উপ্পন্ন’’ন্তি ৱচনেন ৱিৰুজ্ঝতি, তস্মা যথাৱুত্তনযেনেৱেত্থ সন্নিট্ঠানং গন্তব্বং.
অনুগণ্ঠিপদে ৱুত্তং ‘‘পঠমসিক্খাপদে সব্বচীৱৰানং যাৱদত্থচীৱৰৱসেন কথিনমাসব্ভন্তৰে দসাহাতিক্কমেপি অনাপত্তি পৰিহাৰস্স দিন্নত্তা. যথা কথিনমাসব্ভন্তৰে আদিস্স দিন্নমকালচীৱৰং কালচীৱৰপৰিহাৰমেৱ লভতি, তথা ইতৰমাসেপি লভতীতি ৱেদিতব্বং. তস্মা এৱং ‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং ভিক্খুনা উব্ভতস্মিং কথিনে ভিক্খুনো পনেৱ চীৱৰং উপ্পজ্জেয্যা’তিআদিনা সিক্খাপদে সিদ্ধেপি অনত্থতকথিনানং পচ্ছিমকত্তিকমাসং অনুজানন্তেন ‘অকালচীৱৰং উপ্পজ্জেয্যা’তি ৱুত্তং. এৱঞ্হি অৱুত্তে অকালচীৱৰং নাম ‘অনত্থতে কথিনে একাদসমাসে উপ্পন্ন’ন্তি ন সক্কা ৱত্তুং. এৱঞ্হি ৱচনতো অনত্থতকথিনানং অত্থতকথিনানং ৱিয সব্বচীৱৰানং পচ্ছিমকত্তিকমাসে দসাহাতিক্কমে নিস্সগ্গিযং ন হোতী’’তিআদি.
ভিয্যোপি এৱং ৱুত্তং – যং পন মযা ‘‘পঠমকথিনে দসাহপৰমং অতিৰেকচীৱৰং ধাৰেতব্ব’’ন্তি অনুঞ্ঞাতং, তম্পি কথিনমাসতো বহি উপ্পন্নমেৱ, ন অন্তোতি অযমত্থো দীপিতো হোতি. কথং? অতিৰেকচীৱৰস্স দসাহপৰিহাৰতো উদ্ধং আপজ্জিতব্বাপত্তিং ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং ভিক্খুনা উব্ভতস্মিং কথিনে’’তি অনুপঞ্ঞত্তিযা কথিনব্ভন্তৰে ৱাৰেত্ৱা ততো উদ্ধং উপ্পন্নেসু দসাহাতিক্কমে আপজ্জিতব্বাপত্তিং ইমিনা সিক্খাপদেন ৱাৰেতুং ‘‘অকালচীৱৰং উপ্পজ্জেয্যা’’তিআদি ৱুত্তং. তেন ‘‘কালেপি আদিস্স দিন্নং, এতং অকালচীৱৰং নামা’’তি ৱচনতো কথিনুব্ভাৰতো উদ্ধং দসাহপৰিহাৰং ন লভতীতি দীপিতং হোতি, তেহি সদ্ধিং পুন কথিনুব্ভাৰতো উদ্ধং পঞ্চ দিৱসানি লভতীতি পসঙ্গোপি ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং ভিক্খুনা উব্ভতস্মিং কথিনে ভিক্খুনো পনেৱ অকালচীৱৰং উপ্পজ্জেয্য…পে… খিপ্পমেৱ কাৰেতব্ব’’ন্তি অকালচীৱৰস্স উপ্পত্তিকালং নিযমেত্ৱা ৱুত্তত্তা নিৱাৰিতো হোতি, তদুভযেন কথিনব্ভন্তৰে উপ্পন্নচীৱৰং কথিনুব্ভাৰতো উদ্ধং একদিৱসম্পি পৰিহাৰং ন লভতীতি সিদ্ধং হোতি. এৱং অপৰে ৱদন্তীতি.
পুনপি ৱুত্তং – আচৰিযা পন এৱং ৱদেয্যুং ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং ভিক্খুনা উব্ভতস্মিং কথিনে ভিক্খুনো পনেৱ অকালচীৱৰং উপ্পজ্জেয্যা’’তি এত্থ ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং ভিক্খুনা উব্ভতস্মিং কথিনে’’তি ৱদন্তো এৱং ৱিঞ্ঞাপেতি ‘‘এত্থন্তৰে তিণ্ণন্নম্পি অকালচীৱৰানং উপ্পত্তি অভাৱ’’ন্তি. কস্মা পন পদভাজনে ৱিত্থাৰিতানীতি? ৱুচ্চতে – ইদং সিক্খাপদং অধিট্ঠানং সন্ধায ৱুত্তং, কিন্তু পঠমে দসাহং অনুজানিত্ৱা তস্মিং অপ্পহোন্তে সচে পচ্চাসা অত্থি, তমেৱ ৱড্ঢেত্ৱা মাসং অনুজানন্তো ইমম্পি অত্থৱিসেসং দীপেতি অকালচীৱৰং নাম সম্মুখীভূতেন ভাজেতব্বন্তিপি দীপেতি. তং পন ‘‘আকঙ্খমানেন ভিক্খুনা পটিগ্গহেতব্ব’’ন্তি ইমিনা সিক্খাপদেন ৱড্ঢেত্ৱা ৱুত্তন্তি, তস্মা তীণিপি পদভাজনে ৱিত্থাৰিতানীতি.
‘‘খিপ্পমেৱ কাৰেতব্বন্তি দসাহা কাৰেতব্ব’’ন্তি ইদং পন পহোনকভাৱে পুৰিমসিক্খাপদলক্খণেনাতি দীপেতুং ৱুত্তং, তস্মা ‘‘এৱং সীঘন্তি ৱা লহুন্তি ৱা’’তিআদিনা অৱত্ৱা ‘‘দসাহা’’তি ৱুত্তং. অত্থতকথিনস্স এৱং হোতু, অনত্থতে পন কথিনে কথন্তি ৱুত্তে অনত্থতস্স পটিক্খেপতং দস্সেতীতি ৱুত্তো অপস্সন্তো ৱিঘাতং আপজ্জতীতি. একতিংসে অৰুণুগ্গমনে নিস্সগ্গিযন্তি মহন্তেনপি পচ্চাসাচীৱৰেন সহ ঘটিতম্পি তব্ভাৱং অনুপতিত্ৱা নিস্সগ্গিযং হোতি সতি পচ্ছিমপ্পমাণসম্ভৱে, অসতি ন হোতি, পুন ঘটিতে হোতি, অঞ্ঞেন ঘটিতে ন হোতি. ছিন্নং অঞ্ঞৱত্থু হোতি. পুব্বপৰিচ্ছেদং অতিক্কন্তং ঘটিতং পুন অঞ্ঞপৰিচ্ছেদং লভতীতি একে, উপপৰিক্খিত্ৱা গহেতব্বং. অঞ্ঞতৰস্মিং গণ্ঠিপদে পন ‘‘সঙ্ঘস্স ৱা ইদং অকালচীৱৰন্তি উদ্দিস্স দিন্ন’ন্তি এত্থ সঙ্ঘস্স দিন্নে আপত্তি নাম নত্থি, ‘সোতস্স ৰহো’তিআদীসু ৱিয পদুদ্ধাৰেন ৱুত্তং, তস্স লাভং সন্ধাযাতি চে? সঙ্ঘতো ৱা উপ্পজ্জেয্যাতি অনেন সিদ্ধত্তা অধিকমেৱা’’তি চ ‘‘সঙ্ঘো চীৱৰানি লভিস্সতি গণো ৱা’তিআদিনাপি পাঠো অত্থী’’তি চ ৱুত্তং. গণ্ঠিপদে কোসল্লত্থং পন মযা সব্বং লিখিতং, সুট্ঠু ৱিচাৰেত্ৱা কথেতব্বং.
ততিযকথিনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.