২. দুতিযঅনিযতসিক্খাপদৱণ্ণনা
৪৫৩. দুতিযে কেসুচি পোত্থকেসু ‘‘ন হেৱ খো পন পটিচ্ছন্নং আসনং হোতি আসন’’ন্তি লিখিতং. ‘‘আসনন্তি অধিকং, উদ্ধৰিতানুৰূপ’’ন্তি লিখিতং. দ্ৱেপি ৰহা ইধ অধিপ্পেতা কাযসংসগ্গদুট্ঠুল্লৱাচাৰহোনিসজ্জগ্গহণতো. যদি এৱং ‘‘মাতুগামো নাম ৱিঞ্ঞূ পটিবলা’’তি কিমত্থং ৱুত্তন্তি? অযমেৱ হি মাতুগামো দ্ৱিন্নম্পি কাযসংসগ্গদুট্ঠুল্লৱাচানং একতো ৱত্থুভূতো, তস্মা ৱুত্তং. কাযসংসগ্গস্স ৱত্থুভূতো দস্সিতো, ন ইতৰস্সাতি কত্ৱা দুট্ঠুল্লৱাচমেৱ সন্ধায তস্সা ৱত্থুং দস্সেন্তো এৱমাহ.
এত্থাহ – যথা পঠমে অনধিপ্পেতাপি দুট্ঠুল্লৱাচা সম্ভৱৱিসেসদস্সনত্থং ৱুত্তা, ইধাপি কাযসংসগ্গো, কস্মা ন তস্স ৱসেন চক্খুস্স ৰহো গহেতব্বোতি? আম ন গহেতব্বো, ন চ গহিতো, গহিতো এৱ পন নিসজ্জৱসেন, ন হি অঙ্গস্স নিসজ্জা ৱিসেসোতি. অপ্পটিচ্ছন্নে সতি কথং চক্খুস্স ৰহোতি চে? দূৰত্তা. পঠমে কস্মা ইত্থিসতম্পি অনাপত্তিং ন কৰোতি, ইধ কস্মা একাপি কৰোতীতি চে? নো ৱুচ্চতি সিদ্ধত্তা. সিদ্ধং হোতি, যদিদং অঞ্ঞতৰো ভিক্খু ৱেসালিযং মহাৱনে…পে… দ্ৱাৰং ৱিৱৰিত্ৱা নিপন্নো হোতি…পে… সম্বহুলা ইত্থিযো যাৱদত্থং কত্ৱা পক্কমিংসূতি (পাৰা. ৭৭). তস্মা ন মেথুনস্স মাতুগামো দুতিযো হোতি. ইত্থিযো হি অঞ্ঞমঞ্ঞিস্সা ৱজ্জং পটিচ্ছাদেন্তি, তেনেৱ ভিক্খুনীনং ৱজ্জপটিচ্ছাদনে পাৰাজিকং পঞ্ঞত্তং. তথা ‘‘আযস্মা উদাযী তা ইত্থিযো ৱিহাৰং পেক্খাপেত্ৱা তাসং ইত্থীনং ৱচ্চমগ্গ’’ন্তি (পাৰা. ২৮৩) এত্থ ‘‘যা পন তা ইত্থিযো হিৰিমনা, তা নিক্খমিত্ৱা ভিক্খূ উজ্ঝাপেন্তী’’তি (পাৰা. ২৮৩) ৱচনতো দুট্ঠুল্লস্স মাতুগামো দুতিযো হোতীতি সিদ্ধন্তি অধিপ্পাযো. উভযত্থাপি উম্মত্তকাদিকম্মিকানং অনাপত্তীতি তেসং পাটেক্কং নিদানে আগতং, আদিকম্মিকানং অনাপত্তীতি অত্থো. অনুগণ্ঠিপদে পন ‘‘অচেলকৱগ্গে ৰহোপটিচ্ছন্নাসনসিক্খাপদে ‘ৱিঞ্ঞূ পুৰিসো দুতিযো হোতী’তি (পাচি. ২৮৮) ইমস্স অনুৰূপতো ‘ইত্থীনং সতম্পি অনাপত্তিং ন কৰোতী’তি ৱুত্ত’’ন্তি চ, ‘‘দুতিযানিযতে ‘ইত্থীপি পুৰিসোপী’তি ইদং ভিক্খুনীৱগ্গে ওসানসিক্খাপদস্স, অচেলকৱগ্গে অপ্পটিচ্ছন্নাসনসিক্খাপদস্স চ অনাপত্তিৱাৰে ‘যো কোচি ৱিঞ্ঞূ পুৰিসো দুতিযো’তি ৱুত্তং. ইমেসং অনুৰূপতো ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্ব’’ন্তি চ ৱুত্তং.
দুতিযঅনিযতসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
পকিণ্ণকৱণ্ণনা
অপিচেত্থ ইদং পকিণ্ণকং, সেয্যথিদং – ইদং অনিযতকণ্ডং নিপ্পযোজনং অপুব্বাভাৱতোতি চে? ন, গৰুকলহুকভেদভিন্নাপত্তিৰোপনাৰোপনক্কমলক্খণদীপনপ্পযোজনতো. এত্থ হি ‘‘সা চে এৱং ৱদেয্য ‘অয্যো মযা দিট্ঠো নিসিন্নো মাতুগামস্স মেথুনং ধম্মং পটিসেৱন্তো’তি, সো চ তং পটিজানাতি, আপত্তিযা কাৰেতব্বো…পে… নিসজ্জায কাৰেতব্বো’’তিআদিনা (পাৰা. ৪৪৬) আপত্তিযা গৰুকায লহুকায চ ৰোপনক্কমলক্খণং, কাৰেতব্বোতি ইমিনা অনাৰোপনক্কমলক্খণঞ্চ দস্সিতং. লক্খণদীপনতো আদিম্হি, অন্তে ৱা উদ্দিসিতব্বন্তি চে? ন, অসম্ভৱতো. কথং? ন তাৱ আদিম্হি সম্ভৱতি, যেসমিদং লক্খণং, তেসং সিক্খাপদানং অদস্সিতত্তা. ন অন্তে, গৰুকমিস্সকত্তা, তস্মা গৰুকলহুকানং মজ্ঝে এৱ উদ্দিসিতব্বন্তি অৰহতি উভযামিস্সকত্তা. যা তত্থ লহুকাপত্তি দস্সিতা, সাপি গৰুকাদিকা. তেনেৱাহ ‘‘মেথুনধম্মসন্নিস্সিতকিলেসসঙ্খাতেন ৰহস্সাদেনা’’তিআদি, তস্মা গৰুকানং এৱ অনন্তৰং উদ্দিট্ঠাতিপি একে. এৱং সন্তে পঠমমেৱালং তাৱতা লক্খণদীপনসিদ্ধিতো, কিং দুতিযেনাতি চে? ন, ওকাসনিযমপচ্চযমিচ্ছাগাহনিৱাৰণপ্পযোজনতো. ‘‘পটিচ্ছন্নে আসনে অলংকম্মনিযে’’তি ওকাসনিযমতো হি তব্বিপৰীতে ওকাসে ইদং লক্খণং ন ৱিকপ্পিতন্তি মিচ্ছাগাহো হোতি, তন্নিৱাৰণতো দুতিযম্পি সাত্থকমেৱাতি অধিপ্পাযো. কস্মা? ওকাসভেদতো, ৰহোভেদদীপনতো, ৰহোনিসজ্জস্সাদভেদদীপনতো. ওকাসনিযমভাৱে চ ৰহোনিসজ্জস্সাদভেদো জাতো. দ্ৱিন্নং ৰহোনিসজ্জসিক্খাপদানং নানতাজাননঞ্চ সিযা, তথা কাযসংসগ্গভেদদীপনতো. নালংকম্মনিযেপি হি ওকাসে অপ্পটিচ্ছন্নে, পটিচ্ছন্নেপি ৱা নিসিন্নায ৱাতপানকৱাটছিদ্দাদীহি নিক্খন্তকেসাদিগ্গহণেন কাযসংসগ্গো লব্ভতীতি এৱমাদযোপি নযা ৱিত্থাৰতো ৱেদিতব্বা. ‘‘ভিক্খুপাতিমোক্খে আগতনযত্তা ভিক্খুনীপাতিমোক্খে ইদং কণ্ডং পৰিহীনন্তি ৱেদিতব্ব’’ন্তি ৱদন্তি. অত্থুপ্পত্তিযা তত্থ অনুপন্নত্তাতি একে. তং অনেকত্থভাৱদীপনতো অযুত্তং. সব্ববুদ্ধকালে হি ভিক্খূনং পঞ্চন্নং, ভিক্খুনীনং চত্তাৰো চ উদ্দেসা সন্তি. পাতিমোক্খুদ্দেসপঞ্ঞত্তিযা অসাধাৰণত্তা তত্থ নিদ্দিট্ঠসঙ্ঘাদিসেসপাচিত্তিযানন্তি একে. তাসং ভিক্খুনীনং উব্ভজাণুমণ্ডলিকঅট্ঠৱত্থুকৱসেন কাযসংসগ্গৱিসেসো পাৰাজিকৱত্থু, ‘‘হত্থগ্গহণং ৱা সাদিযেয্য, কাযং ৱা তদত্থায উপসংহৰেয্যা’’তি (পাচি. ৬৭৪-৬৭৫) ৱচনতো সাদিযনম্পি, ‘‘সন্তিট্ঠেয্য ৱা’’তি (পাচি. ৬৭৫) ৱচনতো ঠানম্পি, ‘‘সঙ্কেতং ৱা গচ্ছেয্যা’’তি (পাচি. ৬৭৫) ৱচনতো গমনম্পি, ‘‘ছন্নং ৱা অনুপৱিসেয্যা’’তি (পাচি. ৬৭৫) ৱচনতো পটিচ্ছন্নট্ঠানপৱেসোপি, তথা ‘‘ৰত্তন্ধকাৰে অপ্পদীপে পটিচ্ছন্নে ওকাসে একেনেকা সন্তিট্ঠেয্য ৱা সল্লপেয্য ৱা’’তি (পাচি. ৮৩৮) ৱচনতো দুট্ঠুল্লৱাচাপি পাচিত্তিযৱত্থুকন্তি কত্ৱা তাসং অঞ্ঞথা অনিযতকণ্ডস্স অৱত্তব্বতাপত্তিতোপি ন ৱুত্তন্তি তেসং অধিপ্পাযো.
পকিণ্ণকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
অনিযতকণ্ডং নিট্ঠিতং.