১৩. কুলদূসকসিক্খাপদৱণ্ণনা
৪৩১. ন কেৱলং ৱিহাৰো এৱ কীটাগিৰি, সোপি গামো ‘‘কীটাগিৰি’’চ্চেৱ ৱুচ্চতি. গামঞ্হি সন্ধায পৰতো ‘‘ন অস্সজিপুনব্বসুকেহি ভিক্খূহি কীটাগিৰিস্মিং ৱত্থব্ব’’ন্তি ৱুত্তং. একসংৱচ্ছৰে দ্ৱিক্খত্তুং ৱস্সতি কিৰ, তং সন্ধায ‘‘দ্ৱীহি মেঘেহী’’তি ৱুত্তং. সমধিকন্তি ছ জনে সন্ধায. অকতৱত্থুন্তি নৱং অট্ঠুপ্পত্তিং. ‘‘জাভিসুমনাদিগচ্ছং অল্লানং হৰিতানং এৱা’’তি লিখিতং. ভূতগামবীজগামভেদতো পনেস ভেদো. ৱতত্থাযাতি ৱতিঅত্থায. যংকিঞ্চীতি সোদকং ৱা নিৰুদকং ৱা. আৰামাদিঅত্থাযাতি ৱনৰাজিকাদিঅত্থায. মালাৱচ্ছৰোপনং কুলদূসকংযেৱ সন্ধায, গন্থনাদিসব্বং ন সন্ধায ৱুত্তন্তি. কথং পঞ্ঞাযতীতি চে? তং দস্সেতুং ‘‘বুদ্ধেন ধম্মো’’তিআদি. ‘‘আৱেড়ং আবিড়’’ন্তিপি পাঠো.
গোপ্ফনন্তি গন্থনং. ৱেঠিমন্তি তগ্গতিকমেৱ. ৱেধিমং অঞ্ঞেন কেনচি পুপ্ফং ৱেধেত্ৱা কতং. কণ্টকম্পি বন্ধিতুন্তি এত্থ ‘‘সযং ৱিজ্ঝনত্থং ন ৱট্টতি. অঞ্ঞস্সত্থায ৱট্টতী’’তি ৱদন্তি. জালমযং ৱিতানং জালৱিতানং. পুপ্ফপটিচ্ছকং গৱক্খং ৱিয সছিদ্দং কৰোন্তি. তালপণ্ণগুড়কন্তি তালপণ্ণমযং পুন কতম্পি পটিছিজ্জকমেৱ. ধম্মৰজ্জু চেতিযং ৱা বোধিং ৱা পুপ্ফপ্পৱেসনত্থং আৱিজ্ঝিত্ৱা বদ্ধৰজ্জু. ‘‘কাসাৱেন বদ্ধম্পি সুত্তৱাকাদীহি বদ্ধং ভণ্ডিতসদিস’’ন্তি লিখিতং. অংসভণ্ডিকং পসিব্বকে পক্খিত্তসদিসত্তা ৱেধিমং ন জাতং, তস্মা ‘‘সিথিলবদ্ধস্স অন্তৰন্তৰা পক্খিপিতুং ন ৱট্টতী’’তি ৱদন্তি. ‘‘অঞ্ঞমঞ্ঞং অফুসাপেত্ৱা অনেকক্খত্তুম্পি পৰিক্খিপিতুং ৱট্টতী’’তি ৱদন্তি. পূৰিতন্তি দীঘতো পসাৰেত্ৱা পূৰিতং. ঘটিকদামওলম্বকোতি ‘‘যমকদামওলম্বকো’’তি লিখিতং. ‘‘গেণ্ডুখৰপত্তদামানং পটিক্খিত্তত্তা চেলাদীহি কতদামম্পি ন ৱট্টতি অকপ্পিযানুলোমত্তা’’তি ৱদন্তি.
‘‘ৰেচকং নাম তথালাসিযনাটনটানং নচ্চ’’ন্তি লিখিতং. তং ‘‘পৰিৱত্তন্তী’’তি ৱুত্তং. ‘‘সাৰিযো নাম ৰুতসুনখা সিঙ্গালকম্মকুৰুঙ্গকেড়িপনে ঠিতা’’তি কিৰ পাঠো. ‘‘নিবুজ্ঝন্তী’’তি পাড়ি.
৪৩২. অবলবলাদি-পদানং উপ্পটিপাটিযা. যথা পামোক্খানং ৱসেন সব্বেপি ‘‘অস্সজিপুনব্বসুকা’’তি ৱুত্তা, তথা পামোক্খপ্পত্তসাৱকস্স ৱসেন তদাযত্তৱুত্তিনে সব্বেপি ‘‘সাৰিপুত্তা’’তি. তেন ৱুত্তং ‘‘গচ্ছথ তুম্হে সাৰিপুত্তা’’তি.
৪৩৩. ‘‘গামে ৱা ন ৱসিতব্ব’’ন্তি ইমিনাৱ তস্মিং গামে অঞ্ঞত্থ ন ৱসিতব্বন্তি সিদ্ধং. ‘‘তস্মিং ৱিহাৰে ৱা’’তি কস্মা ৱুত্তন্তি চে? অত্থসব্ভাৱতো. যস্মিঞ্হি গামে কুলদূসককম্মং কতং, তস্মিং গামে, যস্মিং ৱিহাৰে ৱসন্তেন কুলদূসনং কতং, তং ৱিহাৰং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞস্মিং ৱসিতুং ন ৱট্টতীতি দস্সনত্থং. তং কথন্তি চে? ‘‘গামে ৱা ন ৱসিতব্ব’’ন্তি ৱচনেন যস্মিং গামে কুলদূসনকম্মং কতং, তস্মিং ৱিহাৰেপি ৱসিতুং ন লব্ভতীতি আপন্নং, তং দিস্ৱা ‘‘তস্মিং ৱিহাৰে’’তি ৱুত্তং, তেন তস্মিং গামে অঞ্ঞস্মিং ৱসিতুং লব্ভতীতি সিদ্ধং. ‘‘তস্মিং ৱিহাৰে ৱসন্তেনা’’তি ইমিনা তস্মিং গামে অঞ্ঞত্থ ৱসন্তেন সামন্তগামে পিণ্ডায চৰিতুং ৱট্টতীতি দীপিতং হোতি. সামন্তৱিহাৰেপীতি সামন্তৱিহাৰো নাম তস্মিংযেৱ গামে তস্স ৱিহাৰস্স সামন্তৱিহাৰো চ তস্স গামস্স সামন্তৱিহাৰো চাতি উভযং ৱুচ্চতি, এতেন তস্মিং গামে অঞ্ঞত্থ ৱসন্তেন তস্মিং গামে পিণ্ডায ন চৰিতব্বং. সামন্তগামেপি পিণ্ডায চৰিতুং ৱট্টতি, পুন যস্মিং গামে কুলদূসনকম্মং কতং, তস্স সামন্তগামে কুলদূসকৱিহাৰস্স সামন্তৱত্থুৱিহাৰে ৱসন্তেন তস্মিং গামেপি চৰিতুং ৱট্টতি. যস্মিং সামন্তগামে কুলদূসকং ন কতং, তস্মিম্পি চৰিতুং ৱট্টতি, নেৱ ৱিহাৰেতি অধিপ্পাযো. ‘‘ন নগৰে চৰিতু’’ন্তি ৱুত্তত্তা অঞ্ঞস্মিং ৱিহাৰে তস্মিং গামে ৱসিতুং ৱট্টতীতি দীপিতং হোতীতি একে. গণ্ঠিপদেসু পন ৱিচাৰণা এৱ নত্থি, তস্মা সুট্ঠু ৱিচাৰেত্ৱা কথেতব্বং.
৪৩৬-৭. দাপেতুং ন লভন্তি, পুপ্ফদানঞ্হি সিযা. তস্সেৱ ন কপ্পতীতি এত্থ যাগুআদীনি আনেত্ৱা ‘‘দদন্তূ’’তি ইচ্ছাৱসেন ৱদতি চে, সব্বেসং ন কপ্পতি, কেৱলং পন সুদ্ধচিত্তেন অত্তানং ৱা পৰেসং ৱা অনুদ্দিসিত্ৱা ‘‘ইমে মনুস্সা দানং দত্ৱা পুঞ্ঞং পসৱন্তূ’’তি ৱদন্তস্স তস্সেৱ ন কপ্পতি যাগুআদীনং পচ্চযপটিসংযুত্তকথায উপ্পন্নত্তা. মহাঅট্ঠকথাযম্পি ‘‘পঞ্চন্নম্পি সহধম্মিকান’’ন্তি ৱিসেসেত্ৱা অৱুত্তত্তা অত্থতো সযমেৱাতি অপৰে. আচৰিযা পন ‘‘যথা মহাপচ্চৰিযং, কুৰুন্দিযঞ্চ ‘তস্সেৱা’তি ৱিসেসেত্ৱা ৱুত্তং, এৱং মহাঅট্ঠকথাযং ৱিসেসেত্ৱা ন ৱুত্তং, তস্মা সব্বেসং ন কপ্পতী’’তি ৱদন্তি.
কুলদূসকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
তেৰসককণ্ডৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.