১০. পঠমসঙ্ঘভেদসিক্খাপদৱণ্ণনা
৪০৯. ‘‘ৱজ্জং ন ফুসেয্যা’’তি চ পাঠো.
৪১০. তেসং অনুৰূপাজাননতো অসব্বঞ্ঞূ অস্স. ‘‘ন, ভিক্খৱে, অসেনাসনিকেন ৱস্সং উপগন্তব্ব’’ন্তি (মহাৱ. ২০৪) ৱুত্তত্তা পটিক্খিত্তমেৱ. তিকোটিপৰিসুদ্ধন্তি পৰস্স পাপপসঙ্গনিৱাৰণত্থং ৱুত্তং, ন পটিচ্চকম্মনিৱাৰণত্থং কোটীহীতি আকাৰেহি. পৰিসুদ্ধন্তি ৱিমুত্তং. দসহি লেসেহি উদ্দিস্স কতং সমণা পৰিভুঞ্জন্তি, অস্সমণা ইমেতি সাসনস্স গৰহভাৱো আগচ্ছেয্য, গৰহপচ্চযা লোকো ৱা অপুঞ্ঞং অৰিযূপৱাদং পসৱেয্য, তেহি ৱিমুত্তন্তি অত্থো. ৱাগুৰন্তি মিগজালং. অত্তনো অত্থায ৱাতিআদিনা পৰেসং অত্থায কতে কপ্পিযভাৱং দস্সেত্ৱা ভিক্খূনঞ্চ অঞ্ঞেসঞ্চ অত্থায কতে তং দস্সেতুং ‘‘মতানং পেতকিচ্চত্থাযা’’তিআদিমাহ.
যং যং হীতিআদি তস্স কাৰণস্স দস্সনত্থং ৱুত্তং. পুন পঞ্চন্নং সহধম্মিকানং অত্থায কতং ন কপ্পতীতি ৱুত্তন্তি কিৰ ধম্মসিৰিত্থেৰো. গণ্ঠিপদে ‘‘ভিক্খূনমেৱ সুদ্ধানং অত্থায কতং ন ৱট্টতী’’তি লিখিতং. অপৰেহি পন ‘‘মতানং পেতকিচ্চত্থাযাতিআদিনা ৱুত্তেপি কপ্পতি, ভিক্খূনংযেৱ অত্থাযাতি ইমিনা ‘ভিক্খূনম্পি দত্ৱা মযং ভুঞ্জিস্সামা’তি কতম্পি ৱুত্তং. পুন ‘পঞ্চসু একং উদ্দিস্সকতং ইতৰেসং ন কপ্পতী’তি দস্সনত্থং ‘পঞ্চসু হি সহধম্মিকেসূতিআদি ৱুত্ত’ন্তি ৱদন্তী’’তি ৱুত্তং. অঞ্ঞতৰস্মিং পন গণ্ঠিপদে ‘‘অম্হাকন্তি চ ৰাজযুত্তাদীনন্তি চ ৱুত্তে ৱট্টতীতি ৱত্ৱা ‘তুম্হাক’ন্তি অৱত্ৱা ‘পেতকিচ্চত্থাযাতি ৱুত্তেপি ৱট্টতী’তি চ দস্সেত্ৱা সব্বত্থ ৱুত্তানং, আদিসদ্দেন সঙ্গহিতানঞ্চ লক্খণং ঠপেন্তেন ‘ভিক্খূনংযেৱা’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ ‘ভিক্খূনং উদ্দিট্ঠে এৱাতি অধিপ্পাযেনা’তি ৱুত্তং. ন ‘তুম্হাকং, অম্হাকঞ্চাতি ৱুত্তে অনাপত্তী’তি দস্সনত্থং. কস্মা? মিস্সকৱাৰস্স অভাৱা. লক্খণং নাম ৱুত্তানং, ৱুত্তসদিসানঞ্চ হোতি. ‘সচে পেতকিচ্চত্থাযাতি ৱুত্তট্ঠানে ভিক্খূনং ভোজনং সন্ধায কৰোন্তী’তি ৱদন্তি মহাঅট্ঠকথাযঞ্চ ‘তস্মিং ৱাৰে চ ন তুম্হাকন্তি ৱুত্তে ৱট্টতী’তি ৱুত্তত্তা. তেনেৱ ইধাপি ‘পেতকিচ্চত্থায, মঙ্গলাদীনং ৱা অত্থায কতেপি এসেৱ নযো’তি পুব্বে ৱুত্তত্থৱসেন ৱুত্তং. ‘অৱধাৰণত্থেন মিস্সকে ৱট্টতী’তি চে? ‘কপ্পিযমংসস্স হি পটিগ্গহণে আপত্তি নত্থী’তি ৱচনেন অকপ্পিযপটিগ্গহণে আপত্তীতি আপন্নং, ‘তঞ্চ গহেতব্বং সিযা’তি পটিক্খিপিতব্বা’’তি ৱুত্তং, তং সুন্দৰং ৱিয দিস্সতি, ৱিচাৰেত্ৱা গহেতব্বং. যত্থ চাতি ভিক্খূনং অত্থায কতেপি. তমত্থং আৱি কাতুং ‘‘সচে পনা’’তিআদি ৱুত্তং. এত্থ পন ‘‘ভিক্খুনীনং দুক্কটং, ইতৰেসং দণ্ডকম্মৱত্থূ’’তি ৱদন্তি. কপ্পং নিৰযম্হীতি অসঙ্খ্যেয্যকপ্পং. ৱিৱট্টট্ঠাযিকালেযেৱ সঙ্ঘভেদো হোতীতি. কপ্পন্তি আযুকপ্পং.
৪১১. কুসলন্তি খেমং. আপত্তিভযা কতা লজ্জীহীতি এত্থ আপত্তিভযেন অৱস্সং আৰোচেন্তীতি দস্সনত্থং ‘‘লজ্জী ৰক্খিস্সতী’’তি (ৱিসুদ্ধি. ১.৪২; পাৰা. অট্ঠ. ১.৪৫) পোৰাণৱচনস্সানুৰূপতো ‘‘অঞ্ঞেহি লজ্জীহী’’তি ৱুত্তং. অলজ্জিস্সপি অনাৰোচেন্তস্স আপত্তিযেৱ ‘‘যে পস্সন্তি যে সুণন্তী’’তি ৱচনতো.
৪১৬. অসমনুভাসন্তস্সাতি কম্মকাৰকে কত্তুনিদ্দেসো, সমনুভাসনকম্মং অকৰিযমানস্সাতি অত্থো. ওদিস্স অনুঞ্ঞাতো নাম উম্মত্তকখিত্তচিত্তৱেদনট্টাদিকো ‘‘অনাপত্তি আদিকম্মিকস্সা’’তি অৰিট্ঠসিক্খাপদে আগতত্তা অত্থীতি চে? যম্পীতিআদি. সা পনেসা অনাপত্তি. সো ৱুচ্চতীতি তত্থ আগতোপি সকম্মব্যাৱটোপি এৱং ৱুচ্চতি. এতেনুপাযেনাতি অসমনুভাসন্তস্স চ আদিকম্মিকস্স চ ৱুত্তত্থৱসেন. ঠপেত্ৱা অৰিট্ঠসিক্খাপদন্তি তত্থ আদিকম্মিকপদাভাৱা.
তিৱঙ্গিকন্তি এত্থ ৱাচায এৱ পটিনিস্সজ্জন্তস্স ওট্ঠচলনাদিকাযৱিঞ্ঞত্তি হোতি, তস্মা দুৱিধম্পি ৱিঞ্ঞত্তিং কথেন্তস্স হোতি. ৱচীভেদং কাতুং অসক্কোন্তস্স কাযৱিকাৰং কৰোন্তস্স অনাপত্তিযা ভৱিতব্বং. কস্মা? তিৱঙ্গেসু একস্স পৰিহীনত্তা, তস্মা তিৱঙ্গভাৱো আপত্তিযা, অঙ্গহানিভাৱো অনাপত্তিযাতি গহেতব্বং. এত্থ সিযা – যদি অঙ্গহানিভাৱেন অনাপত্তি, এৱং সন্তেপি ৱিকাৰং অকত্ৱা চিত্তেনেৱ ৱিস্সজ্জেন্তস্স অনাপত্তিযা ভৱিতব্বন্তি? তং ন, কস্মা? অট্ঠকথাযং ‘‘কাযৱিকাৰং ৱা ৱচীভেদং ৱা অকৰোন্তস্সেৱ পন আপজ্জনতো অকিৰিয’’ন্তি হি ৱুত্তং, ‘‘চিত্তং ৱা অনুপ্পাদেন্তস্স ৱা’’তি ন ৱুত্তং, তস্মা চিত্তঞ্চ নাম ৱিঞ্ঞত্তিপটিবদ্ধং এৱাতি ৱিসুং অঙ্গভাৱেনেৱ ৱুত্তত্তা জানিতব্বন্তি চে? তং ন, দ্ৱিন্নংযেৱ অকিৰিযাতি, তস্মা চিত্তেন ৱিস্সজ্জেন্তস্সাপি আপত্তি ৱিয দিস্সতি, উপপৰিক্খিত্ৱা গহেতব্বং. তত্থ ‘‘অকুসলচিত্ত’’ন্তি ৱুত্তন্তি চে? ‘‘চিত্তবাহুল্লতো ৱুত্ত’’ন্তি ৱদন্তি. তেপি কিৰ বাহুল্লতো ৱদন্তি.
পঠমসঙ্ঘভেদসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.