২. পঠমসংখিত্তসুত্তৱণ্ণনা
৪৮২. ইন্দ্ৰিযানং তিক্খাদিভাৱো ৱিপস্সনাৱসেন ৱা মগ্গৱসেন ৱা ফলৱসেন ৱা গহেতব্বোতি ৱুত্তং ‘‘ততোতি…পে… ৱেদিতব্ব’’ন্তি. ননু চেত্থ মুদুভাৱো এৱ পাড়িযং গহিতোতি? সচ্চমেতং, তং পন তিক্খভাৱে অসতি ন হোতি তিক্খাদিভাৱোতি ৱুত্তং. যতো হি অযং মুদু, ইতো তং তিক্খন্তি ৱত্তব্বতং লভতি অপেক্খাসিদ্ধত্তা তিক্খমুদুভাৱানং পাৰাপাৰং ৱিয. ইদানি ‘‘ততো’’তিআদিনা সঙ্খেপতো ৱুত্তমত্থং ৱিত্থাৰতো দস্সেতুং ‘‘সমত্তানী’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ সমত্তানীতি সম্পন্নানি. ইতৰং তস্সেৱ ৱেৱচনং. সমত্তানীতি ৱা পৰিযত্তানি, সমত্তানীতি অত্থো. ‘‘ততো মুদুতৰানি ধম্মানুসাৰীমগ্গস্সা’’তি কস্মা ৱুত্তং? ততোতি হি সোতাপত্তিমগ্গৱিপস্সনিন্দ্ৰিযানি অধিপ্পেতানিযেৱ, ‘‘ততো মুদুতৰানী’’তি ৱুত্তপঠমমগ্গো ধম্মানুসাৰী ৱা সিযা সদ্ধানুসাৰী ৱাতি ব্যভিচৰতি? নাযং দোসো, সোতাপত্তিমগ্গেকদেসৱসেনেৱ লদ্ধব্বপঠমমগ্গাপেক্খায ৱিপস্সনায ৱিভাগস্স অধিপ্পেতত্তা. যো হি সোতাপন্নো হুত্ৱা ইৰিযাপথং অকোপেত্ৱা যথানিসিন্নোৱ সকদাগামিমগ্গং পাপুণাতি, তস্স ৱিপস্সনিন্দ্ৰিযানি সন্ধায অৱিভাগেন ৱুত্তং – ‘‘ততো মুদুতৰানি সোতাপত্তিমগ্গস্স ৱিপস্সনিন্দ্ৰিযানি নামা’’তি. যো পন সোতাপন্নো হুত্ৱা কালন্তৰেন সকদাগামী হোতি, তস্স সোতাপত্তিমগ্গত্থায পৱত্তানি ৱিপস্সনিন্দ্ৰিযানি নাম হোন্তি. সো চে ধম্মানুসাৰীগোত্তো, তস্স যথাৱুত্তৱিপস্সনিন্দ্ৰিযতো মুদুতৰানীতি ‘‘ততো মুদুতৰানি ধম্মানুসাৰীমগ্গস্সা’’তি ৱুত্তং. ৱিপস্সনিন্দ্ৰিযানি নামাতি আনেত্ৱা সম্বন্ধো. ধম্মানুসাৰীৱিপস্সনিন্দ্ৰিযতো সদ্ধানুসাৰীৱিপস্সনিন্দ্ৰিযানং মুদুভাৱস্স কাৰণং সযমেৱ ৱক্খতি. ধম্মেন পঞ্ঞায মগ্গসোতং অনুস্সৰতীতি ধম্মানুসাৰী, পঞ্ঞুত্তৰো অৰিযো. সদ্ধায মগ্গসোতং অনুস্সৰতীতি সদ্ধানুসাৰী, সদ্ধুত্তৰো অৰিযো.
এৱং ৱিপস্সনাৱসেন দস্সেত্ৱা মগ্গৱসেন দস্সেতুং ‘‘তথা’’তিআদি আৰদ্ধং. সম্পযোগতো সভাৱতো চ অৰহত্তমগ্গপৰিযাপন্নানি অৰহত্তমগ্গিন্দ্ৰিযানি. অৰহত্তফলিন্দ্ৰিযানীতি এত্থাপি এসেৱ নযো.
ইদানি ফলৱসেন দস্সেতুং ‘‘সমত্তানি পৰিপুণ্ণানী’’তিআদি ৱুত্তং. সোতাপত্তিমগ্গট্ঠপুগ্গলৱসেন নানত্তং জাতং, তস্মা তে দ্ৱেপি ইধ ততিযৱাৰে ন লব্ভন্তীতি অধিপ্পাযো. ধম্মানুসাৰীসদ্ধানুসাৰীনং নানত্তং কথং জাতন্তি আহ ‘‘আগমনেনপি মগ্গেনপী’’তি. তদুভযং দস্সেন্তো ‘‘সদ্ধানুসাৰীপুগ্গলো’’তিআদিমাহ. উদ্দিসাপেন্তোতি উদ্দেসং গণ্হন্তো.
মগ্গো তিক্খো হোতি উপনিস্সযিন্দ্ৰিযানং তিক্খৱিসদভাৱতো. তেনাহ ‘‘সূৰং ঞাণং ৱহতী’’তি. অসঙ্খাৰেনাতি সৰসেনেৱ. অপ্পযোগেনাতি তস্সেৱ ৱেৱচনং. ধম্মানুসাৰীপুগ্গলো হি আগমনম্হি কিলেসে ৱিক্খম্ভেন্তো অপ্পদুক্খেন অপ্পকসিৰেন অকিলমন্তোৱ ৱিক্খম্ভেতুং সক্কোতি. সদ্ধানুসাৰীপুগ্গলো পন দুক্খেন কসিৰেন কিলমন্তো হুত্ৱা ৱিক্খম্ভেতুং সক্কোতি, তস্মা ধম্মানুসাৰিস্স পুব্বভাগমগ্গক্খণে কিলেসচ্ছেদকঞাণং অদন্ধং তিখিণং হুত্ৱা ৱহতি, যথা নাম তিখিণেন অসিনা কদলিং ছিন্দন্তস্স ছিন্নট্ঠানং মট্ঠং হোতি, অসি খিপ্পং ৱহতি, সদ্দো ন সুয্যতি, বলৱৱাযামকিচ্চং ন হোতি, এৱৰূপা ধম্মানুসাৰিনো পুব্বভাগভাৱনা হোতি, সদ্ধানুসাৰিনো পন পুব্বভাগক্খণে কিলেসচ্ছেদকঞাণং দন্ধং ন তিখিণং অসূৰং হুত্ৱা ৱহতি, যথা নাম নাতিতিখিণেন অসিনা কদলিং ছিন্দন্তস্স ছিন্নট্ঠানং ন মট্ঠং হোতি, অসি সীঘং ন ৱহতি, সদ্দো সুয্যতি, বলৱৱাযামকিচ্চং ইচ্ছিতব্বং হোতি, এৱৰূপা সদ্ধানুসাৰিনো পুব্বভাগভাৱনা হোতি. এৱং সন্তেপি কিলেসক্খযে নানত্তং নত্থি. তেনাহ ‘‘কিলেসক্খযে পনা’’তিআদি. অৱসেসা চ কিলেসা খীযন্তি সংযোজনক্খযায যোগত্তা.