১. সুদ্ধিকৱগ্গো

১. সুদ্ধিকসুত্তৱণ্ণনা

৪৭১. চতুভূমক …পে… লব্ভন্তি কুসলাব্যাকতভাৱতো তেসং তিণ্ণং ইন্দ্ৰিযানং. ৱীৰিযিন্দ্ৰিযসমাধিন্দ্ৰিযানি…পে… সব্বত্থ লব্ভন্তি কুসলত্তিকসাধাৰণত্তা. চতুভূমক …পে… ৱসেনাতি চতুভূমকধম্মপৰিচ্ছেদৱসেন চেৱ কুসলাদীহি সব্বসঙ্গাহকধম্মপৰিচ্ছেদৱসেন চ ৱুত্তন্তি অত্থো.

দুতিযসমণব্ৰাহ্মণসুত্তৱণ্ণনা

৪৭৭. দুক্খসচ্চৱসেনাতি দুক্খসচ্চভাৱেন ন পজানন্তি. তঞ্হি পৰিঞ্ঞেয্যতায দুক্খসচ্চসঙ্গহং. সমুদযসচ্চৱসেনাতি তণ্হাৱিজ্জাদিং সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স সমুদযসচ্চভাৱেন ন পজানন্তি. নিৰোধন্তি সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স অনুপাদায নিৰোধনিমিত্তং নিব্বানং. পটিপদন্তি সদ্ধিন্দ্ৰিযনিৰোধগামিনিং পটিপদং অৰিযমগ্গং. সেসেসূতি ৱীৰিযিন্দ্ৰিযাদীসু.

সুক্কপক্খেতি ‘‘সদ্ধিন্দ্ৰিযং পজানন্তী’’তিআদিনযপ্পৱত্তে অনৱজ্জপক্খে. অধিমোক্খৱসেন আৱজ্জনসমুদযাতি ‘‘অত্থি দিন্ন’’ন্তিআদিনযপ্পৱত্তপুব্বভাগভূতসদ্ধাধিমোক্খৱসেন আৱজ্জনুপ্পত্তিযা. তস্মা পঠমুপ্পন্না সদ্ধা এৱ হেত্থ ‘‘আৱজ্জন’’ন্তি ৱুত্তা, ন মনোদ্ৱাৰাৱজ্জনং. এস নযো সেসেসুপি. তস্মা পঠমুপ্পন্না আৱজ্জনা পগ্গহুপ্পত্তিট্ঠানানং তিক্খানং ৱীৰিযিন্দ্ৰিযাদীনং পঠমুপ্পত্তিযা আৱজ্জনপৰিযাযেন ৱুত্তাতি দট্ঠব্বং. দুব্বলা হি পঠমুপ্পন্না পগ্গহাভাৱতো ৱীৰিযিন্দ্ৰিযাদীনং সমুদযোতি বলৱভাৱপ্পত্তৱীৰিযিন্দ্ৰিযাদিকস্স আৱজ্জনট্ঠানিযানি হোন্তীতি তেসং সমুদযোতি ৱুত্তা, পুব্বে অধিমুচ্চনাদিৱসেন পৱত্তস্স আৱজ্জনস্স সমুদযাতি অত্থো. পুন ছন্দৱসেনাতি কত্তুকামতাকুসলচ্ছন্দৱসেন সদ্ধাদীনং উপ্পাদেতুকামতাকাৰপ্পৱত্তস্স ছন্দস্স ৱসেন. মনসিকাৰৱসেন আৱজ্জনসমুদযাতি সদ্ধিন্দ্ৰিযাদিৱসেন পৱত্তস্স দুব্বলস্স তস্স নিব্বত্তকযোনিসোমনসিকাৰৱসেন আৱজ্জনস্স উপ্পত্তিযা. এৱম্পীতি ‘‘অধিমোক্খৱসেনা’’তিআদিনা ৱুত্তাকাৰেনপি. ছসু সুত্তেসূতি দুতিযতো পট্ঠায ছসু সুত্তেসু. চতুসচ্চমেৱ কথিতং. অস্সাদগ্গহণেন হি সমুদযসচ্চং, আদীনৱগ্গহণেন দুক্খসচ্চং, নিস্সৰণগ্গহণেন নিৰোধমগ্গসচ্চানি গহিতানীতি. পঠমসুত্তে পন ইন্দ্ৰিযানং সৰূপদস্সনমেৱাতি.

৮. দব্বসুত্তৱণ্ণনা

৪৭৮. সোতো আপজ্জীযতি এতেনাতি সোতাপত্তি, অনাগতং পতি পঠমমগ্গো. সোতোতি অৰিযমগ্গসোতো দট্ঠব্বো. আপজ্জীযতীতিআদিতো পটিপজ্জীযতি. পঠমমগ্গপটিলাভনিমিত্তানি সোতাপন্নস্স অঙ্গানি ইধ ‘‘সোতাপত্তিযঙ্গানী’’তি ৱুত্তানি. তানি পন তীসু ঠানেসু সদ্ধা অৰিযকন্তসীলঞ্চাতি ৱেদিতব্বানি. সৱিসযেতি সকৱিসযে. জেট্ঠকভাৱদস্সনত্থন্তি পধানভাৱদস্সনত্থং. যত্থ সদ্ধাদিইন্দ্ৰিযানং সাতিসযকিচ্চং, তেসং কিচ্চাতিৰেকতং দস্সেতুন্তি অত্থো. ইদানি তমত্থং উপমাহি ৱিভাৱেতুং ‘‘যথা হী’’তিআদি ৱুত্তং. পত্ৱাতি অত্তনো কিচ্চাতিৰেকট্ঠানং পটিলভিত্ৱা. পুব্বঙ্গমন্তি সদ্দহনকিচ্চেসু পুৰেচাৰং ধোৰয্হং. সেসানি ৱীৰিযিন্দ্ৰিযাদীনি. তদন্ৱযানীতি তদনুগতানি তস্স সদ্ধিন্দ্ৰিযাদিকস্স পক্খিকানি. এস নযো সেসেসুপি. ঝানৱিমোক্খেতি ঝানসঙ্খাতে ৱিমোক্খে সমাধিপধানতায ঝানানং. এৱঞ্চ কত্ৱা ‘‘সোতাপত্তিযঙ্গানি পত্ৱা’’তি ইদঞ্চ ৱচনং সমত্থিতং হোতি. সদ্ধূপনিসঞ্হি সীলন্তি. অৰিযসচ্চানি পত্ৱাতি চত্তাৰি সচ্চানি অভিসমেতব্বানি পাপুণিত্ৱা.

৯-১০. পঠমৱিভঙ্গসুত্তাদিৱণ্ণনা

৪৭৯-৪৮০. নেপক্কং ৱুচ্চতি পঞ্ঞাতি আহ – ‘‘পঞ্ঞাযেতং নাম’’ন্তি. নিপাযতি সংকিলেসধম্মে ৱিসোসেতি নিক্খামেতীতি নিপকো, থিৰতিক্খসতিপুগ্গলো, তস্স ভাৱো নেপক্কন্তি সতিযাপি নেপক্কভাৱো যুজ্জতেৱ. এৱঞ্হি ‘‘সতিনেপক্কেনা’’তি ইদং ৱচনং সমত্থিতং হোতি, সতিযা চ নেপক্কেনাতি এৱং ৱুচ্চমানেন সতিনিদ্দেসো নাম কতো হোতিযেৱ. অসুকং নাম সুত্তং ৱা কম্মট্ঠানং ৱা মে ভাসিতন্তি. ৱোস্সজ্জীযতি সঙ্খাৰগতং এতস্মিং অধিগতেতি ৱোস্সগ্গো, নিব্বানং. তং আৰম্মণং কৰিত্ৱাতি আহ – ‘‘নিব্বানাৰম্মণং কত্ৱা’’তি. গচ্ছন্তিযাতি সঙ্খাৰানং উদযঞ্চ ৱযঞ্চ উদযব্বযং গচ্ছন্তিযা বুজ্ঝন্তিযা. তেনাহ ‘‘উদযব্বযপৰিগ্গাহিকাযা’’তি. সদ্ধাসতিপঞ্ঞিন্দ্ৰিযানি পুব্বভাগানি ‘‘ইতিপি সো ভগৱা অৰহং, চিৰকতম্পি চিৰভাসিতম্পি সৰিতা অনুস্সৰিতা, উদযত্থগামিনিযা পঞ্ঞাযা’’তি চ ৱুত্তত্তা. ‘‘আৰদ্ধৱীৰিযো ৱিহৰতি, সো অনুপ্পন্নান’’ন্তিআদিনা চ ৱুত্তত্তা ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং মিস্সকং. ‘‘ৱোস্সগ্গাৰম্মণং কৰিত্ৱা’’তি ৱুত্তত্তা সমাধিন্দ্ৰিযং নিব্বত্তিতলোকুত্তৰমেৱ. অযমেৱাতি য্ৱাযং নৱমে ৱুত্তো. অযমেৱ পুব্বভাগমিস্সকলোকুত্তৰত্তধম্মপৰিচ্ছেদো.

সুদ্ধিকৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.