৫. অমতৱগ্গো
২. সমুদযসুত্তৱণ্ণনা
৪০৮. সাৰম্মণসতিপট্ঠানাতি আৰম্মণলক্খিতা সতিপট্ঠানা কথিতা, ন সতিলক্খণা.
৪. সতিসুত্তৱণ্ণনা
৪১০. সুদ্ধিকং কত্ৱা ৱিসুং ৱিসুং কত্ৱা. তথা চ ৱুত্তং পাড়িযং ‘‘কাযে ৱা ভিক্খূ’’তি.
৬. পাতিমোক্খসংৱৰসুত্তৱণ্ণনা
৪১২. জেট্ঠকসীলন্তি পধানকসীলং. সীলগ্গহণঞ্হি পাড়িযং পাতিমোক্খসংৱৰৱসেনেৱ আগতং. তেনাহ ‘‘তিপিটকচূড়নাগত্থেৰো পনা’’তিআদি. তত্থ পাতিমোক্খসংৱৰোৱ সীলন্তি অৱধাৰণং ইতৰেসং তিণ্ণং একদেসেন পাতিমোক্খন্তোগধভাৱং দীপেতি. তথা হি অনোলোকিযোলোকনে আজীৱহেতু চ ছসিক্খাপদৱীতিক্কমনে গিলানপচ্চযস্স অপ্পচ্চৱেক্খিতপৰিভোগে চ আপত্তি ৱিহিতাতি. তীণীতি ইন্দ্ৰিযসংৱৰাদীনি. সীলন্তি ৱুত্তট্ঠানং নাম নত্থীতি সীলপৰিযাযেন তেসং কত্থচি সুত্তে গহিতট্ঠানং নাম নত্থীতি নিপ্পৰিযাযসীলতং তেসং পটিক্খিপতি. ছদ্ৱাৰৰক্খণমত্তমেৱাতি তস্স সল্লহুকতমাহ চিত্তাধিট্ঠানমত্তেন পটিপাকতিকভাৱপ্পত্তিতো. ইতৰদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. পচ্চযুপ্পত্তিমত্তকন্তি ফলেন হেতুং দস্সেতি. উপ্পাদনহেতুকা হি পচ্চযানং উপ্পত্তি. ইদমত্থন্তি ইদং পযোজনং ইমস্স পচ্চযস্স পৰিভুঞ্জনেতি অধিপ্পাযো. নিপ্পৰিযাযেনাতি ইমিনা ইন্দ্ৰিযসংৱৰাদীনি তীণি পধানসীলস্স পৰিপালনপৰিসোধনৱসেন পৱত্তিযা পৰিযাযসীলানি নামাতি দস্সেতি. ইদানি পাতিমোক্খসীলস্সেৱ পধানভাৱং ব্যতিৰেকতো অন্ৱযতো চ উপমায ৱিভাৱেতুং ‘‘যস্সা’’তিআদিমাহ. তত্থ সোতি পাতিমোক্খসংৱৰো. সেসানি ইন্দ্ৰিযসংৱৰাদীনি. পাতিমোক্খসদ্দস্স অত্থো পন ৱিসুদ্ধিমগ্গসংৱণ্ণনাদীসু ৱিত্থাৰিতো, তস্মা তত্থ ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো.
আচাৰেন চ গোচৰেন চ সম্পন্নোতি কাযিকচেতসিকঅৱীতিক্কমসঙ্খাতেন আচাৰেন চ নৱেসিযাদিগোচৰতাদিসঙ্খাতেন গোচৰেন চ সম্পন্নো, সম্পন্নআচাৰগোচৰোতি অত্থো. অপ্পমত্তকেসূতি অতিপৰিত্তকেসু অনাপত্তিগমনীযেসু. ‘‘দুক্কটদুব্ভাসিতমত্তেসূ’’তি অপৰে. ৱজ্জেসূতি অকৰণীযেসু গাৰয্হেসু. তে পন একন্ততো অকুসলা হোন্তীতি আহ – ‘‘অকুসলধম্মেসূ’’তি. ভযদস্সাৱীতি ভযতো দস্সনসীলো, পৰমাণুমত্তম্পি ৱজ্জং সিনেৰুপ্পমাণং ৱিয কত্ৱা দস্সনসীলো. সম্মা আদিযিত্ৱাতি সম্মদেৱ সক্কচ্চং সব্বসো চ আদিযিত্ৱা. সিক্খাপদেসূতি নিদ্ধাৰণে ভুম্মন্তি সমুদাযতো অৱযৱনিদ্ধাৰণং দস্সেন্তো ‘‘সিক্খাপদেসু তং তং সিক্খাপদ’’ন্তিআদিমাহ. সিক্খাপদং সমাদাতব্বং সিক্খিতব্বঞ্চাতি অধিপ্পাযো. সিক্খাতি অধিসীলসিক্খা. পুব্বে পদ-সদ্দো অধিট্ঠানট্ঠো, ইধ ভাগত্থোতি দট্ঠব্বন্তি আহ – ‘‘সিক্খাকোট্ঠাসেসূ’’তি. মূলপঞ্ঞত্তিঅনুপঞ্ঞত্তিআদিভেদং যংকিঞ্চি সিক্খিতব্বং পূৰেতব্বং সীলং, তং পন দ্ৱাৰৱসেন দুৱিধমেৱাতি আহ – ‘‘কাযিকং ৱা ৱাচসিকং ৱা’’তি. ইমস্মিং অত্থৱিকপ্পে সিক্খাপদেসূতি আধাৰে ভুম্মং সিক্খাভাগেসু কস্সচি ৱিসুং অগ্গহণতো. তেনাহ – ‘‘তং তং সব্ব’’ন্তি. ‘‘ততো ত্ৱং ভিক্খু সীলং নিস্সাযা’’তি ৱচনতো অনভিজ্ঝা অব্যাপাদসম্মাদিট্ঠিযোপি সীলন্তি ৱুত্তা, তস্মা ইমস্মিং সুত্তে ‘‘পাতিমোক্খসংৱৰসীলমেৱ কথিত’’ন্তি ৱুত্তং.
৭. দুচ্চৰিতসুত্তৱণ্ণনা
৪১৩. এত্থাপি মনোসুচৰিতং সীলং নামাতি দস্সেতীতি কত্ৱা ৱুত্তং ‘‘পচ্ছিমাপি তযো’’তি. অনভিজ্ঝাঅব্যাপাদসম্মাদিট্ঠিধম্মা সীলং হোতীতি ৱেদিতব্বা কাযৱচীসুচৰিতেহি সদ্ধিং মনোসুচৰিতম্পি ৱত্ৱা ‘‘ততো ত্ৱং ভিক্খু সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠাযা’’তি ৱুত্তত্তা. সেসং ৱুত্তনযমেৱ. ছট্ঠসত্তমেসূতি ছট্ঠসত্তমৱগ্গেসু অপুব্বং নত্থি. তেন ৱুত্তং ‘‘হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ অত্থো ৱেদিতব্বো’’তি. ৱগ্গপেয্যালতো পন ইমস্মিং সতিপট্ঠানসংযুত্তে কতিপযৱগ্গা সঙ্গহং আৰূড়্হা, তথাপি তেসং অত্থৱিসেসাভাৱতো একচ্চেসু পোত্থকেসু মুখমত্তং দস্সেত্ৱা সংখিত্তা, একচ্চেসু অতিসংখিত্তাৱ, তে সঙ্খেপৱসেন দ্ৱে কত্ৱা ‘‘ছট্ঠসত্তমেসূ’’তি ৱুত্তং.
অমতৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সতিপট্ঠানসংযুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.