২. তালপুটসুত্তৱণ্ণনা

৩৫৪. ৱালোতি ৱুচ্চতি তালো, তস্স তালপুটং নাম. যথা আমলকীফলসমানকং, সো পন তালসদিসমুখৱণ্ণত্তা তালপুটোতি এৱংনামকো. তেনাহ ‘‘তস্স কিৰা’’তিআদি. অভিনীহাৰসম্পন্নো অনেকেসু কপ্পেসু সম্ভতসাৱকবোধিসম্ভাৰো. তথা হেস অসীতিযা মহাসাৱকেসু অব্ভন্তৰো জাতো. সহস্সং দেন্তি নচ্চং পস্সিতুকামা. সমজ্জৱেসন্তি নেপচ্চৱেসং. কীড়ং কত্ৱাতি নচ্চকীড়িতং কীড়িত্ৱা, নচ্চিত্ৱাতি অত্থো.

পুব্বে তথাপৱত্তৱুত্তন্তদস্সনে সচ্চেন, তব্বিপৰিযাযে অলিকেন. ৰাগপচ্চযাতি ৰাগুপ্পত্তিযা কাৰণভূতা. মুখতো…পে… দস্সনাদযোতি আদি-সদ্দেন মুখতো অগ্গিজালনিক্খমদস্সনাদিকে সঙ্গণ্হাতি. অঞ্ঞে চ…পে… অভিনযাতি কামস্সাদসংযুত্তানং সিঙ্গাৰহস্সঅব্ভুতৰসানঞ্চেৱ ‘‘অঞ্ঞে চা’’তি ৱুত্তসন্তবীভচ্ছৰসানঞ্চ দস্সনকা অভিনযা. দোসপচ্চযাতি দোসুপ্পত্তিযা কাৰণভূতা. হত্থপাদচ্ছেদাদীতি আদি-সদ্দেন সঙ্গহিতানং ৰুদ্দৱীৰভযানকৰসানং দস্সনকা অভিনযা. মোহপচ্চযাতি মোহুপ্পত্তিযা কাৰণভূতা. এৱমাদযোতি আদি-সদ্দেন সঙ্গহিতানং কৰুণাসন্তভযানকৰসানং দস্সনকা অভিনযা. তে হি ৰসে সন্ধায পাড়িযং ‘‘যে ধম্মা ৰজনীযা, যে ধম্মা দোসনীযা, যে ধম্মা মোহনীযা’’তি চ ৱুত্তং.

নটৱেসং গহেত্ৱাৱ পচ্চন্তি কম্মসৰিক্খৱিপাকৱসেন. তং সন্ধাযাতি তং যথাৱুত্তং নিৰযে পচ্চনং সন্ধায. এতং ‘‘পহাসো নাম নিৰযো, তত্থ উপপজ্জতী’’তি ৱুত্তং. যথা লোকে অত্থৱিসেসৱসেন সকম্মকানিপি পদানি অকম্মকানি ভৱন্তি ‘‘ৱিমুচ্চতি পুৰিসো’’তি, এৱং ইধ অত্থৱিসেসৱসেন অকম্মকং সকম্মকং কত্ৱা ৱুত্তং – ‘‘নাহং, ভন্তে, এতং ৰোদামী’’তি. কো পন সো অত্থৱিসেসো? অসহনং অক্খমনং, তস্মা ন ৰোদামি ন সহামি, ন অক্খমামীতি অত্থো. ৰোদনকাৰণঞ্হি অসহন্তো তেন অভিভূতো ৰোদতি. তমেৱস্স সকম্মকভাৱস্স কাৰণভূতং অত্থৱিসেসং ‘‘ন অস্সুৱিমোচনমত্তেনা’’তি ৱুত্তং. মতং ৱা, অম্ম, ৰোদন্তীতি এত্থাপি মতং ৰোদন্তি, তস্স মৰণং ন সহন্তি, নক্খমন্তীতি পাকটোযমত্থোতি.

তালপুটসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.