৬. অৱস্সুতপৰিযাযসুত্তৱণ্ণনা
২৪৩. সন্থাগাৰন্তি সঞ্ঞাপনাগাৰং. তেনাহ ‘‘উয্যোগকালাদীসূ’’তিআদি. আদি-সদ্দেন মঙ্গলমহাদীনং সঙ্গহো দট্ঠব্বো. সন্থৰন্তীতি ৱিস্সমন্তি, পৰিস্সমং ৱিনোদেন্তীতি অত্থো. সহাতি সন্নিপাতৱসেন একজ্ঝং. সহ অত্থানুসাসনং অগাৰন্তি তস্মিং অত্থে ত্থ-কাৰস্স ন্থ-কাৰং কত্ৱা ‘‘সন্থাগাৰ’’ন্তি ৱুচ্চতীতি দট্ঠব্বং, পঠমং তত্থ সম্মন্তনৱসেন সন্থৰন্তি ৱিচাৰেন্তীতি অত্থো.
তেপিটকং বুদ্ধৱচনং আগতমেৱ ভৱিস্সতীতি বুদ্ধৱচনস্স আগমনসীসেন অৰিযফলধম্মানম্পি আগমনং ৱুত্তমেৱ. তিযামৰত্তিং তত্থ ৱসন্তানং ফলসমাপত্তিৱড়ঞ্জনং হোতীতি. তস্মিঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘে কল্যাণধম্মা কল্যাণপুথুজ্জনা ৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেন্তা হোন্তীতি অৰিযমগ্গধম্মানম্পি তত্থ আগমনং হোতিযেৱ.
অল্লগোমযেনাতি অচ্ছেন অল্লগোমযৰসেন. ওপুঞ্জাপেত্ৱাতি ৱিলিম্পেত্ৱা. চতুজ্জাতিযগন্ধেহীতি কুঙ্কুমতুৰুক্খযৱনপুপ্ফতমালপত্তগন্ধেহি. নানাৱণ্ণেতি নীলাদিৱসেন নানাৱণ্ণে, ভিত্তিৱিসেসৱসেন নানাসণ্ঠানৰূপে. ‘‘মহাপিট্ঠিককোজৱেতি হত্থিপিট্ঠিআদীসু অত্থৰিতব্বতায ‘মহাপিট্ঠিকা’তি লদ্ধসমঞ্ঞে কোজৱে’’তি ৱদন্তি. কুত্তকে পন সন্ধাযেতং ৱুত্তং, ‘‘চতুৰঙ্গুলাধিকপুপ্ফা মহাপিট্ঠিককোজৱা’’তিপি ৱদন্তি. হত্থত্থৰঅস্সত্থৰা হত্থিঅস্সপিট্ঠীসু অত্থৰিতব্বা হত্থিঅস্সৰূপৱিচিত্তা চ অত্থৰকা. সীহত্থৰকাদযো পন সীহৰূপাদিৱিচিত্তা এৱ অত্থৰকা. চিত্তত্থৰকং নানাৱিধৰূপেহি চেৱ নানাৱিধমালাকম্মাদীহি চ ৱিচিত্তং অত্থৰকং.
উপধানন্তি অপস্সযনং. উপদহিত্ৱাতি অপস্সযযোগ্গভাৱেন ঠপেত্ৱা. গন্ধেহি কতমালা গন্ধদামং. তমালপত্তাদীহি কতমালা পত্তদামং. আদি-সদ্দেন হিঙ্গুলতক্কোলজাতিফলজাতিপুপ্ফাদীহি কতদামং সঙ্গণ্হাতি. পল্লঙ্কাকাৰেন কতপীঠং পল্লঙ্কপীঠং. তীসু পস্সেসু একপস্সে এৱ ৱা সউপস্সযং অপস্সযপীঠং. অনপস্সযং মুণ্ডপীঠং. যোজনাৱট্টেতি যোজনপৰিক্খেপোকাসে.
সংৱিধাযাতি অন্তৰৱাসকস্স কোণপদেসং ইতৰপদেসঞ্চ সমং কত্ৱা ৱিধায. তেনাহ – ‘‘কত্তৰিযা পদুমং কন্তেন্তো ৱিযা’’তি, ‘‘তিমণ্ডলং পটিচ্ছাদেন্তো’’তি চ. যস্মা বুদ্ধানং ৰূপসম্পদা ৱিয আকপ্পসম্পদাপি পৰমুক্কংসতং গতা, তস্মা তদা ভগৱা এৱং সোভেয্যাতি দস্সেন্তো ‘‘সুৱণ্ণপামঙ্গেনা’’তিআদিমাহ. তত্থ ‘‘অসমেন বুদ্ধৱেসেনা’’তিআদিনা তদা ভগৱা বুদ্ধানুভাৱস্স নিগুহনে কাৰণাভাৱতো তত্থ সন্নিপতিতদেৱমনুস্সনাগযক্খগন্ধব্বাদীনং পসাদজননত্থং অত্তনো সভাৱপকতিযাৱ কপিলৱত্থুং পাৱিসীতি দস্সেতি. বুদ্ধানং কাযপভা নাম পকতিযা অসীতিহত্থমত্তপদেসং ৱিসৰতীতি আহ ‘‘অসীতিহত্থট্ঠানং অগ্গহেসী’’তি. নীলপীতলোহিতোদাতমঞ্জিট্ঠপভস্সৰানং ৱসেন ছব্বণ্ণা বুদ্ধৰস্মিযো.
সব্বপালিফুল্লোতি মূলতো পট্ঠায যাৱ সাখগ্গা সমন্ততো ফুল্লো ৱিকসিতো. পটিপাটিযা ঠপিতানন্তিআদি পৰিকপ্পূপমা, যথা তং…পে… অলঙ্কতং অঞ্ঞং ৱিৰোচতি, এৱং ৱিৰোচিত্থ, সমতিংসায পাৰমিতাহি অভিসঙ্খতত্তা এৱং ৱিৰোচিত্থাতি ৱুত্তং হোতি. ‘‘পঞ্চৱীসতিযা গঙ্গানন্তি সতমুখা হুত্ৱা সমুদ্দং পৱিট্ঠায মহাগঙ্গায মহন্তমহন্তানং গঙ্গানং পঞ্চৱীসতী’’তি ৱদন্তি. পপঞ্চসূদনিযং (ম. নি. অট্ঠ. ২.২২) ‘‘পঞ্চৱীসতিযা নদীন’’ন্তি ৱুত্তং, গঙ্গাদীনং চন্দভাগাপৰিযোসানানং পঞ্চৱীসতিযা মহানদীনন্তি অত্থো. পৰিকপ্পৱচনঞ্হেতং. সম্ভিজ্জাতি সম্ভেদং মিস্সীভাৱং পত্ৱা মুখদ্ৱাৰেতি সমুদ্দং পৱিট্ঠট্ঠানে.
নাগসুপণ্ণগন্ধব্বযক্খাদীনন্তিআদি পৰিকপ্পৱসেন ৱুত্তং. সহস্সেনাতি পদসহস্সেন, ভাণৱাৰপ্পমাণেন গন্থেনাতি অত্থো.
কম্পযন্তো ৱসুন্ধৰন্তি অত্তনো গুণৱিসেসেহি পথৱীকম্মং উন্নাদেন্তো, এৱংভূতোপি অহেঠযন্তো পাণানি. সব্বপদক্খিণত্তা বুদ্ধানং দক্খিণং পঠমং পাদং উদ্ধৰন্তো. সমং সম্ফুসতে ভূমিং সুপ্পতিট্ঠিতপাদতায. যদিপি ভূমিং সমং ফুসতি, ৰজসা নুপলিপ্পতি সুখুমত্তা ছৱিযা. নিন্নট্ঠানং উন্নমতীতিআদি বুদ্ধানং সুপ্পতিট্ঠিতপাদতাসঙ্খাতমহাপুৰিসলক্খণপটিলাভস্স নিস্সন্দফলং. নাতিদূৰে উদ্ধৰতীতি অতিদূৰে ঠপেতুং ন উদ্ধৰতি. নচ্চাসন্নে চ নিক্খিপন্তি অচ্চাসন্নে চ ঠানে অনিক্খিপন্তো নিয্যাতি. হাসযন্তো সদেৱকে লোকে তোসেন্তো. চতূহি পাদেহি চৰতীতি চতুচাৰী.
বুদ্ধানুভাৱস্স পকাসনৱসেন গতত্তা ৱণ্ণকালো নাম এস. সৰীৰৱণ্ণে ৱা গুণৱণ্ণে ৱা কথিযমানে দুক্কথিতন্তি ন ৱত্তব্বং. কস্মা? অপ্পমাণৱণ্ণা হি বুদ্ধা ভগৱন্তো, বুদ্ধগুণসংৱণ্ণনা জানন্তস্স যথাৰদ্ধসংৱণ্ণনংযেৱ অনুপৱিসতি. দুকূলচুম্বটকেনাতি গন্থিত্ৱা গহিতদুকূলৱত্থেন.
নাগৱিক্কন্তচাৰণোতি হত্থিনাগসদিসপদনিক্খেপো. সতপুঞ্ঞলক্খণোতি অনেকসতপুঞ্ঞাভিনিব্বত্তমহাপুৰিসলক্খণো. মণিৱেৰোচনো যথাতি চতুৰাসীতিসহস্সমণিপৰিৱাৰিতো অতিৱিয ৱিৰোচমানো ৱিজ্জোতমানো মণি ৱিয. ‘‘ৱেৰোচনো নাম একো মণী’’তি কেচি. মহাসালোৱাতি মহন্তো সালৰুক্খো ৱিয, সুদ্ধট্ঠিতো কোৱিড়াৰাদি মহাৰুক্খো ৱিয ৱা. পদুমো কোকনদো যথাতি কোকনদসঙ্খাতং মহাপদুমং ৱিয, ৱিকসমানপদুমং ৱিয ৱা.
আকাসগঙ্গং ওতাৰেন্তো ৱিযাতিআদি তস্সা পকিণ্ণককথায অঞ্ঞেসং সুদুক্কৰভাৱদস্সনঞ্চেৱ সুণন্তানং অচ্চন্তসুখাৱহভাৱদস্সনঞ্চ. পথৱোজং আকড্ঢন্তো ৱিযাতি নাড়িযন্তং যোজেত্ৱা মহাপথৱিযা হেট্ঠিমতলে পপ্পটকোজং উদ্ধং মুখং কত্ৱা আকড্ঢন্তো ৱিয. যোজনিকন্তি যোজনপমাণং. মধুভণ্ডন্তি মধুপটলং.
মহন্তন্তি ৱিপুলং উড়াৰপুঞ্ঞং. সব্বদানং দিন্নমেৱ হোতীতি সব্বমেৱ পচ্চযজাতং আৱাসদাযকেন দিন্নমেৱ হোতি. তথা হি দ্ৱে তযো গামে পিণ্ডায চৰিত্ৱা কিঞ্চি অলদ্ধা আগতস্সপি ছাযূদকসম্পন্নং আৰামং পৱিসিত্ৱা ন্হাযিত্ৱা পটিস্সযে মুহুত্তং নিপজ্জিত্ৱা উট্ঠায নিসিন্নস্স কাযে বলং আহৰিত্ৱা পক্খিত্তং ৱিয হোতি. বহি ৱিচৰন্তস্স চ কাযে ৱণ্ণধাতু ৱাতাতপেহি কিলমতি, পটিস্সযং পৱিসিত্ৱা দ্ৱাৰং পিধায মুহুত্তং নিসিন্নস্স ৱিসভাগসন্ততি ৱূপসম্মতি, সভাগসন্ততি পতিট্ঠাতি, ৱণ্ণধাতু আহৰিত্ৱা পক্খিত্তা ৱিয হোতি, বহি ৱিচৰন্তস্স চ পাদে কণ্টকা ৱিজ্ঝন্তি, খাণু পহৰতি, সৰীসপাদিপৰিস্সযা চেৱ চোৰভযঞ্চ উপ্পজ্জতি, পটিস্সযং পৱিসিত্ৱা দ্ৱাৰং পিধায নিসিন্নস্স পন সব্বেপেতে পৰিস্সযা ন হোন্তি. সজ্ঝাযন্তস্স ধম্মপীতিসুখং, কম্মট্ঠানং মনসিকৰোন্তস্স উপসমসুখং উপ্পজ্জতি বহিদ্ধা ৱিক্খেপাভাৱতো. বহি ৱিচৰন্তস্স চ কাযে সেদা মুচ্চন্তি, অক্খীনি ফন্দন্তি, সেনাসনং পৱিসনক্খণে মঞ্চপীঠাদীনি ন পঞ্ঞাযন্তি, মুহুত্তং নিসিন্নস্স পন অক্খিপসাদো আহৰিত্ৱা পক্খিত্তো ৱিয হোতি, দ্ৱাৰৱাতপানমঞ্চপীঠাদীনি পঞ্ঞাযন্তি. এতস্মিঞ্চ আৱাসে ৱসন্তং দিস্ৱা মনুস্সা চতূহি পচ্চযেহি সক্কচ্চং উপট্ঠহন্তি. তেন ৱুত্তং – ‘‘আৱাসদানস্মিঞ্হি দিন্নে সব্বদানং দিন্নমেৱ হোতী’’তি. ভূমট্ঠক…পে… ন সক্কাতি অযমত্থো মহাসুদস্সনৱত্থুনা (দী. নি. ২.২৪১ আদযো) দীপেতব্বো. মাতুকুচ্ছি অসম্বাধোৱ হোতীতি অযমত্থো অন্তিমভৱিকানং মহাবোধিসত্তানং পটিসন্ধিৱসেন দীপেতব্বো.
সীতন্তি অজ্ঝত্তং ধাতুক্খোভৱসেন ৱা বহিদ্ধা উতুৱিপৰিণামৱসেন ৱা উপ্পজ্জনকসীতং. উণ্হন্তি অগ্গিসন্তাপং, তস্স চ দৱদাহাদীসু সম্ভৱো দট্ঠব্বো. পটিহন্তীতি পটিহনতি. যথা তদুভযৱসেন কাযচিত্তানং আবাধো ন হনতি, এৱং কৰোতি. সীতুণ্হব্ভাহতে হি সৰীৰে ৱিক্খিত্তচিত্তো ভিক্খু যোনিসো পদহিতুং ন সক্কোতি. ৱাড়মিগানীতি সীহব্যগ্ঘাদিৱাড়মিগে. গুত্তসেনাসনঞ্হি পৱিসিত্ৱা দ্ৱাৰং পিধায নিসিন্নস্স তে পৰিস্সযা ন হোন্তি. সৰীসপেতি যে কেচি সৰন্তা গচ্ছন্তে দীঘজাতিকে সপ্পাদিকে অঞ্ঞে চ তথাৰূপে. মকসেতি নিদস্সনমত্তমেতং, ডংসাদীনং এতেনেৱ সঙ্গহো দট্ঠব্বো. সিসিৰেতি সীতকালৱসেন সত্তাহৱদ্দলিকাদিৱসেন চ উপ্পন্নে সিসিৰসম্ফস্সে. ৱুট্ঠিযোতি যদা তদা উপ্পন্না ৱস্সৱুট্ঠিযো পটিহনতীতি যোজনা.
ৱাতাতপো ঘোৰোতি ৰুক্খগচ্ছাদীনং উব্বহনভঞ্জনাদিৱসেন পৱত্তিযা ঘোৰো সৰজঅৰজাদিভেদো ৱাতো চেৱ গিম্হপৰিড়াহসমযেসু উপ্পত্তিযা ঘোৰো সূৰিযাতপো চ. পটিহঞ্ঞতীতি পটিবাহীযতি. লেণত্থন্তি নানাৰম্মণতো চিত্তং নিৱত্তিত্ৱা পটিসল্লাণাৰামত্থং. সুখত্থন্তি ৱুত্তপৰিস্সযাভাৱেন ফাসুৱিহাৰত্থং. ঝাযিতুন্তি অট্ঠতিংসায আৰম্মণেসু যত্থ কত্থচি চিত্তং উপনিবন্ধিত্ৱা সমাদহনৱসেন ঝাযিতুং. ৱিপস্সিতুন্তি অনিচ্চাদিৱসেন সঙ্খাৰে সম্মসিতুং.
ৱিহাৰেতি পটিস্সযে. কাৰযেতি কাৰাপেয্য. ৰম্মেতি মনোৰমে. ৱাসযেত্থ বহুস্সুতেতি কাৰেত্ৱা পন এত্থ ৱিহাৰেসু বহুস্সুতে সীলৱন্তে কল্যাণধম্মে নিৱাসেয্য. তে নিৱাসেন্তো পন তেসং বহুস্সুতানং যথা পচ্চযেহি কিলমথো ন হোতি. এৱং অন্নঞ্চ পানঞ্চ ৱত্থসেনাসনানি চ দদেয্য উজুভূতেসু অজ্ঝাসযসম্পন্নেসু কম্মফলানং ৰতনত্তযগুণানঞ্চ সদ্দহনেন ৱিপ্পসন্নেন চেতসা. ইদানি গহট্ঠপব্বজিতানং অঞ্ঞমঞ্ঞূপকাৰতং দস্সেতুং ‘‘তে তস্সা’’তি গাথমাহ. তত্থ তেতি বহুস্সুতা. তস্সাতি উপাসকস্স. ধম্মং দেসেন্তীতি সকলৱট্টদুক্খপনূদনং নিয্যানিকং ধম্মং কথেন্তি. যং সো ধম্মং ইধঞ্ঞাযাতি সো পুগ্গলো যং সদ্ধম্মং ইমস্মিং সাসনে সম্মাপটিপজ্জনেন জানিত্ৱা অগ্গমগ্গাধিগমেন অনাসৱো হুত্ৱা পৰিনিব্বাযতি.
আৱাসেতি আৱাসদানে. আনিসংসোতি উদ্ৰযো. পূজাসক্কাৰৱসেন পঠমযামো খেপিতো, সত্থু ধম্মদেসনায অপ্পাৱসেসো মজ্ঝিমযামো গতোতি পাড়িযং ‘‘বহুদেৱ ৰত্তি’’ন্তি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘অতিৰেকতৰং দিযড্ঢযাম’’ন্তি. সঙ্গহং নাৰোহতি ৱিপুলৱিত্থাৰভাৱতো. বুদ্ধানঞ্হি ভত্তানুমোদনাপি থোকং ৱড্ঢেত্ৱা ৱুচ্চমানা দীঘমজ্ঝিমপমাণাপি হোতি. তথা হি সুফুসিতং দন্তাৱৰণং, জিৱ্হা তনুকা, ভৱঙ্গপৰিৱাসো পৰিত্তো, নত্থি ৱেগাযিতং, নত্থি ৱিত্থাযিতং, নত্থি অব্যাৱটমনো, সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং সমুপব্যূড়্হং, অপৰিক্খযা পটিসম্ভিদা.
সন্দস্সেত্ৱাতিআদীসু সন্দস্সেত্ৱা আৱাসদানপটিসংযুত্তং ধম্মিং কথং কত্ৱা. ততো পৰং, মহাৰাজ, ইতিপি সীলং, ইতিপি সমাধি, ইতিপি পঞ্ঞাতি সীলাদিগুণে তেসং সম্মা দস্সেত্ৱা হত্থেন গহেত্ৱা ৱিয পচ্চক্খতো পকাসেত্ৱা. সমাদপেত্ৱাতি এৱং সীলং সমাদাতব্বং, সীলে পতিট্ঠিতেন এৱং সমাধিপঞ্ঞা ভাৱেতব্বাতি যথা তে সীলাদিগুণে সম্মা আদিযন্তি, তথা গণ্হাপেত্ৱা. সমুত্তেজেত্ৱাতি যথাসমাদিন্নং সীলং সুৱিসুদ্ধং হোতি, সমথৱিপস্সনা চ ভাৱিযমানা যথা সুট্ঠু ৱিসোধিতা উপৰূপৰি ৱিসেসাৱহা হোন্তি, এৱং সমুত্তেজেত্ৱা নিসামনৱসেন ৱোদাপেত্ৱা. সম্পহংসেত্ৱাতি যথানুসিট্ঠং ঠিতসীলাদিগুণেহি সম্পতি পটিলদ্ধগুণানিসংসেহি চেৱ উপৰিলদ্ধব্বফলৱিসেসেহি চ চিত্তং সম্পহংসেত্ৱা লদ্ধস্সাসৱসেন সুট্ঠু তোসেত্ৱা. এৱমেতেসং পদানং অত্থো ৱেদিতব্বো. সক্যৰাজানো যেভুয্যেন ভগৱতো ধম্মদেসনায সাসনে লদ্ধস্সাদা লদ্ধপ্পতিট্ঠা চ.
উপসগ্গসদ্দানং অনেকত্থত্তা অভি-সদ্দো অতি-সদ্দেন সমানত্থোপি হোতীতি ৱুত্তং ‘‘অভিক্কন্তাতি অতিক্কন্তা’’তি.
তত্ৰ কিৰাতিআদি কেচিৱাদোতি বদ্ধোপি ন হোতি. তেনাহ ‘‘অকাৰণমেত’’ন্তিআদি. কাযচিত্তলহুতাদযো উপ্পজ্জন্তীতি ইদং কাযিকচেতসিকঅঞ্ঞথাভাৱস্স কাৰণৱচনং, লহুতাদিউপ্পন্নে সৱনানুত্তৰিযপটিলাভেন লদ্ধব্বধম্মত্থৱেদসমধিগমতো. ৱুত্তঞ্হেতং –
‘‘যথা, যথাৱুসো, ভিক্খুনো সত্থা ৱা ধম্মং দেসেতি অঞ্ঞতৰো ৱা গৰুট্ঠানিকো সব্ৰহ্মচাৰী, তথা তথা সো তস্মিং ধম্মে লভতি অত্থৱেদং, লভতি ধম্মৱেদং, লভতি ধম্মূপসংহিতং পামোজ্জ’’ন্তিআদি (দী. নি. ৩.৩২২, ৩৫৫; অ. নি. ৫.২৬).
পিট্ঠিৱাতো উপ্পজ্জি উপাদিন্নসৰীৰস্স তথাৰূপত্তা সঙ্খাৰানঞ্চ অনিচ্চতায দুক্খানুবন্ধত্তা. অকাৰণং ৱা এতন্তি যেনাধিপ্পাযেন ৱুত্তং, তমেৱ অধিপ্পাযং ৱিৱৰিতুং ‘‘পহোতী’’তিআদি ৱুত্তং. একপল্লঙ্কেন নিসীদিতুং পহোতি যথা তং ৱেলুৱগামকে. এত্তকে ঠানেতি এত্তকে ঠানে ঠানং নিপ্ফন্নন্তি যোজনা. তঞ্চ খোতি ৱুট্ঠানসঞ্ঞং চিত্তে ঠপনং. ধম্মকথং সুণমানো ধম্মগাৰৱেন.
অৱস্সুতস্সাতি অৱস্সুতভাৱস্স ৰাগাদিৱসেন. অৱস্সুতস্স কাৰণন্তি তিন্তভাৱকাৰণং. কিলেসাধিমুচ্চনেনাতি কিলেসৱসেন পৰিপ্ফন্দিতৱসেন. নিব্বাপনং ৱিযাতি ৱূপসমো ৱিয. নিব্বিসেৱনানন্তি পৰিপ্ফন্দনৰহিতানং.
অৱস্সুতপৰিযাযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.