৬. সীহসুত্তৱণ্ণনা

৭৮. সীহোতি পৰিস্সযসহনতো পটিপক্খহননতো চ ‘‘সীহো’তি লদ্ধনামো মিগাধিপতি. চত্তাৰোতি চ সমানেপি সীহজাতিকভাৱে ৱণ্ণৱিসেসাদিসিদ্ধেন ৱিসেসেন চত্তাৰো সীহা. তে ইদানি নামতো ৱণ্ণতো আহাৰতো দস্সেত্ৱা ইধাধিপ্পেতসীহং নানপ্পকাৰতো ৱিভাৱেতুং ‘‘তিণসীহো’’তিআদি আৰদ্ধং. তিণভক্খো সীহো তিণসীহো পুৰিমপদে উত্তৰপদলোপেন যথা ‘‘সাকপত্থিৱো’’তি. কাড়ৱণ্ণতায কাড়সীহো. তথা পণ্ডুসীহো. তেনাহ ‘‘কাড়সীহো কাড়গাৱিসদিসো, পণ্ডুসীহো পণ্ডুপলাসৱণ্ণগাৱিসদিসো’’তি. ৰত্তকম্বলস্স ৱিয কেসৰো কেসৰকলাপো এতস্স অত্থীতি কেসৰী. লাখাৰসপৰিকম্মকতেহি ৱিয পাদপৰিযন্তেহীতি যোজনা.

কম্মানুভাৱসিদ্ধআধিপচ্চমহেসক্খতাহি সব্বমিগগণস্স ৰাজা সুৱণ্ণগুহতো ৱাতিআদি ‘‘সীহস্স ৱিহাৰো কিৰিযা এৱং হোতী’’তি কত্ৱা ৱুত্তং.

সমং পতিট্ঠাপেত্ৱাতি সব্বভাগেহি সমমেৱ ভূমিযং পতিট্ঠাপেত্ৱা. আকড্ঢিত্ৱাতি পুৰতো আকড্ঢিত্ৱা. অভিহৰিত্ৱাতি অভিমুখং হৰিত্ৱা. সঙ্ঘাতন্তি ৱিনাসং. ৱীসতিযট্ঠিকং ঠানং উসভং.

সমসীহোতি সমজাতিকো সমভাগো চ সীহো. সমানোস্মীতি দেসনামত্তং, সমপ্পভাৱতাযপি ন ভাযতি. সক্কাযদিট্ঠিবলৱতাযাতি ‘‘কে অঞ্ঞে অম্হেহি উত্তৰিতৰা, অথ খো মযমেৱ মহাবলা’’তি এৱং বলাতিমাননিমিত্তায অহঙ্কাৰহেতুভূতায সক্কাযদিট্ঠিযা বলভাৱেন. সক্কাযদিট্ঠিপহীনত্তাতি সক্কাযদিট্ঠিযা পহীনত্তা নিৰহঙ্কাৰত্তা অত্তসিনেহস্স সুট্ঠু সমুগ্ঘাটিতত্তা ন ভাযতি.

তথা তথাতি সীহসদিসতাদিনা তেন তেন পকাৰেন অত্তানং কথেসীতি ৱত্ৱা তমত্থং ৱিৱৰিত্ৱা দস্সেতুং ‘‘সীহোতি খো’’তিআদি ৱুত্তং.

কতাভিনীহাৰস্স লোকনাথস্স বোধিযা নিযতভাৱপ্পত্তিযা একন্তভাৱীবুদ্ধভাৱোতি কত্ৱা ‘‘তীসু পাসাদেসু নিৱাসকালো, মগধৰঞ্ঞো পটিঞ্ঞাদানকালো, পাযাসস্স পৰিভুত্তকালো’’তিআদিনা অভিসম্বোধিতো পুৰিমাৱত্থাপি সীহসদিসং কত্ৱা দস্সিতা. ভাৱিনি, ভূতোপচাৰোপি হি লোকৱোহাৰো. ৱিজ্জাভাৱসামঞ্ঞতো ভূতৱিজ্জা ইতৰৱিজ্জাপি একজ্ঝং গহেত্ৱা পটিচ্চসমুপ্পাদসম্মসনতো তং পুৰেতৰং সিদ্ধং ৱিপাকং ৱিয কত্ৱা আহ ‘‘তিস্সো ৱিজ্জা ৱিসোধেত্ৱা’’তি. অনুলোমপটিলোমতো পৱত্তঞাণৱসেন ‘‘যমকঞাণমন্থনেনা’’তি ৱুত্তং.

তত্থ ৱিহৰন্তস্সাতি অজপালনিগ্ৰোধমূলে ৱিহৰন্তস্স. একাদসমে দিৱসেতি সত্তসত্তাহতো পৰং একাদসমে দিৱসে. অচলপল্লঙ্কেতি ইসিপতনে ধম্মচক্কপৱত্তনত্থং নিসিন্নপল্লঙ্কে. তম্পি হি কেনচি অপ্পটিৱত্তিযধম্মচক্কপৱত্তনত্থং নিসজ্জাতি কত্ৱা ৱজিৰাসনং ৱিয অচলপল্লঙ্কং ৱুচ্চতি. ইমস্মিঞ্চ পন পদেতি ‘‘দ্ৱেমে, ভিক্খৱে, অন্তা’’তিআদিনযপ্পৱত্তে ইমস্মিং সদ্ধম্মকোট্ঠাসে. ধম্মঘোসো…পে… দসসহস্সিলোকধাতুং পটিচ্ছাদেসি ‘‘সব্বত্থ ঠিতা সুণন্তূ’’তি অধিট্ঠানেন. সোড়সহাকাৰেহীতি ‘‘দুক্খপৰিঞ্ঞা, সমুদযপ্পহানং, নিৰোধসচ্ছিকিৰিযা, মগ্গভাৱনা’’তি এৱং একেকস্মিং মগ্গে চত্তাৰি চত্তাৰি কত্ৱা সোড়সহি আকাৰেহি.

ৱুত্তোযেৱ, ন ইধ ৱত্তব্বো, তস্মা তত্থ ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বোতি অধিপ্পাযো. যস্মা চ অপৰেহিপি অট্ঠহি কাৰণেহি ভগৱা তথাগতোতি আৰভিত্ৱা উদানট্ঠকথাদীসুপি (উদা. অট্ঠ. ১৮; ইতিৱু. ৩৮) তথাগতপদস্স অত্থো ৱুত্তো এৱ, তস্মা তত্থ ৱুত্তনযেন অত্থো ৱেদিতব্বো. যদিপি ভগৱা ন বোধিপল্লঙ্কে নিসিন্নমত্তোৱ অভিসম্বুদ্ধো জাতো, তথাপি তায নিসজ্জায নিসিন্নোৱ পনুজ্জ সব্বপৰিস্সযং অভিসম্বুদ্ধো জাতো. তথা হি তং ‘‘অপৰাজিতপল্লঙ্ক’’ন্তি ৱুচ্চতি. তস্মা ‘‘যাৱ বোধিপল্লঙ্কা ৱা’’তি ৱত্ৱা তেন অপৰিতুস্সন্তো ‘‘যাৱ অৰহত্তমগ্গঞাণা ৱা’’তি আহ.

ইতি ৰূপন্তি এত্থ ইতি-সদ্দো নিদস্সনত্থো. তেন ৰূপং সৰূপতো পৰিমাণতো পৰিচ্ছেদতো দস্সিতন্তি আহ ‘‘ইদং ৰুপ’’ন্তিআদি. ‘‘ইদং ৰূপ’’ন্তি হি ইমিনা ভূতুপাদাযভেদৰূপং সৰূপতো দস্সিতং. এত্তকং ৰূপন্তি ইমিনা তং পৰিমাণতো দস্সিতং. তস্স চ পৰিমাণস্স একন্তভাৱদস্সনেন ‘‘ন ইতো ভিয্যো ৰূপং অত্থী’’তি ৱুত্তং. সভাৱতোতি সলক্খণতো. সৰসতোতি সকিচ্চতো. পৰিযন্ততোতি পৰিমাণপৰিযন্ততো. পৰিচ্ছেদতোতি যত্তকে ঠানে তস্স পৱত্তি, তস্স পৰিচ্ছেদনতো. পৰিচ্ছিন্দনতোতি পৰিযোসানপ্পত্তিতো. তং সব্বং দস্সিতং হোতি যথাৱুত্তেন ৱিভাগেন. অযং ৰূপস্স সমুদযো নামাতি অযং আহাৰাদি ৰূপস্স সমুদযো নাম. তেনাহ ‘‘এত্তাৱতা’’তিআদি. অত্থঙ্গমোতি নিৰোধো. ‘‘আহাৰসমুদযা আহাৰনিৰোধা’’তি চ অসাধাৰণমেৱ গহেত্ৱা সেসে আদি-সদ্দেন সঙ্গণ্হাতি.

পণ্ণাসলক্খণপটিমণ্ডিতন্তি পণ্ণাসউদযব্বযলক্খণৱিভূসিতং সমুদযত্থঙ্গমগহণতো. খীণাসৱত্তাতি অনৱসেসং সাৱসেসঞ্চ আসৱানং পৰিক্খীণত্তা. অনাগামীনম্পি হি ভযং চিত্তুত্ৰাসো চ ন হোতীতি. ঞাণসংৱেগো ভযতূপট্ঠানঞাণং. ইতৰেসং পন দেৱানন্তি অখীণাসৱে দেৱে সন্ধায ৱদতি. ভোতি ধম্মালপনমত্তন্তি ৱাচসিকং তথালপনমত্তং.

চক্কন্তি সত্থু আণাচক্কং, তং পন ধম্মতো আগতন্তি ধম্মচক্কং. তত্থ অৰিযসাৱকানং পটিৱেধধম্মতো আগতন্তি ধম্মচক্কং. ইতৰেসং দেসনাধম্মতো আগতন্তি ধম্মচক্কং. দুৱিধেপি ঞাণং পধানন্তি ঞাণসীসেন ৱুত্তং ‘‘পটিৱেধঞাণম্পি দেসনাঞাণম্পী’’তি. ইদানি তং ঞাণদ্ৱযং সৰূপতো দস্সেতুং ‘‘পটিৱেধঞাণং নামা’’তিআদি ৱুত্তং. যস্মা চস্স ঞাণস্স সুপ্পটিৱিদ্ধত্তা ভগৱা তানি সট্ঠি নযসহস্সানি ৱেনেয্যানং দস্সেতুং সমত্থো অহোসি, তস্মা তানি সট্ঠি নযসহস্সানি তেন ঞাণেন সদ্ধিংযেৱ সিদ্ধানীতি কত্ৱা দস্সেন্তো ‘‘সট্ঠিযা চ নযসহস্সেহি পটিৱিজ্ঝী’’তি আহ. তিপৰিৱট্টন্তি ইদং দুক্খন্তি চ, পৰিঞ্ঞেয্যন্তি চ, পৰিঞ্ঞাতন্তি চ এৱং তিপৰিৱট্টং, তংযেৱ দ্ৱাদসাকাৰং. তন্তি দেসনাঞাণং পৱত্তেতি এস ভগৱা. অপ্পটিপুগ্গলোতি পতিনিধিভূতপুগ্গলৰহিতো. একসদিসস্সাতি নিব্বিকাৰস্স.

সীহসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.