১০. নিদানসুত্তৱণ্ণনা
৬০. বহুৱচনৱসেনাতি কুৰূ নাম জানপদিনো ৰাজকুমাৰা, তেসং নিৱাসো একোপি জনপদো ৰুড়্হীৱসেন ‘‘কুৰূ’’তি এৱং বহুৱচনৱসেন. যত্থ ভগৱতো ৱসনোকাসভূতো কোচি ৱিহাৰো ন হোতি, তত্থ কেৱলং গোচৰগামকিত্তনং নিদানকথায পকতি যথা ‘‘সক্কেসু ৱিহৰতি দেৱদহং নাম সক্যানং নিগমো’’তি. ‘‘আযস্মা’’তি ৱা ‘‘দেৱানং পিযো’’তি ৱা ভৱন্তি ৱা পিযসমুদাহাৰো এসোতি আহ ‘‘আযস্মাতি পিযৱচনমেত’’ন্তি. তযিদং পিযৱচনং গাৰৱৱসেন ৱুচ্চতীতি আহ ‘‘গৰুৱচনমেত’’ন্তি. অতিদূৰং অচ্চাসন্নং অতিসম্মুখা অতিপচ্ছতো উপৰিৱাতো উন্নতপ্পদেসোতি ইমে ছ নিসজ্জদোসা. নীলপীতলোহিতোদাতমঞ্জিট্ঠপভস্সৰৱসেন ছব্বণ্ণানং.
কুলসঙ্গহত্থাযাতি কুলানুদ্দযতাৱসেন কুলানুগ্গণ্হনত্থায. সহস্সভণ্ডিকং নিক্খিপন্তো ৱিয ভিক্খাপটিগ্গণ্হনেন তেসং অভিৱাদনাদিসম্পটিচ্ছনেন চ পুঞ্ঞাভিসন্দস্স জননেন. পটিসম্মজ্জিত্ৱাতি অন্তেৱাসিকেহি সম্মট্ঠট্ঠানং সক্কচ্চকাৰিতায পুন সম্মজ্জিত্ৱা. উভযন্ততো পট্ঠায মজ্ঝন্তি আদিতো পট্ঠায ৱেদনং, জৰামৰণতো পট্ঠায চ ৱেদনং পাপেত্ৱা সম্মসনমাহ. তিক্খত্তুন্তি ‘‘আদিতো পট্ঠায অন্ত’’ন্তিআদিনা ৱুত্তচতুৰাকাৰুপসংহিতে তযো ৱাৰে. তেন দ্ৱাদসক্খত্তুং সম্মসনমাহ. অম্হাকং ভগৱতা গম্ভীৰভাৱেনেৱ কথিতত্তা সেসবুদ্ধেহিপি এৱমেৱ কথিতোতি ধম্মন্ৱযে ঠত্ৱা ৱুত্তং ‘‘সব্ববুদ্ধেহি…পে… কথিতো’’তি.
পমাণাতিক্কমেতি অপৰিমাণত্থে ‘‘যাৱঞ্চিদং তেন ভগৱতা’’তিআদীসু (দী. নি. ১.৩) ৱিয. অতিৰেকভাৱজোতনো হি যং যাৱ-সদ্দো. তেনাহ ‘‘অতিগম্ভীৰোতি অত্থো’’তি. অৱভাসতি খাযতি উপট্ঠাতি ঞাণস্স. তথা উপট্ঠানঞ্হি সন্ধায ‘‘দিস্সতী’’তি ৱুত্তং. ননু এস পটিচ্চসমুপ্পাদো একন্তগম্ভীৰোৱ, অথ কস্মা গম্ভীৰাৱভাসতা জোতিতাতি? সচ্চমেতং, একন্তগম্ভীৰতাদস্সনত্থমেৱ পনস্স গম্ভীৰাৱভাসগ্গহণং, তস্মা অঞ্ঞত্থ লব্ভমানং চাতুকোটিকং ব্যতিৰেকমুখেন নিদস্সেত্ৱা তমেৱস্স একন্তগম্ভীৰতং ৱিভাৱেতুং ‘‘একং হী’’তিআদি ৱুত্তং. এতং নত্থীতি অগম্ভীৰো অগম্ভীৰাৱভাসো চাতি এতং দ্ৱযং নত্থি. তেন যথাদস্সিতে চাতুকোটিকে পচ্ছিমা এককোটি লব্ভতীতি দস্সেতি. তেনাহ ‘‘অযং হী’’তিআদি.
যেহি গম্ভীৰভাৱেহি পটিচ্চসমুপ্পাদো ‘‘গম্ভীৰো’’তি ৱুচ্চতি, তে চতূহি উপমাহি উল্লিঙ্গেন্তো ‘‘ভৱগ্গগ্গহণাযা’’তিআদিমাহ. যথা ভৱগ্গগ্গহণত্থং হত্থং পসাৰেত্ৱা গহেতুং ন সক্কা দূৰভাৱতো, এৱং সঙ্খাৰাদীনং অৱিজ্জাদিপচ্চযসম্ভূতসমুদাগতত্থো পকতিঞাণেন গহেতুং ন সক্কা. যথা সিনেৰুং ভিন্দিত্ৱা মিঞ্জং পব্বতৰসং পাকতিকপুৰিসেন নীহৰিতুং ন সক্কা, এৱং পটিচ্চসমুপ্পাদগতে ধম্মত্থাদিকে পকতিঞাণেন ভিন্দিত্ৱা ৱিভজ্জ পটিৱিজ্ঝনৱসেন জানিতুং ন সক্কা. যথা মহাসমুদ্দং পকতিপুৰিসস্স বাহুদ্ৱযৱসেন পাৰং তৰিতুং ন সক্কা. এৱং ৱেপুল্লট্ঠেন মহাসমুদ্দসদিসং পটিচ্চসমুপ্পাদং পকতিঞাণেন দেসনাৱসেন পৰিহৰিতুং ন সক্কা. যথা পথৱিং পৰিৱত্তেত্ৱা পাকতিকপুৰিসস্স পথৱোজং গহেতুং ন সক্কা, এৱং ইত্থং অৱিজ্জাদযো সঙ্খাৰাদীনং পচ্চযা হোন্তীতি তেসং পটিচ্চসমুপ্পাদসভাৱো পাকতিকঞাণেন নীহৰিত্ৱা গহেতুং ন সক্কোতি, এৱং চতুব্বিধগম্ভীৰতাৱসেন চতস্সো উপমা যোজেতব্বা. পাকতিকঞাণৱসেন চাযমত্থযোজনা কতা দিট্ঠসচ্চানং তত্থ পটিৱেধসব্ভাৱতো, তথাপি যস্মা সাৱকানং পচ্চেকবুদ্ধানঞ্চ তত্থ সপ্পদেসমেৱ ঞাণং, বুদ্ধানংযেৱ নিপ্পদেসং. তস্মা ৱুত্তং ‘‘বুদ্ধৱিসযং পঞ্হ’’ন্তি.
মাতি পটিসেধে নিপাতো. স্ৱাযং ‘‘উত্তানকুত্তানকো ৱিয খাযতী’’তি ৱচনং সন্ধায ৱুত্তোতি আহ ‘‘মা ভণীতি অত্থো’’তি. উস্সাদেন্তোতি পঞ্ঞাৱসেন উক্কংসন্তোতি অত্থো. অপসাদেন্তোতি নিব্ভচ্ছন্তো, নিগ্গণ্হন্তোতি অত্থো. তেনাতি মহাপঞ্ঞভাৱেন.
তত্থাতি থেৰস্স সতিপি উত্তানভাৱে পটিচ্চসমুপ্পাদস্স অঞ্ঞেসং গম্ভীৰভাৱে. সুভোজনৰসপুট্ঠস্সাতি সুন্দৰেন ভোজনৰসেন পোসিতস্স. কতযোগস্সাতি নিব্বুদ্ধপযোগে কতপৰিচযস্স. মল্লপাসাণন্তি মল্লেহি মহাবলেহেৱ খিপিতব্বপাসাণং. কুহিং ইমস্স ভাৰিযট্ঠানন্তি কস্মিং পস্সে ইমস্স পাসাণস্স গৰুতৰপদেসোতি তস্স সল্লহুকভাৱং দীপেন্তো ৱদতি.
তিমিৰপিঙ্গলেনেৱ দীপেন্তি তস্স মহাৱিপ্ফাৰভাৱতো. তেনাহ ‘‘তস্স কিৰা’’তিআদি. পক্কুথতীতি পক্কুথন্তং ৱিয পৰিৱত্ততি পৰিতো ৱত্ততি. লক্খণৱচনঞ্হেতং. পিট্ঠিযং সকলিকঅট্ঠিকা পিট্ঠিপত্তং. কাযূপপন্নস্সাতি মহতা কাযেন উপেতস্স, মহাকাযস্সাতি অত্থো. পিঞ্ছ ৱট্টীতি পিঞ্ছ কলাপো. সুপণ্ণৱাতন্তি নাগগ্গহণাদীসু পক্খপপ্ফোটনৱসেন উপ্পজ্জনকৱাতং.
‘‘পুব্বূপনিস্সযসম্পত্তিযা’’তিআদিনা উদ্দিট্ঠকাৰণানি ৱিত্থাৰতো ৱিৱৰিতুং ‘‘ইতো কিৰা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ ইতোতি ইতো ভদ্দকপ্পতো. সতসহস্সিমেতি সতসহস্সমে. হংসৱতী নাম নগৰং অহোসি জাতনগৰং. ধুৰপত্তানীতি বাহিৰপত্তানি, যানি দীঘতমানি.
কনিট্ঠভাতাতি ৱেমাতিকভাতা কনিট্ঠো যথা অম্হাকং ভগৱতো নন্দত্থেৰো. বুদ্ধানঞ্হি সহোদৰা ভাতৰো নাম ন হোন্তি. তত্থ জেট্ঠা তাৱ নুপ্পজ্জন্তি, কনিট্ঠানং পন অসম্ভৱো এৱ. ভোগন্তি ৱিভৱং. উপসন্তোতি চোৰজনিতসঙ্খোভৱূপসমেন উপসন্তো জনপদো.
দ্ৱে সাটকে নিৱাসেত্ৱাতি সাটকদ্ৱযমেৱ অত্তনো কাযপৰিহাৰিযং কত্ৱা, ইতৰং সব্বসম্ভাৰং অত্তনা মোচেত্ৱা.
পত্তগ্গহণত্থন্তি অন্তোপক্খিত্তউণ্হভোজনত্তা পত্তস্স অপৰাপৰং হত্থে পৰিৱত্তেন্তস্স সুখেন পত্তগ্গহণত্থং. উত্তৰিসাটকন্তি অত্তনো উত্তৰিযং সাটকং. এতানি পাকটট্ঠানানীতি এতানি যথাৱুত্তানি ভগৱতো দেসনায পাকটানি বুদ্ধে বুদ্ধসাৱকে চ উদ্দিস্স থেৰস্স পুঞ্ঞকৰণট্ঠানানি, পচ্চেকবুদ্ধং পন বোধিসত্তঞ্চ উদ্দিস্স থেৰস্স পুঞ্ঞকৰণট্ঠানানি বহূনিযেৱ.
পটিসন্ধিং গহেত্ৱাতি অম্হাকং বোধিসত্তস্স পটিসন্ধিগ্গহণদিৱসেযেৱ পটিসন্ধিং গহেত্ৱা.
উগ্গহনং পাড়িযা উগ্গণ্হনং, সৱনং অত্থসৱনং, পৰিপুচ্ছনং গণ্ঠিট্ঠানেসু অত্থপৰিপুচ্ছনং, ধাৰণং পাড়িযা পাড়িঅত্থস্স চ চিত্তে ঠপনং. সব্বঞ্চেতং ইধ পটিচ্চসমুপ্পাদৱসেন ৱেদিতব্বং, সব্বস্সপি বুদ্ধৱচনস্স ৱসেনাতিপি ৱট্টতি. সোতাপন্নানঞ্চ…পে… উপট্ঠাতি তত্থ সম্মোহৱিগমেন ‘‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং, সব্বং তং নিৰোধধম্ম’’ন্তি অত্তপচ্চক্খৱসেন উপট্ঠানতো. নামৰূপপৰিচ্ছেদোতি সহ পচ্চযেন নামৰূপস্স পৰিচ্ছিজ্জ অৱবোধো. চতূহীতি ধম্মগম্ভীৰাদীহি চতূহি গম্ভীৰতাহি সব্বাপি গম্ভীৰতা.
সাৱকেহি দেসিতা দেসনাপি পন সত্থু এৱ দেসনাতি আহ ‘‘মযা দিন্ননযে ঠত্ৱা’’তি. ‘‘সেক্খেন নাম নিব্বানং সব্বাকাৰেন পটিৱিদ্ধং ন হোতী’’তি ন তস্স গম্ভীৰতাতি তস্স গম্ভীৰস্স উপাদানস্স গম্ভীৰতা ৱিয সুট্ঠু দিট্ঠা নাম হোতি. তস্মা আহ ‘‘ইদং নিব্বানমেৱ গম্ভীৰং, পচ্চযাকাৰো পন উত্তানকো জাতো’’তি. নিব্বানঞ্হি সব্বেপি অসেক্খা সব্বসো পটিৱিজ্ঝন্তি নিপ্পদেসত্তা, পচ্চযাকাৰং পন সম্মাসম্বুদ্ধাযেৱ অনৱসেসতো পটিৱিজ্ঝন্তি, ন ইতৰে. তস্মা পচ্চযৱসেন ‘‘ইদং অপৰদ্ধ’’ন্তি ৱুত্তং থেৰং অপসাদেন্তেন. তমেৱ হিস্স অনৱসেসতো পটিৱেধাভাৱং ৱিভাৱেতুং ‘‘অথ কস্মা’’তিআদি ৱুত্তং. অসতিপি ধম্মতো ভেদে সংযোজনত্থঅনুসযত্থৱসেন পন তেসং লব্ভমানভেদং গহেত্ৱা ‘‘ইমে চত্তাৰো কিলেসে’’তি ৱুত্তং. অঞ্ঞো হি তেসং বন্ধনত্থো, অঞ্ঞো থামগমনট্ঠোতি. এস নযো সেসেসুপি. ইতি ইমেসং কিলেসানং অপ্পহীনত্তা তথাৰূপং উপনিস্সযসম্পদং অভাৱযতোৱ অনুত্তানমেৱ ধম্মং উত্তানন্তি ন ৱত্তব্বমেৱাতি অধিপ্পাযো. চত্তাৰি অট্ঠ সোড়স ৱা অসঙ্খ্যেয্যানীতি ইদং মহাবোধিসত্তানং সন্তানে বোধিপৰিপাচকধম্মানং তিক্খমজ্ঝিমমুদুভাৱসিদ্ধকালৱিসেসদস্সনং, তঞ্চ খো মহাভিনীহাৰতো পট্ঠাযাতি ৱদন্তি. এতেহীতি যথাৱুত্তবুদ্ধসাৱকঅগ্গসাৱকপচ্চেকবুদ্ধসম্মাসম্বুদ্ধানং ৱিসেসাধিগমেহি. পচ্চনীকন্তি পটিক্কূলং ৱিৰুদ্ধং. সব্বথা পচ্চযাকাৰপটিৱেধো নাম সম্মাসম্বোধিযাধিগমো এৱাতি ৱুত্তং ‘‘পচ্চযাকাৰং পটিৱিজ্ঝিতুং ৱাযমন্তস্সেৱা’’তি. নৱহি আকাৰেহীতি উপ্পাদাদীহি নৱহি পচ্চযাকাৰেহি. ৱুত্তঞ্হেতং পটিসম্ভিদাযং (পটি. ম. ১.৪৫) –
‘‘অৱিজ্জাসঙ্খাৰানং উপ্পাদট্ঠিতি চ পৱত্তট্ঠিতি চ নিমিত্তট্ঠিতি চ আযূহনট্ঠিতি চ সংযোগট্ঠিতি চ পলিবোধট্ঠিতি চ সমুদযট্ঠিতি চ হেতুট্ঠিতি চ পচ্চযট্ঠিতি চ, ইমেহি নৱহাকাৰেহি অৱিজ্জা পচ্চযো, সঙ্খাৰা পচ্চযসমুপ্পন্না’’তিআদি.
তত্থ নৱহাকাৰেহীতি নৱহি পচ্চযভাৱূপগমনেহি আকাৰেহি. উপ্পজ্জতি এতস্মা ফলন্তি উপ্পাদো, ফলুপ্পত্তিযা কাৰণভাৱো. সতি চ অৱিজ্জায সঙ্খাৰা উপ্পজ্জন্তি, নাসতি, তস্মা অৱিজ্জা সঙ্খাৰানং উপ্পাদো হোতি. তথা অৱিজ্জায সতি সঙ্খাৰা পৱত্তন্তি চ নিমিযন্তি চ. যথা চ ভৱাদীসু খিপন্তি, এৱং তেসং অৱিজ্জা পচ্চযো হোতি, তথা আযূহন্তি ফলুপ্পত্তিযা ঘটেন্তি সংযুজ্জন্তি অত্তনো ফলেন. যস্মিং সন্তানে সযং উপ্পন্না, তং পলিবুন্ধন্তি পচ্চযন্তৰসমৱাযে উদযন্তি উপ্পজ্জন্তি, হিনোতি চ সঙ্খাৰানং কাৰণভাৱং উপগচ্ছতি. পটিচ্চ অৱিজ্জং সঙ্খাৰা অযন্তি পৱত্তন্তীতি এৱং অৱিজ্জায সঙ্খাৰানং কাৰণভাৱূপগমনৱিসেসা উপ্পাদাদযো ৱেদিতব্বাতি. উপ্পাদট্ঠিতীতি চ তিট্ঠতি এতেনাতি ঠিতি, কাৰণং. উপ্পাদো এৱ ঠিতি উপ্পাদঠিতি. এস নযো সেসেসুপি. ইদঞ্চ পচ্চযাকাৰদস্সনং যথা পুৰিমেহি মহাবোধিমূলে পৱত্তিতং, তথা অম্হাকং ভগৱতাপি পৱত্তিতন্তি অচ্ছৰিযৱেগাভিহতা দসসহস্সিলোকধাতু সঙ্কম্পি সম্পকম্পীতি দস্সেন্তো ‘‘দিট্ঠমত্তে’’তিআদিমাহ.
এতস্স ধম্মস্সাতি এতস্স পটিচ্চসমুপ্পাদসঞ্ঞিতস্স ধম্মস্স. সো পন যস্মা অত্থতো হেতুপ্পভৱানং হেতু. তেনাহ ‘‘এতস্স পচ্চযধম্মস্সা’’তি. জাতিআদীনং জৰামৰণপচ্চযতাযাতি অত্থো. নামৰূপপৰিচ্ছেদো তস্স চ পচ্চযপৰিগ্গহো ন পঠমাভিনিৱেসমত্তেন হোতি, অথ খো তত্থ অপৰাপৰং ঞাণুপ্পত্তিসঞ্ঞিতেন অনু অনু বুজ্ঝনেন. তদুভযভাৱং পন দস্সেন্তো ‘‘ঞাতপৰিঞ্ঞাৱসেন অননুবুজ্ঝনা’’তি আহ. নিচ্চসঞ্ঞাদীনং পজহনৱসেন পৱত্তমানা ৱিপস্সনাধম্মে পটিৱিজ্ঝতি এৱ নাম হোতি পটিপক্খৱিক্খম্ভনেন তিক্খৱিসদভাৱাপত্তিতো, তদধিট্ঠানভূতা চ তীৰণপৰিঞ্ঞা অৰিযমগ্গো চ পৰিঞ্ঞাপহানাভিসমযৱসেন পৱত্তিযা তীৰণপ্পহানপৰিঞ্ঞাসঙ্গহো চাতি তদুভযপটিৱেধাভাৱং দস্সেন্তো ‘‘তীৰণপ্পহানপৰিঞ্ঞাৱসেন অপ্পটিৱিজ্ঝনা’’তি আহ. তন্তং ৱুচ্চতি পটৱীননত্থং তন্তৱাযেতি তন্তং আৱঞ্ছিত্ৱা পসাৰিতসুত্তৱট্টিতং নীযতীতি কত্ৱা, তং পন তন্তাকুলতায নিদস্সনভাৱেন আকুলমেৱ গহিতন্তি আহ ‘‘তন্তং ৱিয আকুলজাতা’’তি. সঙ্খেপতো ৱুত্তমত্থং ৱিত্থাৰতো দস্সেন্তো ‘‘যথা নামা’’তিআদি ৱুত্তং. সমানেতুন্তি পুব্বেনাপৰং সমং কত্ৱা আনেতুং, অৱিসমং উজুং কাতুন্তি অত্থো. তন্তমেৱ ৱা আকুলং তন্তাকুলং, তন্তাকুলং ৱিয জাতা ভূতা তন্তাকুলকজাতা. মজ্ঝিমং পটিপদং অনুপগন্ত্ৱা অন্তদ্ৱযপক্খন্দেন পচ্চযাকাৰে খলিত্ৱা আকুলব্যাকুলা হোন্তি, তেনেৱ অন্তদ্ৱযপক্খন্দেন তংতংদিট্ঠিগ্গাহৱসেন পৰিব্ভমন্তা উজুকং ধম্মট্ঠিতিতন্তং পটিৱিজ্ঝিতুং ন জানন্তি. তেনাহ ‘‘ন সক্কোন্তি পচ্চযাকাৰং উজুং কাতু’’ন্তি. দ্ৱে বোধিসত্তেতি পচ্চেকবোধিসত্তমহাবোধিসত্তে. অত্তনো ধম্মতাযাতি অত্তনো সভাৱেন, পৰোপদেসেন ৱিনাতি অত্থো. তত্থ তত্থ গুড়কজাতন্তি তস্মিং তস্মিং ঠানে জাতগুড়কং পিণ্ডিসুত্তং. ততো এৱ গণ্ঠিবদ্ধন্তি ৱুত্তং. পচ্চযেসু পক্খলিত্ৱাতি অনিচ্চদুক্খানত্তাদিসভাৱেসু পচ্চযধম্মেসু নিচ্চাদিভাৱৱসেন পক্খলিত্ৱা. পচ্চযে উজুং কাতুং অসক্কোন্তোতি তস্সেৱ নিচ্চাদিগাহস্স অৱিস্সজ্জনতো পচ্চযধম্মনিমিত্তং অত্তনো দস্সনং উজুং কাতুং অসক্কোন্তো ইদংসচ্চাভিনিৱেসকাযগন্থৱসেন গণ্ঠিকজাতা হোন্তীতি আহ ‘‘দ্ৱাসট্ঠি…পে… গণ্ঠিবদ্ধা’’তি.
যে হি কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা সস্সতদিট্ঠিআদি দিট্ঠিযো নিস্সিতা অল্লীনা, ৱিননতো কুলাতি ইত্থিলিঙ্গৱসেন লদ্ধনামস্স তন্তৱাযস্স গণ্ঠিকং নাম আকুলভাৱেন অগ্গতো ৱা মূলতো ৱা দুৱিঞ্ঞেয্যাৱযৱং খলিতবন্ধসুত্তন্তি আহ ‘‘কুলাগণ্ঠিকং ৱুচ্চতি পেসকাৰকঞ্জিযসুত্ত’’ন্তি. সকুণিকাতি ৱট্টচাটকসকুণিকা. সা হি ৰুক্খসাখাসু ওলম্বনকুলাৱকা হোতি. তঞ্হি সা কুলাৱকং ততো ততো তিণহীৰাদিকে আনেত্ৱা তথা তথা ৱিনন্ধতি, যথা তেসং পেসকাৰকঞ্জিযসুত্তং ৱিয অগ্গেন ৱা অগ্গং, মূলেন ৱা মূলং সমানেতুং ৱিৱেচেতুং ৱা ন সক্কা. তেনাহ ‘‘যথা’’তিআদি. তদুভযম্পীতি কুলাগণ্ঠিকন্তি ৱুত্তং কঞ্জিযসুত্তং কুলাৱকঞ্চ. পুৰিমনযেনেৱাতি ‘‘এৱমেৱ সত্তা’’তিআদিনা পুব্বে ৱুত্তনযেনেৱ.
কামং মুঞ্জপব্বজতিণানি যথাজাতানিপি দীঘভাৱেন পতিত্ৱা অৰঞ্ঞট্ঠানে অঞ্ঞমঞ্ঞং ৱিনন্ধিত্ৱা আকুলানি হুত্ৱা তিট্ঠন্তি, তানি পন তথা দুব্বিৱেচিযানি যথা ৰজ্জুভূতানীতি দস্সেতুং ‘‘যথা হী’’তিআদি ৱুত্তং. সেসমেত্থ হেট্ঠা ৱুত্তনযমেৱ.
অপাযোতি অযেন সুখেন, সুখহেতুনা ৱা ৱিৰহিতো. দুক্খস্স গতিভাৱতোতি অপাযিকস্স দুক্খস্স পৱত্তিট্ঠানভাৱতো. সুখসমুস্সযতোতি ‘‘অব্ভুদযতো ৱিনিপতিতত্তা’’তি ৱিৰূপং নিপতিতত্তা যথা তেনত্তভাৱেন সুখসমুস্সযো ন হোতি, এৱং নিপতিতত্তা. ইতৰোতি সংসাৰো ননু ‘‘অপায’’ন্তিআদিনা ৱুত্তোপি সংসাৰো এৱাতি? সচ্চমেতং, নিৰযাদীনং পন অধিমত্তদুক্খভাৱদস্সনত্থং অপাযাদিগ্গহণং গোবলিবদ্দঞাযেন অযমত্থো ৱেদিতব্বো. খন্ধানঞ্চ পটিপাটীতি পঞ্চন্নং খন্ধানং হেতুফলভাৱেন অপৰাপৰুপ্পত্তি. অব্ভোচ্ছিন্নং ৱত্তমানাতি অৱিচ্ছেদেন পৱত্তমানা.
তং সব্বম্পীতি তং ‘‘অপায’’ন্তিআদিনা ৱুত্তং সব্বং অপাযদুক্খঞ্চেৱ ৱট্টদুক্খঞ্চ. মহাসমুদ্দে ৱাতক্খিত্তা নাৱা ৱিযাতি ইদং পৰিব্ভমনট্ঠানস্স মহন্তভাৱদস্সনত্থঞ্চেৱ পৰিব্ভমনস্স অনৱত্তিতদস্সনত্থঞ্চ ৱেদিতব্বং. সেসং ৱুত্তনযমেৱ.
নিদানসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
দুক্খৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.